Giải thích tính chất tốt xấu của sáu mươi Giáp Tý (sáu mươi cặp Thiên can – Địa chi ghép lần lượt, bắt đầu từ Giáp Tý, dùng để ghi năm, tháng, ngày, giờ; mỗi cặp được gán một hành trong ngũ hành Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ theo phép "nạp âm", tức bảng quy định hành riêng cho từng cặp can chi).
Giáp Tý thuộc Kim (hành nạp âm là Kim): là vật quý. Ưa gặp Kim, Mộc ở nơi vượng địa (vị trí, thời điểm mà hành ấy mạnh nhất). Mang các sao: Tiến thần (thần sát tốt, chủ tiến lên, phát đạt), Phúc tinh (sao phúc lành), Bình đầu, Huyền châm, Phá tự. Ba sao sau là loại "sát" tính theo hình dáng chữ viết của can chi, coi là điềm không lành: Bình đầu là chữ có nét ngang phẳng trên đầu; Huyền châm là chữ có nét sổ thẳng xuống như kim treo; Phá tự là chữ có hình như bị chẻ vỡ.
Ất Sửu thuộc Kim: là quặng thô. Ưa Hỏa và ngày giờ thuộc phương Nam. Mang các sao: Phúc tinh, Hoa cái (sao chủ thông minh, nghệ thuật, tính cô độc, hợp đường tu hành), Chính ấn (sao chủ quyền chức, ấn tín, văn chương).
Bính Dần thuộc Hỏa: là than trong lò. Ưa mùa đông và Mộc. Mang các sao: Phúc tinh, Lộc (ngôi bổng lộc của thiên can, chủ lương bổng, của cải), Hình (thế can chi gây tổn hại lẫn nhau), Bình đầu, Lung á (sát "điếc câm", một loại sát tính theo hình chữ, chủ khiếm khuyết).
Đinh Mão thuộc Hỏa: là khói lò. Ưa đất Tốn (phương Đông Nam theo bát quái) và mùa thu, mùa đông. Mang các sao: Bình đầu, Triệt lộ (sát "chặn đường", chủ bế tắc, trở ngại), Huyền châm.
Mậu Thìn thuộc Mộc: là cây ở rừng núi, đồng núi, loại cây không thành gỗ dùng được. Ưa Thủy. Mang các sao: Lộc khố (kho lộc, chủ tích trữ của cải), Hoa cái, Thủy lộc mã khố (kho của lộc và mã thuộc Thủy; "mã" tức Dịch mã, sao chủ đi lại, đổi dời, thăng tiến), Bổng trượng (sát "gậy gộc", chủ tai họa, hình phạt), Phục thần (thần ẩn nấp, chủ trì trệ, ngấm ngầm), Bình đầu.
Kỷ Tỵ thuộc Mộc: là hoa cỏ trên đầu núi. Ưa mùa xuân và mùa thu. Mang các sao: Lộc khố, Bát chuyên (ngày can chi cùng một hành, chủ tính cố chấp, chuyện nam nữ bất chính), Khuyết tự (sát tính theo hình chữ có nét hở thiếu), Khúc cước (sát tính theo hình chữ có chân cong).
Canh Ngọ thuộc Thổ: là đất khô bên đường. Ưa Thủy và mùa xuân. Mang các sao: Phúc tinh, Quan quý (sao chủ được chức tước, sang trọng), Triệt lộ, Bổng trượng, Huyền châm.
Tân Mùi thuộc Thổ: chứa muôn của báu, chờ mùa thu thì thành tựu. Ưa mùa thu và Hỏa. Mang các sao: Hoa cái, Huyền châm, Phá tự.
Nhâm Thân thuộc Kim: là binh khí giáo mác (?). Rất ưa Tý, Ngọ, Mão, Dậu. Mang các sao: Bình đầu, Đại bại (sát chủ thất bại lớn), Phương hại (sát chủ gây hại), Lung á, Phá tự, Huyền châm.
Quý Dậu thuộc Kim: là dùi, đục bằng kim loại. Ưa Mộc và Dần, Mão. Mang các sao: Phục thần, Phá tự, Lung á.
Giáp Tuất thuộc Hỏa: là nơi lửa trú ngụ. Ưa mùa xuân và mùa hạ. Mang các sao: Chính ấn, Hoa cái, Bình đầu, Huyền châm, Phá tự, Bổng trượng.
Ất Hợi thuộc Hỏa: là hơi nóng của lửa. Ưa Thổ và mùa hạ. Mang các sao: Thiên đức (sao đức của trời, chủ được che chở, gặp dữ hóa lành), Khúc cước.
Bính Tý thuộc Thủy: là sông hồ. Ưa Mộc và Thổ. Mang các sao: Phúc tinh, Quan quý, Bình đầu, Lung á, Giao thần (thần giao nhau, chủ chuyển đổi), Phi nhận (sát "lưỡi dao bay", chủ thương tích, tai họa bất ngờ).
Đinh Sửu thuộc Thủy: là nước không chảy, chỗ trong suốt. Ưa Kim và mùa hạ. Mang các sao: Hoa cái, Thoái thần (thần lùi, chủ thoái lui, sa sút), Bình đầu, Phi nhận, Khuyết tự.
Mậu Dần thuộc Thổ: là đê, gò, thành quách. Ưa Mộc và Hỏa. Mang các sao: Phục thần, Bổng trượng, Lung á.
Kỷ Mão thuộc Thổ: là đê vỡ, thành đổ. Ưa Thân, Dậu và Hỏa. Mang các sao: Tiến thần, Đoản yểu (sát chủ chết non), Cửu xú (sát "chín điều xấu", chủ tai tiếng, trắc trở chuyện vợ chồng), Khuyết tự, Khúc cước, Huyền châm.
Canh Thìn thuộc Kim: là thiếc, chì. Ưa mùa thu và chút ít Mộc. Mang các sao: Hoa cái, Đại bại, Bổng trượng, Bình đầu.
Tân Tỵ thuộc Kim: là kim loại mới sinh, còn lẫn cát đá. Ưa Hỏa và mùa thu. Mang các sao: Thiên đức, Phúc tinh, Quan quý, Triệt lộ, Đại bại, Huyền châm, Khúc cước.
Nhâm Ngọ thuộc Mộc: là thân cành cây dương liễu. Ưa mùa xuân, mùa hạ. Mang các sao: Quan quý, Cửu xú, Phi nhận, Bình đầu, Lung á, Huyền châm.
Quý Mùi thuộc Mộc: là rễ cây dương liễu. Ưa mùa đông và Thủy, cũng hợp mùa xuân. Mang các sao: Chính ấn, Hoa cái, Đoản yểu (?), Phục thần, Phi nhận, Phá tự.
Giáp Thân thuộc Thủy: là giếng nước ngọt. Ưa mùa xuân và mùa hạ. Mang các sao: Phá lộc mã (lộc và mã bị phá), Triệt lộ, Bình đầu, Phá tự, Huyền châm.
Ất Dậu thuộc Thủy: là nước trong khe tối. Ưa phương Đông và phương Nam. Mang các sao: Phá lộc, Đoản yểu, Cửu xú, Khúc cước, Phá tự, Lung á.
Bính Tuất thuộc Thổ: là gò đống. Ưa mùa xuân, mùa hạ và Thủy. Mang các sao: Thiên đức, Hoa cái, Bình đầu, Lung á.
Đinh Hợi thuộc Thổ: là đồng bằng. Ưa Hỏa và Mộc. Mang các sao: Thiên Ất (quý nhân Thiên Ất, sao quý nhân tốt bậc nhất, chủ được người giúp đỡ, gặp nạn có cứu), Phúc tinh, Quan quý, Đức hợp (sao đức hợp, chủ hòa thuận, được phúc), Bình đầu.
Mậu Tý thuộc Hỏa: là sấm. Ưa Thủy và mùa xuân, mùa hạ. Gặp Thổ thì vươn lên (?). Mang các sao: Thiên(?) Phục thần, Đoản yểu, Cửu xú, Trượng hình (sát chủ hình phạt đánh roi gậy), Phi nhận.
Kỷ Sửu thuộc Hỏa: là chớp. Ưa Thủy và mùa xuân, mùa hạ. Gặp đất thì tối đi. Mang các sao: Hoa cái, Đại bại, Phi nhận, Khúc cước, Khuyết tự.
Canh Dần thuộc Mộc: là thân cành cây tùng bách. Ưa mùa thu, mùa đông. Mang các sao: Phá lộc mã, Tương hình (các chi hình hại lẫn nhau), Trượng hình, Lung á.
Tân Mão thuộc Mộc: là rễ cây tùng bách. Ưa Thủy, Thổ và hợp mùa xuân. Mang các sao: Phá lộc, Giao thần, Cửu xú, Huyền châm.
