Phú Tăng Ái (bài phú về những điều đáng ghét và đáng yêu trong lá số; "phú" là thể văn có vần, câu đối nhau)
Giàu, không gì giàu bằng lá số thuần tuý (ngũ hành trong tứ trụ thuần nhất, không lẫn tạp, không chống nhau; ngũ hành là năm loại khí Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ; tứ trụ là bốn cột năm, tháng, ngày, giờ sinh, mỗi cột gồm một can và một chi). Nghèo, không gì nghèo bằng ngũ hành giao chiến (các hành khắc phạt, đánh nhau). Sang, không gì sang bằng tú thực (khí tốt đã trổ bông lại kết hạt, tức cái tốt có kết quả thật). Hèn, không gì hèn bằng phản thương (cái lẽ ra giúp mình lại quay ra khắc hại mình).
Văn chương đẹp như gấm vóc là nhờ cái quý (?) nằm ở Học đường (thần sát chủ về học vấn, văn chương, lấy vị trí Trường sinh của ngũ hành làm chỗ). Lòng dạ rộng rãi khoáng đạt là vì Thủy và Hỏa hòa hợp trong tình tính. Mưu sâu nghĩ xa là vì sao Đức nằm ở cung trầm tĩnh. Nghề nghiệp tinh vi (?) là vì Đế tọa (sao chủ tôn quý) giữ ở quán văn chương. Khôi cương (bốn ngày Canh Thìn, Canh Tuất, Nhâm Thìn, Mậu Tuất, chủ tính cương cường) có cái cơ linh hoạt biến hóa. Ly và Khảm (quẻ Ly thuộc lửa, quẻ Khảm thuộc nước) là cửa ngõ của sự thông minh.
Quý nhân (sao lành chủ được người có thế lực giúp đỡ), Lộc (vị trí can ngày được hưởng bổng lộc, sung túc) và Mã (Dịch mã, sao chủ đi xa, dời đổi, bôn tẩu) thì nên gặp. Kiếp (Kiếp tài, cùng hành với can ngày mà khác âm dương, chủ tranh đoạt tiền của), Nhận (Dương nhận, chỗ khí cực thịnh như lưỡi dao, chủ hung bạo) và Không vong (hai chi bị trống trong một tuần mười ngày, chủ hư hỏng, rỗng không) thì nên tránh xa. Gặp Trường sinh (giai đoạn khí mới sinh ra trong vòng mười hai giai đoạn sinh, vượng, suy, tuyệt của ngũ hành) thì được quý nhân yêu mến. Gặp Suy, Bại (giai đoạn khí yếu và sa sút) thì bị kẻ tiểu nhân ghét bỏ.
Bốn cung (bốn trụ) rối loạn thì người bất nhân bất nghĩa; ngũ hành tương sinh (hành này sinh dưỡng hành kia nối tiếp nhau) thì người hiếu thảo trung thành. Ấn (hành sinh ra can ngày, chủ che chở, học vấn, danh vị) và Lộc nằm ở chỗ bị hình xung (hình là hai chi làm hại nhau, xung là hai chi đối nghịch đánh nhau) thì lòng rối thân bận. Ngày và giờ nằm trong Quỷ khố (kho chứa hành khắc can ngày, tức kho của sao khắc mình) thì lo nhiều vui ít.
Can ngày (can của trụ ngày, đại diện cho bản thân người có lá số) vượng thì tai họa ít; Tài (hành do can ngày khắc, chủ tiền của, cũng chỉ vợ đối với đàn ông) và mệnh suy thì buồn rầu nhiều. Cơm áo phải bôn ba là vì chỗ vượng bị khắc. Danh lợi thành rồi lại bại là vì đất quý gặp tổn thương. Họa phúc cả đời dựa vào ngày và giờ sinh; lành dữ trong một năm dựa vào khí vận.
Phúc tinh có khí lực thì có biến động, được thăng chức. Năm khắc, vận dữ thì người lìa tan, của cải mất mát (?). Đại vận (vận lớn, mỗi chặng mười năm) nguy thì sinh trăm thứ họa; lưu niên (vận của từng năm đang trôi qua) lành thì trừ được ngàn tai ương. Không phải chỗ Tuyệt (giai đoạn khí dứt hẳn) mà đi đến Tuyệt thì tiền của và mệnh nghiêng đổ nguy nan; cầu sinh mà được sinh thì danh lợi như ý.
