Bàn về Chính quan (trong phép xem mệnh Tứ trụ, "quan" là hành khắc chế nhật chủ, tức thiên can của ngày sinh, đại diện cho bản thân người đó; Chính quan là hành khắc nhật chủ nhưng khác tính âm dương với nhật chủ, tượng trưng cho chức vị, danh dự, kỷ cương). Ưa: thân vượng (nhật chủ mạnh); ấn thụ (hành sinh ra nhật chủ, tượng trưng cho sự che chở, học vấn, ấn tín); thực thần (hành do nhật chủ sinh ra và cùng tính âm dương với nhật chủ). Lấy tài (hành bị nhật chủ khắc, tượng trưng cho của cải) làm chỗ dẫn; gặp quan thì phải xem tài (?).
Kỵ: thân nhược (nhật chủ yếu); thiên quan (hành khắc nhật chủ mà cùng tính âm dương, còn gọi là thất sát, gọi tắt là sát); thương quan (hành do nhật chủ sinh ra mà khác tính âm dương, chuyên khắc phá Chính quan); hình xung (các quan hệ tương hình, tương xung giữa các địa chi, gây tổn hại cho nhau); tiết khí (bị rút bớt, hao mòn khí lực); tham hợp (quan tinh mải hợp với chữ khác mà quên mất chức phận của mình); nhập mộ (rơi vào ngôi "mộ", tức chỗ khí của một hành bị thu cất, chôn vùi).
Thứ nhất gọi là Chính quan, thứ hai gọi là Lộc thần.
Chính quan là như Giáp gặp Tân, Ất gặp Canh: âm dương phối hợp với nhau, khắc chế lẫn nhau mà có chỗ dùng, thành được đạo lý của nó. Cho nên Chính quan đứng đầu sáu cách (sáu cách cục chính dùng để định tính chất một lá số). Chỉ cho phép có một vị, nhiều thì không tốt.
Xem Chính quan trước hết phải xem nguyệt lệnh (địa chi của tháng sinh, nơi quyết định hành nào đang nắm quyền theo mùa), sau đó mới xem các chỗ khác. Bởi vì trong khí của ngũ hành, chỉ có nguyệt lệnh là đúng lúc đang thịnh nên mạnh nhất. Huống chi bốn trụ (bốn cột năm, tháng, ngày, giờ sinh) mỗi trụ cai quản một quãng tuổi: trụ năm quản đến mười lăm tuổi, lấy nó thì quá sớm; trụ giờ quản từ sau năm mươi tuổi, lấy nó thì quá muộn. Cho nên chỉ lấy nguyệt lệnh làm chính; các cách khác cũng theo lệ này.
Ngày Giáp sinh tháng Dậu; Ất sinh tháng Thân, tháng Tị; Bính sinh tháng Tý; Đinh sinh tháng Hợi; Mậu sinh tháng Mão; Kỷ sinh tháng Dần; Canh sinh tháng Ngọ; Tân sinh tháng Dần, tháng Tị; Nhâm sinh tháng Ngọ, Mùi, Sửu; Quý sinh tháng Thìn, Tị, Tuất — đều là quan tinh chính khí. Nếu thiên can lại lộ ra, như Giáp gặp Tân Dậu, Ất gặp Canh Thân, thì gọi là "chi tàng can thấu" (quan tinh vừa chứa ngầm trong địa chi, vừa lộ rõ ở thiên can); các vị trí khác không nên gặp thêm nữa. Lại cần nhật chủ khỏe mạnh, được tài và ấn cùng phò trợ, trong trụ không thấy thương quan và sát, đại vận (vận mười năm một lần) dẫn đến đất của quan, thì là mệnh đại phú đại quý.
Rất kỵ hình, xung, phá, hại, thương quan, thất sát, tham hợp mà quên quan, kiếp tài (hành cùng loại với nhật chủ nhưng khác tính âm dương, hay tranh đoạt của cải) chia mất phúc — đều là phá cách (cách cục bị phá hỏng). Như Giáp sinh tháng Dậu: gặp Mão là xung, gặp Dậu là hình, gặp Ngọ là phá, gặp Tuất là hại, gặp Bính là hợp (Bính hợp mất Tân), gặp Ất là kiếp, gặp Đinh là thương khắc, gặp Canh là hỗn tạp (quan và sát lẫn lộn). Phải quan tinh thuần một, ngũ hành hòa hợp thuần túy mới luận là Chính quan. Nếu gặp các điều kỵ trên, thì trong trụ tuy có chữ khử bỏ chúng đi, cũng không còn thuần túy nữa.
