Tam Mệnh Thông Hội, quyển chín
(Thuộc bộ Tử, loại Thuật số, nhóm sách xem mệnh và xem tướng; sách Tam Mệnh Thông Hội)
Khâm định Tứ khố toàn thư (bộ sách lớn do triều đình nhà Thanh cho biên soạn và duyệt định)
Tam Mệnh Thông Hội, quyển mười
Vạn Dân Anh đời Minh soạn
Khẩu quyết xem mệnh
Phàm xem mệnh (lá số lập theo năm, tháng, ngày, giờ sinh), trước hết phải xem nguyệt chi (địa chi của tháng sinh; địa chi là mười hai ký hiệu Tý, Sửu, Dần… dùng ghi năm, tháng, ngày, giờ) có hay không có Tài (sao Tài: hành mà nhật can khắc, chủ tiền của, vợ) và Quan (sao Quan: hành khắc nhật can, chủ chức tước, danh phận), rồi mới xem các thứ khác. Nguyệt lệnh (khí của tháng sinh, xét chủ yếu ở địa chi tháng) chính là gốc của mệnh vậy.
Tháng thì lấy địa chi, năm lấy thiên can (mười ký hiệu Giáp, Ất, Bính… đứng trên địa chi), ngày lấy thiên can, lưu niên (năm đang xét vận hạn) lấy thiên can, đại vận (vận lớn, mỗi vận kéo dài mười năm) lấy địa chi. Năm là gốc, ngày là chủ.
Như trong tháng có Chính quan (hành khắc nhật can, khác tính âm dương với nhật can, chủ quan chức chính đáng) hoặc Thiên quan (hành khắc nhật can, cùng tính âm dương, còn gọi là Thất sát, chủ uy quyền nhưng hung dữ), mà giờ lại nhập vào một cách (cách cục: kiểu cấu trúc của lá số) khác, thì chỉ lấy theo cái có trong tháng, cách khác vô dụng. Nếu nguyệt lệnh hoàn toàn không có gì dùng được thì mới xét cách khác.
Bài ca xưa nói: "Ba cung đều mang cách thì lẫn lộn khó xét, chẳng biết dựa vào đâu mới là chỗ quý; dẫu cả ba cung đều mang cách, cũng chỉ được dùng đề cương (tức nguyệt lệnh, như sợi dây cái của tấm lưới)" — chính là ý ấy.
Nguyệt lệnh dùng địa chi. Ví như Quan tinh (sao Quan) thì cần cả trên dưới, can chi đều lộ ra mới đẹp; hoặc can lộ ra mà trong chi không lộ thì chủ người thông minh tuấn tú. Kỵ năm và giờ xung (đối chọi, va chạm) nguyệt chi; nhật chi (địa chi của ngày) tự xung thì không hại; đại vận và tuế quân (vị thần chủ năm, tức can chi của năm đang xét) đến xung nguyệt chi thì có họa.
Phàm Chính quan chỉ một vị là người quân tử, quý nhân, đôn hậu thuần túy, cứng cỏi ngay thẳng, thanh liêm sáng suốt; năm và giờ có Ấn (sao Ấn: hành sinh ra nhật can, chủ che chở, học vấn, ấn tín) thì càng đẹp; nhiều Quan thì ngược lại chủ lúc thành lúc bại; bốn vị đều thuần là Quan thì làm quan chỉ được hư danh.
Phàm Thất sát một vị thì thông minh lanh lợi; hai vị, ba vị thì trước trong sau đục; bốn trụ (bốn cột năm, tháng, ngày, giờ của lá số) thuần là Sát, có chế phục (bị kiềm giữ) thì quý, không chế phục thì nghèo.
Phàm Tài một vị cốt phải đắc thời (gặp đúng mùa vượng), thì giàu sang, lập nên cơ nghiệp, nhưng tính người nóng nảy; hai vị thì tính khí giảm một nửa; ba, bốn vị thì hao khí, thân suy yếu; nếu thân rất vượng (nhật can mạnh) thì có thể lập nghiệp, thân yếu thì vất vả chịu khổ.
Phàm Ấn, không kể một vị, hai vị hay bốn vị đều tốt; trong cách không nên gặp Tài phá Ấn.
Đại để, đang đi vận tốt mà nhật can khắc can đầu của tuế quân lưu niên thì họa nhẹ; đang đi vận không tốt mà nhật can khắc can đầu của tuế quân thì họa nặng; nếu đã phát đạt qua rồi thì chết.
Thìn, Tuất, Sửu, Mùi mỗi chi đều có ba phần dư khí (khí còn sót lại của mùa trước): như đi vận Ngọ đến Mùi thì Mùi có ba phần khí Hỏa, đi vận Tý đến Sửu thì Sửu có ba phần khí Thủy, theo lệ ấy, không thể coi hoàn toàn là Thổ.
Phàm cách Dương nhận (Dương nhận: chi ở vị trí cực thịnh của nhật can dương, như Giáp gặp Mão, chủ cương mãnh, dễ gây tai họa), năm và vận sợ nhất là bị xung, bị hợp.
Can của Thái tuế (can chi của năm đang xét) hợp với can ngày, can giờ thì gọi là Hối khí sát (sát mang điều xui xẻo); can chi ngày, giờ giống hệt can chi lưu niên thì gọi là Chuyển chỉ sát (sát dời chân, chủ phải đổi chỗ), như ngày Canh Thân gặp năm Canh Thân hoặc Thái tuế Canh Dần chẳng hạn; nhẹ thì dời đi xa, nặng thì hỏng nhà, mất của.
Phàm năm, tháng, ngày có cát thần (sao tốt) thì cần giờ dẫn về chỗ sinh vượng (chỗ được sinh ra, được thịnh); có hung thần (sao xấu) thì cần giờ dẫn về nơi chế phục. Nếu trên giờ mang cát thần hay hung thần thì cũng cần năm, tháng, ngày: cái tốt thì sinh cho, cái xấu thì chế đi. Trên tháng có dụng thần (yếu tố chủ chốt mà lá số dựa vào) thì được sức của tổ tiên; trên giờ có dụng thần thì được sức của con cháu; trái lại thì không.
Phàm xem mệnh, lấy nhật can làm thiên nguyên (gốc trời), tức là lấy can làm lộc (phần phúc lộc); lấy nhật chi, nguyệt chi làm địa nguyên (gốc đất), tức là lấy chi làm mệnh. Ví như ngày Nhâm, Quý, tháng Kỷ Mùi, can chi lộ ra Tài, Quan, chính là như thế.
Tài Quan phải xét xem vốn có hay vốn không: địa chi vốn có Tài Quan thì dù thiên can không lộ ra cũng không cần bàn (vẫn kể là có); nếu địa chi không có Tài Quan, chỉ thiên can lộ ra, thì dù đi vận tốt cũng chẳng nên việc.
Xem lưu niên, tuế quân thì chỉ dùng thiên nguyên (can); còn đi vận, tuy coi trọng địa chi, cũng phải xem thiên can của vận.
Trong trụ mệnh người, hoặc có Quan tinh, hoặc có Thiên quan, mà bị chế phục quá mức, thì can của vận gặp Quan Sát lại có thể phát; chi của vận không có Tài mà can của vận là Tài cũng có thể thành phúc; chi của vận không có Sát mà can của vận là Sát cũng có thể thành họa.
Mệnh người lấy tháng sinh làm vận nguyên (gốc của vận), sợ nhất là đại vận và tuế quân đến xung thành họa. Lấy Quan tinh lúc sinh làm lộc nguyên (gốc của lộc), sợ nhất là bị xung hỏng: như người sinh ngày Đinh lấy Nhâm làm Quan, mà sinh tháng Hợi, trong Hợi có Nhâm, đó là lộc của Đinh; nếu năm và giờ có chữ Tỵ thì xung hỏng lộc nguyên.
Lấy Tài tinh lúc sinh làm mã nguyên (gốc của "ngựa", tức tài lộc), sợ nhất là bị kiếp đoạt (bị cướp mất, do Kiếp tài: hành cùng loại với nhật can tranh phần tài): như người sinh ngày Canh lấy Giáp Ất Mộc làm Tài, mà sinh tháng Dần, Mão, trong Dần có Giáp Mộc là Thiên tài, trong Mão có Ất Mộc là Chính tài; nếu năm, giờ có chữ Tân thì lại có nạn tranh đoạt. Năm và vận cũng luận như thế.
Phàm trên can năm có Quan tinh của nhật can thì phúc khí dày nhất; có Thất sát của nhật can thì suốt đời không trừ bỏ được.
Quan tinh là lộc, Tài tinh là ngựa; đi vận Quan tinh thì phát quan, đi vận Tài tinh thì phát tài; hai thứ không thể thiếu một, mỗi thứ có chỗ dùng riêng. Trên năm, tháng có Tài Quan thì ắt sinh vào nhà giàu sang, có cơ nghiệp của ông cha, tuổi trẻ đã đi vận quan lộc, phần nhiều sớm (?) được ban chức, sớm phát công danh.
Năm, tháng không có Tài Quan mà ngày, giờ có, thì là tự mình lập thân. Mệnh người lấy Tài Quan làm gốc, trong trụ chỉ cần được một thứ cũng có thể phát phúc. Nếu bốn trụ vốn không có Quan tinh, không nhập cách khác, mà can chi năm, tháng, ngày, giờ nhiều Tài, lại đi vận Tài vượng, thì cũng có thể thành tựu công danh, vì Tài vượng tự sinh ra Quan; nhưng phải thân vượng mới được.
Năm, tháng không có Tài Quan, thời trẻ (?) lại đi vận không tốt, thì phần nhiều xuất thân hèn kém, phá nghiệp tổ, hại đến cha, không có phúc hưởng sẵn.
Phàm mệnh mà Quan Sát lẫn lộn, Thương quan (hành do nhật can sinh ra, khác tính âm dương, chủ tài hoa nhưng hay làm hại Quan) và hợp thần nặng, thì đàn ông phạm phải sa đắm rượu chè sắc dục, đàn bà gặp phải thì không qua mai mối mà tự đi lấy chồng.
