Thiên 441 — Ngọc Tỉnh Áo Quyết (phần đầu)

 Ngọc Tỉnh Áo Quyết (Bí quyết sâu kín của Ngọc Tỉnh), do Đỗ Khiêm người An Đông soạn.

 Phàm muốn suy xét lẽ tạo hóa (ở đây là sự vận hành sinh – khắc – biến hóa của âm dương và ngũ hành trong lá số tám chữ), phép làm là lấy nhật (ngày sinh, cụ thể là nhật can – chữ thiên can của ngày sinh, tượng trưng cho chính người có lá số) làm chủ.

 Nêu riêng nhật can ra làm thể, phải nhận cho ra đầu mối của cái làm chủ, lấy hóa khí (khí mới sinh ra khi hai thiên can hợp nhau và biến thành một hành khác) làm bản thể (?). Mới vào cửa đã phải biết thông biến, nhận ra chủ can (tức nhật can) có bản tượng (hành vốn có của nó) và có hóa tượng (hành mà nó biến thành khi hợp hóa), rồi mới xét kỹ được. Như Giáp thì bản tượng là Mộc, hóa tượng là Thổ (vì Giáp hợp với Kỷ hóa thành Thổ).

 Với thần địa chi ngồi dưới nhật can (tức chi của ngày sinh), trước hết phải tìm ý của nó.

 Nghĩa là: trước hết xem địa chi ngồi dưới nhật can này với chi tháng, chi giờ, chi năm có quan hệ hình, xung, phá, hại (các kiểu địa chi gây tổn hại, va chạm, phá hoại lẫn nhau), sinh, khắc (hành này nuôi hay chế ngự hành kia), tỷ hòa (cùng hành, ngang nhau) ra sao. Phải biết chủ can mừng gì, kỵ gì, từ đâu mà có. Không được coi là chuyện thường, không được chỉ liếc qua.

 Khí của tháng sâu hay nông, cái gì nắm quyền.

 Dưới nguyệt kiến (địa chi của tháng sinh, quyết định mùa và khí hậu), khí hậu sâu hay nông; trong năm hành, can thần nào đang đúng lệnh thời tiết của ngày ấy; khí của từng hậu (mỗi hậu là năm ngày) ra sao. Có thuyết nói còn phải xem có Đức Tú (một loại cát thần định theo tháng, chủ phúc đức và tài hoa) hay không.

 Địa chi rất thiết yếu; phe nào đông thì mạnh.

 Địa chi là bốn chi thần của năm, tháng, ngày, giờ, rất thiết yếu, còn thiết yếu hơn cả thiên can. Phải xem chi nào là nhà ở của chủ can, chi nào là cơ nghiệp của dụng thần (yếu tố được chọn làm chỗ dựa then chốt để luận cả lá số), chi nào sức nhẹ, chi nào sức nặng. Nhà ở tức là phương mà chủ can được đất; cơ nghiệp tức là chỗ dụng thần cưỡi được quý khí.

 Một là xem thế lực của nó xung lên chi thần nào. Hai là xem thế lực của nó củng lên chi thần nào (củng: hai chi có mặt cùng "ôm" lấy một chi không có mặt, khiến chi ấy như có mà không hiện). Ba là xem nó hình lên chi thần nào. Bốn là xem nó hợp lên chi thần nào. Năm là xem địa chi thống nhiếp (bao quát, thâu tóm) ra sao. Phép này là từ chỗ trống mà lập ra cái có.

 Bàn về địa chi thì bốn việc xung, củng, hình, hợp là cửa ngõ rất thiết yếu. Có một phép chỉ lấy nhật can làm chủ mà chọn dụng thần; nhưng trong đó có khi cát thần (sao tốt) bị hình xung, hung sát (sao xấu) lại được củng hợp, các trạng thái sinh, vượng, hưu, phế (mạnh lên, cực thịnh, nghỉ, suy bỏ) đan xen không đều, khó mà ra tay. Chẳng bằng chỉ xét kỹ nền móng của bốn địa chi: trong năm khí, vật nào nặng nhất, đem ra cân nhắc xem nó có thể làm hao tán thần nào, sinh phù thần nào, xung hợp thần nào, biến hóa thần nào. Sau đó mới xem nhật can thuộc khí nào trong năm khí, và với khí nặng nhất kia thì thống nhiếp nhau ra sao. Rồi đem khí của dụng thần như tài, quan cùng năm khí ấy dẫn về trụ giờ, so xem vật nào nhẹ, vật nào nặng. Nghĩa lý thuận hòa là điềm lành, ngược lại là trái nghịch.

 Định được như vậy rồi, sau đó xem các khí trong chi, mỗi thứ có đầu mối mừng và kỵ riêng, không thể không xét kỹ. Năm khí tức là Mộc, Hỏa, Thổ, Kim, Thủy, phải nhớ rõ từng thứ. Trong năm khí, thứ nào phe đông là nặng; như trong can chi, ngoài can chi, chỗ lộ ra và chỗ ẩn tàng mà Mộc nhiều thì khí Mộc phe thịnh. Mừng kỵ của chúng đã bàn ở phần ngũ hành phía trước.

 Chuyên giữ lấy dụng thần, xét kỹ điều mừng và điều kỵ.

 Chuyên giữ một vị dụng thần làm bậc tôn trưởng, làm thần nắm quyền, làm hiệu lệnh, làm bản lĩnh, làm chỗ nương tựa. Đây không phải chuyện nhỏ, phải giữ chặt lấy mà suy, chưa dám buông lỏng đi tìm ý ở ngoài.

 Dụng thần có thể là tài (hành bị nhật can khắc, chủ tiền của, vợ), quan (hành khắc nhật can mà khác âm dương, chủ chức vị, danh dự), nhận (dương nhận – một hung sát cương mãnh), sát (thất sát – hành khắc nhật can mà cùng âm dương), thực (thực thần – hành do nhật can sinh ra mà cùng âm dương), quý (quý nhân – cát thần chủ được người giúp đỡ), ấn (ấn thụ – hành sinh ra nhật can), lộc mã (lộc: chi nơi nhật can cực thịnh, chủ bổng lộc; mã: dịch mã, chủ đi lại, thăng tiến)… Mỗi loại theo lệ mà chọn, vốn không có phép cố định.

 Dụng thần kỵ nhất là bị tổn phạm, lại sợ bị chia sẻ, bị rút khí; không nên thái quá, cũng không nên bất cập. Như vật thái quá vốn đã không tốt, nếu tuế vận (tuế: năm lưu niên; vận: đại vận, mỗi vận mười năm) lại đến sinh phù thì nghiêng đổ hỏng mất: Mộc thì gãy, Thủy thì tràn đổ, Thổ thì sụt lở, Hỏa thì bùng lên một lần rồi tắt, Kim thì gãy tổn. Như vật bất cập vốn đã không tốt, nếu tuế vận lại đến khắc, rút làm hỏng hết vật ấy, há chỉ có họa thôi sao? Mừng kỵ của dụng thần rất huyền diệu, thiên sau sẽ bàn riêng; cốt phải được trung hòa là quý.

 Mỗi khí phải xét cùng tận lẽ; mỗi vật đến chỗ cực thì chuyển then.

 Năm khí Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ, mỗi khí có một âm một dương, cộng là mười diễn biến. Từng cái phải xem suy hay vượng, nặng hay nhẹ, sáng hay tối, rộng hay hẹp. Xét đến cùng thì truy cứu lẽ; ở chỗ tận cùng nó sinh thần nào, khắc thần nào, hình thần nào, hợp thần nào; vật bị hỏng, vật được sinh chủ về việc gì. Mỗi vật suy ra đều phải có chỗ nương dựa và kết cục. Đến chỗ không còn cách nào nữa thì chính là chuyển then, chuyển vào cách điệu (cách cục – kiểu cấu trúc lá số) nào. Đến chỗ cực mà chuyển một lần, tức là chỗ thấy được sự linh hoạt thấu suốt (?); nhưng phải định rõ kết cục, đoán xem thành khí (làm nên) hay không thành khí ra sao.

 Có khí thì là gấp, có tình thì là thiết yếu.

 Có khí tức là đang đúng thời (được lệnh mùa). Xem can chi trong ngoài, lộ và ẩn của bát tự (tám chữ can chi của năm, tháng, ngày, giờ sinh); như trung khí tháng Sáu là tiết Đại thử, Thổ và Kim vượng tướng (đang mạnh vì hợp mùa) có khí…; đó là rất gấp, còn lại thì không. Có tình tức là hợp khí, như Giáp gặp Kỷ, Bính gặp Tân, Đinh gặp Nhâm…; trong can chi, chỗ lộ chỗ ẩn có hợp đều lấy làm thiết yếu nhất. Một thuyết nói: không chỉ hợp khí mới là có tình; cát thần sinh ta, khắc ta cũng là có tình; quý khí được củng ra một cách hư mà sinh ta, khắc ta, hình ta, hợp ta cũng không khác.

