Vu Hàm toát yếu (Những điều cốt yếu của Vu Hàm. Vu Hàm là thầy bói, thầy đồng thời thượng cổ, tương truyền là bề tôi đời Thương)
【Sách Thiên nguyên thần thú kinh nói】 Phàm đoán số mệnh người, trước hết phải xét kỹ sự thịnh suy của nhật can (thiên can của ngày sinh, tượng trưng cho chính bản thân người ấy; thiên can là mười chữ Giáp, Ất, Bính, Đinh, Mậu, Kỷ, Canh, Tân, Nhâm, Quý) và cách nó biến đổi khi được dùng. Phải chia rõ cục (thế phối hợp của ngũ hành trong lá số) ở phần thiên can và phần địa chi (mười hai chữ Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tị, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất, Hợi, ghi kèm thiên can để chỉ năm, tháng, ngày, giờ) thì mới thành tạo hóa (sự sinh thành biến hóa làm nên số mệnh). Sang hay hèn hiện rõ ở trên (thiên can) và dưới (địa chi); thịnh hay suy đều nằm trong can chi.
Lẽ huyền diệu nằm trong bốn mùa; cùng khốn hay hanh thông, tươi tốt hay khô héo đều do ngũ hành (năm loại khí Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ, sinh và khắc lẫn nhau) mà tự bẩm thụ. Vì thế, sinh mùa xuân, can Giáp Ất (thuộc Mộc) đóng ở Dần Mão (đất Mộc mạnh) thì sao phải sợ Canh Tân (thuộc Kim, vốn khắc Mộc). Sinh mùa hạ, Bính Đinh (thuộc Hỏa) cưỡi lên Tị Ngọ (đất Hỏa mạnh) thì lo gì Nhâm Quý (thuộc Thủy). Canh Tân gặp Đoài (quẻ phương tây, ứng với chi Dậu), sinh vào mùa thu thì Hỏa của Ly (quẻ phương nam, chỉ Hỏa) khó xâm phạm. Nhâm Quý gặp Càn (quẻ phương tây bắc, ứng với chi Hợi), sinh vào mùa đông thì Mậu Kỷ (thuộc Thổ) làm sao khắc nổi.
Thổ sinh vào tứ quý (bốn tháng cuối của bốn mùa: Thìn, Mùi, Tuất, Sửu) là được thời, dù gặp quỷ (hành khắc nhật can, gây hại cho bản thân) mà bị tổn thương cũng không hại gì. Còn nếu ngũ hành mất đất (ở nơi mình yếu) mà lại gặp khắc thì tai họa không khỏi được.
Lại nếu là hóa cách (thể cách mà hai thiên can hợp nhau rồi biến thành một hành khác) đã thành tượng (hình thế rõ ràng), thì phải phân biệt suy vượng có cân bằng hay không. Nhất là trong chỗ phối hợp, phải biết đường đi lại. Kim tuyệt (đến chỗ dứt hẳn) ở Cấn phía bắc (đông bắc, chi Dần); Hỏa tắt ở Càn phía tây (tây bắc, chi Hợi); Mộc rụng ở Khôn phía nam (tây nam, chi Thân) mà không còn hình; Thủy đến Tốn phía đông (đông nam, chi Tị) mà không còn chỗ đứng. Đó là chỗ các dương can đều chết; gặp hợp thì theo loại mà theo nhau. Vợ (hành do nhật can khắc, tức tài) nếu ẩn hình, chỉ cần thấy có trong cục là có thể đoán quyết.
Âm can sinh ở tứ chính (bốn chi chính phương: Tý, Ngọ, Mão, Dậu) mà giờ sinh lại vượng thì thân quý, nhà vinh. Nếu ở tử, tuyệt, mộ, suy (các giai đoạn yếu kém trong vòng mười hai giai đoạn sinh – vượng – suy – tuyệt của một hành) mà lại có loại làm tổn thương can thì càng thiếu kém. Hóa khí (khí của hành mới do hai can hợp hóa thành) vào cách mà không bị phá thì người đại hiển quý mười phần có tám chín; hóa khí mất cục, có chỗ tổn thương, thì người được hiển vinh trăm phần không được một hai.
Người cao quý bậc nhất thì ở chỗ vượng, ba vị (ba trụ còn lại) phải giúp đỡ nhau. Người hèn nghèo bậc nhất thì ở chỗ suy, trong tứ trụ (bốn cột năm, tháng, ngày, giờ sinh, mỗi cột gồm một thiên can và một địa chi) khó tìm được chỗ nương. Gốc của tượng tạo hóa nằm trong địa chi, còn sự phối hợp nằm trong thiên can. Tượng đã thành, vượng và được dùng đều sinh ra trong Hỏa và Thổ (?). Tứ trụ không bị tổn thương thì thẳng bước đứng hàng trên triều đình. Trong địa chi có điều đáng sợ thì cũng vẫn có tiếng tăm, không nghèo; nhưng vận (đại vận, mỗi chặng mười năm trong đời) đến đất suy thì ắt có tai họa lỗi lầm.
Hóa đã thành tạo hóa mà các yếu tố đều ở đất suy, mộ, tuyệt; tượng thành tạp cục (cục lẫn lộn không thuần) thì gặp hợp cũng như không gặp. Chồng (can dương / bản thân) đi vận vượng thì vợ theo chồng; vận của vợ được nâng đỡ thì luận là chồng theo vợ. Bản thân gặp quỷ thì phải dùng chỗ giữa trời đất (thiên can và địa chi) mà xét; tượng vượng hay tượng suy, phải biết tươi khô, sang hèn. Thân suy mà quỷ vượng thì ắt chân tay bị thương tật; thân vượng mà quỷ suy thì hẳn là mệnh kẻ hung đồ; quỷ và thân đều suy thì đàn ông ắt lênh đênh như cỏ bồng trôi dạt, đàn bà làm ni cô.