Nếu quan tinh kết thành cục, lại có tài giúp đỡ, mà không đi vận thân vượng thì không phát. Quan chỉ một hai vị, không có tài mà có ấn, thì thân nhược cũng không sao. Nếu cả bốn trụ đều quy về bối lộc (quay lưng với lộc, tức quan tinh bị tổn hại), thì nên xét tuế vận (vận từng năm và đại vận) hướng về hay quay lưng với đất tài, quan vượng ra sao. Nếu tài và quan đầy mắt mà nhật chủ suy yếu, không gánh vác nổi, thì uổng công vô ích; vận đến đất tài, sát vượng thì phần nhiều mắc bệnh lao. Nếu có thất sát mà vận đi lại gặp sát nữa, thì là mệnh bị tù khổ sai, bị đày đi xa.
Lại nói: Giáp sinh tháng Dậu, kim Tân là chính lộc; nếu gặp Đinh là thương quan, mà trong địa chi không thành cục, giờ sinh dẫn Đinh về đất suy, bại, tử, tuyệt (các giai đoạn yếu ớt trong vòng mười hai giai đoạn sinh, vượng, suy, tuyệt của một hành), hoặc có chữ chế, hợp khử nó đi, thì lửa đã suy tuyệt sao làm hại được lộc đang vượng. Nếu giờ sinh dẫn quan tinh đến ngôi suy, bại, tử, tuyệt, ngược lại dẫn lửa Đinh về đất sinh, vượng, hoặc rơi vào đất sát, thì bị giáng chức mất quan, tai họa sinh ra là điều không nghi ngờ.
Giờ là nơi quy về, nơi nghỉ ngơi; lành hay dữ hoàn toàn ở sự biến chuyển của giờ. Nhật chủ và dụng thần (hành được chọn làm chủ chốt, quyết định tốt xấu của lá số) quá thịnh thì nên có giờ tiết chế bớt; nhật chủ và dụng thần dần suy thì nên có giờ bổ trợ thêm. Trong trụ tuy có hung thần, nếu giờ tiết chế được thì cũng không thành họa. Đây là phép cốt yếu để xem mệnh.
Lại nói: Giáp sinh tháng Sửu, bên trong có kim Tân, lại gặp giờ Dậu, thế là đã phạm trùng lặp. Nếu thiên can lại lộ Tân, Tân nhiều, lại đi vận phương Tây (phương của kim), thì sức không gánh nổi, quan biến thành quỷ (hành khắc mình gây hại), đến chỗ vượng ắt đổ, phần nhiều dẫn đến tai họa, chết yểu; phải có chữ hợp, chế mới tốt. Nếu tự thân đang vượng, như các ngày Giáp Dần, Ất Mão, lại có ấn sinh trợ, thì quan tinh tuy nhiều cũng không có hại.
Giáp sinh tháng Tuất tuy ngồi trên hỏa khố (kho chứa lửa), nếu không thành cục, không có phe cánh thì không gây hại được, vì "nhận" của Tân ở Tuất (?), trong Tuất có Mậu đang vượng sinh cho Tân. Nếu lộ Canh thì là hỗn tạp, nhưng ở tháng Tuất Canh không có khí, hơi có chữ chế, hợp thì cũng không đáng lo.
Lại nói: phàm dùng quan, nếu nhật can tự ngồi trên tài, ấn thì cuối cùng hiển đạt, như Giáp Tý, Giáp Thìn; nếu tự ngồi trên thương quan, sát thì cuối cùng có điều vướng mắc, tật bệnh (?), như Giáp Ngọ, Giáp Tuất, Giáp Thân; cần cân nhắc kỹ.