Nhâm Thìn thuộc Thủy: là nước của rồng. Ưa sấm chớp và mùa xuân, mùa hạ. Mang các sao: Chính ấn, Thiên đức, Thủy lộc mã khố, Thoái thần, Bình đầu, Lung á.
Quý Tỵ thuộc Thủy: là nước chảy không ngừng vào biển. Ưa gặp Hợi, Tý thì biến hóa. Mang các sao: Thiên Ất, Quan quý, Đức hợp, Phục mã (Dịch mã ẩn nấp), Phá tự, Khúc cước.
Giáp Ngọ thuộc Kim: là vàng tinh luyện trăm lần. Ưa Thủy, Mộc, Thổ. Mang các sao: Tiến thần, Đức hợp, Bình đầu, Phá tự, Huyền châm.
Ất Mùi thuộc Kim: là vàng còn sót trong than lò. Ưa lửa lớn và Thổ. Mang các sao: Hoa cái, Triệt lộ, Khúc cước, Phá tự.
Bính Thân thuộc Hỏa: là lửa đốt cỏ tranh trắng ngoài đồng. Ưa mùa thu, mùa đông và Mộc. Mang các sao: Bình đầu, Lung á, Đại bại, Phá tự, Huyền châm.
Đinh Dậu thuộc Hỏa: là tiếng vang linh thiêng của quỷ thần, là thứ lửa không có hình. Ưa Thìn, Tuất, Sửu, Mùi. Mang các sao: Thiên Ất, Hỷ thần (thần vui mừng, chủ việc lành), Bình đầu, Phá tự, Lung á, Đại bại.
Mậu Tuất thuộc Mộc: là ngải, hao đã khô. Ưa Hỏa và mùa xuân, mùa hạ. Mang các sao: Hoa cái, Đại bại, Bát chuyên, Trượng hình, Triệt lộ.
Kỷ Hợi thuộc Mộc: là cỏ tranh của ngải, hao (?). Ưa Thủy và mùa xuân, mùa hạ. Mang các sao: Khuyết tự, Khúc cước.
Canh Tý thuộc Thổ: là đất rỗng bên trong, tức nhà cửa. Ưa Mộc và Kim. Mang các sao: Mộc(?) Đức hợp, Trượng hình.
Tân Sửu thuộc Thổ: là mồ mả. Ưa Mộc, Hỏa và mùa xuân. Mang các sao: Hoa cái, Huyền châm, Khuyết tự.
Nhâm Dần thuộc Kim: là kim loại làm đồ trang sức. Ưa Mộc và chút ít Hỏa. Mang các sao: Triệt lộ, Bình đầu, Lung á.
Quý Mão thuộc Kim: là khoen, nút, chuông lắc, mõ đồng. Ưa lửa mạnh và mùa thu. Mang các sao: Quý nhân (sao chủ được người có thế lực giúp đỡ), Phá tự, Huyền châm.
Giáp Thìn thuộc Hỏa: là ngọn đèn. Ưa ban đêm và Thủy, ghét ban ngày. Mang các sao: Hoa cái, Đại bại, Bình đầu, Phá tự, Huyền châm.
Ất Tỵ thuộc Hỏa: là ánh đèn, giống như trên, lại càng ưa Thân, Dậu và mùa thu. Mang các sao: Chính lộc mã (lộc và mã chính vị), Đại bại, Khúc cước, Khuyết tự.
Bính Ngọ thuộc Thủy: là vầng trăng. Ưa ban đêm và mùa thu, vì lúc ấy Thủy vượng. Mang các sao: Hỷ thần, Dương nhận (sát "lưỡi dao", chủ cương mãnh, dễ gặp máu me, thương tích), Giao thần, Bình đầu, Lung á, Huyền châm.
Đinh Mùi thuộc Thủy: là ánh lửa (?), giống như trên. Mang các sao: Hoa cái, Dương nhận, Thoái thần, Bát chuyên, Bình đầu, Phá tự.
Mậu Thân thuộc Thổ: là ruộng đất mùa thu. Ưa Thân, Dậu và Hỏa. Mang các sao: Phúc tinh, Phục mã, Trượng hình, Phá tự, Huyền châm.
Kỷ Dậu thuộc Thổ: là lúa mùa thu. Ưa Thân, Dậu và mùa đông. Mang các sao: Tiến thần, Triệt lộ, Cửu xú, Khuyết tự, Khúc cước, Phá tự, Lung á.
Canh Tuất thuộc Kim: là phần còn lại của lưỡi gươm. Ưa chút ít Hỏa và Mộc. Mang các sao: Hoa cái, Trượng hình.
Tân Hợi thuộc Kim: là chuông, vạc, đồ quý. Ưa Mộc, Hỏa và Thổ. Mang các sao: Chính lộc mã, Huyền châm.
Nhâm Tý thuộc Mộc: là cây bị hại vì quá nhiều nước. Ưa Hỏa, Thổ và mùa hạ. Mang các sao: Dương nhận, Cửu xú, Bình đầu, Lung á.
Quý Sửu thuộc Mộc: là cây bị hại vì quá ít nước. Ưa Kim, Thủy và mùa thu. Mang các sao: Hoa cái, Phúc tinh, Bát chuyên, Phá tự, Khuyết tự, Dương nhận.
Giáp Dần thuộc Thủy: là mưa. Ưa mùa hạ và Hỏa. Mang các sao: Chính lộc mã, Phúc thần (thần phúc), Bát chuyên, Bình đầu, Phá tự, Huyền châm, Lung á.
Ất Mão thuộc Thủy: là sương. Ưa Thủy và Hỏa. Mang các sao: Kiến lộc (lộc đóng ngay tại chi của mình), Hỷ thần, Bát chuyên, Cửu xú, Khúc cước, Huyền châm.
Bính Thìn thuộc Thổ: là bờ đê. Ưa Kim và Mộc. Mang các sao: Lộc khố, Chính ấn, Hoa cái, Triệt lộ, Bình đầu, Lung á.
Đinh Tỵ thuộc Thổ: là đất ẩm lầy (?). Ưa Hỏa và phương Tây Bắc. Mang các sao: Lộc khố, Bình đầu, Khuyết tự, Khúc cước.
Mậu Ngọ thuộc Hỏa: là vầng mặt trời, mùa hạ thì người sợ, mùa đông thì người yêu. Kỵ Mậu Tý, Kỷ Sửu, Giáp Dần, Ất Mão. Mang các sao: Phục thần, Dương nhận, Cửu xú, Bổng trượng, Huyền châm.
Kỷ Mùi thuộc Hỏa: là ánh mặt trời, kỵ ban đêm, cũng sợ bốn ngôi kể trên. Mang các sao: Phúc tinh, Hoa cái, Dương nhận, Khuyết tự, Khúc cước, Phá tự.
Canh Thân thuộc Mộc: là hoa lựu. Ưa mùa hạ, không hợp mùa thu, mùa đông. Mang các sao: Kiến lộc mã, Bát chuyên, Trượng hình, Phá tự, Huyền châm.
Tân Dậu thuộc Mộc: là quả lựu. Ưa mùa thu và mùa hạ. Mang các sao: Kiến lộc, Giao thần, Cửu xú, Bát chuyên, Huyền châm, Lung á.
Nhâm Tuất thuộc Thủy: là biển. Ưa mùa xuân, mùa hạ và Mộc. Mang các sao: Hoa cái, Thoái thần, Bình đầu, Lung á, Trượng hình.
Quý Hợi thuộc Thủy: là trăm dòng sông. Ưa Kim, Thổ, Hỏa. Mang các sao: Phục mã, Đại bại, Phá tự, Triệt lộ.
Trong sáu mươi Giáp Tý kể trên, loại lớn mạnh thì kỵ biến thành nhỏ yếu, loại nhỏ yếu thì muốn biến thành lớn mạnh. Trước nghèo hèn mà sau giàu sang thì vinh hoa; trước giàu sang mà sau nghèo hèn thì hèn nhục. Không thể vì người ấy trước nghèo hèn mà không xét đến sự giàu sang về sau, cũng không thể vì người ấy trước giàu sang mà không xét đến sự nghèo hèn về sau.
Vả lại, năm sinh thuộc Mộc, giả như là Canh Dần, Tân Mão, thì biết là Mộc lớn mạnh. Nếu tháng, ngày, giờ và thai (thai nguyên: tháng thụ thai, tính như một trụ phụ trong lá số) không gặp Mộc nào khác thì luận là cây tùng bách. Vạn nhất trong đó gặp Dương liễu mộc (cây dương liễu) hoặc Thạch lựu mộc (cây lựu) thì bỏ lớn theo nhỏ, không luận là tùng bách nữa. Giả như người sinh năm Nhâm Ngọ, Quý Mùi thì biết là Mộc nhỏ yếu; nếu tháng, ngày, giờ, thai không gặp Mộc khác thì luận là cây dương liễu; vạn nhất gặp Tùng bách mộc hoặc Đại lâm mộc (cây rừng lớn) thì bỏ nhỏ luận lớn, không thể luận là dương liễu.