Thân nép mình ẩn kín mà tự ở chỗ danh cao, khí của tháng làm tổn hại nhau, đó gọi là phục tượng (tượng ẩn phục). Quan (hành khắc nhật can nhưng có chừng mực, chủ chức tước) và quỷ đều đủ cả thì không được sống lâu. Thiên can bị phá bại thì có nghề khéo đi theo người; địa chi lại sinh đủ thì khó cậy được lục thân (sáu hàng thân thích: cha, mẹ, anh em, vợ, con…) mà phải một mình tự lập.
Ngũ hành thuộc về tượng của nó đều ở trong mười hai địa chi. Trước hết chia nam, bắc với đông, tây; sau đó đề phòng tam hợp (ba địa chi hợp lại thành cục của một hành, như Thân Tý Thìn hợp thành Thủy) mà bên trong phải nhận biết kỹ. Lục thân thì theo tượng mà suy ra; xét giàu sang thì có hai thuyết là quan và lộc (thứ chủ bổng lộc, cơm áo; cũng chỉ chi mà nhật can đạt sức mạnh chính thức). Người lộc thịnh thì góa vợ, góa chồng, mồ côi, không con; người có quan quỷ thì tàn tật, chết yểu.
Thân như hiển hóa mà tự thân không có khí thì bản tính hư hao hết. Mượn ngũ hành mà thành tượng thì cả đời quẫn bách, sao được của cải tổ tiên; có được phúc rõ, giàu rõ là nhờ dính vào nhà khác (như làm con nuôi). Cha mẹ thì luận theo tòng tượng (thể cách mà nhật can quá yếu, phải đi theo hành mạnh nhất); dẫn dùng khí thì luận theo hóa tượng. Trời đất (can chi) cân bằng nhau. Trong tòng có sang có hèn, trong hóa có giàu có nghèo. Trong tòng mà hiển quý là do được thời nên đứng hàng trong triều; trong hóa mà thành cục là do vận xoay chuyển nên được phong ở bên cạnh vua. Tòng tượng suy thì đến già vẫn bôn ba vất vả; hóa tượng bị ẩn phục thì cả đời tầm thường lận đận.
【Lại nói】 Phép Tử Bình (?) (môn đoán số theo tám chữ năm tháng ngày giờ, do Từ Tử Bình đời Tống lập nên) chuyên luận tài (hành do nhật can khắc, chủ tiền của, cũng chỉ vợ) và quan, lấy tài quan ở tháng làm trọng yếu, còn sự phát lộ thì ở ngày và giờ; phải xét kỹ mạnh yếu. Có lúc luận tài quan mà không luận cách cục (thể cách chung của lá số), có lúc luận cách cục mà không luận tài quan. Người vào cách thì không giàu cũng sang; người không vào cách thì không nghèo cũng chết yểu. Một cách, hai cách thì không làm khanh cũng làm tướng (quan đầu triều); ba cách, bốn cách thì tài quan không thuần, nếu không phải kẻ bị tội hay lính tráng thì phần nhiều thuộc hàng cửu lưu (các nghề tạp như thầy bói, thầy thuốc, thầy địa lý, tăng đạo…).
Quan sợ bị thương (bởi thương quan), tài sợ bị kiếp (bởi kiếp tài). Ấn thụ (hành sinh ra nhật can, chủ che chở, học vấn, danh dự) gặp tài thì càng nhiều càng tai họa. Thương quan (hành do nhật can sinh ra, cùng âm dương hay khác âm dương tùy loại, có tính khắc phá quan) gặp quan: nếu trong số vốn có quan thì nặng, vốn không có thì nhẹ; nặng thì phải dời đổi chỗ ở, nhẹ thì bị hình phạt quở trách.
Thương quan ở trụ năm thì cha mẹ không đủ; ở trụ tháng thì anh em không trọn; ở trụ ngày thì khó giữ vợ thiếp; ở trụ giờ thì con cháu không nối dõi. Năm và tháng có thương quan, kiếp tài (hành cùng loại với nhật can nhưng khác âm dương, chủ tranh đoạt tiền của) thì sinh ra trong nhà nghèo hèn hoặc là con vợ lẽ. Ngày và giờ có thương quan, kiếp tài thì tổn hại con cháu, về già không có phúc.
Quan và sát (thất sát, hành khắc nhật can cùng âm dương, khắc mạnh và hung) lẫn lộn thì người háo sắc, dâm đãng, làm việc nhỏ nhen, xảo trá, nghèo hèn; có tài và ấn thì tốt, không có tài và ấn thì xấu. Kiếp tài, bại tài thì lòng cao mà thân hèn, người tham lam. Chính tài ở nguyệt lệnh (chi của tháng sinh, quyết định khí chủ đạo của lá số) thì cần kiệm mà keo kiệt. Trong trụ có kiếp tài, dương nhận (chi ở ngay sau chỗ lộc của nhật can, khí quá mạnh, chủ hung bạo, đao binh), tỉ kiên (hành cùng loại, cùng âm dương với nhật can, như anh em ngang vai) nhiều thì khắc cha mẹ, hại vợ thiếp, không tụ được tiền của.
Người buôn bán phải xem tài ở chỗ rơi xuống (ở địa chi); bậc tể tướng phải xét chính lộc được thời. Thất sát và kiêu (thiên ấn, hành sinh nhật can cùng âm dương, chủ tính lạ, hay cướp mất phúc ăn uống) nặng thì là khách đi khắp quê người. Thương quan, kiếp tài là phường dối lòng, quỵt nợ. Phạm nhiều kỳ nghi (các tổ hợp quý như tam kỳ) thì sang; phạm nhiều vong thần, kiếp sát (hai sát tinh chủ tai họa, mất mát) thì chết yểu.
Thất sát nên bị chế ngự; đứng một mình thì là mạnh. Trong quỷ lại gặp quan thì bị bức bách quá lắm. Sát lộ rõ mà được hợp đi thì ngũ hành hòa khí như gió xuân; sát ngầm mà hợp lại thì tứ trụ bị hình thương, tự hại mình. Sát và dương nhận không bị chế thì đàn bà hay gặp nạn khi sinh nở, đàn ông phạm hình phạt thương tích. Nhị đức (thiên đức và nguyệt đức, hai sao lành chủ hóa giải hung họa) không bị phá thì đàn bà ắt hiền lành, đàn ông phần nhiều trung hiếu.
