Thiên 303 — Biện về thuyết Tử Bình

 Tam Mệnh Thông Hội (bộ sách tổng hợp về thuật xem số mệnh), quyển sáu

 <Bộ Tử, loại Thuật số (các môn bói toán, đoán vận mệnh), nhóm sách về số mệnh và xem tướng, Tam Mệnh Thông Hội>

 Khâm định Tứ khố toàn thư (bộ tùng thư lớn do triều Thanh biên soạn theo lệnh vua; "khâm định" nghĩa là do vua duyệt và định bản)

 Tam Mệnh Thông Hội, quyển bảy

 Đời Minh, Vạn Dân Anh soạn.

 Bàn giải về tên gọi "Tử Bình"

 Người bàn số mệnh ngày nay hễ mở lời là lấy tên "Tử Bình". Vậy hai chữ "Tử Bình" lấy nghĩa từ đâu? Theo thuyết "trời mở ra ở Tý": Tý là vị trí riêng của hành Thủy, đứng đầu các địa chi (mười hai ký hiệu Tý, Sửu, Dần, Mão… dùng để ghi năm, tháng, ngày, giờ), là gốc của ngũ hành (năm hành Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ, dùng để giải thích sự sinh khắc của vạn vật). Nước sinh ra từ "thiên nhất" (số một của trời, theo thuyết "trời số một sinh ra nước") và hợp về phương Bắc. Nước gặp chỗ bằng phẳng thì dừng, gặp chỗ trũng thì chảy (chữ "khảm" ở đây là quẻ Khảm, tượng trưng cho nước và chỗ hõm sâu). Đó là ý của chữ "Tý".

 Lại như người đời dùng cân để cân đồ vật, lấy thăng bằng làm chuẩn, hơi nặng hay hơi nhẹ một chút là cân không bằng nữa. Bát tự (tám chữ can chi của năm, tháng, ngày, giờ sinh) của con người là khí tiên thiên (cái bẩm sinh, có sẵn từ lúc ra đời), có thể ví như cái cân. Năm sinh là cái móc, giờ sinh là quả cân, tháng sinh là "đề cương" (dây xách cân; trong mệnh học cũng là tên gọi trụ tháng, cái trụ chủ chốt của lá số), ngày sinh là "thù lạng" (các vạch chia trên cán cân; thù và lạng là đơn vị trọng lượng nhỏ thời xưa).

 Bát tự lấy ngày sinh làm chủ. Nếu trong lá số, Tài, Quan, Ấn, Thực (tên các "thần", tức các yếu tố xác định theo quan hệ sinh khắc với can ngày: Tài chỉ của cải, Quan chỉ chức tước và địa vị, Ấn chỉ sự che chở và học vấn, Thực chỉ phúc lộc ăn mặc) đều vượng tướng (đang mạnh, gặp đúng thời), mà can ngày (thiên can của ngày sinh, đại diện cho chính bản thân người ấy) cũng ngồi trên đất vượng tướng, thì như cái móc treo vật vừa cân với quả cân, mệnh ấy giàu và sang. Nếu Tài, Quan, Ấn, Thực vượng tướng mà can ngày lại rơi vào hưu tù (suy yếu, lỡ thời), thì như móc treo vật quá nặng, tự nhiên không cân với quả cân, cân lệch, mệnh ấy hèn và nghèo. Nếu Tài, Quan, Ấn, Thực hưu tù mà can ngày lại vượng tướng, thì cũng như móc treo vật quá nhẹ, tự nhiên không cân với quả cân, cân lệch, mệnh ấy cũng trắc trở, bế tắc. Giả như cả ba thứ ấy đều không có khí, nhật chủ (can ngày, tức bản thân) lại hưu tù, thì không nghèo hèn cũng chết yểu. Đó là ý của chữ "Bình" (thăng bằng).

 Kinh nói: "Tiên thiên thái quá thì hậu thiên giảm bớt đi; tiên thiên bất cập (thiếu hụt) thì hậu thiên bù thêm vào. Tiên thiên và hậu thiên không thái quá, không bất cập thì mới gọi là bình." Vận hạn (các chặng vận số lần lượt đi qua trong đời) là hậu thiên (cái đến sau khi sinh ra). Ví như trong bát tự tiên thiên, can ngày vượng tướng quá mức thì nên đi vào vận hưu suy để làm thoát bớt khí của nó; can ngày hưu tù, thiếu sức thì nên đi vào vận vượng tướng để sinh ra và nâng đỡ khí của nó. Được như hai trường hợp ấy thì phát phúc, phát tài, chuyển vận hanh thông, giống như phép bồi bổ và làm thoát bớt (?) của thầy thuốc vậy. Còn nếu can ngày đã rất vượng mà vẫn đi vận vượng, can ngày đã quá suy mà lại đi vận suy, thì đều là thái quá hoặc bất cập, sinh ra tai họa, trắc trở, bế tắc không thông.

 Ôi! "Vận" nghĩa là xoay chuyển, mười năm chuyển một lần, lúc cùng quẫn hay lúc hanh thông đều có thể biết được. Tất cả đều dựa vào sự thịnh suy của đại vận (mỗi chặng vận mười năm) để nghiệm xét họa phúc do tuế quân (can chi của từng năm đang đi qua, tức Thái Tuế) đem lại. Vì vậy, muốn xem sang hèn, thịnh suy thì xem theo phép Tử Bình là thấy; muốn hiểu phép Tử Bình thì xem lý luận về tiên thiên và hậu thiên là thấy.