Phàm xem mệnh, chuyên lấy nhật can làm chủ, lấy thứ mà đề cương (nguyệt lệnh) dùng đến làm mệnh. Ví như nguyệt lệnh lấy một trong Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ làm chỗ dùng, thì chỉ cần lấy một thứ ấy, rồi xét kỹ tiết khí trước sau, nặng nhẹ, sâu nông, thành cục hay bị phá, bị xung.
Gọi là Quan, là Ấn, là Tài, là Sát, là Thực thần (hành do nhật can sinh ra, cùng tính âm dương, chủ ăn uống, phúc thọ), là Thương quan; dùng sáu phép này mà cân nhắc thêm bớt. Gặp Quan thì xem Tài, gặp Sát thì xem Ấn, gặp Ấn thì xem Quan; lấy bốn thứ không lệch không nghiêng, sinh khắc chế hóa vừa phải là bậc trên; gặp phá, hại, hưu tù (khí suy yếu, bị giam hãm, không đúng mùa) là bậc dưới.
Vận có sinh có khử (?) là phúc, có giúp có bóc mòn là họa.
Cũng có khi dùng chi năm, ngày, giờ hợp lại thành cách cục, nhưng đều lấy nguyệt lệnh làm chỗ dùng. Giả như tháng dùng Kim thì chỉ dùng Kim, dùng Hỏa thì chỉ dùng Hỏa. Trong mười tám cách, lấy sáu cách làm trọng; dùng tương sinh để định cách, hợp cục, rồi mới dùng năm, ngày, giờ để suy nặng nhẹ sâu nông.
Như gặp Quan mà dùng Ấn thì không sợ Sát; là cục Sát, có Ấn thì cục Ấn và thân vẫn được kể là thượng cục (?).
Gặp Ấn thì xem Sát; chỉ cần có Quan Sát trong mệnh, đi đến vận Quan Sát cũng luận là quý.
Nguyệt lệnh thông Quan, trong trụ gặp Tài, Tài vượng sinh Quan, ấy là giàu sang; trong trụ thấy Tài thì cần vào vận Tài vượng mới phát phúc. Nhưng hễ thấy một Sát thì lấy Sát làm trọng, không thể dùng Tài; nếu đi vận Tài vượng thì là Tài sinh Sát, thành bè đảng của Sát, nên luận là nghèo hèn. Phàm các cách đều lấy Sát làm trọng.
Phàm mệnh, trước hết xem can thần có bị khắc chế hay không, chi thần có bị hình (làm tổn thương nhau), xung hay không, can chi và nạp âm (ngũ hành gán cho mỗi cặp can chi trong vòng sáu mươi Giáp Tý, như Giáp Tý, Ất Sửu thuộc Kim) có đánh nhau, khuất phục nhau hay không. Như Giáp lấy Dần làm lộc, thì trên Dần là can gì; Giáp lấy Tân làm Quan, thì Tân ngồi trên chi gì.
Can không lấn chi thì trời mới tôn; chi không phạm can thì đất mới thấp (đúng ngôi); ngũ hành không hại nhau thì người mới thuận; tứ mạnh (bốn chi Dần, Thân, Tỵ, Hợi, đầu mỗi mùa) không hại nhau thì ngựa (dịch mã) mới phi được. Nếu can lấn chi phạm, ngũ hành hại nhau, thì lại phải phân biệt bản mệnh có khí hay không có khí, có dùng hay không dùng, có cứu hay không cứu, thành cách hay không thành cách; như thế can chi đan xen, ngũ hành biến hóa, mà lẽ tạo hóa nằm cả trong đó.
Lý Thuần Phong (nhà thiên văn, thuật số đời Đường) nói: "Ngũ hành sinh vượng thì xem phúc khí đi lại; ngũ hành tử tuyệt (rơi vào chỗ chết, chỗ dứt) thì nhờ cát thần cứu giúp. Nếu ngũ hành đắc địa, nạp âm sinh nhau, thì dù không có cát thần giúp cũng vinh hiển; ngũ hành không có khí, nạp âm cản trở nhau, thì dù có cát thần cũng chẳng dùng được."
Phàm mệnh, thiên nguyên ưa địa nguyên có lộc: như Giáp Kỷ ưa tứ quý (bốn chi Thìn, Tuất, Sửu, Mùi, cuối mỗi mùa), Ất Canh ưa Thân Dậu, Bính Tân ưa Hợi Tý, Đinh Nhâm ưa Dần Mão, Mậu Quý ưa Tỵ Ngọ.
Địa nguyên ưa thiên nguyên có hợp: như Tý Sửu ưa Mậu, Dần ưa Kỷ, Mão Thìn ưa Canh, Tỵ ưa Tân, Quý; Ngọ Mùi ưa Giáp, Nhâm; Thân ưa Ất, Dậu Tuất ưa Bính, Hợi ưa Đinh.
Thiên nguyên, địa nguyên đều có thì một đời phúc khí cao lớn; đều không có thì danh lợi chẳng thành. Hỏng thiên nguyên thì trước ba mươi chín tuổi danh lợi khó phát; hỏng địa nguyên thì từ bốn mươi tuổi phúc không bằng trước.
Nếu thiên nguyên có tú khí (khí tốt đẹp) ngồi trên lộc, như Quý được Tý, Giáp được Dần chẳng hạn, thì không quý cũng giàu.
Địa nguyên kỵ thiên nguyên khắc: như Tý Sửu sợ Kỷ, Dần sợ Canh, Mão Thìn sợ Tân, Tỵ sợ Giáp, Nhâm, Ngọ Mùi sợ Ất, Quý, Thân sợ Bính, Dậu Tuất sợ Đinh, Hợi sợ Mậu. Lại phải xem chỗ ưa chỗ kỵ thế nào, không thể cố chấp một chiều.
Phàm mệnh lấy can chi cùng loại với nạp âm: Nhâm Tý, Nhâm Ngọ là Mộc thật; Kỷ Dậu, Kỷ Mão là Thổ thật; Bính Tý, Bính Ngọ là Thủy thật; Mậu Tý, Mậu Ngọ là Hỏa thật; Ất Sửu, Ất Mùi, Canh Thìn, Canh Tuất là Kim thật.
Như ngày Ất Dậu giờ Canh Thìn là Kim tinh túy; ngày Đinh Tỵ giờ Bính Ngọ là Hỏa tinh túy; ngày Quý Hợi giờ Nhâm Tý là Thủy tinh túy; ngày Kỷ Sửu giờ Mậu Thìn là Thổ tinh túy; ngày Giáp Dần giờ Đinh Mão là Mộc tinh túy. Ai gặp những thứ trên đều chủ giàu sang.
Nếu người mệnh Hỏa mà ngày Bính giờ Tân, ngày Tân giờ Bính; người mệnh Mộc mà ngày Giáp giờ Kỷ, ngày Kỷ giờ Giáp; người mệnh Thổ mà ngày Mậu giờ Quý, ngày Quý giờ Mậu; người mệnh Thủy mà ngày Nhâm giờ Đinh, ngày Đinh giờ Nhâm; người mệnh Kim mà ngày Canh giờ Ất, ngày Ất giờ Canh, thì tuy là ngũ hành chân quý, nhưng phạm lặp lại nhiều thì giảm phúc.
Phàm mệnh lấy chân khí (khí thật do can hợp hóa) của ngũ hành giao nhau qua lại: như người Tân Hợi mệnh Kim gặp Đinh Tỵ Thổ, có Đinh Nhâm hợp thành Mộc thật qua lại, có Bính Tân hợp thành Thủy thật qua lại; người Đinh Tỵ mệnh Thổ gặp Quý Hợi Thủy, có Mậu Quý hợp thành Hỏa thật qua lại, có Đinh Nhâm hợp thành Mộc thật qua lại. Như Mậu Tuất, Quý Hợi, Đinh Tỵ, Tân Hợi, chân khí giao nhau đầy đủ, là mệnh tể tướng.
Mậu Ngọ Hỏa gặp Nhâm Tý Mộc, trong đó có Đinh Nhâm thành Mộc thật, Mậu Quý thành Hỏa thật; Bính Thân Hỏa gặp Ất Dậu Thủy, trong đó có Bính Tân thành Thủy thật, Ất Canh thành Kim thật; Canh Dần gặp Kỷ Mão Thổ, trong đó có Giáp Kỷ thành Thổ thật, Ất Canh thành Kim thật. Như Canh Dần, Kỷ Mão, Canh Dần, Kỷ Mão giao nhau đầy đủ, là mệnh Lưỡng phủ (hai phủ đứng đầu triều đình là Trung thư và Xu mật, tức bậc đại thần chấp chính).
Phàm mệnh trước hết bàn hóa khí (khí mới sinh ra khi hai thiên can hợp nhau, như Giáp Kỷ hóa Thổ). Xét thiên Ngũ vận (học thuyết năm vận khí), thì Giáp, Bính, Mậu, Canh, Nhâm hợp với năm can âm là thái quá; Ất, Đinh, Kỷ, Tân, Quý hợp với năm can dương là bất cập; khoảng giữa thái quá và bất cập có chỗ cân nhắc quyền biến.
Xét sách Thiên nguyên biến hóa thì lại chia ngày đêm: như sáu ngày Giáp, sinh ban ngày là Mộc, sinh ban đêm thì hóa Thổ; cho nên người sáu ngày Mậu gặp Giáp, sinh ban ngày thì là Quỷ (hành khắc mình), sinh ban đêm thì là Quan. Người sáu ngày Ất, sinh ban ngày dùng Kim, sinh ban đêm dùng Mộc; cho nên người sáu ngày Kỷ (?) gặp nó, sinh ban ngày là Quan, sinh ban đêm là Quỷ. Riêng sáu ngày Kỷ, sáu ngày Canh thì không biến.
Vì thế năm can dương sinh ban ngày là bản thể, sinh ban đêm thì luận theo hóa; năm can âm sinh ban đêm là bản thể, sinh ban ngày thì luận theo hóa.
Sáu loại mệnh dương, đàn ông phạm Lộc quỷ (lộc gặp hành khắc mình) hay Đảo thực (Thực thần bị Kiêu thần, tức Thiên ấn, khắc đổ), thì phải sinh ban đêm mới chuyển hung thành cát: gọi Quỷ là Quan, Đảo thực thành hỷ thần (thần đem điều vui); còn lấy sinh ban ngày là thuận. Sáu loại mệnh âm, đàn ông (?) phạm Lộc quỷ, Đảo thực, thì phải sinh ban ngày (?) mới chuyển hung thành cát, còn lại đều như trước; còn lấy sinh ban đêm là thuận. Đàn bà thì đều tìm ngược lại. Đó là khí tượng ngày đêm, là sự phối hợp âm dương, thể và dụng của cứng và mềm.