Gặp Tam hợp (ba chi hợp thành một cục ngũ hành) hay Lục hợp (hai chi hợp nhau thành đôi) thì lành nặng dữ nhẹ. Gặp Thất sát (hành khắc can ngày cùng âm dương, chủ áp bức, nguy hiểm) và các hung thần thì họa sâu phúc mỏng. Được thăng chức tiến quan ắt là do năm Lộc gặp (?). Sắm sản nghiệp, thêm ruộng đất ắt là gặp đất hợp với Tài. Tuế quân (can chi của năm đang xét, tức Thái tuế) xung khắc đè ép thì chủ tai họa; đại vận bị tổn thương thì rất ít điều lành. Năm nên sinh cho vận, vận thích sinh cho thân; ba ngôi (năm, vận, thân) tương sinh thì cả năm như ý.
Tài và Quan (hành khắc can ngày khác âm dương, chủ chức vụ, danh phận) đều vượng thì nên hiển đạt trên đường làm quan. Tài và Thực (Thực thần, hành do can ngày sinh ra cùng âm dương, chủ ăn uống, phúc lộc) đều tốt thì đâu phải mắc kẹt mãi trong nhà tranh nghèo. Lộc vào đất tụ khí sinh thì biết là giàu sang; Mã chạy về quê Lộc vượng thì đoán được là vinh hoa. Muốn được lời lãi trong buôn bán giao dịch thì cần gặp Lục hợp. Can giờ mang Lộc chầu về nguyên (về can ngày) thì chủ yên ổn hưởng phúc. Tháng suy mà giờ vượng thì tuổi trẻ sung túc (?). Gốc nặng mà chủ (can ngày) nhẹ thì suốt đời trôi dạt.
Quen kiếm lợi chốn chợ búa (?) ắt vì ở chỗ vượng gặp Tài. Bỗng nhiên hiển đạt, dựng nên cơ nghiệp ắt là trong chỗ hình mà thấy quý. Chủ và gốc đang lúc đắc thời thì được người nữ giúp đỡ. Quý và Lộc hữu tình (hợp nhau, giúp nhau) thì nhờ người quân tử mà gặp điều lành. Buôn phương nam, đi phương bắc ắt biết là đường Mã thông suốt; buôn đông chạy tây ắt là nhờ cái lợi của vận xe ngựa (?).
Can ngày khốn yếu thì như Bá Ngưu (học trò Khổng Tử, mắc bệnh hiểm mà chết) dám đâu oán trời xanh; Lộc Mã suy yếu thì như Nhan Tử (Nhan Hồi, học trò giỏi nhất của Khổng Tử, chết trẻ) khó tránh được số yểu. Dữ, không gì dữ bằng chi mang Nhận; lành, không gì lành bằng can mạnh. Mã kém, Tài yếu thì trai trốn gái chạy. Gặp Thiên la Địa võng (Tuất, Hợi là lưới trời; Thìn, Tị là lưới đất, chủ bị vây khốn) thì gặp tai họa oan uổng bất ngờ. Đường cùng gặp Kiếp thì nguy nan ngờ vực, ắt là phạm Tự hình (chi tự hình chính nó: Thìn gặp Thìn, Ngọ gặp Ngọ, Dậu gặp Dậu, Hợi gặp Hợi). Chỗ Tuyệt mà gặp Tài thì vợ con khó hòa thuận sống đến già.
Gặp Đại hao, Tiểu hao (thần sát chủ hao tán của cải) thì phần nhiều vì cờ bạc mà mất nhà. Gặp Quan phù, Tử phù (thần sát chủ quan sự và chết chóc) ắt chủ tù ngục kiện tụng, có khi còn lặp lại (?). Tứ trụ gặp Tuyệt, tam mệnh (ba yếu tố gốc của lá số: can, chi và nạp âm, tức hành gán cho cặp can chi) bị hình thương thì khó tránh hình phạt đồ (bắt đi lao dịch) hay giảo (thắt cổ), rốt cuộc phải chịu khổ bị thích chữ vào mặt. Nếu gặp Ngũ quỷ (hung thần chủ tai họa quái lạ) thì bị sét đánh, hổ vồ chẳng nghi; lại gặp thêm các hung thần thì chắc chắn gặp tai ác, chết bất đắc kỳ tử. Đàn bà phần nhiều dâm đãng hèn hạ, đàn ông ắt ngang ngược điên cuồng.