Cho đến người sinh năm thuộc Thiên thượng hỏa (lửa trên trời), Kiếm phong kim (kim loại mũi gươm), Đại hải thủy (nước biển lớn), Đại dịch thổ (đất đường cái lớn), mà tháng, ngày, giờ, thai lại gặp ngôi khác cùng hành nạp âm nhưng nhỏ yếu; lại như người sinh năm thuộc Phúc đăng hỏa (lửa đèn che), Kim bạc kim (vàng lá mỏng), Tỉnh tuyền thủy (nước giếng suối), Sa trung thổ (đất trong cát), mà tháng, ngày, giờ, thai gặp ngôi khác cùng hành nạp âm nhưng lớn mạnh — hoặc dẫn từ phàm vào thánh, hoặc trước nặng sau nhẹ — thì đều nên theo chỗ biến đổi ấy mà luận, không thể câu nệ một mặt.
Giáp Tý là Kim "tòng cách" (theo thuyết cổ, tính của Kim là "theo và đổi", tức có thể đúc rèn thay hình), khí của nó tản mát; được Thổ Mậu Thân, Thủy Quý Tỵ giúp thì tốt. Mậu Thân là đất Lâm quan của Kim (Lâm quan là giai đoạn thứ năm trong mười hai giai đoạn trường sinh — chuỗi mô tả sức mạnh của một hành từ lúc sinh ra đến lúc mất: trường sinh, mộc dục, quan đới, lâm quan, đế vượng, suy, bệnh, tử, mộ, tuyệt, thai, dưỡng; Lâm quan là lúc trưởng thành, sung sức như người ra làm quan), Thổ lại càng vượng ở Tý, ắt sinh thành được. Quý Tỵ thì Kim sinh ở Tỵ, Thủy vượng ở Tý, nạp âm mỗi bên đều có chỗ quy về, lại là "triều nguyên lộc" (lộc chầu về gốc). Kỵ Hỏa của Đinh Mão, Đinh Dậu, Mậu Ngọ. Diêm Đông Tẩu (một nhà luận mệnh) nói: Kim Giáp Tý là Tiến thần, bẩm đức trầm lặng, lòng rỗng không, bốn mùa đều tốt; nếu vào quý cách (cách: khuôn cấu trúc của lá số; quý cách là cách cục sang quý) lại nhận khí vượng thì nghề học tinh vi, chủ được vinh dự đỗ đầu.
Ất Sửu là Kim nằm trong kho của chính mình (chi Sửu là ngôi "mộ khố" — kho cất giữ — của Kim), Hỏa không khắc được, vì là Kim đã cất kín; đã tự không bị khắc hại, xung phá thì chưa có ai không hiển đạt vinh hoa. Chỉ kỵ Hỏa Kỷ Sửu, Kỷ Mùi. Diêm Đông Tẩu nói: Ất Sửu là Chính ấn, có đủ phúc đức lớn; mùa thu, mùa đông thì giàu sang sống lâu, mùa xuân, mùa hạ thì trong tốt có xấu; vào cách thì lập công hưởng phúc, mang sát (có hung thần sát) thì phần nhiều là hội xấu. Ngọc Tiêu Bảo Giám (sách luận mệnh) nói: Giáp Tý, Ất Sửu là Kim chưa thành đồ dùng, gặp Hỏa thì thành, gặp nhiều thì tốt.
Bính Dần là lửa rực sáng, không có Thủy chế ngự thì có họa thiêu đốt nóng dữ; nhưng Thủy không được quá nhiều, chỉ yêu Thủy Giáp Dần đến đúng vị trí mà cứu giúp, cũng gọi là triều nguyên lộc. Ngũ Hành Yếu Luận (sách) nói: Hỏa Bính Dần chứa khí linh sáng, thuần khiết, có đức sinh sôi suốt bốn mùa; vào quý cách thì văn chương phát lộ, chủ được sang trọng đỗ đầu khoa thi.
Đinh Mão là lửa sáng ẩn, khí yếu, nên được Mộc sinh; gặp Thủy thì xấu, Thủy Ất Mão, Ất Dậu là độc nhất. Ngũ Hành Yếu Luận nói: Đinh Mão là lửa ở giai đoạn Mộc dục (giai đoạn thứ hai, như đứa trẻ mới tắm, còn non yếu), chứa khí sấm động gió nổi; được Thủy giúp thì thông đạt, có Thổ đỡ thì nền móng dày, lấy Mộc giúp thì thành văn vẻ, lấy Kim bao bọc mà lại gặp mùa hạ thì hung bạo. Quỷ Cốc di văn (sách cổ) nói: Bính Dần, Đinh Mão gặp mùa thu, mùa đông nên biết giữ gìn. Lời chú: Hỏa không có chỗ vượng ở phương Tây, Hỏa đến thu đông thì e thế không lâu bền.
Mậu Thìn: hai Thổ (can Mậu và chi Thìn đều thuộc Thổ) bên dưới có Mộc (hành nạp âm); nhiều Kim cũng không khắc được, vì Thổ sinh Kim, có đạo mẹ con; được Thủy sinh là tốt. Ngũ Hành Yếu Luận nói: ba ngôi Mậu Thìn, Canh Dần, Quý Sửu nổi bật đức cứng rắn, số trong sạch mạnh mẽ; sinh vào xuân hạ thì đứng vững riêng mình, một mình gắng sức, tùy biến mà thành công; lại gặp khí vượng thì có chí vượt mây, cao vút; chỉ kỵ sinh mùa thu, tuy ôm chí khí tiết tháo mà bị khuất, không vươn lên được.
Kỷ Tỵ là Mộc gần Hỏa; Kim từ đây mà sinh (Kim trường sinh ở Tỵ) nên với ta không hại; kỵ gặp Kim đang sinh vượng. Diêm Đông Tẩu nói: Kỷ Tỵ ở ngôi Tốn, là cây bị gió lay, gốc nguy dễ bật; điều hòa bằng Kim, Thổ, vận về phương Đông Nam thì thành gỗ dùng được; tuy ngoài dương trong âm, nếu không có gì phò trợ thì khí rỗng tản, lại bị "quỷ" Kim khắc ("quỷ": hành khắc mình), là cây không thành gỗ. Lạc Lộc Tử (tác giả sách luận mệnh cổ) nói: Kỷ Tỵ, Mậu Thìn qua cung Càn thì thoát ách. Lời chú: Kỷ Tỵ, Mậu Thìn đều là loại Mộc; phương Tây là quê vượng của quỷ Kim, Mộc nạp âm đến đây thì tuyệt, đó gọi là gặp ách; nếu qua cung Càn Hợi (phương Tây Bắc), Mộc được Thủy mà trường sinh, nên thoát ách.
Canh Ngọ, Tân Mùi là Thổ mới sinh, Mộc không khắc được; chỉ kỵ nhiều Thủy, trái lại làm hại khí của nó; nhiều Mộc thì lại có chỗ quy về, vì Mộc quy về Mùi (Mùi là mộ của Mộc). Diêm Đông Tẩu nói: Canh Ngọ, Tân Mùi, Mậu Thân, Kỷ Dậu đều là Thổ đức dày, bao dung, trấn tĩnh, khí hòa hợp, phúc lộc dồi dào; vào cách thì phần nhiều được giao trọng trách trấn giữ một phương, có công ban ơn rộng khắp, yêu thương mọi người.
Nhâm Thân là Kim Lâm quan, lợi gặp Thủy, Thổ; nếu gặp Hỏa Bính Thân, Bính Dần, Mậu Ngọ thì thành tai hại. Diêm Đông Tẩu nói: Kim Nhâm Thân cầm uy của Thiên tướng (vị tướng nhà trời; trong phép bói Lục Nhâm có mười hai vị thần tướng, ở đây chỉ uy thế thần tướng), nương khí Lâm quan; mùa thu, mùa đông nắm quyền sinh sát, mùa xuân, mùa hạ ít tốt nhiều xấu; vào cách thì tự gắng sức vì công danh, mang sát thì giỏi bóc lột hà khắc.
Quý Dậu là Kim cứng đã thành; Hỏa chết ở Dậu, gặp Hỏa có hại gì; chỉ kỵ Hỏa Đinh Dậu đến đúng vị trí mà khắc. Diêm Đông Tẩu nói: Quý Dậu là Kim tự vượng, bẩm khí thuần túy; xuân hạ thì tính sáng suốt, thu đông càng quý; vào cách thì công nghiệp, khí tiết vững vàng vượt bậc; mang sát thì tuổi trẻ cứng cỏi, sau bốn mươi tuổi dần thành đức thuần hậu. Ngọc Tiêu Bảo Giám nói: Nhâm Thân, Quý Dậu là ngôi Kim vượng, không thể vượng thêm, vượng thì hại vật; không nên gặp Hỏa, gặp Hỏa thì tự hại mình.