Phàm mệnh, ngũ hành ở dưới sinh cho ở trên gọi là trợ khí, chủ một đời tự hưởng phúc; ở trên sinh cho ở dưới gọi là đạo khí (khí bị rút trộm), chủ một đời cung phụng phúc cho người khác; ở trên khắc ở dưới gọi là thuận, chủ có uy thế mà chế ngự người; ở dưới khắc ở trên gọi là nghịch, chủ phần nhiều trì trệ khó phát. Gặp tử tuyệt thì càng nặng, gặp sinh vượng thì nhẹ hơn (?).
Nạp âm trong bốn trụ nhiều Quỷ mà bản mệnh đang đắc thời thì gọi là Quan tinh cưỡi vượng; nạp âm nhiều Tài mà bản mệnh không có khí thì gọi là Tài nhiều hại thân.
Phàm mệnh, ngũ hành quý ở chỗ âm dương ngang nhau, như hai Kim gặp hai Mộc, hoặc hai Hỏa, hai Thổ, hai Thủy chẳng hạn, mỗi bên tự thành hình tượng mới tốt. Nếu thái quá hay bất cập, như ba Thủy một Mộc, một Thủy ba Mộc, đều không thành phúc.
Giả như người mệnh Kim có ba Kim một Mộc: Kim khắc Mộc là Tài, ba Kim tranh một Mộc là chia xẻ phúc của nhau, phần nhiều chủ của cải không như ý. Nếu một Kim ba Hỏa, Hỏa nhiều Kim ít, nung nấu quá độ, chủ một đời không được nhàn.
Lại như người Giáp gặp ba Nhâm, ba Kỷ, gọi là "ba nuốt ba đôi", chủ không tốt; nếu gặp hai Kỷ hai Canh, gọi là "đôi chồng, hại chồng", so với ba còn hung hơn, không nghèo thì chết yểu. Còn lại theo lệ đó mà suy.
Phàm xem mệnh: Thương quan gặp Quan thì chết sớm; Thất sát gặp Tài thì chết yểu; Tài gặp Kiếp hết thì chết; Tài nặng phá Ấn thì hung; Thủy thịnh Mộc trôi thì cuối cùng thành ma chết nơi đất khách; Thực thần gặp Kiêu thì chết trong ngục; Kiếp nặng gặp Tài thì chết; Sát vượng có gốc rễ thì hết đời; Vong thần (sao chủ mất mát, tai họa) và Thất sát bị xung hình, nếu không bị đồ lưu (bắt làm khổ sai, đày đi xa) thì cũng chết trong vòng trói buộc;
Thương quan và Dương nhận cùng chồng chất thì tuy toàn thây mà chết vì máu me (đổ máu); Tài tinh gặp Nhận thì của tan người mất; sinh vượng thì chết ở mộ khố (kho mộ: chỗ ngũ hành vào kho, ứng với Thìn Tuất Sửu Mùi), mộ khố thì dứt ở chỗ sinh vượng.
Về già có vận tốt, đang đi vận xấu mà chưa vào vận tốt, thì chết bất ngờ hay không làm sao phân biệt? Có vận xấu đến, vận tốt chưa đến, thì phát phúc sao bàn được? Nên xét lẽ khí đang tiến, khí đang lui, lại xét nghĩa đã phát hay chưa phát: khí sắp đến thì tiến nhanh, khí đã hết thì về trước (?).
Một đời năm và vận đều hung thì tuổi trẻ chết sớm; tuần cuối đời mà mệnh tinh đắc địa thì tuổi thọ càng cao. Già sợ sinh vượng, trẻ ngại tử tuyệt. Dương nhận gặp trường sinh thì phần nhiều chết dữ; Sát có gốc mà vượng thì ắt kết cục hung.
Mùa xuân vượng mà Hỏa nhiều thì nên về phương tây bắc, khố là kỳ trở về; mùa hạ Hỏa mà Kim vượng thì lợi đông nam, đất Quỷ là đất thọ (?). Bốn sao Nhận nặng thì chết dưới Chính tài; một Quan mà quý mỏng thì chết trong Dương nhận.
Bốn trụ đều bị thương thì người tự chết; Kim thần (thần sát Kim thần, ứng với các giờ Ất Sửu, Kỷ Tỵ, Quý Dậu, tính cương mãnh) vào Thủy thì tai họa chết đuối; Dương nhận quay giáo thì thành ma không đầu; Sát tinh chồng lên Nhận thì là kẻ tàn tật nửa người; chế phục vừa phải mà Sát quá đầy thì khí chết (?); sinh phù quá mức, Ấn lại càng vượng thì thân hết đời.
Thương quan vào mộ thì chết; cục về già nên xem nhất là dương sinh thì âm chết, âm chết thì dương sinh. Sát gặp tam hợp (ba chi hợp thành một cục, như Thân Tý Thìn hợp Thủy) mà thái quá thì ắt đổ. Trong ngũ hành nên cân nhắc kỹ càng.
Phàm xem mệnh, ngũ hành thái quá hay bất cập vốn không thành phúc, nhưng ở giữa cũng hơi khác nhau. Như Thủy, Thổ không ngại tử tuyệt, vì khắp trời đất đều là Thủy Thổ, không phân bốn mùa, lẽ nào có chết có dứt; chỉ cần phân nặng nhẹ: như một giọt nước rơi vào giữa nhiều đất thì khô, một nhúm đất lấp giữa nhiều nước thì tan, nên phải bàn ít nhiều để phân nặng nhẹ.
Kim không có Thổ thì không sinh, Mộc không có Thủy thì không lớn, cho nên Kim Mộc muốn được sinh vượng, sợ gặp tử tuyệt: như Kim chết thì chìm, Mộc chết thì thành tro, khác với Thủy Thổ. Hỏa ẩn trong Mộc, trú trong Thổ, nên không muốn vượng, vượng thì thiêu đốt, cũng không muốn chết, chết thì tắt; chỉ được ở mức cân bằng mới tốt. Thủy Thổ trong ngũ hành đều được nhờ cậy, mà với mệnh Mộc, Kim, Hỏa thì càng quan trọng.
Phàm ngũ hành lấy tượng: bản tượng thì lấy bản tượng, như Giáp Ất Bính Đinh là tượng Mộc Hỏa chẳng hạn; hóa tượng thì lấy hóa tượng, như Mậu Quý, Đinh Nhâm cũng là tượng Mộc Hỏa (do hợp hóa mà thành) chẳng hạn.
Tượng Kim Thủy không được gặp Thổ, vì Thổ lẫn vào thì nước đục, Kim tự nhiên không trong; năm và vận gặp Thổ cũng bế tắc. Chỉ có Kim Thủy không pha tạp, sinh vào tháng mùa thu là quý nhất. Như vua Thần Tông nhà Minh: Quý Hợi, Tân Dậu, Quý Hợi, Tân Dậu, can chi đều là Kim Thủy không pha tạp, Thủy sinh tháng Kim, Kim giúp Thủy trong, hai Thủy hai Kim thành tượng, gọi là "Kim trắng Thủy trong", không có gì xen lẫn, lại hợp hai can không tạp, cho nên tôn quý làm thiên tử. Như Quý Dậu, Quý Hợi, Canh Tý, Tân Tỵ, Kim sinh tháng Thủy, Kim ngược lại bị tiết khí, chìm giữa Hợi Tý, cho nên không tránh khỏi nạn nước.
Tượng Kim Thổ không được gặp Mộc, vì Mộc khắc Thổ thì Thổ không sinh được Kim, không thành tượng. Thổ tích lại thành Kim: Thổ nhiều Kim ít thì phúc dày chắc; Kim nặng Thổ nhẹ thì phúc đến từ gian khổ.
Tượng Kim Hỏa không được gặp Thủy, gặp Thủy thì Hỏa tắt Kim chìm, không thành đồ dùng. Kim nặng Hỏa nhẹ thì phát muộn mà thêm thọ; Kim nhẹ Hỏa nặng thì phát sớm lui nhanh, hoặc chủ thọ kém.
Tượng Kim Mộc không nên gặp Hỏa: Mộc sống sợ Kim, gặp Hỏa thì thành tú khí; Mộc chết được Kim mới thành tạo hóa. Kim nặng Mộc nhẹ khiến người đau xương; Mộc nặng Kim nhẹ chủ tổn tiền của, hoặc bệnh phổi giày vò. Chỉ khi Kim Mộc vừa nhau mới tốt.
Tượng Thủy Mộc thanh tú mà cao khiết, không được gặp Mão, Tỵ, vì Thủy ở đó tử tuyệt. Tượng Mộc Hỏa thanh tú mà phong phú, không được gặp Kim, vì Mộc bị khắc; lưu niên gặp phải đều có tai họa.
Tượng Thủy Hỏa thành quẻ Ký tế (quẻ Kinh Dịch nước trên lửa dưới, nghĩa là việc đã thành, nước lửa giúp nhau) là đẹp nhất, hoặc thành quẻ Vị tế (lửa trên nước dưới, việc chưa thành) cũng được; không được gặp Thổ. Hỏa nhiều thì tính nóng, Thủy nhiều thì bệnh mắt. Hỏa sợ chết, Thủy sợ mộc dục (chỗ "tắm gội" trong vòng sinh vượng, khí còn non yếu); vào Dậu thì Hỏa chết, Thủy ở mộc dục, chủ gian nan mà chết; năm và vận cũng như tượng này, ngày giờ kỵ nó.
Tượng Thủy Thổ không được gặp Hỏa. Thổ nặng Thủy nhẹ thì có hoa mà không có quả; Thủy nặng Thổ nhẹ lại có khoa danh (đỗ đạt thi cử).