Có người hỏi về tính tình con người, hiền hay ngu, thiện hay ác: trước hết xét quý thần và hung sát vượng hay suy, sau mới tìm đến chỗ khéo léo linh biến. Người lòng cao ngạo thì Khôi cương gây họa; người tính hiền thuận thì Lục hợp đem điều lành. Xem người thanh nhàn phóng khoáng thì thấy gặp sao Hoa cái (sao chủ cô độc, thanh cao, nghệ thuật, tôn giáo) và Cô hư (sao chủ cô quạnh, trống vắng). Kẻ ưa cậy thế, làm càn thì phạm cái quyền của Thiên quan (tức Thất sát) và Kiếp, Nhận. Kiếp, Nhận sinh tính keo kiệt bủn xỉn, lại sinh mưu mô hiểm hóc.
Mưu lược phần nhiều do Nhâm Quý (thuộc Thủy); uy mãnh ắt gốc từ Bính Đinh (thuộc Hỏa); Giáp Ất (thuộc Mộc) thuận thì nhân từ, độ lượng; Canh Tân (thuộc Kim) thiếu kém thì quả quyết mà không cương cường. Gặp Cô, Tù (chỗ khí cô lập, bị giam hãm) thì thiếu tinh thần; gặp Phá, Bại thì hay sơ suất. Người bị hình, chiến thì ngu ngoan; người yên tĩnh thì hiền tài; người nóng nảy hỏng việc là do Hỏa thịnh; người nhẫn nhịn là do nhiều Kim.
Kim Thủy nắm lệnh (được mùa sinh, đang lúc mạnh) mà sinh cho nhau, Hỏa Thổ gặp thời mà giúp nhau, thì chẳng nhọc lòng mà cơm áo tự đủ, chẳng tốn sức mà gia nghiệp tự thành. Lại nếu có Đức thần (Thiên đức, Nguyệt đức, sao lành chủ hóa giải tai ách) phò trợ thì ắt được làng xóm kính trọng. Quý và Lộc củng vào ngôi (hai bên ôm lấy vị trí ấy) thì ắt có tên ở đài tỉnh (các cơ quan trung ương của triều đình).
Điều đáng lo là có phúc mà không thành phúc; điều đáng ngại là đã thành mà không thành. Có phúc mà không thành phúc là chỗ lành lại gặp dữ; thành mà không thành là cách cục (khuôn mẫu tổng thể của lá số) bị phá. Làm hại cách thì hại phúc; phá cục thì chuốc họa. Ví như lúa non gặp hạn mùa thu thì kho mùa đông trống rỗng; hoa bị sương mùa xuân thì quả mùa hè không thành. Mưu trí dẫu dư dật mà dùng ra chẳng nên việc; dẫu có tài xoay trời chuyển đất mà không toại được việc lập công dựng nghiệp.
Há chẳng thấy Lịch Sinh (Lịch Tự Cơ, mưu sĩ của Hán Cao Tổ, bị vua Tề bỏ vạc nấu chết), Phạm Tăng (mưu sĩ của Hạng Vũ, bị nghi ngờ, chết vì nhọt sau lưng), Uyên Minh (Đào Uyên Minh, bỏ quan về quê ở ẩn), Tử Mỹ (Đỗ Phủ, nhà thơ đời Đường, lưu lạc về phía tây), Mạnh Dư (?) không gặp thời, Phùng Diễn (người đời Hán, có tài mà không được dùng) về tay không, Mãi Thần (Chu Mãi Thần, lúc nghèo vác củi vừa đi vừa hát đọc sách), Giang Cách (người đời Hán, nhà nghèo khổ rét mà vẫn ngồi đọc sách). Bởi có lúa non mà không trổ bông, có trổ bông mà không kết hạt. Lại gặp thương tổn, bại hoại quá nặng thì phúc phận chẳng hơn kẻ cắt cỏ kiếm củi; dẫu có trăm nghề, nhiều tài cũng khó tránh đói rét bệnh khổ, khốn cùng nơi ngòi rãnh: ấy là mệnh khiến nên như vậy.