Giáp Tuất là Hỏa trong kho của mình (Tuất là mộ khố của Hỏa), không ngại nhiều Thủy, chỉ kỵ Nhâm Tuất, đó gọi là bị khắc ngay trong mộ, tai nạn khó tránh. Ngũ Hành Yếu Luận nói: Hỏa Giáp Tuất là Ấn, là Khố, chứa khí chí dương ẩn nấp; quý cách gặp thì giàu sang rạng rỡ; chỉ kỵ sinh mùa hạ, phải phòng trong tốt có xấu.
Ất Hợi là lửa sáng ẩn, khí bị vùi lấp uất kết, không phát ra được; nhờ Mộc của Kỷ Hợi, Tân Mão, Kỷ Tỵ, Nhâm Ngọ, Quý Mùi (?) sinh cho thì tinh thần vượng tướng (mạnh mẽ, được trợ giúp); có Thủy Quý Hợi, Bính Ngọ thì không tốt. Diêm Đông Tẩu nói: Hỏa Ất Hợi tự tuyệt, chứa khí sáng suốt nhạy bén, trinh chính tĩnh lặng, giấu ánh sáng, ẩn dấu vết, lặng lẽ không hình; người bẩm được mà hợp số thì là bậc cao nhân đạo huyền diệu, người quân tử đức tốt.
Bính Tý là Thủy chảy tràn, không kỵ nhiều Thổ, chỉ ghét Canh Tý, vì đó là đang lúc vượng mà gặp quỷ, không gì chẳng lành hơn. Ngũ Hành Yếu Luận nói: Bính Tý là Thủy tự vượng, dương ở trên âm ở dưới, tinh thần đều đủ; người bẩm được thì tư chất khoáng đạt, kiến thức và độ lượng sâu xa; xuân hạ là khí cứu giúp muôn vật, phần nhiều lập được công đem lại lợi ích, ân trạch.
Đinh Sửu là Thủy tụ phúc, rất yêu được Kim sinh; kỵ Tân Mùi, Bính Thìn, Bính Tuất vì hình phá lẫn nhau. Ngũ Hành Yếu Luận nói: Đinh Sửu, Ất Dậu trong số là Thủy tản yếu, âm thịnh dương yếu; người bẩm được thì khí độ và kiến thức trong sáng, nhiều trí tuệ ít phúc; được bao bọc bằng khí vượng của Thủy, Mộc thì âm dương cân hòa, là kẻ sĩ sang trọng, hiển đạt, cao quý.
Mậu Dần là Thổ bị thương, rất là không có sức, cần Hỏa sinh vượng giúp khí; kỵ các loại Mộc Kỷ Hợi, Canh Dần, Tân Mão khắc, chủ họa chết non. Ngũ Hành Yếu Luận nói: hai ngôi Mậu Dần, Bính Tuất nương đức Thổ, khí dày; một chứa lửa sinh, một chứa lửa ẩn, gọi là thần linh dương khí ẩn ở bên trong, là ngày phúc lành; quý cách gặp thì đạo đức trùm đời, sang trọng tột bậc trong hàng bề tôi; các bậc thân vương, công tử quý phần nhiều sinh vào ngày này; thường cách gặp cũng chủ phúc thọ lâu dài, trước sau an nhàn.
Kỷ Mão là Thổ tự tử, lại càng tệ hơn; quý ở chỗ được Hỏa Đinh Mão, Giáp Tuất, Ất Hợi, Kỷ Mùi do hợp mà đến, để đem đến phúc. Ngũ Hành Yếu Luận nói: Kỷ Mão là Thổ tự tử, dựng ở ngôi Chấn (quẻ Chấn, phương Đông, tượng sấm), gió đi sấm động, tản thành khí hòa, đức tự trống rỗng hư không; người bẩm được phần nhiều có đạo hạnh, tùy biến mà thích nghi, có phúc thọ của người dưỡng sinh tự tại; chỉ không lợi gặp tử tuyệt, gặp thì là hạng "mượn lâu không trả" (?) (giả làm người có đạo lâu ngày mà không trở về chân thật).
Tam Mệnh Toản Cục (sách) nói: Mậu Dần, Kỷ Mão là Thổ bị thương, không được để Mộc làm tổn hại, vì Thổ ấy không có sức. Ngọc Tiêu Bảo Giám nói: Thổ Mậu Dần, Kỷ Mão không nên gặp Thủy, gặp Thủy không thành của cải; không sợ Mộc, gặp Mộc càng vững. Mậu Dần nhận khí vượng của đức Thổ mà chứa lửa sinh, người gặp chủ phúc thọ dài lâu; Kỷ Mão không nên lại gặp tử tuyệt, gặp thì xấu.
Canh Thìn là Kim tụ khí, không cần Hỏa chế ngự mà đồ tự thành; Hỏa thịnh trái lại làm hỏng đồ; Hỏa ở bệnh, tuyệt thì không hại; nếu là Hỏa Giáp Thìn, Ất Tỵ thì xấu không nói hết; cũng không khắc được nhiều Mộc, vì khí của ta cũng đang tụ. Diêm Đông Tẩu nói: Kim Canh Thìn có đức cứng mạnh, trầm hậu, bẩm tính thông minh, thông suốt; xuân hạ thì họa phúc nương nhau, thu đông thì tuấn tú đầy đặn; vào cách thì văn võ kiêm toàn, mang sát thì thích lộng binh quyền.
Tân Tỵ là Kim tự sinh, tinh thần đầy đủ, thể khí hoàn bị, gặp lửa nóng hừng hực nung chảy mà không mất; kỵ Hỏa Bính Thìn, Ất Tỵ, Mậu Ngọ, vì Kim sinh ở Tỵ mà chưa đủ sức sinh, bại ở Ngọ, tuyệt ở Dần mà khí tán, lại gặp Hỏa sinh vượng thì sao chịu nổi. Ngũ Hành Yếu Luận nói: Kim Tân Tỵ là Học đường tự sinh (Học đường: sao chủ học vấn), có đức sáng suốt, kỳ lạ quý báu; thu đông đắc lực mười phần, xuân hạ bảy phần xấu ba phần tốt; vào quý cách thì học hạnh xuất chúng, lập thân thanh quý, thường ôm lòng cứu giúp muôn vật. Ngọc Tiêu Bảo Giám nói: Canh Thìn, Tân Tỵ là Kim chưa thành đồ, nên gặp Hỏa; thêm nữa Tân Tỵ là tự sinh, Tỵ là Hỏa, người gặp thì ánh sáng ngày càng mới.
Nhâm Ngọ là Mộc mềm mại, cành thân nhỏ yếu; Mộc sinh được Hỏa nhưng kỵ gặp nhiều Hỏa, nhiều thì cháy thành tro; dù Kim sinh vượng cũng không hại được, vì Kim đến chỗ ta thì bại, gặp Kim trái lại quý; Thủy, Thổ thịnh cũng quý; chỉ kỵ Kim Giáp Ngọ làm hại. Ngũ Hành Yếu Luận nói: Nhâm Ngọ là Mộc tự tử; Mộc tử tuyệt thì hồn đi rong mà thần khí linh tú; người bẩm được thì nổi đức tĩnh lặng sáng suốt, ôm cái dũng của người nhân, lập công đức, có thể gọi là tĩnh mà có dũng, kéo dài tuổi thọ.
Quý Mùi là Mộc trong kho của mình, sinh vượng thì tốt; dù Kim Ất Sửu cũng không xung phá được, vì mỗi bên về gốc của mình mà không phạm nhau; kỵ Kim Canh Tuất, Ất Mùi. Ngũ Hành Yếu Luận nói: Mộc Quý Mùi là Chính ấn, nổi đức văn minh hội tốt; người bẩm được phần nhiều ôm tài mấy đời mới có, hưởng phúc thanh cao. Ngọc Tiêu Bảo Giám nói: Nhâm Ngọ, Quý Mùi gọi là Dương liễu mộc, vì Mộc đến Ngọ thì tử, đến Mùi thì vào mộ, cho nên giữa mùa hạ lá rậm; được thời thì giàu và thọ, không được thời thì nghèo và yểu.
Giáp Thân là Thủy tự sinh, khí chảy tràn, nên có chỗ quy về; cũng nhờ Kim sinh; không kỵ nhiều Thổ, riêng ghét Thổ Mậu Thân, Canh Tý. Ngũ Hành Yếu Luận nói: Giáp Thân là Thủy tự sinh, chứa Học đường trời phú; được mà vào cục thì chủ trí thức thông tuệ, diệu dụng vô cùng.