Tượng Hỏa Thổ không được gặp Thủy. Hỏa hư mà Thổ tụ thì không thành vật; nếu cùng Thủy chảy thì chủ chìm đắm. Như Mậu Tý, Mậu Ngọ, Kỷ Sửu, Kỷ Mùi, Đinh Tỵ, Đinh Hợi, Bính Thìn, Bính Tuất, Bính Đinh kẹp với Mậu Kỷ, là Hỏa hư Thổ tụ. Lý Cửu Vạn (nhà mệnh học) cho rằng Mậu Tý, Kỷ Sửu, Mậu Ngọ, Kỷ Mùi, Bính Thìn, Đinh Tỵ, Bính Tuất, Đinh Hợi đều là tượng Hỏa Thổ kẹp xen lẫn, không thể lấy liên châu (can chi nối tiếp nhau như chuỗi hạt) làm quý; trên giờ gặp Nhâm Quý thì Thủy Thổ bế tắc, Hỏa tắt, cả đời trắc trở bạc phận.
Lại nói: Hỏa gặp Thổ thì tối, Thổ gặp Hỏa thì hư; Thổ nhẹ Hỏa nặng thì khô, như ngày Kỷ Mão gặp giờ Bính Dần; Hỏa nhẹ Thổ nặng thì không sáng, như ngày Đinh Dậu gặp giờ Mậu Thân. Như Hàn học sĩ: Mậu Tuất, Đinh Tỵ, Mậu Tuất, Đinh Tỵ, Hỏa Thổ thành tượng, lại là cách can chi Phượng hoàng (?) (hai cặp can chi lặp lại thành đôi), cho nên quý.
Kinh nói: Kim Thủy nhiều thì trong, Kim Thổ nhiều thì dày, vì chúng sinh nhau; Kim Hỏa nhiều thì cứng, Kim Mộc nhiều thì ngay, vì chúng khắc nhau; Hỏa Thổ nhiều thì độc, Hỏa Mộc nhiều thì thông minh, Hỏa Thủy nhiều thì u tối, Hỏa Kim nhiều thì nóng nảy dữ dội; Mộc Hỏa thì văn vẻ, Mộc Thủy thì thanh kỳ, Mộc Kim thì vuông vắn ngay thẳng, Mộc Thổ thì độc hại; Thủy Hỏa thì trí tuệ, Thủy Mộc thì trí và nhân, Thủy Kim thì đẹp đẽ, Thủy Thổ thì nặng nề vẩn đục. Đều theo tính của ngũ hành mà suy.
Phàm mệnh sợ cùng loại phá nhau: như Kỷ Mùi gặp Giáp Thìn, Giáp Thìn gặp Kỷ Sửu, Kỷ Sửu gặp Giáp Tuất, Giáp Tuất gặp Kỷ Mùi; phàm ở chỗ bốn chi xung nhau mà nạp âm cùng loại, theo từng hai vị đếm ngược lại; Dần Thân Tỵ Hợi, Tý Ngọ Mão Dậu cũng lấy theo cách này. Chủ cả đời thiếu thốn, phần nhiều không nên người. Đạo kinh nói: "Lan can giếng phá nhau, không thuốc nào chữa được"; gặp không vong (chỗ trống rỗng trong tuần Giáp, làm mất tác dụng) thì may ra đỡ (?). Năm và vận cũng kỵ.
Phàm bản mệnh gặp năm, vận không được gặp đất chết: như Bính Dần Hỏa sợ Ất Mão Thủy, Tân Tỵ Kim sợ Đinh Dậu Hỏa, Giáp Thân Thủy sợ Kỷ Mão Thổ, Mậu Thân Thổ sợ Nhâm Ngọ Mộc, Kỷ Hợi Mộc sợ Giáp Tý Kim; cùng nghĩa với việc người sống sợ chết. Nếu bản mệnh sống và chết cùng một đường thì không kỵ.
Phàm mệnh sợ nhất là bị Quỷ khắc, mà Sào quỷ (quỷ ngay trong ổ) là độc nhất: như Bính Tý Thủy gặp Canh Tý Thổ, Đinh Sửu Thủy gặp Tân Sửu Thổ chẳng hạn, ngay trong ổ, ở đúng chỗ mà khắc nhau, nên độc nhất. Có Mộ trung quỷ (quỷ trong mộ): như Nhâm Thìn Thủy gặp Bính Thìn Thổ, Bính Thìn Thổ gặp Mậu Thìn Mộc chẳng hạn. Có Cách bích quỷ (quỷ cách vách): như Canh Tý Thổ gặp Quý Sửu Mộc chẳng hạn. Có Không vong quỷ: như Giáp Tuất gặp Giáp Thân, Ất Dậu chẳng hạn. Đều chủ gây hại. Quỷ trong mộ nhẹ hơn quỷ trong ổ, quỷ cách vách nhẹ hơn quỷ trong mộ, quỷ không vong nhẹ hơn quỷ cách vách.
Nếu người mệnh Mộc được tháng Hỏa, ngày giờ Kim chẳng hạn, có Hỏa khắc Kim, Kim không làm hại được Mộc, đó là chống được Quỷ, Quỷ không gây hại. Như người mệnh Thủy, bốn trụ có Hỏa Thổ, Thổ khắc Thủy, Hỏa lại sinh Thổ, đó là giúp Quỷ, Quỷ càng hung. Can chi dùng chung, nạp âm là quan trọng nhất. Chống được Quỷ thì lập thân trong gian nan; giúp Quỷ thì ruột thịt hay sinh chuyện phá đánh nhau.
Nếu trong Quỷ lại có Quỷ thì gọi là Quỷ khiếu (quỷ gào): như người mệnh Thổ sinh tháng Mộc, ngày giờ Kim chẳng hạn, vì Mộc khắc Thổ, Kim khắc Mộc; nền gốc yếu kém thì hung, bản mệnh mạnh khỏe thì không kỵ.
Như một lá số: Kỷ Mùi, Ất Hợi, Bính Dần, Tân Mão, gặp tam hợp sinh, lại gặp Dần Mão là Tỵ (?) vào đất Quan, Bính hợp với Tân thì đại quý; ngặt vì Kỷ âm Thổ gặp Ất Mộc làm Quỷ, lại gặp Tân làm Quỷ của Ất Mộc, biến Quan của Dần Mão thành Quỷ của Kỷ Thổ, ở vị tam hợp Hợi Mão Mùi đều là Quỷ khắc, phạm Quỷ khiếu, cho nên chủ chết dữ.
Kinh nói: "Ngũ hành rất kỵ dưới hại trên, cả đời thiếu thốn, việc vướng víu nhau." Lại nói: "Quỷ khiếu rõ ràng thì cách cục xấu, lại thêm hình sát thì họa chẳng sai; dù trước kia gặp giàu sang, ắt biết về sau chán cả năm tháng cuộc đời."
Phàm xem mệnh, lấy Thai, Sinh, Vượng, Khố làm bốn quý; Tử, Tuyệt, Bệnh, Bại làm bốn kỵ; còn lại là bốn bình. (Đây là các chặng trong vòng mười hai trường sinh: trường sinh, mộc dục, quan đới, lâm quan, đế vượng, suy, bệnh, tử, mộ, tuyệt, thai, dưỡng — mô tả ngũ hành từ lúc sinh, thịnh, suy đến chết rồi lại thành thai.) Lấy can Thái tuế làm chủ, phối với ngũ hành, tìm các vị trí bốn quý, bốn bình, bốn kỵ để phân sang hèn: gặp quý nhiều thì sang, gặp hèn nhiều thì hèn.
Trong bốn quý lại chia: Vượng, Khố là trên, Thai là thứ.
Nếu mệnh người, ở tháng thai, ngày, giờ gặp ba quý, can đều có phụ giúp, hoặc chính lộc, chính quan, chính ấn, đó là mệnh tam công (ba chức quan cao nhất triều đình). Mang chính Thiên ất (Thiên ất quý nhân: sao quý nhân bậc nhất, gặp thì được người giúp đỡ), như người sinh năm Sửu, Mùi mà tháng, ngày, giờ được Giáp, Mậu, Canh chẳng hạn; mang lộc của bản gia, như người sinh năm Dần mà tháng, ngày, giờ mang Giáp chẳng hạn, gọi là Phúc hội; hoặc quý nhân Thiên ất hợp hai lớp, cũng là mệnh tam công.
Ba quý mà mang hợp trên dưới, hoặc một Quan một Ấn và một chính Thiên ất, hoặc một vị lộc bản gia, hai ba vị quý nhân hợp, là mệnh tể phụ (tể tướng, đại thần phụ chính). Nếu trên ngày, giờ gặp hai quý mà mang những thứ kể trên cũng vậy. Nếu trên một vị gặp Tai sát, Địa sát, Vong thần, Kiếp sát (các thần sát chủ tai họa, cướp đoạt), Dương nhận… thì kiêm chủ binh quyền, là bậc quý cầm quân, được ban cờ tiết búa việt (tượng trưng quyền chỉ huy quân đội).
Nếu tháng thai, tháng sinh và ngày giờ gặp một quý Thai hoặc Khố mà lại mang chính Thiên ất hợp trên dưới, hoặc quý nhân Thiên ất hợp lộc bản gia, chính quan, chính ấn, lộc bản gia chỉ cần có khí, hoặc trên quý nhân cũng mang can lộc như trên, cũng là mệnh tể phụ, cửu khanh (chín chức quan lớn đứng đầu các bộ).
Nếu tháng ở chỗ kỵ thần mà ngày gặp quý, hoặc ngày ở chỗ kỵ thần mà giờ gặp quý, thì không hại gì, làm chức thanh hoa thị tùng (chức quan thanh quý, hầu cận bên vua). Nếu ngày tháng đều ở chỗ quý mà giờ gặp kỵ thần thì đây là người được tuyển bổ theo lệ thường (quan nhỏ).
Bốn kỵ chủ nghèo hèn, nhưng cũng có nặng nhẹ: Tử, Bại, Tuyệt là nặng, Bệnh là nhẹ.
Ngũ hành mỗi thứ có ba vị, như Dần Ngọ Tuất là Hỏa, người Bính Đinh gặp thì là quý, giống ba vị trong bốn quý, chỉ thiếu một vị Thai quý; phúc chủ quý cũng như bốn quý.
