Thiên 117 — Bàn về hành Mộc

 Bàn về Mộc (Mộc là hành Gỗ – Cây, một trong Ngũ hành gồm Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ, là năm yếu tố mà mệnh học dùng để xét số mệnh; ở đây bàn về người có lá số lấy Mộc làm chủ).

 Mùa xuân chính là lúc Mộc nắm lệnh (lệnh, hay nguyệt lệnh: hành nào đang làm chủ khí của tháng sinh thì hành ấy mạnh nhất), Mộc lúc ấy là Mộc đang đắc lệnh. Trời tạnh ráo thì hoa lá tươi tốt, trời mưa thì làm lạnh những mầm non mới nhú. Người sinh tháng Giêng: tuy là lúc "tam dương giao thái" (tháng Giêng ứng với quẻ Thái trong Kinh Dịch, ba hào dương đã lên, trời đất giao hòa, khí xuân bắt đầu thông suốt), khí lạnh vẫn chưa hết. Vì vậy gặp Hỏa (hành Lửa) thì sức sống dồi dào, giàu sang không ai bằng. Nhưng Hỏa nhiều quá thì làm hao "nguyên khí" (khí gốc, sức lực căn bản) của Mộc. Người sinh ở vùng Từ, Dương (Từ châu và Dương châu, hai trong chín châu thời cổ của Trung Quốc, ở miền đông và đông nam) mà sinh ban ngày thì có bệnh tật.

 Hỏa và Thổ (hành Đất) "đồng triền" (cùng có mặt, cùng đi với nhau trong lá số) thì vừa giàu vừa sang. Có Thổ mà không có Hỏa thì chỉ đủ cơm ăn áo mặc mà thôi. Gặp Kim (hành Kim loại, như dao rìu chặt cây) thì có nạn gãy đổ, tổn thương; được Hỏa khắc chế Kim thì lại thành phúc. Gặp Thủy (hành Nước) thì không được coi là "mẹ con sinh nhau" (Thủy sinh Mộc, nên Thủy là mẹ, Mộc là con; thường thì gặp mẹ là tốt). Bởi vì cây đầu xuân mới chớm có sức sống, gặp nước thì bị lạnh, nên trái lại không tốt. Người sinh ở vùng Ký, Ung (Ký châu ở phương bắc, Ung châu ở phương tây bắc) thì nghèo khổ, đàn ông buông thả, đàn bà dâm loạn.

 Cây tháng Hai sức sống đang tươi tốt dồi dào, gặp Thổ vun đắp là tốt. Hỏa và Thổ cùng có mặt thì giàu sang và sống lâu. Hỏa mạnh quá cũng làm hao khí của Mộc, vì lúc ấy cây cối mới bắt đầu ngậm nụ mà "chân dương" (khí dương thật sự, tinh khí sống bên trong) lại bị tản ra ngoài. Người vùng Duyện, Thanh (Duyện châu và Thanh châu, ở miền đông) thì giàu sang không phải lo. Người vùng Từ, Dương thì đẹp nhưng còn thiếu sót.

 Trong can chi (thiên can và địa chi: các ký hiệu ghi năm, tháng, ngày, giờ sinh trong lá số) mà có Nhâm, Quý, Hợi, Tý (những can chi thuộc Thủy) thì có lỗi hại. Bởi vì gặp Thủy thì được sinh quá mức, tính tình buông thả trôi nổi, phải rời quê cha đất tổ mà dời chỗ ở. Thổ, Kim, Thủy (?) thì không nghi ngờ gì là phải đề phòng chết yểu; nếu nghèo hèn thì lại sống lâu. Gặp Kim chặt phá thì ngay chỗ đang thịnh lại bị tổn thương, chém mất sức sống của cây, như vậy sao gọi là lòng nhân lớn nhất của trời đất trong việc sinh ra muôn vật được? Bậc tiên hiền có nói: "Cây mùa xuân tuy thịnh nhưng không nên gặp Kim", chính là ý này.

 Cây tháng Ba đúng vào lúc vươn dài, lớn mạnh tươi tốt. Nắng xuân ấm áp chiếu rọi, muôn hoa đua thắm. Nếu nước mưa ngấm nhiều thì gốc rễ lung lay. Gặp Thổ thì gốc sâu cuống chắc, phúc và thọ kéo dài. Gặp Hỏa thì thành thế "Mộc thông Hỏa minh" (cây cháy thành lửa sáng, ví người thông minh sáng suốt), văn chương xuất sắc. Gặp Kim chặt cây thì người sinh ở vùng Kinh, Lương (Kinh châu ở miền trung nam, Lương châu ở miền tây nam) phải đề phòng; người vùng Từ, Dương thì giàu sang.