Tài, quan, ấn, thực (thực thần, hành do nhật can sinh ra cùng âm dương, chủ ăn uống, phúc lộc) ắt hiện đức hiền từ; kiếp tài, thương quan, tỉ kiên, kiêu thần khó tránh tiếng ít đức nhiều ác. Xung (hai chi đối nhau va chạm, như Tý với Ngọ) quan mà không có hợp thì là kẻ trôi dạt; ngồi trên mã (dịch mã) mà rơi vào chỗ trống thì là hạng sa cơ thất thế. Nguyệt lệnh bị xung thì làm con nuôi nhà khác, xa lìa tổ tông. Quan và ấn gặp loại thiên lệch thì là con vợ lẽ, con ngoài giá thú.
Thiên can trên đầu bị diệt tắt thì đáng than như bệnh của Bá Ngưu (học trò Khổng Tử, mắc bệnh hiểm nghèo không chữa được); giờ và ngày xung, hình nhau thì khó tránh tiếng khóc của Bốc Thương (tức Tử Hạ, học trò Khổng Tử, khóc con chết đến mù mắt). Lục hư (?) (sáu chỗ trống rỗng) gặp ở Ất Hợi thì như Mạnh Hạo Nhiên (nhà thơ đời Đường, tài cao mà không làm quan) chỉ có văn chương suông; tam tài (?) (ba yếu tố trời, đất, người, ở đây chỉ sự phối hợp tốt trong tứ trụ) hội ở Nhâm Thìn thì như Thạch Quý Luân (tức Thạch Sùng đời Tấn, giàu có nổi tiếng) tha hồ vàng ngọc. Có văn mà không có ấn thì như Giả Nghị (danh sĩ đời Hán) chịu khuất ở Trường Sa (bị biếm đi xa); có ấn mà không có văn thì như Lý Tư (thừa tướng nhà Tần) chỉ chuyên ở đất Thượng Thái (?) (quê ông, nơi ông tiếc nuối khi bị xử tử).
Hình (các chi phạm hình phạt nhau) nhiều thì người bất nghĩa; hợp nhiều thì kẻ xa lạ, kẻ phản bội cũng đều thành thân. Hợp nhiều thì chủ u tối, xung nhiều thì chủ hung. Thìn nhiều thì ưa đánh nhau, Tuất nhiều thì ưa kiện tụng. Thìn Tuất là khôi cương (hai chi chủ sát khí mạnh, các ngày Canh Thìn, Canh Tuất, Nhâm Thìn, Mậu Tuất gọi là ngày khôi cương), nhiều hung ít cát. Giờ và ngày gặp không vong (hai địa chi bị thiếu trong một tuần mười ngày, chủ trống rỗng, hư không) thì khó giữ vợ con. Dịch mã (sao chủ đi lại, dời đổi) quay lưng ngược chiều (?) thì xa lìa quê hương.
Quan sát lẫn lộn thì bôn ba vì cơm áo. Ấn thụ bị tổn thương thì danh lợi lúc thành lúc bại. Thiên trù (sao chủ lộc ăn uống) gặp kiêu thần thì lộc ăn lúc thiếu lúc đủ. Thương quan gặp dương nhận, kiếp tài thì mưu sinh suốt ngày lụi cụi; chính quan gặp thất sát bào mòn tổn hại thì cầu sống cả đời tất bật. Tài quan được người sang bề trên thương mến; sát thương thì phải lo bị kẻ tiểu nhân làm nhục. Quan không bị xung phá thì tước lộc riêng hiển đạt; tài ít bị thương, kiếp thì danh lợi đều toàn.
Quan và ấn ở đất hình, tù (bị hình phạt, bị giam hãm, tức đất yếu) thì lòng rối thân bận; ngày giờ ở đất của quỷ, đất mộ thì lo nhiều vui ít. Có phúc mà như không phúc là vì e rằng điều tốt lại bị tổn thương; có thành mà như không thành là vì trong cách mang sát. Tài quan đều vượng thì giữ cờ tiết, búa việt (biểu tượng quyền của đại thần, tướng soái); sát và dương nhận cùng hiện rõ thì nắm giữ binh quyền.
Quan là gốc nâng đỡ thân; quan ở trường sinh (giai đoạn đầu tiên, khí mới sinh, trong vòng mười hai giai đoạn) thì ắt giàu học vấn. Tài là nguồn nuôi mạng; tài gặp chỗ vượng thì đủ tiền lụa. Tài, quan, ấn thụ là ba thứ tốt, không thể không gặp; kiếp tài, dương nhận, thương quan, thất sát là bốn thứ dữ, không thể không sợ. Ấn gặp thiên ất (thiên ất quý nhân, sao quý nhân lớn nhất, chủ được người trên giúp đỡ) thì được phong thưởng ở đời thịnh trị; tài cất trong kho của quan thì chứa của báu hiếm lạ.
Tam kỳ quý nhân (ba thiên can xếp liền theo thứ tự, như Giáp Mậu Canh, Ất Bính Đinh, Nhâm Quý Tân) gặp ở giờ sinh thì làm quan ở quán học thanh cao, đời ít ai sánh. Quý nhân nếu gặp lộc mã kéo đến thì dẫu có ấn vàng cũng chưa lấy làm đủ. Quan quý nếu được tài quan giúp, lại phạm nhiều kỳ nghi thì ắt làm tể phụ (quan đại thần giúp vua); không làm khách ba đảo Bồng Lai (ba đảo tiên, ý nói người thoát tục) thì cũng phải bước đi trên thềm ngọc điện vàng. Lộc mã giao nhau thì ai cũng khen là tóc còn đen đã làm công khanh; mang hình mang phá thì rốt cuộc chỉ là thư sinh mặt trắng.