Lộc dương quý ở lâm quan, lộc âm quý ở đế vượng; nếu lộc dương gặp đế vượng, lộc âm gặp lâm quan, tuy là bản vị nhưng phúc giảm một nửa. Nếu vượng mà không có lộc, như Bính Dần được ngày giờ Mậu Ngọ, lại khắc bản mệnh, mang thêm hình sát, thì chủ dâm đãng ngu hèn. Có người gặp một hai vị quý, nhưng bị hung sát hình hại phá rất nặng, cũng chủ không có lộc.
Thẩm Chi nói: Ngũ hành lấy sinh vượng làm vua, lâm quan làm tướng. Nếu nạp âm là Mộc mà tháng, ngày, giờ gặp hai vị Dần Mão; Kim gặp Thân Dậu; Thủy gặp Hợi Tý; Hỏa gặp Tỵ Ngọ; Thổ gặp Thìn Tuất Sửu Mùi, đều luận là quý.
Phàm xem mệnh, phân ngũ hành sinh, vượng, tử, tuyệt. Như Giáp Thân, Bính Dần, Kỷ Hợi, Tân Tỵ, Mậu Thân đều là ngũ hành tự trường sinh, không kể bốn mùa, vượt lên mà tự có lẽ sinh. Mệnh người được khí ấy thì nhanh nhạy, cao minh; người sang được nó thì thăng tiến từ từ; người giàu được nó thì cũng sẽ trở lại vinh hiển mà được chỗ để sinh.
Bính Tý, Mậu Ngọ, Tân Mão, Quý Dậu, Canh Tý đều là ngũ hành tự vượng, không đợi bốn mùa mà tự đạt được vượng, phúc lực bừng phát, không gì sánh bằng.
Quý Mùi, Nhâm Thìn, Bính Thìn, Giáp Tuất, Ất Sửu đều là ngũ hành tự mộ, là lúc trở về gốc, trở lại mệnh. Phàm chỗ có kho, ắt muốn vật tụ lại thì kho mới đầy: như Nhâm Thìn Thủy muốn được nhiều Thủy cùng quy về mới là vượng, lại có Kim qua lại sinh nhau thì nên được quyền lớn; nếu Thủy chế Hỏa, Hỏa chế Kim, lại thêm thiên trung (không vong) đóng vào, thì gọi là "đeo ấn không dậy nổi", chủ nghèo hèn.
Ất Mão, Đinh Dậu, Nhâm Ngọ, Giáp Tý, Kỷ Mão là ngũ hành tự tử. Sống thì nhọc, chết thì nghỉ, lẽ ấy tự nhiên; nếu không có chỗ chết thì vật không biết về đâu, nên gọi là tự tử, tức được lẽ quy về chân thật. Phàm mệnh gặp thứ này thì tài giỏi xuất chúng, cao minh, nhiều trí tuệ mà ít phúc; lấy tĩnh lặng làm thể, không lợi việc làm lớn; lấy đạm bạc làm việc, không lợi việc dấy lên; chỉ nên học đạo, tìm tiên, vượt qua cửa sinh tử.
Quý Tỵ, Ất Hợi, Canh Thân, Nhâm Dần, Đinh Tỵ là ngũ hành tự tuyệt. Đạo trời không có gì dứt hẳn; can chi gặp lúc đã tuyệt thì lại sinh. Phàm gặp thứ này thì buồn vui chưa định: như Quý Tỵ là Thủy tuyệt, được Quý Dậu là Kim vượng giúp đỡ, gọi là Thủy tuyệt gặp sinh, càng là điều tốt lành.
Phàm mệnh mang các thứ tử tuyệt, sinh vượng, khố mộ nói trên, không thể chỉ theo cái đang mang mà nói, phải xem nguyệt lệnh để phân trong đục. Trong là có chế phục: như Thủy bệnh gặp Thổ thì đục, nhưng không có Thổ làm đê ngăn thì không dừng được; đã dừng thì dần dần trong lại. Đục là không có chế phục: như Thủy nhiều không có Thổ thì tràn lan không về đâu, mà Thủy cực thì sinh Mộc; cực thì biến, biến thì thông.
Bởi ngũ hành chuộng sự biến mà không chuộng sự thường, quý cái ẩn mà không quý cái hiện. Tử tuyệt có cứu thì là hoàn hồn, phần nhiều luận là quý; sinh vượng bị khắc thì là tán khí, ngược lại chủ phúc mỏng.
Còn như bên kia bên này sinh nhau: thuận thì thêm cho gốc, nghịch thì cướp khí; bên kia bên này khắc nhau: thuận thì thế mạnh, nghịch thì bị thương. Kinh nói: "Lấy nhỏ lấn lớn thì tự chuốc hại; lấy yếu thắng mạnh thì tự rước vạ." Một Thủy khắc ba Hỏa là lấy yếu thắng mạnh. Lấy âm thắng dương thì tuy có vạ mà không lộ; lấy dương thắng âm thì gây hại không sâu; hai dương chọi nhau thì họa hung đến ngay; hai âm địch nhau thì không yên chỗ ở.
Như Ất Tỵ Hỏa khắc Nhâm Thân Kim là âm thắng dương; Nhâm Thân Kim khắc Kỷ Tỵ Mộc là dương thắng âm; âm dương có tình với nhau nên không hại lớn. Nếu Đinh Mão gặp Quý Dậu là hai âm địch nhau; Mậu Ngọ gặp Giáp Tý là hai dương chống nhau; dương cứng âm mềm, phải thắng rồi mới thôi, nên có họa.
Thái Ất nói: "Then máy biến hóa âm dương của trời đất, chưa từng không lấy âm gọi dương, dương gọi âm, thì trời đất hợp chính, khí ngũ hành hòa thông. Nếu dương theo dương, âm theo âm, thì âm dương lệch ra, động tĩnh mất thứ tự, cho nên họa phúc chia hai ngả." Đại để âm dương lệch ra thì tạo hóa không thành. Ngũ hành như Hỏa nhiều Kim ít thì tụ tán không thành hình; Hỏa ít Kim nhiều thì đã không nung chảy được, lại còn có nạn khói lửa (?). Còn lại theo lệ đó mà suy.
Phàm xem mệnh, trước hết bàn thể diện, cục thế của ngũ hành, sau đó mới xét ưa kỵ, tốt xấu, vượng tướng hưu tù (vượng tướng: đúng mùa thịnh; hưu tù: trái mùa suy). Như người mệnh Kim được Canh Tân hoặc Thân Dậu là thể diện, được tam hợp Tỵ Dậu Sửu là cục thế; ưa Hỏa chế, Thổ đỡ, kỵ Kim lạnh Thủy rét; sinh vào ba tháng thu và tháng tứ quý là vượng tướng, xuân hạ là hưu tù. Còn Mộc, Hỏa, Thủy, Thổ theo lệ đó mà suy.
Người mệnh Kim gặp Canh Thân, Tân Dậu là Ngũ ly sát (sát chủ chia lìa). Nếu sinh tháng thu mà gặp Thủy thì hóa cái độc của Kim thành tạo hóa "Kim trắng Thủy trong"; gặp Hỏa thì chế cái cứng của Kim, rèn thành đồ sắc bén. Trong trụ không Hỏa không Thủy gọi là Kim cứng đờ, chủ thời trẻ vì rượu sắc mà mắc lao, lỵ mà chết. Nếu được ngày giờ Mậu Dần, chỗ cứng gặp sinh, chủ giàu và thọ.
Người mệnh Mộc được Thổ thì rễ được vun trồng, được Thủy thì cành lá nhờ đó vươn thông, được Kim đẽo gọt thì thành gỗ dùng được. Mộc gặp Dần Mão lại sinh mùa xuân là tốt nhất; nếu tam hợp thành cục Mộc đầy đủ thì không cần sinh mùa xuân, phần nhiều chủ nhân hậu và thọ. Mộc gặp Kim chế, Kim bị Hỏa nung phục, thì cứng mềm chế nhau; nếu Hỏa quá nhiều thì cháy, Kim quá nhiều thì tổn, Thổ hư thì không vun được, Thủy tràn thì không thấm được; cái hay là ở chỗ trung hòa.
Người mệnh Thủy lấy Hợi Tý làm nguồn, lấy Dần Mão Thìn Tỵ làm chỗ nạp. Nghìn nguồn từ phương bắc, muôn khúc quanh đều chảy về đông, nên người mệnh Thủy ưa gặp phương đông thì sóng yên gió lặng. Thủy nhờ Thổ ngăn; nếu sinh ở Hợi Tý, Thổ nhiều thì tốt; đã ở phương đông gặp Thổ cũng tốt, nhưng không nên Thổ nhiều; lại có quý nhân, tài lộc thì sang. Nếu ngày giờ gặp Canh Thân, Tân Dậu, Thủy kỵ chảy về tây, e thọ không cao.
Sinh vào thu đông thì sinh vượng trong lặng; Nhâm Quý vào lúc này mà gặp Hợi Tý thì chủ có văn học; nạp âm lại là Thủy thì Thủy thái quá, trong trụ không có Thổ làm đê thì chủ đứt đoạn, ít con, chỉ làm nghề thủ công, kỹ nghệ hay vào cửa Phật thì tốt; lại gặp Cách giác (thần sát chủ cách biệt người thân) lặp lại thì định chủ hình khắc (khắc hại người thân). Tháng xuân thì khô cạn, tháng hạ thì đục mà tràn; trong trụ không có Thủy giúp thì không quý.
Hỏa ở Dần Mão, sinh tháng xuân thì Mộc tươi Hỏa sáng, vinh hoa phú quý. Sinh tháng hạ thì quá nóng, trong trụ không có Thủy thì chết yểu, có Thủy thì sớm sang. Sinh tháng thu thì Hỏa chết, Kim thành, ánh sáng ẩn vào trong mà soi; ngày giờ hơi gặp khí vượng thì tốt; vì Thủy Hỏa không ngại tử tuyệt, chỉ nên điềm đạm là phúc. Sinh tháng đông, trong trụ lại được Hỏa giúp thì làm tan ngầm sương tuyết, ấm áp núi sông. Người xưa nói "Mặt trời mùa đông đáng yêu, mặt trời mùa hạ đáng sợ" là nói thế.
Thổ gặp tứ quý đủ cả là thượng quý; như nạp âm toàn Thổ, trong trụ lại được chữ Dần làm núi Cấn (quẻ Cấn chỉ núi, ứng với phương Dần) cũng quý. Thổ dày chở được muôn vật, muôn vật nhờ đó mà sinh; Kim Mộc Thủy Hỏa đều không thể thiếu nó, cho nên bốn hành ấy đều nhờ cậy nó.