Lại nói: lấy quan tinh không cần câu nệ riêng ở địa chi tháng; hoặc can tháng, hoặc can chi của năm, ngày, giờ, chỉ cần có ở một chỗ mà không bị tổn thương thì đều có thể dùng. Cho nên Kinh nói: "Can lộ rõ có khí thì lấy ở can lộ rõ; can lộ rõ không có khí thì lấy ở chỗ ẩn." Nếu can lộ rõ không có khí mà dẫn về địa chi, hoặc có chỗ giúp đỡ nâng đỡ, vận đi đến đất thuận lợi, thì cũng không kém phúc của quan tinh trong tháng.
Lại nói: phàm luận quan tinh, chỉ hơi thấy một vị thực thần ngồi thực (có gốc vững chắc) là đã có thể làm tổn hại cách cục; riêng nguyệt lệnh có lộc ẩn mà gặp thực thần thì lại thành cái quý "tam kỳ" (cách quý có ba yếu tố tốt hội đủ) (?). Đại yếu là xem quan và thực thần hư hay thực ra sao. Nếu quan tinh ngồi thực, hợp thần (chữ hợp với quan) hơi hư, thì hợp thần theo quan mà giúp thêm quý; nếu hợp thần ngồi thực, quan tinh dần yếu, quan đi theo hợp thần, thì gọi là tham hợp quên quan.
Lại nói: cách Chính quan cần đi đất ấn, tức là gặp quan thì xem ấn. Trong trụ vốn có ấn thì tùy theo quan và ấn nặng nhẹ, nhật can mạnh yếu mà xem vận đi. Thân nhược ấn nhẹ thì cần bổ ấn; thân vượng quan nhẹ thì cần bổ quan. Đi vận thương quan tức là bối lộc; đi vận thân vượng tức là trục mã ("đuổi ngựa"; "ngựa" tượng trưng cho tài, ý nói thân quá mạnh khắc phá tài). Lạc Lộc Tử (tác giả bài phú mệnh lý nổi tiếng) nói: "Bối lộc trục mã thì giữ đường cùng mà buồn bã." Đi vận sát tức là sát đến lẫn với quan; đi vận mộ tức là quan tinh nhập mộ. Kinh nói: "Sát quan hỗn tạp, không nghèo thì chết yểu; sát vượng vào mộ, tuổi thọ khó kéo dài." Cho nên cách Chính quan chỉ ưa hướng về lộc, gặp tài; xét kỹ như vậy thì muôn lần không sai một.
Sách "Tam Mệnh Linh" nói: Phàm ba bậc quan của lộc, mệnh, thân (trong phép xem mệnh cổ: lộc là can năm sinh, mệnh là chi năm sinh, thân là nạp âm của năm sinh), mỗi bậc bẩm một hành, đều theo tính của hành ấy mà suy. Như lấy kim làm quan thì chủ chức vị thanh cao nghiêm khắc, phần nhiều nắm việc hình ngục, tiền thóc, quyết đoán sáng suốt nhanh nhạy; gặp hành niên (tuổi vận đi qua từng năm) hoặc thái tuế (năm đang lưu hành) ở Sửu là quan khố (kho của quan), chủ việc vui mừng; cũng lấy vượng, tướng, hưu, tù (các trạng thái mạnh yếu của một hành theo mùa), có khí hay không có khí mà nói.
Nếu lấy mộc làm quan thì chủ phẩm trật thanh cao, hòa với đời, giữ mình cẩn thận; gặp hành niên hoặc thái tuế ở Mùi là quan khố. Lấy hỏa làm quan thì chủ quan lộ rực rỡ, tính mãnh liệt, dùng hình phạt tàn khốc, cũng chủ lúc lên lúc xuống thất thường; gặp hành niên hoặc thái tuế ở Tuất là quan khố. Lấy thủy làm quan thì chủ chức thấp vị dưới, thăng từng bậc theo thứ tự, khiêm hòa được lòng người, thương xót người cô đơn góa bụa, cũng có tính hướng về đạo; gặp hành niên hoặc thái tuế ở Thìn là quan khố. Lấy thổ làm quan thì chủ quan lộ vững vàng, khó bị xâm phạm, đôn hậu, chất phác, ngay thẳng, pháp lệnh rõ ràng; gặp hành niên hoặc thái tuế ở Thìn là quan khố. Phàm quan của ngũ hành, mỗi hành thuận theo tính của nó thì tốt; nếu mất tính của nó thì chủ làm quan không lâu.
