Bàn về hành Thổ
Thổ (đất, một trong Ngũ hành – năm yếu tố Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ mà mệnh học dùng để luận vận mệnh) gặp mùa xuân thì mạch đất màu mỡ trỗi dậy, muôn vật ấp ủ sự sống, khí Mộc (cây cỏ) bung tỏa ra ngoài. Người xưa nói Thổ "bệnh ở Dần, tử ở Mão, mộ ở Thìn" quả có lý do. (Theo vòng mười hai giai đoạn sống của một hành, "bệnh" là lúc suy yếu, "tử" là lúc chết, "mộ" là lúc bị vùi lấp, thu tàng. Dần, Mão, Thìn là ba tháng mùa xuân: tháng Giêng, tháng Hai, tháng Ba âm lịch.)
Gặp mưa thì khí âm đọng lại, đất ẩm, mầm non không vươn lên được. Gặp trời nắng thì băng giá tan, khí dương ấm áp, sức sống bừng lên. Vì vậy, đất mùa xuân hễ tiếp được khí dương là có thể nuôi lớn muôn vật.
Đất tháng Giêng vẫn còn sương giá. Gặp mưa thì đông cứng, gặp nước thì đóng băng, gặp Mộc thì suy yếu. Chỉ khi có Hỏa sưởi ấm thì mới tươi tốt, không gì sánh bằng. Nếu gặp Kim chế ngự Mộc thì cũng được cả danh lẫn lợi.
Đất tháng Hai là lúc Mộc thịnh mà Thổ lở. Nếu gặp Mộc "đồng triền" (cùng đứng một vị trí trong lá số) thì có tai họa về tỳ vị (dạ dày, đường tiêu hóa), bệnh trĩ có máu, rò hậu môn; nhẹ thì mắc bệnh, nặng thì chết yểu. Người vùng Từ, Dương (Từ Châu, Dương Châu – các châu ở phía đông và đông nam theo cách chia đất thời cổ) mà trong can chi (các ký hiệu Thiên can, Địa chi ghi năm, tháng, ngày, giờ sinh) có Hỏa, lại sinh vào ban ngày trời quang, thì không có lỗi gì.
Gặp Hỏa cùng đứng một vị trí thì được làm đến bậc "đài đỉnh" (hàng quan đầu triều như Tam công, Tể tướng). Gặp Thủy thì phải đề phòng. Người vùng Ký, Ung, Thanh, Duyện (các châu ở phía bắc, tây bắc và đông) gặp cảnh đất đục nước bẩn thì rốt cuộc có nguy cơ nước dâng đất vỡ. Vì Thủy nuôi cho Mộc vượng mà làm hại Thổ. Ai gặp cảnh này thì nghèo khổ, bệnh tật, chết yểu. Người vùng Từ, Dương, Dự (Dự Châu – vùng trung tâm) mà can chi có Hỏa thì ngược lại lại tốt. Gặp Kim làm hao tiết khí Thổ thì khó tránh tai họa, trở ngại.
Đất tháng Ba dần có sức sống, vì Thổ vượng vào "quý nguyệt" (tháng cuối của mỗi mùa). Có Hỏa sưởi ấm thì khí dương được bung tỏa, muôn vật sinh sôi tươi tốt. Gặp Mộc thì nếu không bệnh tật cũng chết yểu, nhưng người vùng Từ, Dương, Dự thì không hại. Thủy và Mộc cùng một độ (cùng đứng một vị trí) thì nghèo hèn, sống buồn tẻ, không nơi nương tựa; người vùng Ký, Ung, Duyện, Thanh càng bị nặng hơn. Gặp Kim chế ngự Mộc thì ngược lại, điều hại chuyển thành điều lành (?). Vận (từng giai đoạn vận mệnh trong đời) ưa đi về phương Nam, kế đến là phương Tây.
Thổ vượng vào "trường hạ" (cuối hè, tức tháng Sáu âm lịch), vì Hỏa thịnh thì sinh ra Thổ. Trời mưa dầm thì đất ẩm, nuôi được muôn vật, nên gặp Thủy là tốt. Hạn hán thì ruộng đồng nứt nẻ, nên gặp Hỏa là có hại.
Đất "mạnh hạ" (đầu hè, tức tháng Tư âm lịch) thì khí nóng chưa thịnh, rốt cuộc vẫn ưa có Hỏa trợ giúp. Gặp Mộc thì bệnh tật, chết yểu, không nghi ngờ gì. Gặp Thủy thì đó là của cải; người vùng Từ, Dương thì giàu có đầy đủ. Gặp Kim mà có Mộc thì sang quý, gặp Thủy thì nghèo.