Ất Dậu là Thủy tự bại, nhờ nhiều Kim giúp, vì khí ta đã yếu, phải nhờ mẹ (Kim sinh Thủy) nuôi dưỡng; kỵ Thổ Kỷ Dậu, Kỷ Mão, Mậu Thân, Canh Tý, Tân Sửu, gặp thì chết yểu, cùng khốn hèn hạ.
Bính Tuất là Thổ phúc mạnh lộc dày, Mộc không khắc được; kỵ gặp Kim sinh vượng; nếu gặp Hỏa thịnh thì sang quý không nói hết.
Đinh Hợi là Thổ Lâm quan, Mộc không khắc được; ghét nhiều Kim, cần được Hỏa sinh cứu mới tốt; kỵ Mộc Kỷ Hợi, Tân Mão. Ngũ Hành Yếu Luận nói: hai Thổ Đinh Hợi, Canh Tý bên trong chứa số Kim, trong cứng ngoài hòa; người bẩm được thì có định lực; dưới Thổ được giúp bằng khí vượng của Thủy, Hỏa thì lập được công việc, dám làm những việc uy nghiêm quả quyết.
Mậu Tý, Kỷ Sửu là lửa trong nước, lại gọi là lửa rồng thần, gặp Thủy mới quý; là Quân hỏa trong Lục khí (Lục khí: sáu khí của trời đất là phong, hàn, thử, thấp, táo, hỏa; Quân hỏa là "lửa vua", đứng đầu các thứ hỏa). Ngũ Hành Yếu Luận nói: Mậu Tý chứa khí tinh thần, ánh sáng đầy đủ chắc thực, làm phúc giữ gìn sự sống suốt bốn mùa; vào quý cách thì là bậc đại nhân quân tử, khí độ chứa sẵn giàu sang, cuối cùng tốt đẹp.
Kỷ Sửu là Hỏa của Thiên tướng, lại là nhà gốc của Thiên Ất, chứa khí uy phúc sáng dày, phát ra mạnh mẽ dữ dội; quý cục gặp thì là vị tướng có đức, đứng đầu danh tiếng mà lập công. Chúc Thần Kinh (sách) nói: Sửu là Hỏa ở giai đoạn thai dưỡng, khí dần thịnh lên; nếu gặp Hỏa Bính Dần, Mậu Ngọ giúp thì có thể thành công cứu giúp muôn vật.
Canh Dần, Tân Mão là cây chịu rét cuối năm, sương tuyết không làm đổi được khí tiết, huống chi Kim mà khắc được sao? Trên có can Canh, Tân, không cần chế ngự mà tự nhiên thành gỗ. Diêm Đông Tẩu nói: Tân Mão là Mộc tự vượng; xuân hạ thì khí tiết vươn cao, lập công việc; sinh mùa thu thì ngông cuồng, gãy đổ, khí mạnh không vươn ra được.
Nhâm Thìn là Thủy trong kho của mình, như ao đầm, nơi nước đọng, kỵ Kim đến phá vỡ; nếu lại gặp Nhâm Thìn thì gọi là tự hình (cùng một chi gặp nhau tự hại), các Thìn khác thì không lỗi; gặp nhiều Thủy, Thổ đều mừng; chỉ sợ Thủy Nhâm Tuất, Quý Hợi, Bính Tý sinh vượng quá độ, tràn lan không có chỗ về. Ngũ Hành Yếu Luận nói: Thủy Nhâm Thìn là Chính ấn, chứa đức trong sáng tưới nhuần; người bẩm được thì bao dung, lòng rộng, hiểu biết sáng như gương; xuân hạ gặp thì có phúc tuệ lớn, thu đông gặp thì phần nhiều gian trá, không có đức.
Quý Tỵ là Thủy tự tuyệt, gọi là dòng cạn; nếu gặp Thổ dày mạnh Bính Tuất, Đinh Hợi, Canh Tý thì cạn khô ngay; nếu được Kim sinh vượng theo tam hợp (ba chi họp lại thành cục một hành, như Tỵ – Dậu – Sửu hợp thành Kim) sinh cho thì nguồn suối cuồn cuộn, đầy chỗ trũng rồi mới chảy tiếp (ý nói tiến lên vững chắc, có gốc). Ngũ Hành Yếu Luận nói: Quý Tỵ, Ất Mão là Thủy tự tuyệt, tự tử, là chí âm lui ẩn, tinh khí chân thật được giữ gìn nuôi dưỡng, kết thành khí quý; quý cục gặp thì phần nhiều là bậc quân tử đạo huyền diệu, sớm thể hiện đức bền, có công đến muôn vật.
Giáp Ngọ là Kim tự bại, cũng gọi là Kim hung hãn; gặp Hỏa sinh vượng thì đồ mới thành; kỵ Hỏa Đinh Mão, Đinh Dậu, Mậu Tý, xấu. Ngũ Hành Yếu Luận nói: Kim Giáp Ngọ là Tiến thần, khí đứng đầu, có đức cứng rắn sáng suốt; thu đông thì tốt, xuân hạ có khi xấu; vào quý cách chủ nổi danh ở trường thi, lập công thống lĩnh mọi người; không đúng thời mà mang sát thì hung bạo, tàn nhẫn, ít ân nghĩa. Chúc Thần Kinh nói: Kim Giáp Ngọ hại ở chỗ hung hãn, nếu được kiềm chế thì thành trầm tĩnh sâu sắc. Lời chú: Kim cát đá, quặng cứng, ưa có sát kiềm chế; kiềm chế tức là Hỏa nung đổi nó. Quỷ Cốc di văn nói: Giáp Ngọ yêu quan quỷ (hành khắc mình, có lợi thì gọi là quan, có hại thì gọi là quỷ). Lý Hư Trung (nhà luận mệnh đời Đường) nói: Kim Giáp Ngọ hại vì hung hãn, Mộc Nhâm Tý hỏng vì mềm yếu; hoặc Nhâm Tý gặp Giáp Ngọ, hoặc Giáp Ngọ gặp Nhâm Tý, âm dương ở ngôi chuyên nhất, lại có linh khí rực rỡ.
Ất Mùi là Kim ở kho lệch (Mùi không phải kho chính của Kim), cũng được Hỏa chế, Thổ sinh thì phúc mạnh khí tụ; kỵ Hỏa Kỷ Mùi, Bính Thân, Đinh Dậu. Ngũ Hành Yếu Luận nói: Kim Ất Mùi trong số là kho Mộc, lại là Thiên tướng, có đức nhân thuần nghĩa dày, đi đâu cũng tốt; quý cách gặp là bậc anh kiệt không phải đời nào cũng có, đứng đầu trấn giữ giới kẻ sĩ; thường cách gặp, dù mang sát bị xung phạm, cũng là người quân tử trong đám tiểu nhân, là người sống lâu.
Bính Thân là Hỏa tự bệnh, Đinh Dậu là Hỏa tự tử, khí rất yếu, nhờ Mộc giúp thì khí mới sinh; kỵ Thủy Giáp Thân, Ất Dậu, Giáp Dần, Ất Mão. Diêm Đông Tẩu nói: Bính Thân là lửa bệnh, lấy Mộc làm đức văn minh, lấy Thủy làm tính khoáng đạt, lấy Thổ làm nền phúc tuệ; chỉ có Kim là bạo ngược, dù có thời điểm tốt cũng đổi thành khí bất hòa. Ngũ Hành Yếu Luận nói: Hỏa Đinh Dậu tự tử, chứa khí ẩn giấu, tĩnh lặng, ngoài hòa trong cứng; quý cách gặp thì phần nhiều là quân tử có đạo, đức hạnh tự nhiên.
Mậu Tuất là cây trong đất, kỵ gặp thêm Thổ; nếu nạp âm Thổ nhiều thì một đời gian truân; Kim không khắc được, vì khí Kim đến Tuất thì tản; gặp Kim lại đem đến phúc lợi; gặp nhiều Thủy, Mộc thịnh thì thành quý cách. Diêm Đông Tẩu nói: Mộc Mậu Tuất là gốc đơn độc đứng một mình, được điều hòa bằng khí vượng của Thủy, Hỏa thì có đức sáng suốt tuấn tú đầy đặn; vào cách thì văn chương tiến đạt, phúc lộc trước sau; nhưng vì nương khí Thiên tướng, chủ trải đủ gian hiểm, tiết tháo không đổi, rồi mới thấy phúc muộn.