Giả như người mệnh Quý Sửu nạp âm mộc, lấy thổ làm lộc quan, mộc làm mệnh quan, kim làm thân quan (?); đều theo tôn ti của ba mệnh và sự hưu vượng của ngũ hành mà nói. Quan khố của ba bậc lộc, mệnh, thân: như Giáp Tý nạp âm kim, Giáp là lộc thuộc mộc, mộc bị kim khắc nên là lộc quan; kim mộ ở Sửu, nên Sửu là lộc quan khố. Quan khố của mệnh và thân cũng phỏng theo đó.
Người biết mệnh ở Tây Thục nói: phàm bốn can năm, tháng, ngày, giờ của một người thay nhau làm quan, làm ấn đầy đủ thì chủ quý. Xem khắp các lá số lớn, gặp hai ấn khá nhiều. Như học sĩ Lã Cát Phủ: Nhâm Thân, Kỷ Dậu, Đinh Tị, Canh Tý; Nhâm với Kỷ, Canh với Đinh là quan; Nhâm với Canh, Kỷ với Đinh là ấn. Tướng công Chương Tử Hậu: Đinh Hợi, Mậu Tý, Đinh Mùi, Nhâm Dần, thai (thai nguyên, tức can chi tháng thụ thai) Kỷ Mão (?); Mậu với Ất, Nhâm với Kỷ, Đinh với Nhâm là quan; Ất với Nhâm, Mậu với Đinh là ấn. Ít gặp người có hai quan. Lại phải tứ quý (?), Hoa cái (sao chủ sự thanh cao, cô độc, thiên về học thuật, tôn giáo) mà gặp Chính quan thì đại quý. Đây cũng chỉ là cái thấy phiến diện.
Lại nói: xem quan tinh có "thiên quan hương" (đất quan của trời): lấy can tháng chế can năm. Như năm thuộc sáu Giáp, tháng Giêng là Bính Dần, tháng Năm là Canh Ngọ, tháng Sáu là Tân Mùi; Canh, Tân là kim, chế được mộc Giáp; Mậu, Quý thì đi kèm theo nhau (?). Người tuổi Giáp, Quý ở Ngọ, Mùi; người tuổi Ất, Bính ở Thìn, Tị; người tuổi Đinh, Mậu ở Dần, Mão; người tuổi Kỷ, Canh ở Tuất, Hợi; người tuổi Tân, Nhâm ở Thân, Dậu. Người gặp được thì sẽ hưởng lộc trời, ở chỗ quý trong hàng triều thần.
Có "địa quan hương" (đất quan của đất): lấy nguyệt kiến (địa chi của tháng) chế can năm. Như can năm là Giáp, Ất thuộc mộc, tháng Bảy, tháng Tám gặp Thân thuộc kim, kim chế được mộc. Người tuổi Giáp, Ất ở Thân, Dậu; người tuổi Bính, Đinh ở Hợi, Tý; người tuổi Mậu, Kỷ ở Dần, Mão; người tuổi Canh, Tân ở Tị, Ngọ; người tuổi Nhâm, Quý ở Thìn, Tuất, Sửu, Mùi. Người gặp được thì chủ sớm được hưởng phúc ấm (?), quan lộ dễ thăng.
Có "chân quan hương" (đất quan thật): lấy can tháng của cung thứ ba trước mệnh hợp với can mệnh (can năm sinh). Như người tuổi Bính Tý sinh tháng Hai, cung thứ ba trước mệnh là Tân Mão, Bính hợp với Tân, nên người Bính Tý sinh tháng Hai là trúng chân quan. Người quân tử gặp được thì giữ chức hầu cận bên vua; kẻ tiểu nhân gặp được cũng chủ giàu có. Như Ngự sử (chức quan can gián, đàn hặc) Lưu Hành Tố: Bính Tý, Tân Mão, Bính Tý, Tân Mão, đúng hợp với thuyết này.