 Can năm thống nhiếp; kế đến xem tháng và giờ; giờ như cán cân, thêm bớt từng li.

 Xem can năm cưỡi lên chi nào, cùng ta (nhật can) nhiếp nhau ra sao là thiết yếu; cũng phải dẫn về nơi quý địa có khí thì thể cục mới lớn. Lại xem nếu dụng thần chính là tuế quân (ở đây chỉ trụ năm sinh) thì đó là cát hung thần sát (các sao tốt xấu) gì; nếu dụng thần với tuế quân hòa hợp trọn vẹn thì quý không còn ngờ. Kế đến xem mối quan hệ của hai can tháng và giờ, không thể xem nhẹ, chậm trễ mà không đem vào xét (?). Tượng số biến hóa trong các trụ, năm khí thật giả, cát hung thần sát đều nên dẫn về trụ giờ, chia nhỏ nặng nhẹ, từng li đều phải so sánh.

 Lại nói: Thái tuế (năm sinh) là đầu lĩnh của một năm, là chủ tể các thần, rất có chỗ dùng. Chỉ vì Từ Tử Bình (người đời Tống, lập ra phép đoán mệnh lấy ngày sinh làm chủ) lấy ngày làm chủ, chuyên lấy tài quan, làm lầm người đời sau không ít, xem sai nghĩa. Cho nên nói: năm như móc cân, móc vật lên; tháng như dây cân, nhấc then mối lên; ngày như thân cân, vạch cân không sai; giờ như quả cân, thêm bớt nặng nhẹ. Lời ví ấy có thể nói là xác đáng lắm.

 Có tùy hợp, lại có dao hợp (hợp từ xa), không hề nhàn rỗi.

 Tùy hợp như Bính Ngọ khí mạnh thì liền biết có hai chữ Tân Mùi đi theo (Bính hợp Tân, Ngọ hợp Mùi), như bóng theo hình; cũng phải xem Tân Mùi ấy là ân nhân của nhà ta hay lại là kẻ thù. Dao hợp tức là thần tàng trong chi này hợp với khí tàng trong chi kia, như Thân với Mão, Tý với Tỵ, Hợi với Ngọ…; bởi có khí loại ấy hợp từ xa nên ý việc tự nhiên không bỏ trống.

 Thể chế phải rộng lớn.

 Phàm bát tự phải xem khí tượng, quy mô, thế thể có rộng rãi không, trời đất (can và chi) có cân nhau không, có hùng kiện chắc khỏe không. Năm khí thuận chiều khắc nhau mà có lực, đảo chiều sinh, nghịch chiều hóa mà có công, quý khí qua lại không tạp, ắt không phải cách điệu tầm thường.

 Lại xem đại ý thể thế của bát tự: quá thanh thì hoặc lạnh lẽo hoặc mỏng manh; quá dày thì hoặc đục hoặc trì trệ; quá hoa lệ thì hoặc nhẹ hoặc nổi; quá phóng túng thì hoặc trôi dạt hoặc lêu lổng; quá có tình thì hoặc buông thả hoặc dâm; quá cô độc cương giới thì đứng một mình không dung được ai; quá cương dũng thì hoặc hung bạo hoặc nóng nảy mà không có hàm dưỡng; quá nhu nhược thì hoặc ngu hoặc chậm mà không làm nên gì; quá cứng nhắc thì bó buộc, chỉ biết có mình; quá rộng rãi thì mưu tính lớn mà đẹp không thành quả.

 Chữ trên mặt lá số phải chia trước sau.

 Chữ dụng thần lại ở xa phía sau, hoặc bị chữ khác là nhàn thần (thần không liên quan, đứng ngoài cuộc) chiếm phía trước ngăn cách; nếu không bị thương phạm thì cần được tuế vận sinh phù mới là trọn đẹp. Chữ dụng thần tuy gần và ở trước, nhưng có chữ nhàn thần ở xa phía sau lay động mạnh, cản trở chữ dụng thần, thì phải xem trong trụ chữ nào có thể trừ diệt nó đi được.

 Thiên can chuyên bàn sinh, khắc, chế, hóa.

 Sinh là sinh nhau, nhưng có lẽ sinh mà không muốn sinh; khắc là khắc nhau, nhưng có tình khắc mà không muốn khắc. Chế, như Thủy khắc Hỏa mà có Thổ chế ngự cái sát ấy (Thủy), thì Hỏa có tình được sống lại. Hóa, như Thủy vốn khắc Hỏa, gặp Mộc rút khí Thủy đi, Hỏa lại được sinh. Còn lại đều phỏng theo đó.

 Địa chi chuyên lấy hình, xung, phá, hại.

 Hình: như ngày Sửu giờ Tuất thì là hình ra; như ngày Tỵ giờ Dần thì là hình về. Vật xấu nên bị hình đi, vật tốt mừng được hình về. Xung: tượng tốt thì nên xung đi cái xấu (?), quý khí thì nên xung về nhà ta. Phá: đại khái là phá hoại vật ấy, trong đó có tốt có xấu. Như Mão phá Ngọ, tức là Ất trong Mão khắc Kỷ Thổ trong Ngọ, Kỷ Thổ bị phá. Nếu Kỷ Thổ ấy là sát của mình, ở đất có lực, tuế vận một khi làm lộ ra thì hại không còn ngờ; nếu không lộ thì cũng như ôm hổ mà ngủ (họa luôn kề bên). Lại xem chữ Dậu có khí hay không, có chế ngự được nó không. Lại như Kỷ Thổ là quý khí, lộ ra mà có lực có thế, thì cũng nhân bị phá mà thành phúc. Hại: ở chỗ lục hại (sáu cặp địa chi hại nhau), nếu mang kỵ thần (thần gây hại cho lá số), hung sát đến khắc, đến rút thì thật là thù hại.

 Tượng tự thành một nhà thì không câu nệ quý khí.

 Có người trong bát tự hoàn toàn không có những quý khí như tài, quan mà vẫn yên ổn phát phú quý, vì sao? Bởi khí tương sinh tự lập thành tượng, ý sống cuồn cuộn, có tình không dứt, cao xa vững chắc như thế. Bản tượng phối với bản tượng, như Giáp Ất với Bính Đinh; hóa tượng phối với hóa tượng, như Mậu Quý (hóa Hỏa) với Đinh Nhâm (hóa Mộc). Mộc Hỏa thành tượng, Hỏa Thổ thành tượng, Thổ Kim thành tượng, Kim Thủy thành tượng, Thủy Mộc thành tượng; lại có ba tượng nối nhau theo thứ tự cũng theo phép này, như tượng Hỏa Thổ Kim; lại có bốn tượng hòa hiệp sinh nuôi nhau cũng vậy, như Thủy Mộc Hỏa Thổ.

 Nguồn gốc một khí sinh ra vật đầy tràn.

 Như khí Kim đúng lúc thiên thời kiến vượng (đắc lệnh, đang cực mạnh), đã không có gì khắc hay rút khí nó, thì nó một mạch dồn vào việc sinh con là Thủy. Thủy đã lộ rõ ở can, hoặc tràn lan ở chi, vật thịnh quá thì chẳng lành; còn phải xem có nhiều Hỏa Thổ để làm đê ngăn mà nương dựa chăng. Còn lại phỏng theo mà suy, thì đạo đầy vơi của tạo hóa rõ ràng có căn cứ, muôn phần không sai một.

 Tám phép là then chốt, năm khí là mối mở đầu.

 Tám phép đã bàn ở trước. Năm khí có những chỗ khác nhau: tụ và tán, đủ và thiếu, thực và hư, sâu và nông, địch và giao, hẹp và rộng, nặng và nhẹ, dày và mỏng, lạnh và hòa.

 Can chi đều có lực, khắc vật mà đưa về ổ, tinh thần mạnh mẽ là tụ; khi tụ thì mừng cát thần, kỵ hung sát, cũng cần phụ tá cát thần. Xung mà không có nghĩa, hình mà không về là tán; khi tán thì nên là hung sát, kỵ là cát thần.

 Kim Mộc Thủy Hỏa Thổ đều đủ, nối nhau theo thứ tự là khí đủ; năm hành thiếu một, đợi tuế vận bổ cho đủ là khí thiếu.