Có ấn mà không có quan thì phát đạt không nhanh; có quan mà không có ấn thì khó cầu được danh hiển vinh. Tài quan có kèm ấn thì chứa ngọc đống vàng; thiên tài, chính tài đều gặp thì kho lẫm đầy tràn. Ấn thụ thì yên gấm cương ngựa; quan quý thì đai ngọc túi cá vàng (vật đeo của quan lớn). Hung không gì hung bằng dương nhận, họa không gì họa bằng thương quan. Vận gặp dương nhận, kiếp tài, bại tài thì của cải hao tán; dương nhận nếu cùng có sinh khí thì cầm quyền ngoài cửa thành (làm tướng trấn ngoài biên).
Thương quan bị hợp thì hại vợ hại con; thương quan mang dương nhận thì khắc cha tổn mẹ. Quan ẩn mà sát hiện thì ắt chuốc tai họa bất ngờ oan uổng; sát ẩn mà quan rõ thì đáng nhận quyền phiên trấn phụ tá. Ít vui nhiều lo là vì quan tinh (sao quan, tức hành quan) lại mang kiếp tài. Cốt nhục chia lìa là vì cô loan (ngày cô loan, chủ hôn nhân lẻ loi, vợ chồng cách biệt) lại gặp thương quan, thất sát. Bị tam hình (ba chi hình phạt nhau, như Dần Tị Thân), lục hại (sáu cặp chi làm hại nhau, như Tý với Mùi) xung kích thì khó được nổi trội; cô thần (sao chủ cô độc), cách giác (sao chủ xa cách người thân) gặp lại nhiều lần thì phần nhiều nghèo và chết yểu.
Được hưởng sẵn có là vì ra cửa liền đi vào vận tài lộc; một đời quạnh quẽ là vì vận đi rẽ khác với mệnh. Có quan mà không được ăn lộc là vì chính quan ở tháng bị tổn thương; có tài mà không được hưởng là vì chính tài trong trụ bị chia đoạt. Lộc mã gặp trước ở tháng sinh thì có âm đức (phúc đức ngầm), vinh hoa; nếu ngày giờ lại thấy tài quan nữa thì đó là gặp mà như không gặp.
【Lại nói】 Trong tứ tượng (bốn hành Kim, Mộc, Thủy, Hỏa ứng với bốn mùa) có Thổ ẩn bên trong mà thành; trong ngũ hành thì thiên can đẹp đẽ là vinh. Hợi Mão Mùi (tam hợp Mộc) làm tươi tốt cho Giáp Ất; Dần Ngọ Tuất (tam hợp Hỏa) gom phúc cho Bính Đinh. Nhâm Quý ưa sinh ở cách nhuận hạ (cách Thủy, địa chi hội đủ khí Thủy, nghĩa là thấm xuống dưới); Canh Tân thích gặp cách tòng cách (cách Kim, địa chi hội đủ khí Kim, nghĩa là theo và đổi); Mậu Kỷ mừng gặp đủ bốn chi tứ quý. Thủy nhuận hạ thì văn học hiển quý; Thổ giá sắc (cách Thổ, nghĩa là cày cấy gặt hái) thì giàu sang nhờ buôn bán.
Mùa xuân sinh Giáp Ất thì ôm lòng nhân đức; mùa hạ gặp Bính Đinh thì trong ngực chứa tài sáng suốt biện bạch; Kim mùa thu thì tính phần nhiều cứng cỏi; Thủy mùa đông thì trí đủ mưu lược quyền biến. Mộc thịnh mà không có Kim thì dù có nhân cũng không thành tạo hóa; Hỏa vượng mà Mộc suy thì dẫu học cũng khó được hiển quý. Thủy nhiều gặp Thổ thì thành công đắp đê bờ; Mộc thịnh gặp Kim thì thành vẻ đẹp rường cột. Thủy Hỏa cân bằng thì thành ký tế (tên một quẻ Kinh Dịch, nước trên lửa dưới, chỉ việc đã thành, nước lửa điều hòa); Thổ gặp Mộc vượng thì thành giá sắc; khí Kim Hỏa đều nhau thì luyện ra đồ vật sắc bén.
Tạo hóa của ngũ hành đều nhờ quỷ mà thành công. Mộc bại thì bất nhân mà làm càn; Kim suy thì ít nghĩa lại không ân; Hỏa thì phải phòng hạng vô lễ; Thủy đục là người mất trí; Thổ bị Mộc khắc thì lời nói thường thất tín; Kim là quỷ thì ưa giết chóc; Thủy thịnh thì nhiều dâm.
Nhật can vượng thì vẫn phải tự lập, lại xét kỹ tốt xấu trên dưới. Năm và tháng giúp nhau thì nhờ tổ tiên mà phát; giờ và ngày xung nhau thì vợ con không giúp được gì. Suy, mộ thì cả đời đơn độc; sinh, vượng thì một đời nổi trội. Trên dưới hợp nhau thì không hại; qua lại khắc chiến thì nhiều lo âu. Lộc mã bị giờ khắc, ngày phá thì dù có chức vị rốt cuộc cũng bị giáng bãi; ngày vượng giờ mạnh, tụ được khí đẹp thì dẫu không có phúc cũng phát bất ngờ.
Tháng bị tổn hại mà giờ được quan tài thì vận tự có thể thành lập; tháng gặp tuyệt, bị thương mà giờ lại đối xung thì nhà cửa ắt phải ba lần dời đổi. Năm gặp đất suy thì lúc nhỏ (?) gian nan; tháng ở đất vượng thì về già lại thiếu thốn. Giờ suy mà ngày đẹp thì có đầu không có đuôi; tháng yếu mà giờ mạnh thì về già vinh hiển. Nguyên khí mạnh vượng thì dù chưa đạt, cuối cùng cũng hiển công danh; nền gốc hưu tù (trạng thái hành bị trái mùa, mất sức, như đang nghỉ, đang bị giam) thì dẫu được đất cũng khó thành giàu sang.