Muốn hỏi giàu và sang cùng thịnh do đâu mà có: không gì lớn bằng nền tảng gốc rễ, không gì lạ bằng tú thực. Bậc thông thánh đạt hiền thời nào cũng có; người cực giàu cực sang từ xưa đều thế. Có người sinh trong cục Sát mà văn cao võ hiển; có người ở dưới Quan đới (giai đoạn khí mới trưởng thành, như người vừa đội mũ thắt đai) mà nghiệp lớn tài lạ. Cái vi diệu như thế suy đoán thế nào? Trước hết bàn đến tam kỳ tứ phúc (những cách kỳ lạ và phúc lành) bên trong Học đường; sau xét đến nhất cát nhị nghi (những điều lành, điều thích hợp) bên ngoài cách cục.
Như ngày Kỷ Mùi gặp Giáp Tý là điềm lành; Nhâm Thìn gặp Đinh Tị là điềm tốt; Nhâm Tý gặp Bính Ngọ chủ người phong nhã có học; Tân Dậu gặp Bính Thân là kẻ sĩ tuấn tú vinh hoa. Âm dương hoàn toàn dựa vào sự thuần đẹp; tạo hóa thích nhất là tương sinh. Khó phân biệt là Nhật tinh Nguyệt hoa (cách cục tinh hoa của mặt trời, mặt trăng); khó lường là Ngọc đường Kim quỹ (sao quý chủ sang trọng, giàu có); ai có được thì vinh, ai gặp được thì sang.
Nếu bàn đến hiền ngu, hiển đạt hay chìm khuất thì không ngoài sự nhào nặn của tạo hóa (như thợ gốm xoay bàn nặn đồ). Ví như chim phượng sinh ra từ (?), rắn hóa thành rồng, lan thơm vẫn mọc giữa đám cỏ dại, cây khô vẫn sống nơi núi đồng. Trẻ sang già hèn, trước gian truân sau hanh thông, ấy là do đại vận suy hay vượng mà đưa đến giàu sang thay đổi. Cách cục thuần mà trở thành tạp thì buồn rầu như cảnh xuân tàn; vận đi đến tuổi già mà đắc thời thì thong dong lúc về chiều. Cho nên thời có xuân thu, trăng có tròn khuyết.
Từng thấy con nhà nhờ của cải và phúc ấm cha ông, cha mẹ vừa mất là sa sút không nơi nương tựa; lại thấy người cày ruộng câu cá, vận vừa thông là hiển đạt khác thường. Tước lộc nhiều năm, một sớm đều mất. Người thời vận đến thì gặp đúng thời; người gặp sinh vượng chưa hẳn không có điều dữ. Hữu tình thì thông suốt, vô tình thì bế tắc; được lệnh thì lành, bị xung thì dữ. Năm gặp Quan, Ấn thì đường làm quan ắt được cất nhắc; vận gặp Thực, Tài thì dân thường cũng được vinh hiển thịnh vượng.
Có người lúc nhỏ dựa vào vinh hiển của ông cha, lớn lên nhờ vào phú quý của con cháu; lại có người từ lúc để tóc trái đào (tuổi nhỏ) đã gian khổ, đến già vẫn không nơi nương tựa: ấy là do tứ trụ vượng hay suy, cùng đại vận hanh thông hay bế tắc. Há chẳng thấy cây khô héo dẫu gặp xuân cũng không tươi, còn ngọn cây sum suê dẫu trải sương giá vẫn không tàn. Giờ và ngày lại kém thì năm tháng về sau ắt không có kết cục tốt; giờ sinh có khí vượng chầu về nguyên thì ắt có phúc lúc tuổi già.
Xưa có viên ngọc được mài giũa mà giá trị bằng mấy thành; đời có người đơn độc một mình mà tự dựng nên gia nghiệp, như vàng qua lò luyện mà không hao, như cây tùng bách qua mùa rét mà không tàn. Lẽ tiêu tức (sự mất đi và nảy sinh, suy và thịnh luân chuyển) diệu ở chỗ biết biến thông; họa phúc phải xét ở chỗ suy vượng. Mong (?) các bậc quân tử hiểu mệnh cùng bàn xét.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video