Thiên 10 — Giáp Tý, Ất Sửu: Hải Trung Kim (vàng trong biển)

 Giáp Tý, Ất Sửu: Hải trung kim (cặp can chi Giáp Tý và Ất Sửu có nạp âm là "Kim trong biển". Can chi là cách ghép một thiên can với một địa chi để ghi năm, tháng, ngày, giờ. Nạp âm là phép xếp mỗi cặp can chi liền nhau vào một hành trong ngũ hành Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ, kèm một hình ảnh riêng; ở đây là "kim loại nằm dưới đáy biển").

 Hải trung kim giống như của báu cất trong cung rồng, như ngọc trai thai nghén trong hang giao long (loài rồng sống dưới nước). Muốn lộ ra thì phải nhờ "không" và "xung" ("không" là không vong: hai địa chi bị bỏ trống trong mỗi tuần mười ngày can chi, coi như chỗ trống rỗng; "xung" là hai địa chi đối nhau va chạm, lay động nhau). Nhưng muốn thành đồ vật thì không cần đến sức lửa. Vì thế Đông Phương Sóc (danh sĩ đời Hán) gọi nó bằng tên con sò, con trai, thật là có lý.

 Sách Diệu Tuyển có cách "Ngọc trai ẩn trong vực biển" (cách là kiểu cấu trúc lá số được đặt tên riêng), tức là Giáp Tý gặp Quý Hợi. Ấy là không dùng đến lửa mà gặp không vong (trong tuần Giáp Tý, chi Hợi bị không vong). Lại có cách "Ngọc trai trong vỏ trai soi bóng trăng", tức là Giáp Tý gặp Kỷ Mùi. Ấy là muốn hợp hóa (can Giáp với can Kỷ kết hợp với nhau và hóa thành hành Thổ) và làm quý nhân cho nhau (quý nhân ở đây là Thiên Ất quý nhân, một sao tốt chủ được người giúp đỡ: Mùi là quý nhân của Giáp, Tý là quý nhân của Kỷ). Bởi vì kim trong biển không có hình, không gặp không vong hay xung thì không thể hiện ra; còn Ất Sửu là kho của kim (Sửu là chỗ hành Kim được cất giữ, tàng trữ), không có lửa mạnh thì không thể nung đúc.

 Như Giáp Tý gặp Mậu Dần, Canh Ngọ, đó là đất sinh kim (nạp âm của Mậu Dần và Canh Ngọ đều thuộc Thổ, mà Thổ sinh Kim). Ất Sửu gặp Bính Dần, Đinh Mão, đó là lửa chế ngự kim (nạp âm của Bính Dần, Đinh Mão là Hỏa, mà Hỏa khắc Kim, rèn kim thành đồ). Lại thêm thiên can gặp Tam kỳ (ba thiên can quý xếp thành bộ: Giáp, Mậu, Canh gọi là Thiên thượng tam kỳ; Ất, Bính, Đinh gọi là Địa hạ tam kỳ; Nhâm, Quý, Tân gọi là Nhân trung tam kỳ). Những cách cục như vậy không có ai là không quý hiển.

 Thuyết cũ cho rằng Giáp Tý, Ất Sửu đều thích gặp Lư trung hỏa (lửa trong lò, nạp âm của Bính Dần, Đinh Mão). Bính Dần là lửa đang mạnh, không thích được Mộc giúp thêm. Đinh Mão là lửa ở thế suy bại, lại nên có Mộc giúp (Mộc sinh Hỏa). Các thứ lửa Phú đăng hỏa (lửa đèn), Sơn hạ hỏa (lửa dưới núi), Sơn đầu hỏa (lửa trên đỉnh núi) đều yếu, không luyện được kim, nên cần Mộc giúp. Thiên thượng hỏa (lửa trên trời, tức ánh mặt trời) không khắc được kim, phải nhờ đến lửa thường dưới đất, lại được nước điều hòa, không bị xung phá thì tốt.

 Tích lịch hỏa (lửa sấm sét) đứng ngay chỗ mà khắc nhau thì tính tình chủ về u mê, tối tăm. Nếu đến vận lại phạm phải lần nữa thì rất hung. Gặp Mộc thì không có gì tốt đẹp, vì kim này chưa thành đồ vật nên không chế ngự được vật khác (Kim vốn khắc Mộc, nhưng kim chưa thành khí cụ thì không chặt được cây). Nếu trụ tháng, trụ ngày có lửa mà trụ giờ gặp Mộc (trụ là một cặp can chi trong lá số, gồm trụ năm, tháng, ngày, giờ) thì lại luận Mộc là Tài (của cải; hành mà mình khắc được thì là Tài của mình) nên tốt.