 Ưa Hỏa, Thổ; kỵ Kim, Thủy. Đại vận (vận số mười năm một lần thay đổi trong đời người) ưa đi về phía đông và phía nam; phía tây và phía bắc thì bất lợi. Mộc vào mùa hạ thì "bệnh" ở Tỵ, "tử" ở Ngọ, "mộ" ở Mùi (theo vòng mười hai trạng thái sinh – vượng – suy – tử của mỗi hành: "bệnh" là yếu, "tử" là chết, "mộ" là bị chôn cất, thu tàng; Tỵ, Ngọ, Mùi là ba tháng mùa hạ), đó là vì phương nam Hỏa mạnh làm hao "chân khí" (khí thật sự, sinh lực gốc) của Mộc. Trời âm u có mưa thì tốt, nắng hạn gay gắt thì kỵ.

 Cây tháng Tư: Mộc chưa suy lắm, Hỏa chưa mạnh lắm. Gặp Hỏa (?) thì cành lá sum suê, được che chở mà phát phúc. Gặp Thủy mạnh thì "thần nước" trôi nổi, trai gái bỏ nhà theo nhau làm chuyện dâm loạn. Gặp Thổ thì được lợi, nên danh. Hỏa và Thổ cùng có mặt, trong can chi lại có Nhâm, Quý, Hợi, Tý thì giàu sang. Gặp Kim khắc Mộc thì không tránh khỏi tai họa, kiện tụng; nhưng người vùng Từ, Dương thì trái lại được tốt.

 Cây tháng Năm, tháng Sáu ưa nước mưa; sinh ban đêm lại càng đặc biệt tốt. Người gặp được như vậy thì giàu sang và sống lâu. Hỏa mạnh mà không có Thủy thì nghèo và chết yểu. Mùa hạ nóng như thiêu, Hỏa mạnh đến mức "đốt chảy đá, nung chảy kim loại", cây có nguy cơ khô héo.

 Người vùng Từ, Dương mà thiên can có nhiều Hỏa thì phải đề phòng bệnh điên, bệnh lao, hoặc bị lửa thiêu đốt. Nếu có Thủy khắc chế, hoặc sinh ban đêm, hoặc gặp trời âm u mưa, thì hóa xấu (?) thành tốt. Được Thổ để vun gốc, được Thủy để cành vươn ra; nếu Thủy và Thổ cùng có mặt thì không những giàu sang mà còn sống lâu, mạnh khỏe yên ổn. Gặp Kim cũng không khắc được Mộc, vì Hỏa mạnh thì Kim yếu, lại có "con báo thù cho mẹ" (Mộc sinh Hỏa nên Hỏa là con của Mộc; Hỏa khắc Kim, coi như con trả thù cho mẹ). Còn sau tiết Tiểu thử (một trong hai mươi bốn tiết khí, khoảng đầu tháng Bảy dương lịch, lúc bắt đầu nóng gắt) mà Thổ nhiều thì cũng kỵ, vì Mộc đang suy không khắc nổi Thổ đang mạnh. Người sinh ở vùng Duyện, Thanh thì Thổ thành của cải cho mình (Mộc khắc Thổ, hành mình khắc được gọi là "tài", tức tiền của). Đại khái cây mùa hạ ưa Thủy, khác hẳn các mùa khác.

 Cây ba tháng mùa thu chỉ mong nắng mưa vừa phải. Nắng hạn gay gắt thì muôn vật đều khô héo; mưa dầm quá nhiều thì muôn vật không thu hoạch được.

 Đầu thu, cái nóng chưa lui, không nên đi cùng Hỏa; người sinh lúc trời âm u có mưa là tốt nhất. Gặp Kim tuy có điều đáng ngại là bị đẽo gọt, nhưng hơi Hỏa còn nóng, khí Kim chưa mạnh, nên không thành hại. Sau tiết Xử thử (tiết khí khoảng cuối tháng Tám dương lịch, lúc hết nóng) thì người sinh ở vùng Kinh, Lương kỵ Kim. Kim và Thủy cùng có mặt thì hóa xấu (?) thành tốt. Gặp Thổ vun đắp thì được lợi, nên danh. Thủy mạnh mà không có Thổ thì người vùng Ký, Ung trôi dạt không nơi ở, người vùng Từ, Dương thì trái lại đổi xấu (?) thành tốt.