 Thực, như Giáp Tuất gặp Bính Dần…, có hợp có sinh, bó trong một tượng, trệ ở một phương; trong trụ nếu không có cái gì khích động, hiên ngang thì chẳng qua là một phú ông mà thôi, tức là có thể mà không có dụng, dù quý cũng chỉ ngồi không ăn lộc (giữ chức mà chẳng làm nên việc). Như trong trụ khí Thổ quá nặng, hơi thấy quan đến là liền quý; còn lại phỏng theo. Hư, như Thổ vào Dậu, Dần Mộc gặp Ất Tỵ, Kim đến Thìn Hợi, Thủy hướng Mão Tuất, Hỏa ở Sửu Thân: khí hư không vững chắc được; còn lại phỏng theo.

 Khí sâu, như bản tượng hay hóa tượng của Mộc đã gần tiết Thanh minh; khí nông, như bản tượng hay hóa tượng của Mộc vừa đến tiết Vũ thủy.

 Khí địch (đối địch), như Tân Dậu gặp Ất Mão, đại khái rất hung; nếu gặp Kỷ Mùi, Kỷ Sửu thì lại có chỗ dựa, ngược lại thành tốt; nếu không có chỗ dựa thì phải xem chủ và khách mạnh yếu: chủ yếu thì là tượng quỷ (thứ khắc hại mình), khách yếu thì là tượng tài. Giao, như Đinh Tỵ gặp Tân Hợi, Bính Tuất gặp Kỷ Sửu, Canh Thìn gặp Quý Mùi…, vẫn phải chia ra bên nào khí vượng mà nói.

 Hẹp, như dụng thần bó gọn trong một hai chi thần, tình hẹp; cũng có khi chỗ dẫn dụng là sinh vượng nhưng khí lại không đến được. Rộng thì chỗ dẫn dụng khí đến được, chỗ nguồn sinh vẫn có tinh thần, thông được khí tam hợp (ba chi hợp thành một hành, như Thân Tý Thìn hợp Thủy) hoặc khí lục hợp (sáu cặp chi hợp nhau, như Tý hợp Sửu).

 Nhẹ, như bản tượng hay hóa tượng của Mộc lại vào đất Kim, lại không đúng thiên thời. Nặng, như tượng Mộc gặp Dần Mão là địa chi của chính bản tượng. Mỏng, như tượng Mộc gặp đất tử, tuyệt của chính mình, lại không đúng thiên thời. Dày, như tượng Mộc gặp đất khố mộ, trường sinh, hoặc được thiên thời, hoặc có can khác đến giúp. (Trường sinh, lâm quan, đế vượng, suy, bệnh, tử, mộ – khố, tuyệt…: các giai đoạn trong vòng mười hai cung, mô tả một hành từ lúc sinh ra, cực thịnh, đến lúc chết, cất vào kho rồi dứt hẳn.)

 Lạnh, như Mộc khô, Hỏa tan, Kim lạnh, Thủy buốt, Thổ đông cứng, thiên can hưu tù (yếu vì trái mùa), địa chi tử tuyệt. Hòa thì có hợp, có sinh, có tình, có giúp, có lâm quan, đế vượng, không có hưu phế tử tuyệt, hoặc có thần vượng tướng đến phù trợ, hoặc đúng trước sau thiên thời.

 Có khí đầy mà thịnh, nhưng vật không có chỗ nương nhờ, đê ngăn, thì chẳng bao lâu nghiêng đổ. Có khí vơi mà suy, là gốc rễ không chắc, lại chưa được thời, khí cũng không đủ, lại không có sinh phù: những đồ bỏ đi như thế kể sao cho xiết. Có khí suy lâu, không được thiên thời, lại gặp tử bại, nhưng có can ẩn tương sinh dẫn về nơi sinh vượng. Có khí vượng mà không lâu dài: ban đầu khí phát thông suốt thong dong, cuối cùng thu về cất giấu thì chỗ đi không có nương tựa, dễ tản mát; thịnh mà không có nguồn, thiếu sự chuyển sinh, thừa thế mà không có tiếp nối. Có khí non dễ bị bẻ gãy: khí vừa mới đến, người ta đều cho là tượng vượng tướng, nhưng trong đó nếu gặp khí cứng dày khắc rút thì hung không nói hết. Có khí đã qua mà bền lâu: khí hậu đã qua, ai cũng nói là hưu phế, lại nói "thành công thì lui"; nào biết dư khí bỗng được nơi vượng tiếp sức, níu động ý sống, khí trở về chỗ thực, càng chịu được rét mùa đông (bền bỉ qua gian nan); bởi dư khí tức hưu phế đã biến hóa thành tượng khác vậy.

 Xét tạo vật phải truy về bản thể.

 Phương đông dương tản ra, nhờ phát tiết mà sinh gió, gió sinh Mộc. Phương tây âm dừng lại, nhờ thu vào mà sinh khô, khô sinh Kim. Phương nam dương cực mà sinh nóng, nóng sinh Hỏa. Phương bắc âm cực mà sinh lạnh, lạnh sinh Thủy. Trung ương âm dương giao nhau mà sinh ẩm, ẩm sinh Thổ. Nguồn gốc thể tượng của năm hành đã bàn ở trước.

 Khí đủ là do nền móng mà ra.

 Phàm chỗ thành tượng thì gọi là khí đủ (như đồ vật đã hoàn chỉnh, tức cách cục thành tựu); phàm quý khí quy về một cũng là khí đủ; phàm lục thân (cha mẹ, anh em, vợ con) quy về một cũng vậy. Ta sinh ra là con, như Bính Tân (hợp hóa Thủy) gặp Mộc…; một thuyết nói vợ sinh ra là con; hai nghĩa này tùy phép linh hoạt mà lấy, đều có lý thú. Sinh ta là mẹ, hợp ta là vợ; vật tượng thành tựu đầy đủ cũng là do lục thân sinh ra quy về một mà thành.

 Như trong vận mà thành tượng, ấy là do nền móng vốn có ý đến thì mới thành. Nghĩa là Mộc và Hỏa tất không cân nhau, mỗi bên có nặng nhẹ; như Mộc nặng Hỏa nhẹ, vận gặp can Hỏa, chi Hỏa góp vào thành chân tượng; nếu trong bốn trụ vốn có những chữ lâm quan, đế vượng, trường sinh, khố mộ của Hỏa thì mới là khí đủ; nếu không thì không thật, không chắc, không đủ, không chính, giống mà không phải. Còn lại phỏng theo nghĩa này.

 Phép làm như lục soát, mỗi chỗ đều mang cát hung riêng.

 Giờ với ngày, tháng với năm, tám chữ can chi phải ngang dọc qua lại móc nối, lấy dùng lẫn nhau, không được có một chỗ nào mảy may soi xét không tới. Như bốn can cưỡi bốn chi, mỗi trụ tự chiếm quý, chiếm sát; hoặc can năm cưỡi chi tháng, chi giờ mà lấy quý; hoặc can năm lấy chi ngày, can ngày lấy chi tháng, can tháng lấy chi năm, có quý có sát; hoặc hai chi năm tháng, hai chi ngày giờ tự lấy quý khí của can thần. Lục soát như thế may ra không sai lầm.

 Vật phải nhấc ra cho rõ thì mới biết nặng nhẹ.

 Đoạn này phải trước hết xem bốn chi, từng chi một đem khí các can tàng trong đó nhấc ra, suy kỹ cái nào phe đông, cái nào sức ít, cái nào vượng, cái nào yếu, cái nào nhẹ, cái nào nặng, mới rõ được lẽ cát hung của dụng thần. Không từng cái nhấc ra thì đại cương mờ tối, khó mà đo lường lấy bỏ.

 Tươi mà dễ khô là phát thân tạm bợ; hiển mà không lộ là thành vật chịu được mùa rét.

 Phàm khí giòn, hư, nổi, non, ở nơi hưu phế bại tuyệt, được can chi kẹp đỡ, tạm hợp mà phát lên trong một lúc; nếu gặp tuế vận làm thương hoại thần trợ giúp, hoặc đè nén khi nó không có khí, thì dễ bại mà không lâu dài. Như vật không hiển lộ, dụng thần có khí, hợp thần thành tượng, nương nhau một đường, trong vận không bị phá thì bền lâu; dù có tuế quân (năm lưu niên) mỗi năm xen tạp, cũng chỉ như mây nổi che mặt trời, bóng cây vắt ngang mà thôi. Cho nên không cốt ở lộ ra; trong can chi ẩn tàng có khí, được sinh, ngược lại càng xa lớn.

 Đoạt thai hoán cốt (thay thai đổi xương, tức chuyển hóa hẳn thành tượng khác) thì ý phải xuất ra tự nhiên; bỏ gốc theo ngọn vốn không phải nghĩa thật.