 Xét lối giải này thì cách hiểu hai chữ "Tử Bình" quả là có lý. Nhưng thật ra Tử Bình là tên tự của ông Từ Quân Dịch (?); người bàn số mệnh ngày nay xa xôi theo phép của ông nên gọi là "Tử Bình". Tra sách "Trạc Anh bút ký" thì thấy: Tử Bình họ Từ, tên Cư Dịch, Tử Bình là tên tự, người Đông Hải, biệt hiệu Sa Địch tiên sinh, lại có hiệu là Bồng Lai tẩu (ông già Bồng Lai), ở ẩn trong hang núi đỉnh Tây Đường thuộc núi Thái Hoa. Phép Tử Bình dựa vào năm, tháng, ngày, giờ sinh của người để suy ra lộc mệnh (bổng lộc và số mệnh), không lần nào không trúng.

 Nguồn gốc phép này có lẽ bắt đầu từ Lạc Lộc Tử thời Chiến Quốc. Đời có một bài "Huyền Lý Tiêu Tức phú", bảo là do ông làm, nhưng xem lời văn thì có lẽ là người đời sau soạn giả mạo, không phải bản thật của Lạc Lộc Tử. Cùng thời với Lạc Lộc Tử có Quỷ Cốc Tử; đời Hán có Đổng Trọng Thư, Tư Mã Quý Chủ, Đông Phương Sóc, Nghiêm Quân Bình; thời Tam Quốc có Quản Lộ; đời Tấn có Quách Phác; đời Bắc Tề có Ngụy Định; đời Đường có Viên Thiên Cương, nhà sư Nhất Hạnh, Lý Bí, Lý Hư Trung… đều lấy thuật ấy làm gốc. Lý Bí từng đi chơi xa, có được sách "Thiên Dương quyết" của Quản Lộ, lại được Nhất Hạnh truyền cho "Đồng Bạt yếu quyết (?)", đoán cát hung cho người rất linh nghiệm. Lý Bí đem các sách ấy truyền cho Lý Hư Trung; Hư Trung suy rộng ra mà dùng. Lạc Lộc Tử lấy năm sinh làm chủ, Hư Trung lấy ngày sinh làm chủ; đến đây phép này thay đổi một lần.

 Thời Ngũ Đại có Ma Y đạo giả, Hy Di tiên sinh và những người như Tử Bình. Tử Bình học được thuật của Hư Trung rồi thêm bớt, chỉ chuyên dựa vào ngũ hành chứ không dựa vào nạp âm (cách gán một hành trong ngũ hành cho từng cặp can chi trong vòng sáu mươi Giáp Tý, như Giáp Tý, Ất Sửu thuộc "vàng trong biển"); đến đây phép này lại thay đổi thêm một lần nữa.

 Sau khi Tử Bình mất, vào niên hiệu Thuần Hy đời Tống Hiếu Tông, có một thầy thuật số ở vùng Hoài Điện hiệu là Xung Hư Tử, tinh thông thuật này, người đương thời rất trọng. Lúc ấy có nhà sư Đạo Hồng được ông bí mật truyền nghề, sau vào Tiền Đường truyền bá học thuật ấy. Người đời không biết nguồn gốc từ đâu, cứ gọi thẳng là "Tử Bình". Sau Đạo Hồng truyền lại cho Từ Đại Thăng. Các sách đời nay còn lưu truyền như "Tam Mệnh Uyên Nguyên", "Định Chân Luận"… đều do ông soạn; vì thế sách gốc đã bị thay đổi hết cả.

 Xem các sách "Ngũ Hành Tinh Kỷ", "Lan Đài Diệu Tuyển (?)", "Tam Xa Nhất Lãm", "Ứng Thiên Ca"… thì thấy khác với "Uyên Nguyên", "Uyên Hải". Bởi vì việc xem hiện tượng trên trời, xét lẽ biến đổi, sửa lịch pháp, làm rõ thời tiết đều thay đổi theo từng thời; cho nên dù chỉ trong khoảng trăm năm, các thuyết về thuật số cũng không thể không khác nhau. Huống chi từ thời Đại Thăng ngược lên đến Tử Bình đã hơn ba trăm năm, phép ấy không biết đã trải qua bao nhiêu lần thay đổi rồi. Có người bảo Đại Thăng được chân truyền của Tử Bình, nhưng xem các thiên như "Kế Thiện" thì cũng không ngoài bài "Minh Thông phú", chỉ đổi lời đi mà thôi; còn bài "Huyền Lý Tiêu Tức phú" thì là sở đắc riêng của Đại Thăng.

 Thuật đoán mệnh của người ngày nay lại là do người đời Nguyên suy xét tiếp phép của hai nhà Tử Bình và Đại Thăng rồi diễn giải mở rộng ra mà thành. Thế mà người bàn số mệnh ngày nay hễ mở lời là nói "Tử Bình" mà chẳng ai biết nguồn gốc của nó, cho nên tôi giải thích hai chữ "Tử Bình" và bàn rõ như trên.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video