Bàn về công dụng của ngũ hành: nhiều thì thái quá, ít thì bất cập; khí và số có thừa hay thiếu đều có thể gây hung; kiềm lại cho về mức giữa thì mới thành phúc. Kẻ đã thành công thì nên lui ẩn; kẻ sắp đến thì quý ở chỗ vươn lên. Ngũ hành được vượng gọi là thành công; vượng mà biết dừng nghỉ gọi là lui ẩn. Ngũ hành ở đất quan đới, thai, dưỡng thì khí còn hụt chưa đầy, gọi là sắp đến, cho nên muốn mẹ con sinh nhau để thêm khí, thì có đường vinh tiến, vươn phát.
Như Mộc không đúng thời: suy thì cứng cỏi gàn bướng, chết thì khô héo. Kim vượng quá thì hành động phần nhiều hung. Lửa bừng bừng quý ở chỗ tắt bớt, không tắt thì có tai họa tự thiêu; nước cuồn cuộn quý ở chỗ dừng, không dừng thì có nạn tự chìm.
Hỏa đi về phương nam thì hóa nóng, thịnh thì thiêu đốt hại vật, đến Dậu Hợi thì âm thu lại được, rồi mới làm ấm muôn vật. Thủy đi về phương bắc thì hóa lạnh, thịnh thì rét buốt giết vật, đến Mão Tỵ thì dương mở ra được, rồi mới nuôi sinh muôn vật.
Lại có sinh mà không sinh, vượng mà không vượng, đó là hung, tức là trước tốt; có chết mà không chết, tuyệt mà không tuyệt, đó là tốt, tức là trước hung. Như Thủy gặp Mậu Thân Thổ, đó là sinh mà không sinh; gặp Canh Tý Thổ là vượng mà không vượng; gặp phải thì phần nhiều thành rồi lại bại, nhân vui mà lại buồn. Như Thủy gặp Quý Mão Kim, đó là chết mà không chết; gặp Tân Tỵ Kim là tuyệt mà không tuyệt. Ngũ hành khí đã hết mà được đức của cha mẹ sinh thêm cho thì khí lại sống; ai gặp thì trong nguy có phúc, cùng rồi thông, co rồi duỗi.
Sinh vượng thái quá thì trong phúc ẩn họa; tử tuyệt thái quá thì phúc không có chỗ dựa. Còn như tử tuyệt gặp sinh, tai ương biến mà thoát được, thì Hỏa Thổ đứng đầu, Kim Thủy theo sau.
Hỏa tuyệt mà được Thổ gọi là Duệ (sáng suốt) (Hỏa lấy Thổ làm con; Hỏa tuyệt ở Hợi mà gặp Đinh Hợi là thế). Thổ tuyệt mà được Kim thì chết mà không mất, gọi là Quy hồn (hồn trở về) (Thổ tuyệt ở Tỵ mà được Đinh Tỵ Thổ là thế). Kim tuyệt mà được Thủy gọi là Kế thể (nối thân) (Kim tuyệt ở Dần mà được Nhâm Dần Kim là thế). Thủy tuyệt mà được Mộc thì hồn lại rong chơi trên trời (Thủy tuyệt ở Tỵ mà được Kỷ Tỵ Mộc là thế). Mộc tuyệt mà được Hỏa thì lửa bốc ra, gỗ cháy thành tro, tro bay khói tan, nên riêng nó là hung; "rắn, ngựa không mật" đủ để chứng minh (Mộc tuyệt ở Thân mà được Bính Thân Hỏa là thế). Rắn ngựa ở vị: Mộc trải qua Tỵ Ngọ thì chết; Mộc trong tạng thuộc gan, trong phủ thuộc mật, chứng tỏ Mộc chết là hung.
Kinh nói: "Thân là Thổ gặp Hỏa sinh thì dần có lợi; mệnh là Thủy được Kim thì tuổi được dài lâu. Kim nhiều cần Hỏa, hoặc theo sự đổi thay mà thành danh; Mộc nặng được Kim thì uốn cong nắn thẳng mà dùng được. Nước chảy không ngừng cần Thổ để ngăn; lửa thịnh không chỗ dựa chỉ có Thủy để cứu." Ngũ hành dùng đúng chỗ thì tuy khắc nhau mà thành phúc; dùng sai chỗ thì tuy sinh nhau mà thành tai họa.
Phàm ngũ hành quá nhiều thì trái nghịch nhau: như lộc nhiều thì nghèo, mã nhiều thì bệnh, ấn nhiều thì cô độc, khố nhiều thì bế tắc, sinh vượng nhiều thì không có chỗ về, tử tuyệt nhiều thì không có (?). Ngũ hành không thể quá yên ổn với nhau, không thể quá thuần túy.
Người sang mà mã nhiều thì được thăng chức; người thường mà mã nhiều thì bôn ba. Phá thì phải hại hẳn mới là họa; không thì phải trống hết. Cái mình yêu thì không được bị hủy; cái mình sợ thì không được vượng. Trước sợ sau yêu là phúc; trước yêu sau sợ là họa.
Hợp nhiều thì không phát mà hay nịnh; Học đường (sao chủ học vấn, ở vị trường sinh) nhiều thì không thành; quý nhân nhiều thì nhu nhược, không có chí tự lập. Lộc mã quá lộ thì không thể luận là quý; quý nhân trong ngoài đầy đủ thì không thể luận là người thường.
Bốn trụ đều dương thì miệng ác lòng thiện; bốn trụ đều âm thì hung bạo, ngấm ngầm độc ác. Củng (hai chi kẹp lấy một chi vắng mặt ở giữa) thì nên củng mã, củng lộc, củng quý, củng phúc thần; không nên củng hình, củng họa, củng năm, củng giờ. Âm dương quý ở chỗ cân bằng hòa hợp; bệnh tật, tổn thương thì cần có khắc chế.
Phàm mệnh Bính, Tân, Nhâm, Quý gặp Mậu Tuất thì Mậu Thổ chắn đường, gặp dao thì bị thương gãy, vấp ngã.
Nhâm Tý, Bính Ngọ, Bính Ngọ, Nhâm Tý là tinh thần của Thủy Mộc, âm dương thuần túy, các vị khác không giúp cũng chẳng phải người tầm thường; thêm tú khí của tháng quý thì đời hiếm có, không gì kiêng kỵ; đức lớn có lòng bao dung, mới là bậc trượng phu.
Mão Dậu là chỗ mặt trời mọc lặn, Tý Ngọ là cung âm dương mới chia; gặp phải khiến người qua lại không định; năm và vận cũng vậy. Tỵ Hợi là đất hai cực, trời đất xoay vần; Dần Thân là phương ba chặng, như trạm ngựa đưa thư qua lại; người gặp phải phần nhiều không cố chấp một điều. Sửu Mùi thì chậm chạp, Thìn Tuất thì vội vã; gặp phải khiến người giữ một lối, tính không biết biến thông; Thìn Tuất có khí lại có thể lập nên việc lớn.
Người Bính Tý, bốn trụ có Nhâm Dần, là Nhâm vào nhà Bính, liền phá, không đẹp. Canh Tý gặp Canh Ngọ là Ngũ quỷ vào cửa. Mậu Dần gặp Giáp Dần: Giáp khắc Mậu, Mậu Dần theo thế khắc Giáp Dần, là can chi nạp âm trên dưới không hòa; trừ khi có phúc thần khác mới thành phúc lực.
Quý Dậu gặp Mậu Dần: Mậu Thổ khắc Quý Thủy, lại khí Kim đi về đất tuyệt, Kiếp sát và Nguyên thần (sao xấu chủ hao tổn, phiền muộn) nằm giữa; trừ khi được tú khí trong nguyệt lệnh mới có thể dùng, mà lâu cũng không tốt.
Canh Ngọ, Đinh Dậu cùng vượng cùng phá, là phá trong vượng, không thể coi hoàn toàn là phúc lực. Kỷ Mùi, Tân Dậu tuy được thực (được ăn) nhưng về đất chết, lâu rồi cũng không tốt.
Ất Sửu, Ất Mùi, Canh Thìn, Canh Tuất gặp Mậu Dần thì rất tốt, vận cũng vậy. Kinh nói: "Như được Canh Kim giúp Mậu Dần, muốn tuyệt mà không tuyệt, thành phúc lực." Ất Mão gặp Mậu Dần, Mậu Dần gặp Ất Mão là mệnh rất tốt.
Sách Đan Dương nói: "Lúc tam kỳ (ba can liền nhau thành bộ quý, như Giáp Mậu Canh, Ất Bính Đinh) vẫn còn có tiếng hư; trong tử tuyệt vẫn còn có sinh vượng." Bởi tam hợp, tam kỳ không hợp tháng thì không quý: như Giáp Mậu Canh có giờ Tý Ngọ mới quý; Ất Bính Đinh có giờ Dần Mão mới quý.
Sách Thiên nguyên biến hóa nói: "Ất Bính Đinh rất ưa Dậu Hợi, lại phải xem nạp âm có liên quan hay không." Lại nói: "Phàm tam kỳ, tam hợp mang tú khí trong nguyệt lệnh, vào cách quý, cũng không khỏi là con vợ lẽ, hoặc đi ở rể."
Lại nói: "Phàm mệnh thấy tam hợp, tam kỳ mà năm sinh không mang; sinh ở tứ mạnh mà được tháng ngày giờ tứ trọng (bốn chi Tý, Ngọ, Mão, Dậu, giữa mỗi mùa), tứ quý; tứ trọng, tứ quý cũng luận như thế; cùng với tháng thai, ngày đổi chéo can hợp hoặc lục hợp (hai chi hợp nhau thành cặp, như Tý hợp Sửu) mà bản mệnh không mang; đều gọi là Trạo thái tuế (bỏ rơi Thái tuế), phần nhiều chủ lìa tổ, cô lập, làm người không được sức, ít được cứu giúp; lại nên ở chung theo nghĩa, nhờ hợp giả mà đứng được. Mệnh sang thì phần nhiều nhờ cậy mà thăng tiến."