Nếu như thiên nguyên (thiên can của ngày sinh, tức bản thân) gầy yếu thì mệnh không thể hồi sinh; bỗng gặp lúc bản chủ hưu tù thì nghèo lạnh không chỗ dung thân. Khí vượng mà bị thương thì dù gặp hiểm cũng suốt đời có cứu; khí bại mà gặp sinh thì dẫu được đất cũng một đời không thành. Ngũ hành mất đất thì đừng nói lộc mã cùng quê; tứ trụ không có chỗ về thì khó luận tài quan đều đẹp.
Lấy hành bị nhật can khắc làm vợ, hành do vợ sinh ra làm con; xét chỗ sinh vượng của chúng để định chỗ chết tuyệt. Giờ ở chỗ vượng thì ắt nhiều con; giờ ở đất bại thì ắt tuyệt tự. Đàn ông gặp hai vị tài thì ắt phải lấy thiếp; nếu ở chỗ hợp mà gặp lộc thì hẳn nhờ vợ mà vinh. Ở đất tài mà thấy hợp thì lập thân nhờ cậy vợ. Dương can trên dưới gặp hợp thì vợ phần nhiều dễ lấy; trong hợp lại gặp sinh khí thì vợ thiếp hiền lành.
Tứ trụ lần lượt thân nhau thì nhiều chuyện vui mừng; ngũ hành qua lại tổn hại nhau thì đều chủ bất nghĩa. Tài mất đất thì buôn bán ở nơi đường rẽ (lang bạt nhiều ngả); thân vượng quá thì làm nghề thuật thuộc cửu lưu. Hỏa tụ mà Thủy đức hình nhau thì làm sư lại tráo trở; Thủy gặp Thổ vượng mà tàn hại nhau thì làm đạo sĩ không đến nơi đến chốn. Hỏa sáng Mộc đẹp thì tuổi trẻ (?) hiển đạt nơi triều đình; Hỏa nóng Thủy cạn thì suốt đời kiếm tiền nơi chợ búa. Kim trắng Thủy trong thì phần nhiều hiển đạt; ở vị trí quỷ mà gặp quan thì chủ khốn cùng; dưới tài lại thấy tài thì giàu mà keo kiệt.
Dương nhận mang sát lại bị hình thì đàn ông bị đánh roi, bị đày; tài thịnh thì hình khắc làm hại cha mẹ; quỷ vượng thì đời sau thịnh vượng. Đã tòng hóa mà gặp điều kỵ là trở về gốc thì cả đời buồn vui không yên. Bính Tân hóa Thủy đi đến đất Thủy thì đứng hàng triều đình; Đinh Nhâm hóa Mộc gặp ngôi Mộc thì thân ở chức tể phụ. Kim ở phương đông, Mộc ở phương tây mà không tòng hóa thì một đời danh hão; Nhâm ở Ly (phương nam), Bính ở Khảm (phương bắc) lúc được ngôi thì cả đời hiển đạt.
Dụng thần (hành được chọn làm chỗ dựa chính để cân bằng lá số) bại suy thì dẫu mang lộc cũng không thành phúc. Lộc mã khí vượng lại gặp quý nhân hợp thì chủ hiển vinh. Có quan mà không có mã thì chức nhỏ; có mã mà không có quan thì thân hèn. Tứ trụ sinh vượng thì dù không có quan lộc cũng sống lâu; ngũ hành bại suy thì dẫu mang lộc mã rốt cuộc cũng chết yểu.
Khôi cương gặp nhau mà xung khắc thì hay bị tù ngục; kiến lộc (chi của tháng sinh chính là lộc của nhật can) mà không có tài, lại bị hình chế thì hẳn làm tôi tớ. Dương hỏa chết ở mộ tuyệt thì tính hung ngoan, phần nhiều làm quan tàn ác; âm hỏa sinh ở chỗ trưởng dưỡng thì người đầy đặn, đáng làm hào phú. Ngũ hành kỵ ở mộc dục (giai đoạn thứ hai trong vòng mười hai giai đoạn, như trẻ mới sinh được tắm, khí còn non yếu, chủ dâm đãng) mà gặp thương tổn; tứ trụ ưa sinh vượng mà chế được sát. Có hại thì thông gia, họ hàng ly tán; gặp chiến (khắc nhau) thì bệnh tật đeo thân.
Mộc Hỏa kỵ gặp Thân Dậu, gặp thì tai bệnh rên rỉ; Kim suy sợ gặp Hỏa vượng, gặp thì thân khổ than thở. Giờ ở đất quỷ mà không được chế thì phần nhiều nghèo; vận đến tài quan mà không bị hình thì ắt phát. Thất sát, dương nhận thì danh vị đại hiển; chính ấn, quan tinh bị hình xung thì thành họa.
Nhâm xu Cấn (cách ngày Nhâm gặp giờ Dần, Dần thuộc phương Cấn) gặp được thì phát của cải; biến sát thành quan thì tuổi trẻ (?) công danh hiển đạt. Ngày Mậu tháng Ngọ, Hỏa nhiều thì vận ưa đất quan. Tài quan ở đất bại thì một đời nghèo lạnh; tam kỳ không bị thương thì cả đời giàu sang. Ngày dù kiến lộc mà không gặp tài quan thì chủ cô độc nghèo khó; nhật lộc quy thời (lộc của nhật can nằm ở chi giờ) mà không gặp tài ấn thì cũng khó phát.
Thiên tài ở trụ giờ mà vận đến ngôi anh em (tỉ kiếp) thì chủ vợ gặp tai họa; dương nhận ở trụ giờ mà năm gặp thiên tài, chính tài thì sinh họa dữ. Chính quan ở tháng mà vượng thì giàu sang đều đủ; thiên quan (tức thất sát) gặp ở trụ giờ mà vô tình thì có họa. Tài về đất vượng không bị phá thì nhà cửa hưng thịnh; ấn thụ sinh thân không bị thương thì dòng dõi rạng rỡ. Có quan mà không có ấn thì không phải quan thật; có ấn mà không có quan lại thành phúc dày.