Lại nói: các thầy thuật lấy Giáp gặp Tân làm quan, mà không biết chân ngũ hành (hành sinh ra khi hai thiên can hợp nhau, như Giáp hợp Kỷ hóa thổ) khắc nạp âm (hành gắn với từng cặp can chi theo bảng sáu mươi Giáp Tý) mới là chân quan; đây là phúc thần lớn nhất. Đầu can tự thấy quan mà lại được hợp là bậc trên; có các thần đến chầu là tốt nhất. Như người sinh năm Giáp Dần, nạp âm thủy, được Kỷ Hợi, Giáp với Kỷ là chân thổ, tức là nạp âm gặp chân ngũ hành khắc. Nếu không thấy can gốc của năm sinh khắc, mà chỉ ở ngày, tháng, giờ thấy Ất, Canh thì cũng phải (?). Nếu chỉ thấy Canh thì gọi là thiên quan, so với đầy đủ thì giảm sức. Lại nếu không thấy Ất, Canh, chỉ thấy Ất Tị, Ất Sửu, Ất Dậu, ở các vị trí khác thấy nhiều Thân; không thấy Thân thì chỉ được ba, năm phần sức. Các trường hợp khác phỏng theo đó.
Lại như Kỷ Dậu, Kỷ Mão gặp Đinh, Nhâm; Nhâm Tý, Nhâm Ngọ gặp Ất, Canh (?), tuy nạp âm gặp chân ngũ hành khắc là quan, nhưng vì can gốc cũng cùng bị khắc nên không coi là chân quan mà đoán là chân quỷ; đại vận, tiểu vận, lưu niên (năm đang đi qua) gặp phải thì tai họa càng nặng. Đây cũng là điều người xem quan tinh nên biết.
Thiên "Hỷ Kỵ" nói: "Chính quan của ngũ hành kỵ xung, hình, khắc, phá." Thiên "Kế Thiện" nói: "Đỗ đạt trong khoa cử là do quan tinh đến mà không bị phá." Lại nói: "Có quan có ấn, không bị phá, là bậc tài làm rường cột triều đình." Lại nói: "Tên đề bảng vàng cần thân vượng gặp quan; thân nhược mà gặp quan thì được rồi cũng uổng công." Bài thơ năm chữ nói: "Có quan cần có ấn, không bị hình thì đáng khoe; không làm khách nơi điện vàng thì cũng là nhà giàu có." Bài "Thông Minh Phú" nói: "Chân quan gặp đúng giờ, mệnh lại mạnh, thì sớm được phong ấn vàng dây tía (chức quan cao)." Kinh nói: "Quan quý quá thịnh, vừa đến chỗ vượng ắt đổ."
Sách "Tam Mệnh" nói: "Gốc rễ nông mỏng thì gặp quan quý cũng không vinh hiển; thân nhược thì ưa ấn thụ sinh thân, tỷ kiên (hành cùng loại, cùng tính âm dương với nhật chủ) và dương nhận (ngôi vượng tột độ của can dương, như Giáp ở Mão) phò thân." Sách "Định Chân" nói: "Quý nhất là quan tinh làm mệnh, ngày giờ được thiên tài, chính tài làm phúc." Lại nói: "Quan tinh nếu gặp kiếp tài thì tuy có quan mà không quý." Sách "Bí Quyết" nói: "Bãi chức thôi quan chỉ vì quan gặp vận hợp." Lại nói: "Quan tinh gặp lặp lại thì chỉ suy như sát; lại đến đất quan nữa thì tai họa khó tránh; nếu quá nhiều mà chế được thì thành phúc."
Bài "Chỉ Mê Phú" nói: "Ngày gặp chân quan, quý ở chỗ giờ thêm lộc. Mệnh, ngày, giờ sinh gặp quan ấn thì phải dựa vào đất có khí; nếu gặp xung phá, không vong (ngôi trống rỗng, khiến chữ đóng ở đó mất tác dụng), thì như vậy là gặp mà như không gặp. Quan ấn gặp quỷ thì quan ấn như không có; quỷ vượng hay quỷ suy thì xét bên nào thắng bên nào thua. Quan hình mệnh thì đáng mừng, chớ để mệnh hình ngược lại quan. Quan ấn bị hình thì không làm võ quan cũng làm thư lại. Quan ấn sáng thì không mà tối thì có, ví như đai ngọc lớp lớp; ngày giờ cùng gặp thì phúc đức hơn ngồi sẵn gấp mười lần. Có quan không ấn thì khó cầu được danh tiếng trong sạch hiển đạt; có ấn không quan thì phát không nhanh chóng."