 Bản tượng nếu có tài, quan, quý thần, lại có vị khác thông khí, có hóa, có tượng, có loại, dẫn dụng mà trong, nên cưỡi đất phúc: đó không phải gượng làm, mà là khí cùng loại có cảm ứng thì ắt có chỗ đến. Muốn hóa thành chân tượng, như Đinh Nhâm hóa Mộc…, vạn nhất bị đố hợp (có chữ khác tranh hợp), tranh chiến chưa thành, bỗng đến trong vận lại giúp bản tượng đủ thể, cưỡi tài quan quý khí của bản tượng, thì lại bỏ cái thật của bản tượng mà chạy theo khí ngọn ngành (?).

 Đồ lớn có nền móng thì tự nhiên ngăn được ác mà nêu được thiện.

 Thể cục nếu lớn, bản nguyên nếu nặng, dụng thần nếu chuyên, lại kèm quý nhân, Đức Tú, thì dù có đại hao, nguyên thần, nhận, sát… (các hung sát) làm ác, ngược lại có thể giúp thêm uy, đó gọi là ngăn ác mà nêu thiện vậy.

 Thể cục tài mỏng thì mới biết hại vật lại tổn người.

 Năm và ngày sức hư mỏng, không chuyên, bị cát hung thần sát xoay vần (?), theo khí mà lay động, tinh thần bị chúng sai khiến, tự mình không có chủ trương nhất định; phần nhiều là các thứ trong tượng hung sát như nhận, sát, vong thần, kiếp sát, kim nhận, bạch hổ gây ra, cho nên không thể so với khí thuần hậu của Đức Tú. Lập nghiệp làm việc dù có lúc ngẫu nhiên thành, há chẳng hại vật tổn người sao?

 Quý nhân, lộc mã đan xen; câu giảo, nguyên thần, vong thần (các hung sát chủ vướng mắc, kiện tụng, hao mất) lắm mối.

 Quý khí không muốn rối tạp: dùng tài thì chỉ dùng tài, dùng quan thì chỉ dùng quan. Như dùng lộc mã, quý nhân, thực thần, ấn thụ…, chỉ nên một hai thứ quý khí thì làm phụ tá được, như dùng tài thì lấy quan phụ, quan và ấn nối nhau, lộc và mã cùng đi…; ba bốn thứ tràn lan thì không quy tụ. Lại nói: một thứ quý khí cần có quý nhân, đức thần giúp thì mới đại hiển được. Các thứ câu giảo, kiếp sát, nguyên thần, vong thần…, nếu quý khí nặng thì giúp thân ra oai; nếu ác sát nặng thì tha hồ gây hại thảm khốc. Một thuyết nói các sát ấy nhiều mối, riêng phải xét kỹ.

 Cát thần được thiên đức, nguyệt đức nâng đỡ; hung sát vào không vong thì phải phẩm bình.

 Quý thần, lộc mã đều là cát thần, lại gặp thiên đức, nguyệt đức (hai cát thần lớn, chủ được che chở, hóa giải tai nạn) thì càng tốt; câu giảo, nguyên thần, vong thần đều là hung sát, nếu vào không vong (chi bị "rỗng" trong tuần, làm cho sức thần sát giảm hoặc mất) thì giảm một nửa. Nói ngược lại thì cát thần cũng ghét không vong, hung sát cũng cần hai đức.

 Chú cũ nói: cát thần quý khí dù trong và quy về một, không có hỗn tạp, hoặc vào cách khác, nhân đó suy cái diệu; nhưng nếu không có thiên đức, nguyệt đức, thiên đức hợp, nguyệt đức hợp, nguyệt không, thiên xá (các cát thần chủ ân xá, hóa giải) giúp đỡ thì cũng giảm phần, phúc lực không trọn.

 Không vong lấy theo ngày sinh thuộc tuần nào; như tuần Giáp Tý thì hai vị Tuất, Hợi là không vong. Không vong có ba loại: một là can thần tàng ở sau một tuần, như tuần Giáp Thìn là hai can Giáp Ất (?); một là can thần độn đến ở sau một tuần, như tuần Giáp Thìn khởi Bính Ngọ thì là Canh Tân (?); một là triệt lộ không vong (loại không vong tính theo can ngày và giờ sinh), gia vào càng nặng, như ngày Giáp, Kỷ mà giờ Thân, Dậu… Hung thần nên ngồi không vong, cát thần sợ ngồi không vong. Lại nói: Kim Hỏa nên không, Mộc Thổ Thủy kỵ không. Lại nói: Thủy cũng mừng không. Lại nói: trong trụ hung sát giao nhau mà có đức thần thì gặp hiểm tự tan, chết không đến nỗi bất đắc kỳ tử; ngày giờ mang thì… (câu dang dở) (?).

 Quý khí mười phần vẹn toàn vẫn phải đề phòng sao họa nấp sẵn; cả cục toàn hung thần cũng phải biết có phúc khí ẩn giấu.

 Quý khí mười phần đầy đủ, trước sau không hỏng, trong đó há không có một thứ họa thần ẩn tàng? Các thần hung sát qua lại rối rắm, trong đó lại có một thứ phúc thần ẩn kín sâu xa, hoặc kẹp hư, hợp xa, hoặc hình ra xung về, cũng là chỗ xác đáng có ý, không được vội coi là cả bàn toàn hung sát. Chỉ đợi xem vận nào nâng phúc khí trong cục lên thì tốt; nâng sao họa lên, phá quý, hỏng dụng thần thì xấu.

 Điệu cao vót, cách cô độc, thế cùng sức kiệt, thì nghĩa lý chính là muốn biến thông.

 Xét nhật can, dụng thần, lục soát chỗ lộ và ẩn của tạo hóa, chỗ ẩn hiện của cát hung thần sát; thể nó cô độc cao vót, khí cũng chưa phải cùng tuyệt, khó lấy dụng. Ở những chỗ đến cực mà chuyển then như thế, tự có lẽ "cùng thì biến, biến thì thông". Vận đón khí của cái nào, một đường kéo lại, là ý sống nào khởi phát, nguồn tình ở đâu, cũng có nghĩa vô hạn.

 Khí đầy vật đầy, vận và tuế cùng xung, thì thân chủ sao yên tĩnh được.

 Muốn xem đại khái thì khí tượng hoặc đầy hoặc trôi; xét cái nhỏ trong lẽ của vật thì đã thịnh lại cực, tự có điềm không bền lâu. Huống chi tuế vận đè nén thì sụp, yếu thì chìm ngập; nếu lại cùng xung vào chủ của thân này, há có thể yên ổn tĩnh lặng không lay động? Không có lẽ ấy.

 Can chi năm, tháng, ngày, giờ có thứ tự; vua tôi, chủ khách, thể cách chầu về luân thường.

 Can tháng nên đứng kế sau can năm, can giờ nên đứng kế sau can ngày (theo thứ tự mười can); nếu tuần hoàn theo thứ tự lại càng lạ. Năm là vua, ngày là chủ, tháng và giờ như khách, như bề tôi phụ tá quý khí; lại giống phép trước, có thứ tự chầu về cương thường, giúp luân tự, chính sự tôn nghiêm. Lại nói: dương muốn đứng riêng một mình, âm muốn theo bầy; vẫn phải xét chỗ quý và sát gia vào.

 Nhật chủ mừng nhất can đứng trước, nhật chủ nên ghét can đứng kế sau.

 Can đứng trước nhật chủ, như ngày Giáp gặp Quý…; loại này có ba lợi: một là có thể hợp với Mậu là tài để giúp ta; một là khéo nuôi lớn ta; một là có thể hóa tượng mà sinh ta. Nhưng vì là khí đã qua nên hơi chậm. Can đứng kế sau nhật chủ, như Giáp gặp Ất…; loại này có bốn tổn: một là có thể cướp vợ, tài làm ta trống rỗng; một là có thể hợp sát mà làm tổn ta (?); một là có thể hóa tượng rút khí ta; một là có thể chặn đường phía trước, làm nhận mà hại ta.

 Khí phía trước của chi thần, cung phía sau của chi thần.

 Địa chi gặp nhiều khí đón ở phía trước thì cả đời làm người tinh thần lỗi lạc, như năm Giáp Tý hoặc ngày Tý mà gặp Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ. Địa chi ở cung phía sau thì chủ làm việc hay hối hận, vướng víu, hoặc gãy đổ, tiến lui nhiều mối, như năm Giáp Tý hoặc ngày Tý mà gặp Hợi, Tuất, Thân, Mùi. Còn lại phỏng theo.

 Tuế quân đứng lẻ một mình, nhật chủ cô hư.

 Chi can của tháng, ngày, giờ kết liền, kết phe, thành vượng, thành hợp, hoặc thành một tượng, hoặc hóa một khí, riêng Thái tuế (trụ năm) cô lẻ một vị, như xa như thưa, thì ắt lìa tổ bỏ tông mà tự lập, hoặc có khi là con vợ lẽ, con nuôi; nghèo túng cô độc. Năm, tháng, giờ như trên mà nhật chủ ở một mình cô quả, lại không hợp không sinh, đứng riêng ở chỗ khuyết, thì nếu không ở riêng mà sống chung, thì cũng là đi xin nuôi, ở nhờ, ở rể, lập thân bên ngoài.