Đào hoa (sao chủ tình ái, sắc dục) mang hợp thì là người phong lưu nho nhã; ngũ hồ vân nhiễu (?) (năm hồ mây rối) thì là khách chịu đói ở núi Thủ Dương (như Bá Di, Thúc Tề đời Chu, giữ tiết không ăn thóc nhà Chu mà chết đói). Thiên can hình mà địa chi hợp thì vui biến thành lo; thiên can hợp mà địa chi hình thì trong mừng có chỗ chẳng đẹp, nếu không làm nghề cửu lưu, tăng đạo thì ắt phải lạy cha mẹ khác (làm con nuôi).
Giờ ở mộ, cách tạp khí (sinh tháng Thìn, Tuất, Sửu, Mùi, nơi khí của nhiều hành cất lẫn trong kho) gặp được chìa khóa mở kho (?) thì mới hiển vinh. Dương nhận, kim thần (các giờ Ất Sửu, Kỷ Tị, Quý Dậu, chủ tính cứng rắn) gặp thất sát thì ắt đại quý. Hai thần kẹp góc thì thường là người con vợ lẽ; quả tú (sao chủ góa bụa), cô thần thì là đứa con ở chung với người khác họ.
Nhâm thủy cưỡi rồng (ngày Nhâm Thìn, Thìn là rồng) gặp nhiều Thìn thì tuổi trẻ đã lên phủ trời (vào chốn triều đình); Ất mộc bắt chuột (?) (cách ngày Ất gặp giờ Tý, Tý là chuột) gặp nhiều Tý thì sớm bước vào cung trăng (đỗ đạt khoa cử). Nhật lộc quy thời mà không có quan tinh thì yên gấm cương thêu; tháng sinh ra nhật can mà không có khí tài thì đai ngọc túi cá vàng. Lục Âm triều dương (cách ngày Tân gặp giờ Mậu Tý) gặp tháng cuối mùa thì chỉ luận như ấn (?); Lục Nhâm xu Cấn gặp tháng Hợi thì phải luận là nghèo.
Cách cục không phá không hình thì danh lợi thành tựu; quan ấn có thương có tổn thì tước vị hao hụt đình trệ. Cung vợ gầy yếu mà phạm kiếp tài thì ắt tổn vợ; ngôi anh em yếu mềm mà gặp quan mạnh thì ắt hại anh em. Thiên nguyên gầy yếu, mất thời thì khó được sống lâu; nhật chủ mạnh mẽ, hóa được quỷ thì đáng nhận phúc dày.
Nhật can vượng mà không có chỗ nương thì rời tổ dời chỗ ở, nếu không dời thì chết ở đất ngoài; nhật can vượng mà không có chỗ nương thì tổn của hại vợ, nếu không hại vợ thì bên ngoại lạnh lẽo. Chính quan bị hợp thì cả đời danh lợi đều hão; thất sát bị hợp thì ở đời lại hóa hung thành cát. Sát vượng lại gặp thân suy thì bôn ba vì cơm áo; quan yếu lại bị sát quấy thì việc ra làm hay ở ẩn đều chìm lấp. Tài vượng thân mạnh thì của cải chồng chất.
Giả như Giáp Thìn, Giáp Tuất rơi vào Dần Hợi thì vàng lụa đầy nhà; Đinh Hợi, Đinh Mão đến Dậu Hợi thì của báu đầy phòng. Ngày Lục Giáp (sáu ngày có can Giáp) gặp Canh Tân nếu nặng nhiều thì ắt chủ tai ách; ngày Lục Bính, thân ở Hợi Tý mà không có chế phục thì hẳn là nho sĩ nghèo.
Được mất trong việc đi vận càng phải xét kỹ. Được đất mà mất thời thì như ruộng đồng được mưa; được thời mà mất đất thì như xe gãy chốt càng (?) sa vào bùn. Người được thời cũng có thể vươn nhảy; người mất đất khó được thăng tiến. Cho nên Hỏa đến phương nam thì tươi tốt, Thủy đến đất bắc thì thịnh, Thổ đến phương đông thì bệnh, Mộc đến phương tây thì suy, Kim vào phương bắc thì chìm. Chỗ vượng thì sinh mà chỗ chết thì diệt; chỗ chết mà sinh thì chỗ vượng lại thoát mất.
Năm và vận đều làm tổn thương, nhật chủ gặp phải thì mệnh ắt nguy khốn. Khí vận và thần khí bị tổn tàn thì nhà cửa cùng cha mẹ đều bị hại. Thần của vận khắc năm thì kiện tụng, hình phạt kéo đến; năm khắc thần của vận thì tai họa quan trường nổi lên dồn dập. Kim chủ bị dao kiếm làm thương; Thủy chủ chìm đắm sông nước; Mộc thì treo xà tự thắt cổ, hổ cắn, rồng giận; Hỏa thì đêm ngủ bị đè, chết cháy, rắn cắn; Thổ thì tường đổ, đất vùi (?). Ngũ hành mà sát nặng thì nên xét kỹ như thế.
【Lại nói】 Có lẽ hóa mà không hóa, có cơ tụ mà không tụ, có loại hợp mà không hợp, có thực chất đẹp mà không đẹp. Hóa mà không hóa thì tổn ở sự sang; tụ mà không tụ thì tổn ở tiền của; hợp mà không hợp thì tổn ở chức quan; đẹp mà không đẹp thì tổn ở phúc. Lại có nguyên do không hóa mà hóa, cơ không tụ mà tụ, lẽ không hợp mà hợp, công dụng không đẹp mà đẹp. Không hóa mà hóa thì ắt ở chỗ quyền quý; không tụ mà tụ thì rốt cuộc giàu đủ; không hợp mà hợp thì ắt thăng chức cao; không đẹp mà đẹp thì ắt hưởng lộc vị.