Bài "Uyên Nguyên Phú" nói: "Chính quan là tên của trung tín, tôn trọng, là danh hiệu của việc trị nước yên nhà. Bốn trụ được thiên thời địa lợi thì sớm đỗ khoa cử, vợ được phong tước, con được hưởng phúc ấm của cha; tuế vận đi đất quan ấn thì bổng lộc muôn đỉnh nghìn chung (lương lộc vô cùng hậu), được cờ đôi ngựa năm (nghi trượng của quan đứng đầu một phương). Nếu là kẻ tầm thường thì thường bị việc quan quấy nhiễu. Nếu là mệnh nữ thì được phong hiệu ấp (tước hiệu ban cho vợ, mẹ của quan). Mệnh nữ như ở chỗ bình thường thấp hèn mà vẫn quý; mệnh nam không gặp thời thì nhờ người quý mà phát."
Bài "Tướng Tâm Phú" nói: "Quan tinh hòa nhã dễ gần, quý khí hiên ngang, mang ơn sâu dày mà nhân từ, rộng lượng, lòng phóng khoáng mà giọng nói hòa vang, dáng vẻ đẹp đẽ thanh tú, tính cách nhanh nhạy thông minh." Sách "Yếu Quyết" nói: "Chính quan làm người keo kiệt."
Bài "Vạn Kỳ Phú" nói: "Quan tinh là chủ của sự vinh hiển bản thân, là nguồn của việc nắm bổng lộc; gặp tài thì thong dong hiển đạt, gặp nhận thì long đong lẻ loi. Ưa ấn thụ vì là thuận ý, kỵ thiên lệch bè phái vì là làm hại thần. Cho nên người công danh đặc biệt hiển đạt là thân mạnh quan vượng; người lợi lộc đầy đủ là thân nhược quan suy (?). Thân vượng mà quan suy (?) thì tài và danh đều ít; hợp với thương quan nếu nặng thì lại mừng có ấn giúp; thân nhẹ mà sao kỵ mạnh thì rất ưa ấn thụ sinh thân và chế sao kỵ."
Bài ca xưa nói: "Quan tinh chính khí dùng chi tháng, mừng gặp tài, ấn ở năm, giờ; phá, hại, xung, không vong đều không phạm, phú quý song toàn báo người hay."
(Lại): "Quan tinh không thể bị hình xung, quan sát cùng đến tốt hóa xấu; hóa sát thành quan mới là tốt, hóa quan thành sát họa trùng trùng."
(Lại): "Quan tinh đại để cần thân mạnh, thân nhược phải tìm chỗ khí vượng mới được; ấn thụ cùng đi đất tài vượng, không xung, không thương, không phá là vinh xương."
(Lại): "Tháng sinh quan tinh ngồi đất lộc, ngày sinh vượng thịnh phúc vô biên; có tài có ấn, không thương phá, tuổi trẻ thành danh ngồi Ngọc Đường (chỉ Hàn lâm viện, nơi các học sĩ hàng đầu làm việc)."
(Lại): "Tháng gặp chính lộc gọi chân quan, không phạm hình thương lộc rộng rãi; nhật chủ hưng thịnh danh lợi hiển, vận gặp tài ấn bước lên Kim Loan (điện vàng của vua, chỉ triều đình)."
(Lại): "Ấn nhiều quan nhiều là mệnh quý, quan vượng thân suy lại thành bệnh; quan nhiều thân vượng hóa thành tài, tài vượng thân suy nghèo bệnh cùng đến."
(Lại): "Chính quan đại để cần thuần hòa, bốn trụ không tổn thương thì đỗ khoa hiển đạt; giờ mừng gặp tài khỏe vượng, trong trụ vui thấy ấn sinh nhiều; đề cương (tức nguyệt lệnh) gặp riêng một vị là chân quý, vị trí năm gặp lại là quá nhiều; chỗ khác nếu có sát đến lẫn, ngược lại vất vả chịu bôn ba."
Tổng hợp các thuyết mà xem thì điều ưa và điều kỵ của Chính quan đã thấy rõ.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video