Kỷ Hợi là Mộc tự sinh, gốc rễ sum suê, không kỵ nhiều Kim, chỉ ghét Kim Tân Hợi, Tân Tỵ, Quý Dậu; nếu gặp Thủy Ất Mão, Đinh Mùi, Mộc Quý Mùi thì chưa ai không đại quý. Ngũ Hành Yếu Luận nói: Kỷ Hợi là Mộc tự sinh, nổi đức tài năng anh tuấn vượt bậc; được ở chỗ đặc biệt hiển đạt thì phần nhiều thanh quý, hiển đạt sớm. Diêm Đông Tẩu nói: Mộc Kỷ Hợi được thời thì thanh quý, không được thời thì vất vả.
Canh Tý là Thổ đức dày, khắc được nhiều Thủy, không kỵ Mộc khác, vì Mộc đến Tý thì không có khí; nếu gặp Kim Nhâm Thân thì gọi là "minh vị lộc" (lộc ở ngôi sáng), ắt sang quý.
Tân Sửu là Thổ tụ phúc, nhiều Mộc không khắc được, vì Sửu là kho Kim, trong Sửu có Kim, gặp Mộc có hại gì. Ngọc Tiêu Bảo Giám nói: Thổ Canh Tý, Tân Sửu yêu Mộc mà ghét Thủy; gặp Mộc là quan, gặp Thủy thì không hợp. Diêm Đông Tẩu nói: Thổ Tân Sửu, Kỷ Dậu bên trong chứa số Kim, đức dày, tính cứng, hòa mà không a dua; trên dưới được giúp bằng khí vượng của Thủy, Hỏa thì uy danh, công lao lừng lẫy, tỏ ra quả cảm.
Nhâm Dần là Kim tự tuyệt, Quý Mão là Kim khí tản; nếu gặp nhiều Hỏa thì mất khí; chỉ có Thủy, Thổ chầu về thì tốt. Ngũ Hành Yếu Luận nói: Nhâm Dần, Quý Mão là Kim mỏng nhẹ, có đức nhân thì mềm, nghĩa thì cứng; thu đông thì cứng mạnh, không có xấu, xấu cũng thành điềm tốt; xuân hạ thì trong xấu ngoài tốt, tốt thì trước phải xấu; vào quý cách thì chí khí sáng suốt, mang sát thì hung bạo, không có kết cục tốt. Tam Mệnh Toản Cục nói: Quý Mão là Kim tự thai; nếu gặp lửa trong lò Bính Dần, Đinh Mão thì không thành quỷ, vì Kim đang ở thai, vào lò thì thành đồ.
Giáp Thìn là Hỏa ở kho lệch, có nhiều Hỏa giúp thì tốt, đó gọi là cùng khí tìm nhau để bù chỗ thiếu; nếu gặp Mộc Mậu Thìn, Mậu Tuất sinh cho là quý cách; kỵ Thủy Nhâm Thìn, Nhâm Tuất, Bính Ngọ, Đinh Mùi, độc nhất. Ngũ Hành Yếu Luận nói: Giáp Thìn là Hỏa của Thiên tướng, chứa khí nhanh chóng mãnh liệt; vào quý cách thì hiển đạt đặc biệt, đứng đầu văn chương; lợi thu đông, không lợi mùa hạ.
Ất Tỵ là Hỏa Lâm quan, Thủy không khắc được, vì Thủy tuyệt ở Tỵ; được Thủy giúp thì thuần túy; nếu được hai ba Hỏa giúp cũng tốt. Ngũ Hành Yếu Luận nói: Hỏa Ất Tỵ chứa khí thuần dương phát ra từ ngôi Tốn, ánh sáng đầy đặn; xuân đông thì hướng về tốt, hạ thu thì hướng về xấu.
Bính Ngọ, Đinh Mùi là nước sông Ngân Hà, Thổ không khắc được; nước trên trời thì Kim dưới đất không sinh được; sinh vượng quá độ thì trái lại làm hại muôn vật, tử tuyệt quá nhiều thì lại không sinh được muôn vật. Ngũ Hành Yếu Luận nói: Bính Ngọ là Thủy cao quý tột bậc, mang khí ấm áp dày dặn của phương Nam; người bẩm được phần nhiều có đạo khí, biến hóa linh hoạt (?), thông minh khác thường, có tài làm việc, đứng đầu mọi người, vượt bậc; Đinh Mùi có đủ toàn số Tam tài (trời, đất, người), được khí trung chính; người bẩm được chủ tinh, thần, khí đều toàn, căn tính cao diệu, thấu hết đạo biến hóa.
Mậu Thân là Thổ gò chồng chất, Mộc tuyệt ở Thân nên không khắc được; nếu gặp nhiều Kim, Thủy giúp thì là cách giàu sang tôn vinh.
Kỷ Dậu là Thổ tự bại, khí không đủ, nhờ Hỏa giúp; gặp Hỏa Đinh Mão, Đinh Dậu thì tốt; rất kỵ tử tuyệt; sợ Mộc Tân Mão, Tân Dậu, gặp thì tai nạn, gian truân, chết yểu.
Canh Tuất, Tân Hợi là Kim cứng đã thành, không nên gặp Hỏa, e bị hại; nếu được Thủy, Thổ giúp thì quý. Diêm Đông Tẩu nói: Canh Tuất là Kim ở mộ của Hỏa, có tính bạo, cương liệt, tự phụ; thu đông may ra trầm hậu, xuân hạ thì động là sinh hối hận; người quân tử nắm quyền binh, hình, kẻ tiểu nhân buông thả tính hung hãn. Kim Tân Hợi bẩm khí mạnh mẽ của quẻ Càn, thuần sáng, trung chính; ba mùa xuân, thu, đông đều tốt, mùa hạ bảy phần tốt ba phần xấu; quý cách gặp thì lấy nhân làm gốc, giữ nghĩa; nếu mang hình sát thì buông thả hung bạo, tham công.
Nhâm Tý là Mộc chuyên vị (can chi cùng hành, ngôi thuần nhất), Quý Sửu là Mộc ở kho lệch; gặp tử tuyệt thì giàu sang, gặp sinh vượng thì nghèo hèn; nhiều Thủy thì chết yểu; nhiều Kim, Thổ thịnh là tốt. Ngũ Hành Yếu Luận nói: Nhâm Tý là Mộc u âm, dương yếu âm thịnh, mềm mà không đứng vững, phần nhiều nhân hậu theo đức Thủy làm chủ; chỉ khi gặp Thủy Bính Ngọ thì thành đức thuần túy của Thủy và Mộc, phần nhiều vào hàng thần tiên, dị sĩ, phong cách khác thường, không phải hạng tầm thường. Chúc Thần Kinh nói: Mộc Nhâm Tý lỗi ở mềm yếu, nếu được nâng lên thì nhân hậu mà cao minh. Lời chú: Mộc Nhâm Tý ở quê Thủy vượng, nhờ chút nước trong Tý thấm nhuận mà sinh, mềm giòn dễ gãy, là Mộc tự bại; nâng lên tức là muốn được khí vượng của Hỏa thêm vào cho tươi tốt, thì nhân, dũng mà cao minh.
Giáp Dần là Thủy tự bệnh, Ất Mão là Thủy tự tử; tuy tử, bệnh nhưng Thổ không khắc được, vì hai Mộc ở can chi chế được Thổ; nếu gặp Kim Nhâm Dần, Quý Mão thì dồi dào. Ngũ Hành Yếu Luận nói: hai Thủy Giáp Dần, Nhâm Tuất là ẩn nghịch, âm thắng dương, chủ gian tà hại vật; chỉ khi được Hỏa, Thổ bớt thêm điều chỉnh mới thành người tài lớn.
Bính Thìn là Thổ trong kho của mình, dày và mạnh; ưa Hỏa Giáp Thìn, ghét Mộc Mậu Thìn. Thổ này Mộc thường không hại được, vì Bính là Hỏa, Thìn là kho lệch của Hỏa, Thổ đã thành đồ; chỉ ghét Mộc Mậu Tuất, Kỷ Hợi, Tân Mão, Mậu Thìn. Ngũ Hành Yếu Luận nói: Thổ Bính Thìn là Chính ấn, dựng đức năm phúc hội tốt; người bẩm được phần nhiều hanh thông lớn, có tài làm việc, không sang thì giàu; chỉ người phạm xung thì phần nhiều làm tăng hoặc đạo sĩ.
Đinh Tỵ là Thổ tự tuyệt mà lại không tuyệt, vì một Thổ ở dưới hai Hỏa (can Đinh và chi Tỵ đều thuộc Hỏa), ở quê của cha mẹ (Hỏa sinh Thổ), nhận ơn của bậc thân thuộc trời ban, nên không tuyệt; Mộc không khắc được, Hỏa nhiều càng tốt. Ngọc Tiêu Bảo Giám nói: Đinh Tỵ chứa số vượng của đức Hỏa phương Đông Nam, người gặp thì bao dung, có phúc thọ.