Định bốn mùa xem có vượng hay không vượng, xét ngũ hành xem có khí hay không có khí; theo vật mà biến, theo loại mà tìm loại. Ngũ hành đều cần trung hòa, không được một thứ nào lệch lạc khô kiệt. Thủy không thắng được Hỏa thì bôn ba trôi dạt; Hỏa không thắng được Kim thì khốn khổ buồn rầu. Ba Tân gặp Bính thì tiền của tan nát; hai Nhâm gặp Đinh thì nhà cửa hưng thịnh. Có khí đẹp mà không có quan thì chỉ thi thố tài khéo trong nghề; thấy tài mà không có chỗ gửi thì chỉ thỏa chí ở việc buôn bán.
Giáp ở phương tòng cách (đất Kim) thì gặp tai họa vì gió, khốn khổ; Kim thành cục nhuận hạ thì như bèo trôi cành nổi nơi quê người. Đều vượng thì theo chỗ sai khiến; đều suy thì biến thành vật khác. Một quỷ không thắng được hai cung; một lộc không thắng được hai quỷ. Ngũ hành rơi vào quê nhà của mình (đất bản hành) thì không sang cũng giàu; tứ trụ ở đất phá thì không hèn cũng nghèo. Sinh vượng là bậc trên; đức tú (có sao đức và khí đẹp) là quý lạ.
Thân ngồi ở học đường (sao chủ học hành, văn chương) thì là khách văn nghệ thanh cao; mệnh gặp quỷ họa thì là kẻ bị đày ải, trộm cướp. Trong lộc ẩn hình thì hẳn nắm binh quyền (?) nơi quân ngũ; trong hình lại thấy khắc thì ắt làm việc giấy tờ án từ ở cửa quan. Quỷ nghỉ (yếu) mà mẹ (hành sinh ra nhật can) vượng thì tiền của, tôi tớ, ngựa xe nhiều đầy đủ; quỷ vượng mà mẹ suy thì cha mẹ anh em ly tán.
Quan ấn đều đủ thì cầm cờ mao mà giữ chức võ; tốt đẹp hiền hòa đầy đủ thì ứng thi khoa cử mà vào hàng quan văn. Người có ám lộc (lộc ẩn, không hiện ra trong tứ trụ) thì làm quan đến phẩm cao nhất; người gặp chân quan (quan thật, thuần) thì lộc vị khác thường. Mười thiên can ở tử, tuyệt, bệnh, suy thì hèn mọn sống nơi bụi đất; ngũ hành ở kho mộ của tam kỳ thì vinh hiển đứng hàng quan lại.
Hai vị ở đất quỷ mà gặp đảo thực (kiêu thần đoạt mất thực thần, như lật đổ bát cơm) thì ắt làm tôi tớ; một khí có chỗ về mà gặp tháng mộ thì hẳn chủ cô độc nghèo khó. Câu Trần (thần thuộc Thổ, ở đây chỉ can Mậu Kỷ) được ngôi ở Thìn Tị thì sang đứng hàng tam thai (ba ngôi đại thần cao nhất); Huyền Vũ (thần thuộc Thủy, chỉ can Nhâm Quý) nắm quyền gặp Hợi Tý thì được phong quan nhất phẩm. Quý gặp Canh Thân thì giữ chức cao (?) (chức bên hữu, thời xưa bên hữu là ngôi trên); Tân gặp Mậu Tý thì đỗ khoa cao.
Âm thủy gặp khí đẹp mà mất đất thì làm tăng đạo; dương hỏa không chỗ về mà gặp Thủy thì hẳn làm hung đồ. Kim đến đất Hỏa thì tiền của nhiều lúc tụ lúc tán; Thủy vượng vào phương nam thì nhà cửa đầy đủ thịnh vượng. Canh ở ba tháng mùa đông, nước lạnh kim buốt, được Hỏa giúp thì chớ coi là tầm thường.
Phá lộc thì chết, khí tuyệt thì bệnh. Giờ ở ngôi quỷ lại gặp xung thì thương tổn nguy hiểm là thật không sai. Đang ở lâm quan (giai đoạn thứ tư trong vòng mười hai giai đoạn, như người trưởng thành ra làm quan, khí đang lên mạnh) mà lại thêm đất suy bại thì chết tuyệt không nghi ngờ.
Quý nhất là lấy quan tinh làm mệnh, tài được cả thiên và chính là phúc; hung nhất là thất sát đè lên thân, có thiên xá (ngày được trời tha tội, chủ giải trừ tai họa) và nhị đức thì là điềm lành. Quan tinh nếu gặp tỉ kiên, kiếp tài thì dẫu có quan cũng không sang; thất sát nếu được nuôi giúp thì sát càng hung.
Tam hợp, lục hợp (sáu cặp địa chi hợp nhau, như Tý với Sửu), năm và vận hợp thì ắt vinh; thất quan, bát quan (?), nguyệt kiến (chi của tháng) là quan thì là điều mừng. Tứ hợp, tứ hình, hình và hợp thì nên rõ chính tà; thất xung, bát kích (?), xung kích thì mừng được chỗ cất giấu (?). Giáp quý, giáp khâu (hai chi kẹp lấy quý nhân hay kho) là ám (?) (ngầm có); kho tài, kho quan cần phải có xung mở ra.
Quan tinh ở phương sinh vượng thì đã gặp rồi cần gì phải lộ ra; ấn thụ ẩn dưới các tháng mạnh, trọng (tháng đầu và tháng giữa của mùa) thì thấy mà không dùng nếu lộ hình. Ấn thụ được kiếp tài là sang; tài nguyên ưa thương quan là quý lạ. Thương quan nếu gặp ấn thụ thì quý không thể nói hết; quy lộc nếu gặp thực thần, thương quan thì phúc không hạn lượng.
Tuổi trẻ (?), ngày giao nhau (?) có cả âm nhận và dương nhận thì phạm hình pháp nặng. Quan sát lẫn lộn mà gặp thiên đức, nguyệt đức thì lộc vị thăng cao. Phi nhận, phục nhận và các loại nhận khác (?) phần nhiều hung; thương quan bóc mòn quan, thấy quan thì thành họa. Dương nhận nếu gặp ấn thụ thì dẫu sang mà thân mang tàn tật; thất sát không bị chế, gặp quan thì thành họa mà tuổi thọ không lâu.