 Phe hợp hai bên tranh nhau; vợ và tài là hai nghĩa.

 Trong trụ như phe Thổ đã nhiều mà thiên thời lại là Mộc vượng, đạo nén và nâng là ở cách dùng thế nào, không được vội coi là hai kẻ thù tranh nhau. Nếu Thổ không hư lại thêm dày, Mộc có khí mà lộ, chi và nạp âm (phép phối sáu mươi cặp can chi với ngũ hành, như Giáp Tý, Ất Sửu thuộc Kim) lại không hình hại xung khắc, thì có thể vun bồi Mộc tốt tươi thành rừng làm dụng, càng lạ. Ta hợp là vợ, ta khắc là tài; người đời chỉ biết ta khắc đều là vợ, là tài, sai lầm chưa ổn. Lại còn phải xem hóa tượng ra sao.

 Dụng thần một chữ, quý khí trùng đến: tượng muốn trong sáng; khí bị thương thì uể oải tản mát.

 Trong trụ có người cả đời riêng dùng một chữ, gọi là cách "bất như" (?): các chữ trên mặt đều hợp, đều tán, mỗi thứ tự thành phe đảng đi mất, dưới ngày cũng đứng riêng treo một chữ không nương không tựa, cho nên dùng chữ này. Hoặc dùng chữ dụng, dụng thần một thứ, tinh thần nghiêm thiết là tuyệt diệu. Như đã dùng quan tinh lại gặp quan tinh đến nữa, lại thêm kiến lộc…, hoặc dùng tài lại gặp thực thần, quý nhân, đều là quý khí trùng điệp: như mạ không trổ bông, trổ bông không kết hạt.

 Dụng thần mạnh khỏe thành tượng, ý chuyên sức lộ, không hư không trái; ngày đêm hợp lẽ, như người Thổ, Mộc, Thủy sinh ban ngày, người Kim sinh ban đêm (?); trong trụ như thế há chẳng là kẻ sĩ danh lợi hiển đạt? Nếu địa chi, thiên can với ta đều không đoái hoài nhau, dụng thần không hợp, sao chủ cô hư, xung hình khắc hại trái nhau, bị rút khí càng nhiều, tượng không có giúp, hưu phế chồng chất, thì không lập không thành, là cách không đáng nói.

 Ta sinh, ta khắc thì tình có thể lui; nó khắc, nó sinh thì khí tự về.

 Phàm ta sinh, ta khắc thì nghĩa tự nhiên lui tán; nó đến sinh ta, khắc ta thì cả hai đều là khí vào. Làm chi mà sinh, làm khắc mà vào, cát thần như thế là diệu bậc nhất.

 Sinh khắc qua lại, hợp chủ phù trì.

 Trong trụ hợp chỗ hư, hoặc có thần giúp; hợp chỗ thực, hoặc có thần phá hoại; sinh mà có chế, khắc mà có phù trì; qua lại tiến lui không đều; vạn nhất chọn sai một li thì lệch xa nghìn dặm. Phải xem hợp chủ phù tá thần nào, đó là việc thiết yếu và gấp nhất.

 Thiện ác rối rắm thì giờ chia nhiều ít.

 Hai bên thiện và ác đều đông, hoặc lẫn hoặc tạp, chỉ xem trụ giờ: tụ đông hay tụ ít, hưu hay vượng. Ác đông thì là dồn hung tụ sát; thiện đông thì là cát tụ phúc tập. Thiện ít thì sức yếu, phúc ít, may ra phòng được (?). Một thuyết nói: năm và giờ cùng thấy quý nhân sinh vượng, lại hòa với ngày, là diệu bậc nhất.

 Sinh rồi lại sinh, đều nương tựa, thành nhờ cái gì?

 Như người Bính Tân gặp vận Mậu Thân, lại gặp năm Canh Thân, càng có ý nương tựa được sinh lại; có tinh thần Nhâm Thủy tự đến (Thân tàng Nhâm), huống chi Bính Tân hóa Thủy, nên được sinh mà nương tựa. "Thành nhờ cái gì" chính là cái này.

 Hóa rồi lại hóa, mênh mang rốt cuộc về đâu?

 Như Đinh Nhâm hóa Mộc, huống lại có đất Dần, Mão, Hợi, Mùi, lại có các thần khác là Thủy, Mộc giúp, Mộc đã um tùm cứng đầy, sao còn dùng Thủy đến tưới thêm? Khí mênh mang không chỗ nương; phải xem vận dẫn, hoặc có đạo đê ngăn chế ngự thì mới thành phúc; nếu gặp chỗ chuyển sinh thì một mực tràn lan, ngược lại không đứng được.

 Năm tượng nương nhau thì có điềm lành, có trắc trở; năm khí giao chiến thì hoặc thương tàn, hoặc phấn phát.

 Điềm lành như Mộc Hỏa, Hỏa Thổ, Thổ Kim, Kim Thủy, Thủy Mộc thành tượng, lại được thời, được vị, được quyền. Được thời là được thiên thời; được vị là được vị sinh vượng, hoặc cưỡi khí kiến lộc…; được quyền là cưỡi tài, quan, quý nhân…, như người có quyền, có thế, có chức việc. Trắc trở thì ngược lại ba điều ấy: quý khí ngồi dưới dù cưỡi đất quý mà địa chi lại hình xung khắc hại.

 Giao chiến là thể đều sức ngang, như một vật cậy thiên thời, một vật cậy phe đông, hoặc một vật đắc địa, một vật đắc quyền; như loại Thủy, Hỏa, Thổ, Thủy (?) giao chiến, loại Thủy, Hỏa, Thổ, Mộc đánh nhau. Thương tàn là dụng thần bị khắc, chủ can bị hại, hoặc tài lộc bị thương, quan cũng bị khắc; hoặc một vật có phe thành hóa lại gặp thần khắc đến phá, như Bính Tân hóa Thủy bỗng gặp một Thổ đến khắc. Phấn phát là vật và ta yên với nhau, chủ khách hòa hiệp: ta cưỡi vượng mà phạm nó, nó đắc địa mà đón ta; thế ta mạnh mà địch lui đi, nó có khí mà đến chầu.

 Tài quan muốn thật, muốn đến chỗ diệu thì phải xét lẽ hóa khí.

 Như Bính Tân (hóa Thủy) gặp Mậu Quý (hóa Hỏa) là tài, gặp Giáp Kỷ (hóa Thổ) là quan: đó là tạo hóa thật, tú khí không tả xiết. Còn lại theo loại mà suy.

 Tài quan có tượng, muốn đến chỗ tinh thì phải nương vào cục thần.

 Như Bính Tân gặp Mậu Quý là tài mà được hỏa cục (tam hợp Hỏa), gặp Giáp Kỷ là quan mà được thổ cục, thì mới thành khí đủ, lại trong thuần không gì sánh. Còn lại theo lệ mà suy.

 Tài quan tạp khí (khí tài quan tàng lẫn trong bốn chi Thìn, Tuất, Sửu, Mùi): tốt thì là khố (kho chứa), xấu thì là mộ (mồ chôn).

 Khí tài quan cân nhau, có củng, lại thêm quý khí ở trên thì là tốt, là khố. Tạp khí trong khố có ba trường hợp: nếu đang vượng tướng thì là quý, ích cho ta là diệu; nếu quan hóa thành quỷ mà vào mộ, tài thần hưu tù mà vào mộ thì là xấu, không còn là khố; nếu cát thần vào khố mà vẫn mang hưu phế đến hình và khắc ta thì cũng không phải khố.

 Thần thiện thần ác đến xung: khắc thì vào, sinh thì thông.

 Quý khí ở địa chi đến xung, chưa thể vội nói là tốt; thần ác đến xung, chưa thể vội nói là xấu; phải là can chi cùng khắc thì mới là cát hung khắc vào. Hoặc một sinh một khắc, một hòa một chế, thì sự biến hóa thông đạt nằm ở trong đó.

 Trên sinh dưới thành, bị thoát khí thì đáng lo; con vượng mẹ suy, ba rút một sinh, thì dụng thần lại mừng con suy mẹ vượng.