 Cây tháng Tám, tháng Chín đúng lúc tàn úa. Gặp (?) Hỏa cùng có mặt thì nghèo và chết yểu, vì nắng thu khô hanh gay gắt, cây cối đều khô rụng. Hoặc sinh ban đêm, hoặc gặp trời âm u mưa, hoặc có Thủy giải bớt Hỏa thì mới tốt. Người vùng Duyện, Thanh thì có văn chương, giàu sang. Gặp Thủy thì có nạn trôi dạt, vì nước mùa thu không phải lúc làm tươi tốt cây cối; người vùng Ký, Ung càng kỵ.

 Được Thổ vun trồng thì nền gốc vững chắc dày dặn. Gặp Kim thì trái lại tốt, vì lúc Kim nắm lệnh thì muôn vật bị tàn rụng: đã không còn được nuôi lớn để thỏa sức sống, lại chưa trở về gốc để "phục mệnh" (trở về trạng thái nguyên sơ, tích tụ sức sống cho chu kỳ sau), nên chỗ có thể nhờ cậy chỉ còn một Kim mà thôi. Nếu không có Kim đẽo gọt để thành đồ dùng thì chỉ là một khúc gỗ mục giữa trời đất. Vì thế phải nhờ sức của búa rìu đẽo gọt thành vật dụng, làm rường cột; đúng như câu "búa rìu theo đúng mùa mà vào rừng thì gỗ dùng không hết" (lời Mạnh Tử: chặt cây đúng thời thì tài nguyên mãi dồi dào). Đại vận nên đi về phương đông và phương nam.

 Cây mùa đông đúng vào lúc khí trời lạnh lẽo, tiêu điều làm tàn lụi muôn vật; cây trở về gốc để phục mệnh, nhưng (?) vẫn có sức sống của tiết "tiểu xuân" (khoảng tháng Mười âm lịch, có những ngày ấm như xuân), qua đó thấy được lẽ tạo hóa không bao giờ cùng tận. Kinh Dịch nói: "Quả to không bị ăn" (lời quẻ Bác: quả lớn còn sót lại trên cây, giữ được hạt giống để sinh sôi về sau), chính là ý này. Người sinh lúc trời tạnh ráo sáng sủa là tốt nhất; gặp trời âm u mưa thì là băng đóng tuyết dồn.

 Cây tháng Mười gặp Hỏa thì sang và sống lâu, vì băng lạnh đất đóng giá, phải nhờ Hỏa sưởi ấm gốc rễ. Hỏa và Thổ giúp vận thì giàu sang đủ cả. Gặp Kim tuy không hại gì đến gốc rễ, nhưng khó tránh cảnh ruột thịt xa cách, bất hòa (như sao Sâm và sao Thương không bao giờ cùng hiện trên trời). Được Thủy thì có ý được nuôi dưỡng, giúp đỡ: người vùng Từ, Dương được lợi, nên danh; người vùng Ký, Ung thì nghèo khổ, "cô khắc" (cô độc, khắc hại người thân).

 Còn cây tháng Tý, tháng Sửu (tháng Mười Một, tháng Chạp) thì ưa Hỏa sưởi ấm; nếu cùng có mặt với Thổ thì làm đến chức "đài đỉnh" (hàng tam công, chức quan cao nhất triều đình). Gặp Thủy thì phải đề phòng bị khắc, vì mùa đông là lúc Thủy nắm lệnh, Mộc lúc ấy là Mộc lạnh. Cây mùa đông gặp nước thì càng lạnh; không có Hỏa sưởi ấm thì băng đông kết lại mà sức sống bị bẻ gãy. Người nghèo hèn thì sống lâu, người giàu sang thì chết yểu.

 Gặp Kim tuy bị tổn thương nhưng không hại gì, vì cây gặp lệnh mùa đông: cây đã trở về gốc thì búa rìu không có chỗ chặt, cây đã tàn úa thì đẽo gọt có thể thành đồ dùng, nên gặp Kim không có lỗi hại. Người sinh ở vùng Từ, Dương, Duyện, Thanh thì có tai họa giáng xuống, tự chết yểu (?). Người vùng Kinh, Lương, Dự (Dự châu ở miền trung) tuy kỵ nhưng cũng chỉ tổn thương ở cành lá mà thôi, còn gốc rễ thì vẫn như cũ. Trong can chi có Đinh, Bính (các can thuộc Hỏa) khắc chế Kim thì lại giàu sang được, đâu chỉ tránh được tai họa mà thôi. Đại vận nên đi về phương nam, vì cây mùa đông ưa chạy về phía nam; phương đông thì đứng thứ hai.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video