Mậu Ngọ là Hỏa tự vượng, Kỷ Mùi là Hỏa ở kho lệch, ở phương sáng của quẻ Ly (phương Nam, tượng lửa), đất vượng tướng, khí rất thịnh, Thủy khác không hại được; kỵ Thủy trên trời Bính Ngọ, Đinh Mùi. Diêm Đông Tẩu nói: Mậu Ngọ là Hỏa tự vượng, chứa khí sáng của quẻ Ly bốc lên, cai trị vật không có tình, động là trái lòng mọi người; thu đông gặp, được giúp bằng khí vượng của Thủy, Thổ thì khoáng đạt cao minh, phúc lực vững mạnh; xuân hạ gặp, lại nương Kim, Mộc, tuy vụt sáng nhanh chóng nhưng mệnh không lâu bền. Ngũ Hành Yếu Luận nói: Kỷ Mùi là Hỏa suy, chứa khí còn sót, cất của báu; tháng xuân hạ mà vận vào quê trầm ẩn thì sáng suốt nhanh nhạy, phúc lành sâu xa; mùa hạ gặp thì không phải khí hòa; mùa thu gặp thì trước tốt sau xấu.
Canh Thân, Tân Dậu là hai Mộc, Kim ở trên Mộc, nhờ Kim mà thành đồ; kỵ lại gặp Kim làm hủy đồ; nếu gặp Thủy Giáp Thân, Ất Dậu thì vào cách. Ngọc Tiêu Bảo Giám nói: Canh Thân là Mộc tự tuyệt, là hồn đi rong, thần biến hóa; người sinh ngày này phần nhiều không phải hạng tầm thường; thường cách thì chủ tính trời thông minh khác thường, trong họ hàng không chịu ràng buộc; vào quý cách thì là tài anh kiệt, lập công hiếm có trên đời. Tân Dậu là Mộc mất vị trí, Mộc khốn ở quê Kim, người gặp vào đời nhiều gian nan; chỉ khi gặp Kim Quý Mão thì cứng mềm giúp nhau, vươn cao vượt chúng, quyết đỗ khoa cao.
Chúc Thần Kinh nói: hồn quý ở chỗ đi rong trên trời, nên Mộc Canh Thân không ngại tử tuyệt; ngồi một mình mà giữ Canh Thân chính là vậy (?). Lời chú: Canh Thân là Mộc tự tuyệt; Mộc trong ngũ tạng thuộc gan, gan chứa hồn; Mộc ở hưu (nghỉ, suy), tuyệt thì hồn đi rong trên trời, nên Mộc Canh Thân không ngại tử tuyệt, vì thế quý ở chỗ đi rong trên trời. Quỷ Cốc di văn nói: Tân Dậu mong gặp sinh vượng. Lời chú: Tân Dậu là Mộc khí tuyệt, muốn được sinh vượng để tươi tốt.
Nhâm Tuất là Thủy ở kho lệch, Quý Hợi là Thủy Lâm quan, gọi là Đại hải thủy, vì can chi và nạp âm đều thuộc Thủy. Kỵ gặp nhiều Thủy, dù Nhâm Thìn là kho Thủy cũng không đương nổi; không kỵ Thổ khác; tử tuyệt thì tốt, sinh vượng thì tràn lan mà không có chỗ về. Ngọc Tiêu Bảo Giám nói: Hợi, Tý là ngôi chính của Thủy; Nhâm Tuất khí ẩn mà không thuận, chỉ khi được Hỏa, Thổ bớt thêm điều chỉnh mới thành người tài lớn. Quý Hợi có đủ số thuần dương, bên trong lấy chí nhân làm thể; người bẩm được thì tư chất bằng phẳng rộng rãi, chí khí mênh mông, phát ra thành công nghiệp, đem lại lợi ích, ân trạch; nếu ngày giờ mang sát thì là hạng hung ác xảo quyệt.
Lại nói: Thổ Bính Tuất là phúc thịnh dày, vì Hỏa dồn tụ ở đây. Kỷ Mùi, Canh Thìn, Mậu Thìn, Đinh Sửu cũng cùng một nghĩa ấy: Kỷ Mùi là Hỏa, trong Mùi có Mộc ở mộ; Canh Thìn là Kim, trong Thìn có Thổ ở mộ; Mậu Thìn là Mộc, trong Thìn có Thủy ở mộ; Đinh Sửu là Thủy, trong Sửu có Kim ở mộ; đều là khí cha mẹ (hành sinh ra mình), mỗi cái có chỗ nuôi dưỡng. Năm ngôi này phúc mạnh và dày, dù bên trên có quỷ làm hại cũng không thành hại, vì khí đã thành. Lý Hư Trung nói: Bính Tuất càng đặc biệt, vì Tuất lại là ngôi gốc của Thổ nên càng vượng thịnh.
Ất Tỵ, Mậu Ngọ là lửa nóng thịnh; thu đông thì làm đức, tốt; xuân hạ thì làm hình, xấu; nếu giữa mùa hạ lửa dữ một khi bùng lên liền khô cháy, rốt cuộc đốt mất sự hòa mà thành lỗi. Ất Tỵ là Hỏa Lâm quan, bên trên có một Mộc (can Ất) sinh cho, khí rất thịnh. Mậu Ngọ là Hỏa tự vượng; nếu sinh thu đông thì là khí ấm áp, là đức cứu giúp muôn vật; nếu sinh xuân hạ, Hỏa đã vượng lại được ngôi dương nên thành xấu; sinh giữa mùa hạ là hạng hung bạo, tàn nhẫn, chết yểu.
Ất Mão, Quý Tỵ, Đinh Dậu, Ất Hợi là Thủy và Hỏa tuy ở tử tuyệt nhưng lại trong sáng mà tốt đẹp diệu kỳ. Hỏa tử tuyệt thì trong sáng ngoài tối, ánh sáng phản chiếu trở về; Thủy tử tuyệt thì lặng lẽ trong suốt, soi được cả râu mày; cho nên lại trong sáng mà diệu kỳ. Lý Hư Trung nói: bốn ngôi Thủy Hỏa này tuy tử tuyệt mà trong sáng, diệu kỳ, tốt đẹp; xem quý nhân Thiên Ất thì tự thấy rõ.
Kim Nhâm Dần thờ vua không nghịch, Mộc Canh Thân làm bề tôi không lấn quyền. Ngũ hành ứng với ngũ âm (năm âm cung, thương, giốc, chủy, vũ của nhạc cổ): âm cung thuộc Thổ là vua, âm thương thuộc Kim là bề tôi, âm giốc thuộc Mộc là dân. Âm thương quá thì bề tôi mạnh, âm giốc quá thì vua yếu; cho nên trong ngũ âm thường dùng bốn âm cung trong để giảm bớt thương và giốc (?). Canh Thân là Mộc giốc tự tuyệt; Nhâm Dần là Kim thương tự tuyệt; tính tình được đạo trung thành thuận phục, cho nên thờ vua không nghịch, làm tôi không lấn quyền.
Vì thế các chức quan từ Tử Vi, Loan Đài, Phượng Các trở lên (tên gọi các cơ quan đầu não của triều đình, nơi tể tướng làm việc) rất kỵ mệnh Kim, Mộc sinh vượng; mệnh như thế ắt không làm được, làm cũng không lâu; riêng chức đài gián (quan ngự sử, chuyên can ngăn, đàn hặc) thì được. Nếu Kim, Mộc sinh vượng mà bị khắc phá thì không như vậy.
Mộc Canh Thân, Hỏa Ất Tỵ: Thổ, Kim sinh ở đó mà lại không sinh; Thủy Bính Ngọ, Kim Quý Mão: Mộc, Thủy chết ở đó mà lại không chết. Thổ sinh ở Thân mà không sinh ở Canh Thân; Thủy sinh ở Thân mà không sinh ở Mậu Thân; Hỏa sinh ở Dần mà không sinh ở Giáp Dần; Kim sinh ở Tỵ mà không sinh ở Ất Tỵ; Mộc sinh ở Hợi mà không sinh ở Tân Hợi; vì ở chỗ sinh mà trái lại bị chế ngự; người gặp thì chết sớm. Mộc chết ở Mão mà không chết ở Quý Mão; Thổ chết ở Mão mà không chết ở Đinh Mão; Mộc chết ở Ngọ mà không chết ở Bính Ngọ; Kim chết ở Tý mà không chết ở Canh Tý; Hỏa chết ở Dậu mà không chết ở Tân Dậu; vì ở chỗ chết mà được sinh; người gặp thì sống lâu.