 Trên sinh dưới, như can sinh chi, chi sinh nạp âm là một; năm sinh tháng, tháng sinh ngày, ngày sinh giờ là hai; cái được sinh là con, nếu là nhàn thần thì là ba. Như Mộc sinh Hỏa vào mùa hạ, chính là con vượng mẹ suy; còn lại phỏng theo. Ba rút một sinh, như một Kim sinh ba Thủy, bốn Thủy, mẹ sinh con nhiều, mẹ đã hư thì mừng con suy mà mẹ ở đất vượng là tốt; như Mộc sinh Hỏa ở Hợi, chính là con suy mẹ vượng. Còn lại theo lệ này.

 Trước gọi sau ứng: sinh thì nối tiếp, khắc thì sửa trị.

 Cách cục này, một chi một can có thể có dụng, có gốc ngọn, có gọi ứng, khó lắm thay. Sinh thì nối tiếp không dứt, uyển chuyển có tình; nếu khắc thì gọt đẽo rèn luyện, vừa giúp vừa ngăn, khơi cho thông suốt, đó là cách sửa trị thiết yếu của tạo vật. Nếu cục diện cứ bó vào tiểu tiết sinh khắc thì không thể thấu suốt huyền cơ.

 Trái bao phải đỡ: thu thì về, tán thì hư.

 Phàm một can một chi đứng sừng sững trong trụ, thường có ý được trái phải nâng đỡ, có bao bọc, có hướng về, có tản mát, có lui thoát; phải so nặng nhẹ, tính được mất, thêm bớt cho đúng chỗ đáng thế; không được lo việc nhỏ bỏ việc lớn, bỏ gốc theo ngọn.

 Thần trong cục không lấy được, nhàn thần đến thì một phen trong trẻo.

 Trong trụ lấy nhật chủ, tài quan, dụng thần…, mà hoặc tạp, hoặc đục, hoặc rườm, hoặc lẫn, hoặc thiếu hơn thua, hoặc thiếu chế ngự, không phân hơn kém. Bỗng có một can nhàn, không phải chủ cũng không phải dụng, lại xoay bên nào cũng gặp nguồn, cưỡi được một quý khí, bèn lấy can ấy làm thần liên hệ với nhật chủ, xem là tiến thần nào để phân biệt chỗ dụng của nó; ở chỗ hư mà tạo tượng, hoặc hợp quan, hợp tài…, lấy nó thành cục có dụng thiết yếu. Ban đầu tuy nhàn mà vô dụng, rồi nhàn thần gặp thời, nhàn mà thành khí, gặp cơ hội có dụng; thế gọi là "thiên hạ không có vật bỏ đi", huống chi là tạo hóa?

 Quan khí lẫn lộn thì tìm, diệu ở chỗ mỗi chi có đôi.

 Đây cùng một thể với cách "trùng phạm kỳ nghi" (?). Nghĩa là như quan và sát lẫn lộn (trong trụ có cả chính quan lẫn thất sát), một thứ đã có chỗ phối, một thứ chưa có chỗ về, thì cần được tuế vận phối thêm cho thứ chưa có đôi là tốt; hoặc quan sát trong trụ mỗi thứ tìm được chỗ hợp, chỗ chế thì đẹp. Có thái quá, bất cập, lại có cơ mầu, rất là việc thiết yếu. Lại có hai quan một sát, hai sát một quan, đều thuộc loại này. Như lấy Thổ làm nhật chủ, lộ Giáp Ất là quan sát, trong chi có chữ Thân Dậu hoặc Thìn Tỵ, đó là chỗ hợp, chỗ chế.

 Giao nhau có ý thì phải xét đang giúp ai; củng giáp tuy thật cũng phải phòng bị tổn, bị lộ.

 Giao nhau có ý, như Bính Ngọ gặp Nhâm Tý, mỗi bên có chỗ nhờ: Bính dùng Quý (trong Tý) làm quan, Nhâm dùng Đinh (trong Ngọ) làm tài, dùng Kỷ (trong Ngọ) làm quan; xem các thần khác giúp bên nào là gấp, bên nào không gấp. Củng giáp tuy thật, như người Ất gặp hai vị Quý Mùi, Ất Dậu, rõ ràng kẹp lấy Giáp Thân là chân quan, quý khí không còn ngờ; nhưng nếu các thần khác chôn giấu thần Hỏa, mà gặp tuế vận thấy Hỏa, thấy Canh, hoặc gặp chữ bị kẹp xuất hiện thật lấp đầy vị ấy, thì phát họa kể sao cho xiết.

 Hợp lên mà sức lộ, chớ coi tầm thường; thoát phế tinh anh mà lại thêm như mưa đúng thời.

 Thiên can hợp nhau thì xem cát hung của chi thần là cốt yếu; chi thần có lực thì tự nhiên khác thường. Như địa chi hợp nhau thì xem can cưỡi lên, sức càng nặng càng có tinh thần. Một thuyết nói trên dưới đều hợp thì có chân hợp sát, như Kỷ Hợi gặp Giáp Dần; lại có hợp sát, như Giáp Tý gặp Kỷ Sửu. Một thuyết nói sát thần kỵ hợp, mừng xung, hình, phá, hại; can thần chi thần một khi có nhàn thần xâm vào mà tuế vận hợp thì tinh thần gấp trăm. Một thuyết nói lộc mã nên lục hợp, kỵ hình phá; huống chi trong trụ thấy hợp mà sức lộ, không phải tầm thường. Thoát phế tinh thần, như tinh anh mà ta sinh, ta khắc vốn làm tán khí ta; nếu thêm dụng thần trên giờ, gặp hung thì chế ngự, lại quay về sinh giúp chủ bản, thì có cái diệu kéo ý sống trở lại.

 Chia theo nhóm có nhật chủ chuyên hành; nhật thần cốt ở ngôi cát hung.

 Cát thần: tài nguyên (?), quan quý, ấn thụ, thực thần, nhật đức, nguyệt đức, nhật lộc, quý nhân, đức thần, thiên đức hợp, nguyệt đức hợp, thiên xá, nguyệt không, thời lộc, thời tượng (?), kỳ bảo (?), học đường (sao chủ học hành, văn chương). Hung thần: kim thần (hung sát chủ cương bạo), dương nhận, thất sát, không vong, lục hại, cô quả (cô thần, quả tú – sát chủ cô đơn, góa bụa), cách giác (sát chủ cách trở người thân), tam hình (ba chi hình nhau), xung thần, tử thần, tử tuyệt, câu giảo; một thuyết nói tính theo năm. Vong thần như thuyết trên; nguyên thần như thuyết trên.

 Tụ theo loại thì có thần của năm lĩnh dụng; Thái tuế xét các cung cát hung của nhà.

 Cát thần: kiến lộc, dịch mã, trạch thần (thần nhà ở), thiên y (sao chủ thầy thuốc, sức khỏe), phúc đức, khuyết môn (?), tiến thần, ngôi sinh vượng, hoa cái (sao chủ tài nghệ, tôn giáo, tính cô cao), tam kỳ (sao chủ tài năng xuất chúng). Hung sát: toái sát (?), đích sát (?), hàm trì (sao chủ đào hoa, tửu sắc), mộc dục (giai đoạn "tắm gội" trong vòng trường sinh, chủ không ổn định), vong thần, kiếp sát, bạch hổ (sát chủ tai nạn máu me), dương nhận, phi nhận, phá trạch (sát chủ phá nhà cửa), đại hao (sát chủ hao tài), câu giảo, tang điếu (?), quan phù (sát chủ kiện tụng), bệnh phù (sát chủ bệnh tật), tử tuyệt.

 Xét kỹ trụ giờ có năm lẽ đương nhiên.

 Một: như các thứ vong thần, kiếp sát, nhận, sát, không vong, nguyên thần, cô quả, tử bại, kim thần, bạch hổ ở trên giờ, khí ác dồn tụ đổ về ngày mà có hình, xung, khắc, phạm thì chẳng lành; nếu quý khí tụ ở đây thì là điềm lành.

 Hai: ba thứ quý khí của năm, tháng, ngày, tức là các thần phúc lộc tam nguyên, dẫn vào xem cái nào nặng, cái nào nhẹ, phân xét xác thực; cái nào đến được yên ổn, cái nào không dừng lại được, lại xem tự mình có chở nổi không, ví như thuyền xe, lại như nhà cửa. Lại nói: giờ có nhà là ở chỗ của năm, tháng, ngày, lại xem có nương tựa, hô ứng nhau không. Lại nói: riêng trụ giờ bèn coi là đầu mối chủ; ý kiến tôi chưa dám như vậy, nhưng đó cũng là để biện rõ lẽ diệu của cát hung, một lòng thể hội cái tinh thiết của tạo hóa. Trong năm, tháng, ngày có một vị hòa với giờ thì bình thường; hai vị hòa với giờ thì hưởng phú quý nhỏ; cả ba vị đều hòa với giờ thì đại phát, phú quý sẵn có; nhưng ngày và năm thì nông, tháng thì chậm (?).