Phàm bốn trụ mang tam kỳ, tam hợp, bản thân nếu không phải con vợ lẽ thì sau này con cháu ắt có đứa làm con nuôi, con vợ lẽ, hoặc con theo mẹ. Thơ xưa nói: "Tam hợp với tam kỳ, thanh tú lại béo tốt; nếu không làm con nuôi, ắt là con theo mẹ."
Phàm mệnh, năm thần (năm chi) phía trước là nhà cửa; nếu gặp có khí và cát thần đóng thì chủ có nhà tốt, môn đệ cao quý, con cháu hiển đạt. Giả như người Giáp Thân, nhà ở Sửu, sinh tháng mười hai, được Thiên ất đóng ở nhà là tốt. Nếu ở chỗ không có khí và hung thần đóng thì chủ nhà hư hao, đổ nát không lành, không giữ được nghiệp tổ. Giả như người Canh Ngọ, nhà ở Hợi; tuần Giáp Tý thì Hợi rơi vào không vong, lại gặp Kiếp sát đóng là hung. Còn lại theo đó mà suy.
Một thần phía sau mệnh là Phá trạch sát (sát phá nhà); nếu ở trong Phá trạch sát thì chủ không có sản nghiệp ông cha, hoặc chết nơi đất khách.
Lại xem nạp âm của nhà với nạp âm bản mệnh sinh nhau thì tốt; nhà khắc thân thì được nhà tốt; thân khắc nhà thì ắt tan nát. Giả như Giáp Tý Kim lấy Kỷ Tỵ Mộc làm nhà, sinh tháng hai, tuy là nhà vượng, hợp có nhà tốt, nhưng vì thân khắc nhà nên sau sẽ sa sút. Mậu Ngọ Hỏa lấy Quý Hợi Thủy làm nhà, sinh tháng chín thì nhà ở quan đới, sinh tháng mười thì nhà ở lâm quan, sinh tháng mười một thì nhà vượng, lại gặp nhà sinh, khắc thân, ắt được nhà tốt. Nếu nhà khắc mà sinh trong vượng thì có quan là tốt, không có quan là hung. Phàm lộc mệnh tuy có hưu có vượng, lại phải xem nhà để phân cát hung.
Thẩm Chi nói: Nhà sợ phạm phá: như người Giáp Tý lấy Kỷ Tỵ làm nhà, nếu phạm chữ Hợi thì nhà bị phá, mệnh nguyên hơi mỏng; Thái tuế xung năm thì cũng phải phá; phải là người đứng đầu (trưởng) mới xem (?). Như người Bính Tý được Tân Tỵ Kim làm nhà, gặp lưu niên Ất Hợi chẳng hạn. Mệnh tốt thì cũng phải có việc dời đổi, xây dựng mới ứng.
Phàm mệnh, năm thần phía sau là ruộng vườn. Nếu ở đất có khí, lại có phúc thần đóng, thì chủ ruộng vườn đầy đồng, kho lẫm đầy đủ. Giả như người Giáp Tý, ruộng vườn ở Mùi, sinh tháng sáu, Thổ cưỡi khí vượng, lại gặp quý nhân Thiên ất là tốt. Nếu gặp đất không có khí, lại có hung thần đóng, thì chủ ruộng vườn cằn cỗi, kho lẫm trống rỗng. Giả như người Mậu Tý, ruộng vườn ở Quý Mùi, sinh tháng sáu; tuần Giáp Thân thì Mùi rơi vào không vong. Còn lại theo lệ này.
Di văn của Quỷ Cốc (Quỷ Cốc Tử, nhân vật thời Chiến Quốc, được coi là tổ của thuật số) nói: Mã không bị hại (hình, phá); lộc không có Quỷ (Quỷ khắc); thực không bị mất (không vong); chi hợp không có Nguyên thần; can hợp không có ách (Lục ách: sao chủ tai nạn); vượng không có Tang môn (sao chủ tang tóc); suy không có Điếu khách (sao chủ viếng tang); vợ không có Nhận (Dương nhận); tài không có Phi liêm (sao chủ thị phi, mất của); chi mạnh không có Cô thần (sao chủ cô độc của đàn ông); chi quý không có Quả tú (sao chủ góa bụa của đàn bà).
Thể nặng thì cần Quỷ, lộc nặng thì cần Quan; chồng thì cần ít, vợ thì cần gấp đôi; cát thì cần rõ ràng, hung thì cần chìm khuất. Can chi quá hòa thì bế tắc; vợ chồng lỡ thời thì hung. Bốn trụ, bản mệnh, lộc mã qua lại thì cần phân Kiến (chi được dựng lên) hay Phá; Thiên ất phù trì, Tướng tinh và Đức thần là xung thì lại phải phân tôn ti.
Có rễ mà không có mầm thì thật nghèo mà còn có thể ăn ngon ngọt; bản khí tuyệt mà hoa nở rộ thì dù có quả, vị cũng kém.
Còn như quý thần đúng vị, các sát ẩn phục, ba nguyên vượng tướng, thì đâu chỉ trông vào thần sát. Trong mệnh dùng sát thì lấy ngũ hành làm gốc: như ngũ hành đắc địa, không có quý sát cũng sang, tuy có ác sát cũng không hại việc; nếu ngũ hành không đắc địa, dù có cát sát cũng phát không lâu, như hoa nở trong tháng đông mà thôi.
Nạp âm là con số nhảy múa (?) của trời đất. Dịch mã (sao chủ đi lại, thay đổi), Học đường ở vị trường sinh; tài năng, quan chức ở đất vượng tướng; văn chương, phú quý ở đất Ấn khố. Nếu gặp suy bại thì giảm một phần ba; lại gặp tử tuyệt thì mất một nửa. Rất kỵ không vong, xung khắc; không nên hình hại, nuốt chửng.
Cho nên cùng nguồn mà thành nhau (đếm thuận là trên, đếm lẫn lộn là thứ) thì con số trời đất đầy đủ, nền gốc mạnh mẽ; cùng loại mà hại nhau (như Đinh Mùi hình Đinh Sửu chẳng hạn) thì khí của chi thần tan, lẽ không thể hợp lại.
Quản Lộ (nhà bói toán đời Tam Quốc) nói: "Ngũ hành cùng vượng thì tuy xung mà khí vẫn toàn; ngũ hành khắc nhau thì tuy hợp mà khí vẫn tan" là nói thế.
Có người hỏi: Đời người có kẻ trước sau đều giàu sang; có kẻ một sớm vụt dậy, bỗng nhiên hưng thịnh; có kẻ đầu cuối sa sút mà khoảng giữa vươn lên; có kẻ nửa đời lận đận mà tuổi già thành đạt; cớ sao vậy?
Đáp: Không gì không phải là mệnh. Người trước sau đều giàu sang là do trong trụ thân chủ chuyên vượng, các cát thần được dùng, hoặc Quan, Ấn, Tài, Thực đều mang lộc, đắc lệnh, không thiên lệch, không bè cánh, không bị hình xung khắc hại; ra đời đi vận bước nào cũng tốt, cho nên thành tài, rạng rỡ, nối cơ nghiệp người trước, lập công danh đương thời, không chuốc ghen ghét gièm pha, không bị tổn hại, giữ được trọn trước sau; đó là vì mệnh vận sinh vượng, thể và dụng đều được.
Kẻ một sớm vụt dậy, bỗng nhiên hưng thịnh là do quý thần được dùng trong trụ đều đắc vị, cưỡi vượng, lại hợp cách, ngặt vì nhật chủ không có sức, không gánh nổi phúc ấy, nên vất vả lận đận; chợt gặp vận tốt sinh phù nhật can, được mạnh khỏe, thì dụng thần của nguyên mệnh mới thành của mình dùng, mình nhân đó mà cưỡi lên, như hổ gầm thì gió nổi, phát lớn giàu sang; đó là khí lệch gặp được hòa, suy gặp được vượng, nên đón cát mà phát, trước sau khác hẳn.
Cũng có kẻ nhật chủ mạnh vượng, sát trong ngũ hành thuần không tạp, ngặt vì gốc vốn không có chế phục, giàu sang không thành; chỉ đợi vận đến chế phục sát thần, hóa thành quyền bính, công danh hiển đạt, vượt trội hơn người; sức thần chế vượng thì phát phúc phi thường. Cho nên vụt hưng, từ nghèo hèn mà lên đến phẩm cao nhất, hoàn toàn do hành vận đắc địa mới thấy hưng thịnh; nếu vận không đến thì chỉ là người thường.
Kẻ đầu cuối vươn lên mà khoảng giữa sa sút là do trong trụ nhật chủ khỏe vượng, dụng thần cũng vượng, sức ngang nhau, là con hiền của nhà giàu, nhà quyền quý. Đến khi lớn lên lập thân, cần gặp sao tốt; nếu đại vận đến, đối với nguyên mệnh, thấy Tài thì đoạt, nhân Quan mà làm thương tổn, gặp Ấn mà làm hỏng, gặp Thực mà làm Kiêu (khắc đổ); gặp phải vận ấy thì họa không kể xiết, cho nên đang tuổi thịnh mà nghiêng đổ, không phát. Nếu vận xấu qua đi, lại gặp vận tốt nâng đỡ, khiến dụng thần đổi mới, ví như mạ khô gặp mưa thì bừng lên mà mọc, lông chim hồng gặp gió thì phơi phới bay lên, không ngăn nổi.
Còn kẻ nửa đời lận đận mà tuổi già thành đạt là do bốn trụ thân mạnh, Dương nhận, Tỷ kiên (hành cùng loại, cùng âm dương với nhật can) lại đều tranh vượng, chỉ có Tài, Quan, Sát thần… hư phù, nhẹ ít, không có sức để thành công danh; ra đời đi vận lại chẳng phải đất làm nên phúc, cho nên một đời đói rét, vất vả, sa sút, mãi đến tuổi già bỗng gặp vận tốt bù đắp Tài, Quan, Sát thần…, mượn Sát làm quyền, chế phục Dương nhận, hoặc được quyền quý mà hiển, hoặc gây dựng của cải mà phát phúc. Nên theo sự trong đục của ngũ hành và vận mà mình gặp để phân biệt.
Than ôi! "Cùng hay thông là có mệnh, giàu sang là do trời", Khổng Tử từng nói thế; há sức trí của người có thể dời đổi được sao!
Có người hỏi về hưng vong sống chết.