Đất tháng Năm, tháng Sáu gặp Hỏa thì khô nóng, muôn vật héo khô. Người vùng Từ, Dương mà can chi Hỏa thịnh thì có tai họa bị lửa thiêu, bệnh phong, bệnh huyết; nhẹ thì nguy, nặng thì chết. Nếu gặp trời mưa dầm, hoặc sinh vào ban đêm, thì tuy có tai họa cũng không nặng lắm. Người vùng Ký, Ung mà can chi có Nhâm, Quý, Hợi, Tý (các can chi thuộc Thủy) thì giàu sang hơn người.
Gặp Thủy thì tưới nhuần muôn vật, chủ về giàu sang, văn chương. Gặp Mộc thì làm cho tính đất tơi xốp, thông suốt, người ấy phần nhiều thông minh, hiểu biết sâu rộng. Gặp Kim thì vô dụng, vì Hỏa thịnh thì Kim suy, không chế ngự được Mộc, nên Kim vô dụng. Khí vận nên đi về phương Tây Bắc, kỵ nhất phương Nam, vì đất mùa hè gặp Hỏa thì quá khô.
Thổ gặp mùa thu thì khí Kim thịnh vượng, làm hao tiết Thổ nên khí của Thổ mỏng yếu. Trời nắng hay mưa đều phải vừa phải. Đất tháng Bảy thì khí Hỏa chưa hết, tính đất vẫn khô, ưa có Thủy tưới nhuần thì muôn vật kết trái đầy đặn. Nếu Hỏa quá thịnh thì cũng e làm đất khô, có Thủy giúp vào là tốt nhất. Gặp Mộc là tai họa, nhưng người vùng Từ, Dương, Kinh, Lương (Kinh Châu, Lương Châu – các châu ở phía nam và tây nam) thì không phải kiêng kỵ.
Đất tháng Tám, tháng Chín gặp Mộc thì Mộc không khắc được Thổ, vì đây là lúc muôn vật tàn úa, khí Kim sinh vượng, ấy là "con báo thù cho mẹ" (Thổ sinh ra Kim nên Kim là con của Thổ; Kim khắc Mộc, tức là trả thù cho Thổ vốn bị Mộc khắc). Người vùng Kinh, Lương, Từ, Dương thì giàu sang và sống lâu.
Gặp Kim thì khí Thổ bị hao tiết quá nhiều, người phương Tây Bắc khó tránh cảnh lạnh lẽo, sa sút, nhút nhát, yếu đuối. Gặp Hỏa trợ giúp thì danh tiếng cao cả về văn lẫn võ, người quân tử hay kẻ tầm thường đều tốt. Gặp Thủy thì đó là của cải; người vùng Từ, Dương, Dự thì giàu không ai bằng. Người vùng Ký, Ung, Kinh, Lương mà Thủy quá thịnh thì ngược lại chủ về nghèo hèn. Tháng Tuất (tháng Chín âm lịch) thì chỉ tạm được; vận ưa đi vào vùng Hỏa, Thổ, còn các phương Thủy, Mộc, Kim thì có điều kiêng kỵ.
Thổ vào mùa đông đúng lúc trời đất tiêu điều, giá lạnh cũng đã đến. Tuy một hào dương đã sinh ra ở dưới (sau Đông chí khí dương bắt đầu nhú lên), nhưng mạch đất chưa ấm. Gặp nước, gặp tuyết thì băng giá, đất đông cứng; gặp Hỏa, gặp mặt trời thì như hang lạnh trở lại mùa xuân. Đất tháng Mười chỉ ưa có Hỏa sưởi ấm, khi ấy mạch đất ấm áp, hòa dịu, muôn vật trở về gốc rễ. Gặp Mộc thì có hại, gặp Kim thì bế tắc, gặp Thủy thì chủ về cô độc, nghèo khổ; người vùng Từ, Dương mà can chi nhiều Hỏa thì có thể giàu.
Tháng Tý, tháng Sửu (tháng Mười Một, tháng Chạp âm lịch) là lúc khí lạnh cùng cực. Có Hỏa, có mặt trời làm ấm áp thì công danh thành tựu. Gặp Mộc là kỵ nhất, nhưng có Hỏa hóa giải thì tốt. Gặp Thủy thì khí âm càng nặng, nước lạnh đất đông; nhẹ thì bệnh tật, nặng thì chết yểu. Gặp Kim cũng chủ về nghèo hèn. Tuế vận (vận từng năm và vận từng giai đoạn trong đời) đi về phương Nam là tốt nhất, phương Bắc thì rất kỵ.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video