 Ba: giờ có khắc, phá, xung, hại, hòa trợ, câu dẫn, không vong, tử bại…, là việc cốt yếu nhất; như giờ Canh Dần lấy Ất Hợi làm dụng, xem có vượng tướng, sinh phù, được khí, được đất hay không, để làm chỗ dựa tham khảo tuế vận, so cát hung, xét nguyên do hưng phế.

 Bốn: giờ muốn vượng tướng có khí, đừng để hưu tù vô tình. Lại nói: giờ có tình nghĩa ba đoạn đầu, giữa, cuối, như giờ Dần: đầu thuộc Thổ, giữa thuộc Hỏa, cuối thuộc Mộc (ứng với các can tàng trong Dần là Mậu, Bính, Giáp).

 Năm: giờ xung hình nhau là việc thiết yếu, chở vật không chắc.

 Năm điều thứ tự của trụ giờ là đạo cực kỳ thiết yếu. Bởi ngày sinh này khắp thiên hạ ai cũng có chung, là đại cương tạo hóa của mọi người; chỉ có khắc (đơn vị thời gian xưa, một ngày đêm chia một trăm khắc, mỗi khắc chừng mười bốn phút rưỡi) và phân của giờ là không được sai một li, có chỗ ngờ thì phải lấy làm chuẩn tắc, bằng cứ. Huống chi ở chỗ giao chuyển giữa hai giờ, theo bóng mặt trời vốn đã sau khắc một giờ Mùi, mà ống tên của đồng hồ nước bằng đồng (dụng cụ đo giờ bằng nước nhỏ giọt, có cây tên khắc vạch nổi lên chỉ giờ) lại chỉ khắc bảy, khắc tám giờ Ngọ; huống chi những người sinh ban đêm ở nơi núi hẻo, làng quê?

 Phép độn hư thần có ba thuật diệu thú.

 Một: các thứ tốt như lộc mã, quý nhân, các thứ xấu như nhận, sát, tử bại, đều có vị trí nhất định; bèn dùng phép Ngũ Hổ độn (phép từ can năm suy ra can của từng tháng hay từng cung, khởi từ tháng Dần) để độn ra can chi, có thể chủ việc của cung ấy, rất ứng nghiệm. Lại nói: bàn về thiện ác của mười hai cung mà Thái tuế lâm đến, thì cũng chỉ độn can của tuế thần: chỗ tốt làm phúc, chỗ xấu gây họa. Còn như dùng nhật chủ để lấy tài quan…, thì chính phải xem hai vị can năm và can ngày, đích xác lúc sinh độn ra cát hung thần sát gì, chủ về điều gì, cũng chia nặng nhẹ, như người xuất thân từ dòng dõi, tư cách nào.

 Dụng thần ở phương sinh vượng của giờ, nên phòng bị khắc chế.

 Như dùng Thủy làm quan thì kỵ Thổ đến các chỗ Thân, Tý, Thìn (tam hợp Thủy); dùng Mộc làm quan thì kỵ Kim đến các chỗ Hợi, Mão, Mùi (tam hợp Mộc). Lý Hư Trung (nhà mệnh học đời Đường) gọi đó là làm thương phá nhà cửa của dụng thần; riêng tôi cho rằng chỗ khởi phát của dụng thần mà đã bị thương hoại trước thì dụng thần không có chỗ về.

 Kỵ thần ngồi chỗ đắc lệnh vượng thì lại mừng bị hình thương.

 Kỵ thần, như dùng Kim làm tài thì Hỏa là kỵ thần; chỉ mừng có thần khắc chế gia lên trên là diệu, nhưng cần Thủy đến các chỗ Dần, Ngọ, Tuất, Tỵ…, để làm giảm nền nhà phát dụng của kỵ thần.

 Quỷ mộ của dụng thần, gặp phải thì thành tai ương; tình quý của dụng thần thì vững vàng giúp đỡ.

 Dụng thần tự có quỷ và mộ của nó; nếu tốt thì gọi là quan khố; nếu mang hung sát đến hình, khắc, xung, rút thì dụng thần tự kỵ, nhật chủ càng kỵ. Dụng thần tự có tài quan quý khí riêng, không phải tài quan của bản thân nhật chủ; nếu ý đến thuận chiều sinh phù hợp thì tinh thần gấp trăm, dụng thần tự mừng, nhật chủ càng nên gặp.

 Mộ tuyệt cùng sát nhận đến hình thì hình họa dữ dằn (?); nguyệt không, thiên xá lĩnh tài quan làm thể thì lộc tụ phúc thêm.

 Mộ, tuyệt, tử, bại vốn không đáng nói; nếu lại mang nhận, sát, vong thần, kiếp sát, câu giảo, nguyên thần… đến xung, hình, khắc, rút nhật chủ và dụng thần thì họa hoạn lập tức ập đến. Nguyệt không, thiên xá hai thần rất tốt lành; thiên đức, nguyệt đức, thiên đức hợp, nguyệt đức hợp bốn thần cùng xem, mỗi thần giữ chức mình mà chủ việc; nếu lại có tài quan quý khí đứng đầu lĩnh chủ thì càng đẹp, phúc khí vinh hiển dồn dập tụ về.

 Có loại mộ thần của thương quan (hành do nhật can sinh ra mà khác âm dương), ở trong trụ càng ác; ngầm có khố quỷ của kiếp tài (hành cùng loại với nhật can mà khác âm dương, chủ tranh đoạt tiền của), mệnh phận rất hung.

 Thương quan tự có mộ khố, như người Bính thì Thổ (Kỷ) là thương quan, gặp Thìn là mộ thần của nó; nếu mang hung sát khắc, rút, hình, xung nhật chủ và dụng thần thì là khí ác rất nặng. Mộ khố của kiếp tài, như người Bính ở vị Tuất, kèm Đinh vượng ở trên, mang hung sát đến khắc, rút, hình, xung dụng thần và nhật chủ thì rất hung.

 Ấn thụ ở chỗ sinh thì nên tươi nhuận; ác thần ở đất chết thì sợ gây hình thương.

 Ấn thụ vốn là thần sinh ta; nếu gặp chỗ sinh vượng của chính ấn thụ, lại thấy thần sinh hợp, thì chuyển dần thành phúc, đại nghĩa của mình liên miên không dứt là được. Nếu hoặc đầy hoặc tràn, như Hỏa bùng thì Mộc cháy, Mộc nổi thì Thủy tràn, Thổ nặng thì Kim bị chôn, Hỏa nặng thì Thổ hư (?), Thủy chảy thì Kim chìm, thì lại có họa đầy quá thì đổ, thịnh quá thì gãy. Thần hung ác tự mình đã ở chỗ tử tuyệt, trên lại cưỡi khí ác khắc, rút, hình, xung dụng thần và nhật chủ, thì khốn đốn; nếu ở trên các cung tử, tuyệt, mộ, bại mà chủ làm ác đến phá hoại thì dùng lời chú trước mà đoán.

 Ở chỗ dụng thần hiểm ác chìm mất, địa chi há muốn lộ đủ; ở phương sinh vượng của nạp âm, dụng thần thản nhiên không kỵ.

 Phàm các vị bại, tuyệt, ác, hãm của dụng thần, trong trụ kỵ lộ ra, phần nhiều là cách thấp hèn hạ đẳng, lại mang thần hung sát thì sao được? Thấy một hai vị thì còn được; nhưng nếu tuế vận nâng khí ác hãm lên, lại xem có sát cục, thì là loại khí chìm đắm, bại hoại, hối tiếc, phá mất; nặng thì chết không có đất chôn; phải không vong cùng sát mới xét được (?). Phàm nạp âm của mệnh ở đất thường sinh thường vượng, đất bốn quý (?), có nguyệt thần đến trên thì tự nhiên vui mừng, đều không có gì kiêng sợ, điềm nhiên tự yên.

 Nguồn Hỏa Thổ mất trung hòa thì dễ hóa thành tượng bụi mờ.

 Nếu Hỏa Thổ không được khí trung hòa của tạo hóa thì hoặc khô, hoặc lạnh, hoặc lệch, hoặc héo, dễ thành khí làm mờ vật, là tượng trì trệ, tối tăm, mờ mịt, không thể rực rỡ phát ra, gặp mà không thành.

 Tượng tử bại có phe, chớ để làm thương thần sinh vượng.

 Như tượng tử bại có phe, lại đến hình, xung, khắc, rút thần sinh vượng, là điềm rất không hanh thông; như người Thủy gặp Mộc nhà Mão, Kim Dậu, Thổ Thìn, Hỏa Tỵ… (các ngôi tử, bại, mộ, tuyệt của Thủy), lại đem phạm khắc vào cung sinh vượng của nhật chủ và dụng thần thì lỗi không nhỏ, nên xét kỹ.