Đáp: Phàm trong mệnh người có Sát làm dụng thần mà Sát thần chưa bị chế, thì là người nhà tranh (nhà nghèo hèn) đường cùng, hoặc làm kẻ sĩ lỗi lạc nơi nhà quyền thế; cần gặp vận chế phục, mượn Sát mà hưng. Tuyệt đối không được rời vận chế phục; một khi vào đất Tài, Tài làm bè cho Sát, lại gặp lưu niên Tài Sát giúp vượng, cùng góp sức gây tai ương, thì thân chủ cô độc lạnh lẽo, bị khắc hại; nhẹ thì tan nhà, bị đồ lưu, nặng thì chịu hình phạt mất thân. Sát thần cùng hợp thì sự hung vong thật đáng sợ. Dương nhận cũng luận như thế.
Lại có trong trụ, nguyệt lệnh chính khí là Quan tinh, là cách giàu sang một đời; chỉ gặp Tài, Ấn thì lợi, vì Quan tinh ưa Tài vượng để sinh nó, Ấn vượng để che giữ nó; cho nên người ấy có thể làm việc nhân, ban ơn đức, sắp đặt việc nước, quyền nặng tước cao. Sau này Sát thần đắc vị, năm và Sát cùng đến, Quan hóa thành Quỷ, thì e thân ắt (?) nguy. Không đi vận Sát thì đi vận Thương quan, lại không có Ấn thụ chế nó, Thương quan đắc địa, quý lộc bị thương, e khắc vợ khắc con, bị cách chức, sinh tai họa; lại gặp lưu niên làm bè cho nó thì ắt đến mất mạng, chết dữ. Như có người kiến thức cao sáng, biết then máy tiến lui còn mất mà giữ thân, thì không gặp tai họa bất ngờ, nhưng cũng tự mắc bệnh hiểm mà chết.
Lại có trong trụ, dụng thần chuyên dùng không có khí Quan Sát, chỉ Thiên tài, Chính tài vượng, Tài thần đứng giữa đường, âm thầm hưng thịnh, tích của làm giàu, chỉ ít quý thôi. Lại xem hành vận thế nào: như gặp đất Quan lộc vượng thì giàu sang đều đủ; nếu chẳng may Tài thần rời cục, gặp Dương nhận, lại gặp lưu niên xung hợp Dương nhận, Tài thần đều bị thương, nguyên mệnh suy tuyệt, Dương nhận sinh tai họa, thì ắt bại vong.
Sống chết thì luận theo cách cục: như Ấn thụ gặp Tài, đi vận Tài, lại kiêm tử tuyệt, ắt vào suối vàng (chết); trong trụ có Tỷ kiên thì may ra có giải (?). Chính quan gặp Sát và Thương quan, hình xung phá hại, năm và vận cùng đến thì ắt chết. Chính tài, Thiên tài gặp Tỷ kiên chia đoạt, Dương nhận, Kiếp tài, năm và vận xung hợp thì ắt chết. Cách Thương quan mà Tài vượng thân yếu, Quan Sát lặp lại, lẫn lộn, xung Nhận, năm và vận lại gặp thì ắt chết; có chế thì bị thương tật.
Củng lộc, củng quý mà bị lấp đầy (chi được củng lại xuất hiện thật), lại gặp Quan Sát, Kiếp, Vong, xung Nhận, năm và vận gặp lại thì chết ngay. Nhật lộc quy thời (lộc của nhật can nằm ở giờ) mà bị hình xung phá hại, gặp Thất sát, Quan tinh, không vong, xung Nhận thì ắt chết. Sát và Quan rất kỵ năm và vận cùng đến, ắt chết. Các cách khác đều kỵ Sát và bị lấp đầy; năm và vận cùng đến thì ắt chết.
Xem các hung thần ác sát: Câu giảo (sao chủ vướng mắc, kiện tụng), Nguyên thần, Vong thần, Kiếp sát, Điếu khách, cung Mộ, Bệnh, Tử… là chín phần chết một phần sống. Tài Quan quá nhiều thì thân yếu; vốn phạm Thất sát thì thân nhẹ. Như nhật can Bính Đinh, năm tháng giờ có Canh Tân, thêm vận Dậu hoặc năm Canh Tân thì ắt chết. Nhật can Giáp Ất, tháng giờ Canh Tân xen lẫn, năm và vận gặp Canh Tân thì ắt chết. Nếu có cứu thì tốt, không cứu thì định hung.
Thần sát ngũ hành: Kim nhiều thì chết yểu, Thủy thịnh thì trôi dạt, Mộc vượng thì chết yểu, Thổ nhiều thì ngây dại, Hỏa nhiều thì ngu bướng; thái quá hay bất cập đều luận như thế. Thứ nhất không được câu nệ, thứ hai phải dám xem xét; tìm cái sống chết của nó thì quyết định không còn ngờ.
Còn như sống chết của ngũ hành: như ngày Nhâm sinh tháng hai, đi vận Thân thì chết ngay; sinh tháng bảy, đi vận Mão thì chết ngay; ấy là gặp sinh thì sợ chết, đã chết thì sợ sinh. Tạo hóa với việc người là một, phải xem cả hai.
Từng nghe rằng sống chết của người, năm tháng ngày giờ đều đã định trước. Tạm nêu một hai việc:
Như Trương Dị Kim ở Định Hưng, năm Gia Hy thứ hai (niên hiệu vua Lý Tông nhà Tống, năm Mậu Tuất) tháng giữa thu, vì con dâu là Mã Mục Các (?) sắp sinh, bèn đến cầu khấn ở chùa Linh Bảo Tuyền; vị thần bản xứ báo mộng thấy chó vàng, gà ngọc, dê vàng, chó xanh lần lượt kéo đến. Đến khi sinh ra Dũng Cửu Hoài Vương (?), tám chữ là Mậu Tuất, Tân Dậu, Kỷ Mùi, Giáp Tuất, quả đúng như mộng.
Cháu xa đời của Hoài Vương là Ủng Thất Công Tương (?) cũng cầu mộng ở đền Giang Văn Thông (Giang Yêm, văn nhân thời Nam triều), mộng thấy trước hết ra một con chó đỏ gầy, rồi thấy một con chó vàng béo ở ven đường, và con ngựa trắng đứng trên đất bằng, bên trái có cây (?), lại thấy con lợn màu đỏ nâu cắn nối đuôi chó vào trên mái nhà. Công Tương tự suy đoán, đó là năm tháng ngày giờ Bính Tuất, Mậu Tuất, Canh Ngọ, Đinh Hợi. Năm Thành Hóa (niên hiệu vua Hiến Tông nhà Minh) cuối thu, sau mồng một, nửa đêm vừa sinh con, quả ứng nghiệm.
Lại Văn Thức Ngũ Sư đời Nguyên sinh năm Đại Đức Đinh Mùi, tháng giêng ngày mười bảy, ngày Nhâm Ngọ, giờ Thân; đến năm Hồng Vũ Kỷ Mùi nhà Minh, sáng mồng một tết, trong mộng được một con dê vàng, húc (?) số bảy mươi ba; đến lúc ấy quả mất.
Con ông là Thức Kính Trù Lục Lão mộng thấy mấy con thỏ trắng vào trong lòng nơi khuê phòng của vợ họ Khương (?); đến năm thứ mười một đời Thuận Đế, tháng giữa xuân, ngày Giáp Thìn, lúc mờ sáng, sinh ra Thục Chính Cầu (?). Hai người tứ trụ đều có Tân Mão. Người sau có ghi rằng: "Trải xem đời trước nhớ lòng người xưa, ngưỡng vọng núi cao mãi đến nay; thỏ trắng (?) hai đôi là điềm mộng sinh, bốn lần Tân Mão lại gặp âm."
Lại gà trắng, chuột bạc (?) ứng điềm Tân Dậu, Canh Tý; gà trắng ở Dậu gặp Thái tuế là điềm không dậy nổi. Xét mấy việc trên thì sống chết của người quả thật đã định trước vậy thay!
Như Doãn Tử Thường mộng thấy: gặp Tỵ thì hanh thông, gặp Ngọ thì gặp ách, gặp Dần thì xem chừng (?); sau thấy rắn vào hang thì được vàng, ngã ngựa, bị hổ cắn, đều đúng cả.
Hiếu Giới Kinh Tam Tẩu (?) mộng thấy mình hanh thông, gặp năm Ất Tỵ thì đối cục (?); đến năm Thành Hóa thứ ba mươi mốt (?) gặp đúng can chi ấy, thọ đến tuổi bát tuần, ngày rằm tháng tư được thăng phẩm trật Nghi nghĩa lang (một tước hàm quan văn). Cháu là Can Phụ cũng mộng giống trước, sau đến năm Chính Đức thứ tư, Ất Tỵ (?), giữa mùa hạ thì được thăng làm Vệ hầu (chức quan võ coi một vệ quân).
Lại có người xưa cầu mộng ở thần thổ địa hỏi về con cháu, được bài thơ: "Chó, dê là cha mẹ, rồng xanh là con; ngựa đỏ, ngựa non vàng cùng gà trắng; cháu là hổ, chắt cùng tuổi với ông; Bính Long một khí ứng phần nhiều đều nhau." Người giải cho rằng con trưởng sinh năm Giáp Thìn, con thứ sinh năm Bính Ngọ, con thứ ba sinh năm Mậu Ngọ, con út sinh năm Tân Dậu, cháu đích tôn sinh năm Dần, chắt sinh năm Bính Tuất; suy tính đều nghiệm. Đó là ông cha, con cháu một nhà, sự sinh ra đều đã định trước.
Lại có người xưa cầu ở miếu thần xã tắc, thần bảo bằng thơ: "Rồng trái hổ phải, đỏ cùng một phương; chỉ sợ khỉ lửa với dê gỗ; ba mươi tám năm sống chết cách biệt; gió mây gặp gỡ vốn chẳng có thường." Về sau năm tháng ngày giờ sống chết không gì không ứng nghiệm.
Người xưa bảo: "Một miếng ăn, một ngụm uống cũng không gì không định trước", huống chi công danh, huống chi sống chết, huống chi con cháu! Những kẻ không biết mệnh mà mưu cầu càn, không bị quỷ thần chê cười thì hiếm lắm thay.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video