 Các thứ nước Tỉnh tuyền thủy (nước giếng, nước suối), Giản hạ thủy (nước dưới khe), Đại khê thủy (nước khe lớn), Thiên hà thủy (nước sông Ngân, tức nước mưa)... nếu không có lửa thì đều không nên gặp; Đại hải thủy (nước biển lớn) cũng không nên. Nhưng theo Diệu Tuyển thì đó lại là quý cách. Xét theo lý, Giáp Tý gặp Quý Hợi là gặp chỗ trường sinh (Hợi là nơi can Giáp bắt đầu sinh ra và lớn lên) và hướng về thiên can (?), có gì mà không được?

 Các thứ đất Lộ bàng thổ (đất bên đường), Ốc thượng thổ (đất trên mái nhà), Bích thượng thổ (đất trên vách), Thành đầu thổ (đất trên thành), Đại dịch thổ (đất trạm lớn) nằm ở trụ ngày, trụ giờ, mà thiên nguyên (thiên can), địa chi và nạp âm đều không có lửa chế ngự, thì chủ về thân phận hèn kém, chết yểu giữa đời. Tôi thấy cũng chưa hẳn như thế, vì hai thứ đất là Canh Ngọ, Tân Mùi (Lộ bàng thổ) và Mậu Dần, Kỷ Mão (Thành đầu thổ) phối hợp với nhau rất hữu tình.

 Như Giáp Tý gặp Canh Ngọ là Khảm Ly giúp nhau (Tý thuộc quẻ Khảm, tức Nước; Ngọ thuộc quẻ Ly, tức Lửa; nước lửa điều hòa cho nhau). Giáp Tý gặp Tân Mùi là quan tinh mang quý nhân (Tân là Quan tinh của Giáp, tức hành khắc mình theo lẽ chính, chủ chức quyền, danh vị; Mùi là quý nhân của Giáp). Ất Sửu gặp Canh Ngọ là quan và quý đổi cho nhau (Canh là quan tinh của Ất, Sửu là quý nhân của Canh). Giáp Tý gặp Mậu Dần là ở đất tuyệt mà gặp được sinh (Dần là chỗ hành Kim đến bước tuyệt, tức kiệt hẳn, nhưng nạp âm Thổ của Mậu Dần lại sinh Kim). Giáp Tý gặp Kỷ Mão là thiên can hợp hóa (Giáp hợp với Kỷ). Ất Sửu gặp Mậu Dần cũng là ở đất tuyệt mà gặp được sinh. Ất Sửu gặp Kỷ Mão là về chỗ Lộc mà mang theo Tài (Mão là Lộc của Ất, tức chỗ can Ất được thịnh vượng, có bổng lộc; Kỷ là Tài của Ất). Các thứ đất khác thì phải xét thêm Lộc, Mã (Dịch mã, sao chủ đi lại, thay đổi, thăng tiến) và quý nhân ở trụ năm mới định chắc được.

 Sa trung thổ (đất trong cát) vùi lấp kim, thật không nên gặp, có lửa cũng không tốt. Trong trụ gặp kim: Sa trung kim (kim trong cát) và Bạch lạp kim (kim thiếc trắng) vốn chưa thành đồ vật, kim trong biển cũng chưa thành đồ vật, hai bên chẳng giúp ích gì cho nhau, nên nếu không có lửa thì không nên gặp. Kiếm phong kim (kim mũi kiếm) và Thoa xuyến kim (kim trâm, vòng) là kim đã thành đồ vật, gặp nhau thì được giúp đỡ; Diệu Tuyển gọi là "thoát thể hóa thần" (thoát khỏi hình thể cũ mà biến hóa thành vật có thần), chủ về quý hiển. Kim bạc kim (kim lá mỏng) cũng tốt.

 Như Giáp Tý gặp Giáp Tý, Ất Sửu gặp Ất Sửu là cùng loại giúp đỡ nhau. Trong trụ thích gặp một chữ Dần; gặp Mậu Dần thì gọi là "một mảnh ngọc núi Côn" (núi Côn Lôn nổi tiếng có ngọc quý; ví với tài năng hiếm có, quý giá). Như Giáp Tý gặp Ất Sửu thì gọi là "can chi nối liền như chuỗi ngọc", không được lửa luyện thì không xong. Đó chính là ý nghĩa của Kim thần cách trong phép Tử Bình (Tử Bình là phép đoán số mệnh dựa vào bát tự, tức tám chữ can chi của năm, tháng, ngày, giờ sinh. Kim thần cách là cách cục có Kim thần như Ất Sửu, Kỷ Tỵ, Quý Dậu; cách này bắt buộc phải có lửa chế ngự thì mới quý).

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video