Mậu Tý: can chi vượng ở phương Bắc, là ngôi của Thủy, mà nạp âm thuộc Hỏa, là lửa trong nước, không phải rồng thần thì không có được. Bính Ngọ: can chi vượng ở phương Nam, là ngôi của Hỏa, mà nạp âm thuộc Thủy, là nước trong lửa, không phải sông trời thì không có được. Người Mậu Tý gặp Bính Ngọ hoặc người Bính Ngọ gặp Mậu Tý thì không ai không sang quý, vì trong lửa ra nước, trong nước giấu lửa, Thủy Hỏa đã giúp nhau thành tựu (như quẻ Ký Tế: nước trên lửa dưới, giao hòa thành công), tinh thần vận động, ắt linh dị hơn người.
Lý Hư Trung nói: Bính Ngọ là nước trên trời, sông Ngân Hà có, tức là Thiên Hậu trong mười hai thần (Thiên Hậu: một trong mười hai thiên tướng, tức mười hai vị thần dùng trong phép bói Lục Nhâm, chủ về âm nhu, nữ giới); người gặp thì cao minh khoáng đạt, thông minh khác thường, không tầm thường. Mậu Tý là lửa trong nước, rồng thần có, tức là Quân hỏa trong Lục khí; người gặp thì từ chỗ thần diệu mà sáng suốt, thâm trầm, biết việc trước khi xảy ra; được cả hai khí thì càng tuyệt diệu. Các khí (?) khác cứ theo đây mà xét kỹ.
Thổ Tân Sửu không ngại Mộc, Mộc Mậu Tuất không sợ Kim, lấy gì mà phân biệt? Trong Sửu là kho Kim nên Mộc không thành quỷ; trong Tuất có Hỏa nên Kim trái lại chịu vạ. Như Mộc Mậu Tuất, hai Thổ ở trên, một Mộc ở dưới, bị chôn trong hai Thổ, chưa nảy mầm, chưa thấy hình, đó là Thổ thịnh Mộc yếu. Các trường hợp khác đều phỏng theo đó.
Mộc Canh Dần, Thổ Đinh Tỵ không ngại quỷ là Kim và Mộc. Kim đến cung Dần tuy là quỷ, nhưng Kim tuyệt ở Dần nên không thành quỷ; Mộc đến cung Tỵ thì ở đó đã có Kim sinh, Kim khắc Mộc, nên không thành quỷ. Nếu Mộc Canh Dần gặp Kim Nhâm Thân thì xung nhau, bị khắc. Các trường hợp khác đều phỏng theo đó.
Thổ Canh Ngọ nương lửa vượng phương Nam để nuôi hình; Thổ Mậu Thân tự sinh; Thổ Canh Tý tự đầy; đều không kỵ quỷ Mộc, vì Mộc đến Ngọ thì chết, đến Thân thì tuyệt, đến Tý thì bại, lại là Thổ tự mạnh, có hại gì. Các trường hợp khác đều phỏng theo đó.
Bốn Kim Nhâm Thân, Quý Dậu, Canh Tuất, Tân Hợi khí mạnh, không ngại quỷ. Hỏa Mậu Tý không sợ quỷ, vì là lửa sét trong nước, rồng thần có, bởi có nước thì sấm mới vang; nếu gặp Thủy trên trời Bính Ngọ, Đinh Mùi thì có điều kỵ, có thế đánh nhau (?). Phàm can chi của bản mệnh bị thương thì chủ lục căn không đủ (sáu giác quan: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý), có đầu không có đuôi, như Đinh Tỵ gặp Quý Hợi, Nhâm Tý gặp Mậu Ngọ. Các trường hợp khác đều phỏng theo đó.
Mậu Ngọ, Canh Thân: bên này bên kia gặp nhau thì vượt bậc khác thường. Canh Thân là Thạch lựu mộc, vượng mùa hạ nên mừng gặp Mậu Ngọ, vì Hỏa ở ngôi quan vượng mà tính cây lựu được thời; Mậu Ngọ là lửa vượng cực, mừng gặp ở Thân, thấy Thiên mã (tức Dịch mã) giúp nhau. Cái gọi là Thần đầu lộc tức là lộc chuyên vị của mười can (can chi cùng hành, lộc đóng ngay tại chỗ), là âm dương chuyên vị, trời đất và thần hội tụ; bày ra nguồn gốc thật của bát quái, diễn ra sự thành bại của ngũ hành; cứng mềm đẩy nhau, có không hợp hóa.
Cho nên Thủy Nhâm Tý ứng với quẻ Khảm phương Bắc, Hỏa Bính Ngọ thật là quẻ Ly cung Nam. Vì thế Bính Ngọ gặp Nhâm Tý không là phá, Đinh Tỵ gặp Quý Hợi không là xung; đó là nguồn Thủy Hỏa giúp nhau, có lý vợ chồng phối hợp; Khảm và Ly là công dụng tinh thần của nam nữ. Nhâm Tý gặp Bính Ngọ, Quý Hợi gặp Đinh Tỵ thì trước sau Hỏa Thủy có tượng "chưa giúp nhau thành" (như quẻ Vị Tế: lửa trên nước dưới, chưa giao hòa), không bằng Đinh Tỵ gặp Nhâm Tý, Bính Ngọ gặp Quý Hợi.
Kim Canh Thân, Tân Dậu ứng với quẻ Đoài phương Tây; Mộc Giáp Dần, Ất Mão tượng quẻ Chấn phương Đông. Cho nên Giáp Dần gặp Canh Thân không là hình, Ất Mão gặp Tân Dậu không là quỷ; đó là thể chính của Mộc là vợ, Kim là chồng, làm rõ sự hóa thần của hai bên trái phải. Mộc chủ hồn, Kim chủ phách; hai cái ở hai bên trái phải cách nhau, không hợp; nếu hợp trọn được thì thần hóa sinh không gián đoạn. Nếu Canh Thân gặp Ất Mão, Tân Dậu gặp Giáp Dần thì không là Nguyên thần (một loại sát chủ hao tán, trắc trở), đó là chỗ dùng biến thông.
Thổ Mậu Thìn, Mậu Tuất là Khôi Cương (Thìn là Thiên Cương, Tuất là Hà Khôi, hai ngôi cứng mạnh) đối nhau (?), là đức dày của Càn Khôn (trời đất), che chở và nâng đỡ muôn loài, không thể coi là phản ngâm (hai trụ xung đối thẳng nhau, chủ tai ương, tan tác). Mậu Thìn, Mậu Tuất không là xung, vì Thổ được ngôi chính, can giữ ngôi gốc (?). Kỷ Sửu, Kỷ Mùi là quý thần giữ trung trinh. Bốn chân Thổ này có đạo trước sau, đầu cuối của muôn vật; không phải bậc đại nhân quân tử thì ai đủ được đức này. Huống chi Thần đầu lộc mỗi cái có thần làm chủ, xoay chuyển trái phải trong sáu hợp (trời, đất và bốn phương), đầy vơi theo sự biến đổi lành dữ.
Thổ Kỷ Sửu là quý nhân Thiên Ất; Thổ Kỷ Mùi là thần phúc Thái Thường, giải được hung hại của trăm sát; nếu gặp thì nên dùng làm niềm vui được của bất ngờ. Mậu Thìn là Câu Trần, Mậu Tuất là Thiên Không, đều là thần của Thổ, phần nhiều đổi dời, làm tướng ở phiên trấn bên ngoài, ra trấn giữ biên phòng, không ổn định. Đinh Tỵ là thần Đằng Xà, xấu thì dùng vào việc xấu, tốt thì nhận việc tốt, nhiều mối lo âu mê hoặc, có tính khôi hài. Bính Ngọ là thần Chu Tước, ứng với thể dương sáng, văn từ hoa mỹ. Giáp Dần là thần Thanh Long, ban phát rộng rãi, cứu giúp mọi người, được lợi bốn phương. Ất Mão là thần Lục Hợp, chủ sinh sôi, vinh hoa, hòa nhu, thuận theo bè bạn. Nhâm Tý là thần Thiên Hậu, chủ âm đức, thiên đức, dung mạo đẹp, nhiều quyền.
Quý Hợi là thần Huyền Vũ, là chỗ tận cùng của âm dương, có khí ẩn nấp, theo xuống như nước chảy; tuy có trí lớn nhưng không phải kẻ sĩ hiên ngang, vượt trội hiển đạt; thuận thì yên bình, nghịch thì gian tà. Canh Thân là thần Bạch Hổ, lợi về võ không lợi về văn, có tính ôm đạo mà bay cao một mình, trong hiền ngoài nghiêm, mặt dữ mà lòng nhút, có nhân nghĩa, thích nơi vắng vẻ. Tân Dậu là thần Thái Âm, mang khí nghiêm lạnh sát phạt, có phong thái thanh bạch, giỏi văn chương, lanh miệng, là tài hiếm có trên đời. Nhưng còn phải tùy theo sự thân sơ, hưu vượng của mỗi ngôi mà định tính tình và họa phúc của người gặp.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video