 Năm khí bày định, địa lý đông tây có thể vun bồi, có thể làm cạn kiệt.

 Hợi Tý là Thủy, Dần Mão là Mộc, Tỵ Ngọ là Hỏa, Thân Dậu là Kim, Thìn Tuất Sửu Mùi là Thổ. Như Kim đến Hợi Tý thì khí tiết ra mà cạn; Mộc đến Hợi Tý thì được nuôi, được vun. Còn lại phỏng theo mà suy, rất là việc thiết yếu.

 Một chi tụ tàng cả quý lẫn sát, nạp âm tự vượng tự sinh.

 Như một chi tụ quý ở trường sinh mà lại mang sát, nằm ở ngày giờ, thì là sinh và sát cùng đường. Một thuyết nói: sát mang quý tự ở trường sinh là có dụng; đây là quý mang tự sinh, lại là trong sát có quý. Một thuyết nói: can và nạp âm trong năm cùng thần sát theo trường sinh mà ở ngày giờ là chân trường sinh, tức là tụ khí của năm, tháng, ngày, giờ, lại là một mạnh bốn yếu (?). Lại nói: bốn trụ chỉ cần một vị trường sinh chuyên khí vượng, đó là thu tụ tinh thần.

 Cơ mầu của không vong có nhiều mối, há chỉ là chỗ khuyết của mười can.

 Sát này rất cốt yếu, trong đó nặng nhẹ, thật giả nên xét kỹ. Một: không vong của một tuần, mười ngày chia trên dưới mà quản; như trong tuần Giáp Tý, năm can dương lấy Tuất làm không vong thiết yếu, năm can âm lấy Hợi làm không vong thiết yếu. Một: một khí chia nặng nhẹ; tuần Giáp Tý gặp Nhâm Tuất là chân không, gặp Mậu Tuất là nhẹ. Một thuyết nói: vị liền trước là quá nặng, như người Giáp gặp Quý, người Ất gặp Giáp, tức là Thập ác đại bại (hung sát chủ phá bại tài sản, gia nghiệp). Một: lộc ở phía sau trong một tuần gặp không vong, như tuần Giáp Tý gặp Nhâm Thân, tuần Giáp Tuất gặp Canh Thìn. Một: năm khí rơi vào không, như tuần Giáp Tý là Thủy Thổ, tuần Giáp Tuất là Kim, tuần Giáp Thân là Hỏa Thổ…

 Quan quý một nén một nâng, hai bên đứng cân nhau, một đường làm nền móng.

 Quan tinh là quý khí của một thân, là nguồn phúc, là việc thiết yếu bậc nhất; tài thần đứng kế sau. Nếu có một nâng một nén, hai bên cùng đứng mà nghĩa không phân thắng bại, như khí âm dương không lên không xuống, thì trong suốt đường vận nên cân nhắc tình mạnh yếu của sự phối thuộc để xét hưng phế là được.

 Sát hiện mà quan ẩn để gửi tình; quan hiện mà sát tàng để lập nghĩa.

 Sát hiện ra, có thần lộ ra chế hợp cân phối, quan ẩn mà không có ấn lại càng ẩn, thì chủ bên ngoài có quyền mưu thao lược, bên trong ôm gian tà kế lạ. Nếu sát nặng mà không có gì chế ngự, quan thần vô tình thì ngược lại. Quan hiện sát tàng thì bên trong tính ác vô tình, bên ngoài nghĩa hòa, giữ lễ tiết. Đại nghĩa như vậy, lại nên xét lẽ từng vật mà xét kỹ.

 Kỵ sát khí chuyên thì dụng thần tình giả; dụng thần sức thiết thì kỵ sát chạy ra ngoài.

 Kỵ sát có sinh, có phù, hoặc ngồi chỗ sinh vượng, lại có các thần giúp hợp, thì ý chuyên của nó không nói hết. Trong trụ mới thấy dụng thần đến sinh hợp một cách hư, tình giả mà lộ hình, có khí hoặc rơi vào thiên trung (?), dù vượng cũng không có đất, tình giả sức tán, nên tự không bằng bên khí chuyên. Nếu dụng thần được giúp hợp, có phù có sinh, hoặc sức chuyên ở vị sinh vượng, cũng có thần sinh giúp có tình hoặc có lực, cốt phải phân rõ. Hai thứ kỵ thần và sát thần dù trong trụ gây cản trở, sức lại tự lệch; tuế vận lại có khắc rút thì tự nhiên không dừng được trong trụ, khí tán mà chạy ra ngoài.

 Thiếu dụng thì nạp âm đầy đủ chính là bổ khí.

 Đại Nạo (tương truyền là quan đời Hoàng Đế, người đặt ra can chi) đặt ra phép nạp âm, cách tám mà sinh nhau, là thứ có dụng, sao lại coi là vật bỏ đi? Chỗ thiếu khí vẫn cần nạp âm bổ mượn; như thiếu Thổ mà nạp âm có Thổ thì bổ được chỗ không đủ; nếu hưu tù thì hơi chậm.

 Vật đều có ý diệu mà thân không gánh nổi.

 Quý khí hoặc nhiều hoặc nặng mà bản thân không có khí, sao gánh nổi? Còn như theo loại, đuổi theo hóa, hoặc theo tượng, ứng khí thì không bàn ở đây. Một thuyết nói: thân không gánh nổi như người bệnh không ăn được, như hoa không kết quả.

 Thế tình đầy đủ vui vẻ thì phát vượng đúng thời; ý tượng trống lạnh thì ở ẩn qua ngày.

 Khí hậu, thế, tình tứ, thể dáng của bát tự như người khí mạnh khí đầy, giống sắc ấm áp vui mừng, ít nhiều thì thông đạt thời thế, giúp đời lợi vật, làm nên việc sáng; nếu lại được tuế vận phù trì thì còn nói gì nữa. Nếu thể chế bát tự cô hư, khí tượng lạnh lẽo, lại mang không vong, hưu tù, thì dù có trí thuật, tài dũng cũng không có chỗ thi thố, năm tháng trống không mà thôi.

 Khí đã thành công thì biến hóa về chỗ tôn quý; thần giao nhau thì qua lại đều quý.

 Thành công biến hóa, như Nhâm Thủy vào tháng mười hai khí vốn tàn phế, có tượng Mộc trong can chi dẫn hóa, là việc diệu bậc nhất. Giao nhau đều quý, như Đinh Tỵ gặp Tân Hợi, hoặc Canh Dần gặp Kỷ Mão…: địa chi tuy xung nhau, ở chỗ không hòa ấy hai chi lại có nhàn thần là quý khí qua lại. Còn lại phỏng theo.

 Hưu tù lại vào không vong thì thời trái, việc lui; vượng tướng nếu kèm sinh hợp thì phúc dồn về như nan hoa chụm vào trục xe, quyền được thực thi.

 Phàm vật hưu tù vốn đã không tốt, lại vào không vong, há chỉ sinh ra không gặp thời, mà dù có gặp thời thì việc cũng lui tán không nên. Nếu năm tượng vượng tướng gặp không thì còn được; Kim, Hỏa vượng mà vào không lại tốt. Thần vượng tướng vốn tự đúng thời, nếu được sinh, được hợp thì càng thấy tinh thần, biết quyền biến, phúc có thể dồn tụ, có thể thực hành chí mình, đi hay ở đều không sai thứ tự.

 Khí đã qua muốn lui ẩn, thì lại nên ở đất mộ tuyệt; vật vừa đến sắp tiến lên, thì vốn mừng ở cung sinh vượng.

 Như tháng ba, khí Giáp Mộc đã qua, lẽ nên lui ẩn, chỉ nên ở đất mộ tuyệt, ấy là hợp với đạo tự nhiên; nếu ở nơi sinh vượng thì lại chủ trái nghịch. Khí vừa đến, đang sinh vượng, như tháng mười hai là lúc Giáp Mộc tiến khí, tháng giêng là lúc Ất Mộc tiến khí, sắp tiến vừa đến, nên đứng ở đất sinh vượng; khi ấy làm họa hay làm phúc đều càng rõ rệt.

 Hưu tù mà có dụng thì phát chậm; vượng tướng mà vô tình thì làm ác nhanh nhất.

 Dụng thần tuy quý, có dụng, sinh ta, giúp ta, hoặc lại gặp thiên đức, nguyệt đức, thiên ất quý nhân…, nhưng nếu không gặp thiên thời vượng tướng thì dù có dụng cũng phát rất chậm. Trong trụ tuy mang thần vượng tướng mà với ta không có ý, như nửa cát nửa hung, thì một khi đến tuế vận chỉ nâng hung sát lên, gây họa mạnh và nhanh nhất.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video