Ba thiên, ba chính gặp tam kỳ thì sang ở ngôi nhất phẩm; tứ vượng (bốn chi Tý, Ngọ, Mão, Dậu), tứ sinh (bốn chi Dần, Thân, Tị, Hợi) đủ trong tứ trụ thì phúc ở trên mọi người. Sát hóa thành ấn thì sớm đỗ khoa cao; tài vượng sinh quan thì lúc nhỏ được hưởng ơn để lại. Quan sát cùng đến thì phải biết giúp quan hay giúp sát; thiên chính cùng có (?) thì phải biết hợp chính hay hợp thiên.
Quy lộc mà tháng gặp dương nhận thì việc đời không sáng tỏ; kim thần vận đến đất Thủy thì thân thây chia lìa. Trong chỗ ngầm có giấu sát thì phải rõ dụng thần dưới tháng; chỗ hiện ra mà không có tài thì ắt chịu tai họa từ trên trời rơi xuống. Dương nhận lại kèm hợp (?) thì bị đày nghìn dặm; dùng tài mà gặp kiếp đoạt thì cả đời nghèo quẫn.
Đời người đã định từ trước, cùng hay đạt đã phân rồi; nhưng phải biết sự lên xuống của nó, cũng nên xét đến đầu cuối. Nên xét kỹ nguồn gốc của các vận, phải xem ngôi của hành niên (năm tuổi đang đi đến, tức tiểu vận từng năm). Thân yếu mà gặp thất sát, vận đến chỗ chế phục thì ắt nghiêng đổ (?); thân vượng mà phúc nhẹ, vận đến chỗ suy bại thì ắt chết. Thái tuế (can chi của năm đang trải qua) không hòa với mệnh thì có tai có bệnh; tứ trụ cùng năm sinh nhau thì không họa không ương.
Thân yếu mà vào cách cũng uổng, dù phát cũng chết sớm; phúc nhẹ mà gặp hưu tù thì ắt nghiêng đổ, chết yểu. Vì vậy dụng thần không thể cầu bừa, dấu vết tự nhiên sẽ hiện ra. Có phúc thì nên dùng cái kia (hành khác); không có thì ắt phải dùng thân. Tai họa nằm ở năm cửa (?), phúc vinh nằm ở vận khí. Phúc dày là điều người ta cùng có; nếu như tổn thương đến gốc thì rốt cuộc cũng khốn.
【Lại nói】 Đã tuyệt thì không thể lấy được tài ở dưới chỗ sinh; đã suy thì không địch nổi quỷ đang vượng. Chế ngược thì vô tình; sinh thuận thì có thể cứu. Chủ không có mà gốc có thì cứu được một nửa. Ngày giờ đều gặp nhị đức thì trăm việc không hung; lại gặp tài quan thì hẳn chủ giàu lớn. Bản chủ (nhật can) có sức thì quỷ có thể làm quan; bản chủ không có khí thì quan đến cũng thành quỷ.
Phép hình xung phải suy xét tỉ mỉ: có hình ra, hình vào, hình tốt, hình xấu; có sự phân biệt xung động, xung không động, xung hợp, xung không hợp. Xung chỗ suy thì ắt lay động; đến hợp mà có tình thì mới giàu sang. Tạp khí cất chứa thì phải định cái nào trước cái nào sau; đề cương (chi của tháng sinh, như sợi dây cương nắm cả lá số) chuyên dùng thì phải phân khí nông hay sâu.
Nhất dương lai phục (sau đông chí, khí dương bắt đầu trở lại) thì Mộc Hỏa được dùng mà Thủy ẩn đi; nhất âm mới sinh (sau hạ chí, khí âm bắt đầu nảy sinh) thì Hỏa Thổ thịnh mà Kim nép mình. Cái sắp đến thì đang tiến, gặp nó thì có công; cái đã thành công thì đang lui, được nó có ích gì. Nguyệt kiến có tài, quan, ấn thụ thì giờ làm chỗ phân dã quy nguyên (?) (chia vùng, quay về gốc); hoặc bù chỗ thiếu, hoặc nén chỗ thái quá, cần làm cho tạo hóa trung hòa là tốt.
【Lại nói】 Tam nguyên (ba gốc: thiên nguyên là thiên can, địa nguyên là địa chi, nhân nguyên là các can ẩn trong chi) định mệnh, trước hết xét kỹ tứ trụ có gì không có gì; ngũ hành thành cách, sau đó luận mệnh và vận mạnh hay yếu. Như thân yếu mà tài vượng thì phải nhờ đến đất làm thân mạnh; nếu thân vượng mà lộc suy thì lại ưa đất sinh lộc. Ấn sinh thân là phúc, sợ gặp đất tài; sát ở trong trụ thì sát không nên vượng. Mệnh không có tài lộc mà vận gặp lộc mã thì lại gặp tai họa (?); vốn có thương quan mà lại gặp đất quan thì gặp họa.
Kỵ nhất là nhật can xung vận; ưa nhất là can của vận sinh cho nhật can. Nhưng phải đề phòng có tình hay vô tình, hợp hay không hợp, hung hay cát (?), mà xét kỹ. Chẳng hạn vốn có hại, có dương nhận thì cốt nhục tàn thương; vốn có thương quan, thất sát mà địa chi ở chết tuyệt, lại thêm trong vận lộc mã đều yếu, thì họa đến không kịp quay gót. Lại lấy lưu niên (năm đang trải qua) mà xét họa phúc thì không gì không đúng.
Nếu gặp đất kiến lộc mà gọi là lộc mã đều tuyệt thì hạn tuổi thọ khó tránh. Trong đó có người lộc tuyệt mà lại phát, có người gặp tỉ kiên mà hao tổn. Khí có nông có sâu, cách có thành có hỏng, không thể chấp một lối mà suy đoán.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video