BÀN VỀ ĐẠI VẬN (các chặng vận, mỗi chặng mười năm, nối tiếp nhau suốt đời người; tính khởi từ trụ tháng sinh)
Vận là quán trọ dọc đường đời người. Thuyết xem mệnh, trước hết lấy tam nguyên (ba phần gốc của lá số: thiên nguyên là can, địa nguyên là chi, nhân nguyên là các can ẩn trong chi), tứ trụ (bốn cột năm, tháng, ngày, giờ sinh, mỗi cột gồm một thiên can và một địa chi), sự sinh tử của ngũ hành (năm hành Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ) và cách cục (kiểu tổ hợp đặc trưng của lá số) gộp lại để định nền gốc. Sau đó mới xét kỹ vận khí, phối hợp theo đó mà định tốt xấu cả đời.
Nền gốc như cái cây, vận khí như mùa xuân. Xuân mà không có cây thì không có chỗ để hiện ra; cây mà không có xuân thì không tươi tốt. Nền gốc mỏng manh thì như cỏ dại gặp (?) gió xuân lặng lẽ nảy lên, cũng có thể xanh tốt, nhưng sao lâu bền được? Nền gốc dày chắc thì như tùng bách vững vàng, không bị giá rét cuối năm làm thay đổi. Đó chính là điều gọi là trước bàn nền gốc, sau mới nói vận khí vậy.
Người xưa tính đại vận mỗi thần (một địa chi) là mười năm, và quy đổi ba ngày thành một năm, là vì sao? Vì một tháng, từ ngày đầu tháng đến ngày cuối tháng giáp vòng, có ba mươi ngày; một ngày, ngày đêm giáp vòng, có mười hai giờ (mỗi giờ là một canh giờ, bằng hai tiếng đồng hồ ngày nay). Tính vận khí của mười năm thì ba ngày có ba mươi sáu giờ, ứng với ba trăm sáu mươi ngày, là số của một năm. Trong một tháng có ba trăm sáu mươi giờ, quy đổi theo tiết khí (hai mươi bốn mốc thời tiết trong năm; ở đây chỉ các "tiết" mở đầu mỗi tháng như Lập Xuân) thì tính ra ba nghìn sáu trăm ngày, là mười năm của một thần.
Đời người lấy một trăm hai mươi năm làm một vòng trời trọn vẹn. Phép quy đổi nhất định phải dùng số ngày giờ đã trải qua kể từ ngày sinh, tính đến tiết khí. Dương nam âm nữ (con trai sinh năm có can dương: Giáp, Bính, Mậu, Canh, Nhâm; con gái sinh năm có can âm: Ất, Đinh, Kỷ, Tân, Quý) thì đại vận lấy số ngày giờ từ ngày sinh đến tiết khí sắp tới phía sau làm số, và đi thuận. Âm nam dương nữ thì đại vận lấy số ngày giờ từ ngày sinh lùi về tiết khí đã qua phía trước làm số, và đi nghịch.
Ví như con trai dương năm Giáp Tý, sinh giờ Tỵ ngày hai mươi bốn tháng mười hai; tháng ấy, giờ Thân ngày hai mươi chín là tiết Lập Xuân (mốc bắt đầu mùa xuân). Con trai dương thì đếm số ngày sắp tới: từ giờ Tỵ ngày hai mươi bốn đến giờ Tỵ ngày hai mươi lăm mới đúng là một ngày thật; đến giờ Thân ngày hai mươi chín thì vừa đúng năm ngày ba giờ đến tiết khí. Thực trải qua sáu mươi ba (giờ) (?), quy đổi sáu mươi ba giờ ra thì tính được sáu trăm ba mươi ngày, tức là đại vận một năm lẻ chín tháng, khởi từ Đinh Sửu. Phải kể từ sau ngày sinh tháng mười hai, thực trải qua hai mươi mốt (?) ngày tháng thì vận mới dời cung; tức là trong vòng vượt qua ba năm chín tháng (?) mới đúng là người sinh tháng mười hai năm Giáp Tý đi đại vận một năm lẻ chín tháng.
Người nay tính vận phần nhiều dùng phép ước chừng: thấy một năm lẻ tám tháng khởi vận thì làm tròn thành hai năm, hoàn toàn không hiểu con số quy đổi theo thực tế đã trải qua.
Lại nói: đại vận là mặt ngoài và mặt trong của bát tự (tám chữ can chi của tứ trụ). Khi lấy dùng phải lường xem nông hay sâu; khi tính thành năm phải so xem nhiều hay ít. Ba ngày làm thành một năm, thấy dư thì người ta gọi là "lẻ", thấy thiếu thì gọi là "mượn"; nhưng chỉ biết lẻ với mượn mà không biết vì sao lại lẻ, vì sao lại mượn. Ví như mệnh dương, sinh vào khắc đầu chính giờ Sửu (khắc là đơn vị thời gian nhỏ, khoảng mười lăm phút) ngày mồng một tháng giêng, đến khắc đầu chính giờ Sửu ngày mồng bốn là tiết Lập Xuân, thì tính là đủ một năm. Nếu Lập Xuân rơi vào giờ Dần thì dư một giờ, tức lẻ một tuần (mười ngày); nếu thiếu một giờ thì mượn một tuần.
Lại xét theo phép đi vận: ví như sinh vào khắc đầu chính giờ Tý ngày mồng một tháng giêng năm Giáp Tý, đi vận đến khắc đầu chính giờ Tý ngày mồng một tháng giêng năm Ất Sửu thì tính là một năm; nhưng trong năm có sáu tháng thiếu (tháng hai mươi chín ngày), nên phải tiến thêm sáu ngày, đến khắc đầu chính giờ Tý ngày mồng bảy mới đủ một năm. Chỉ cần đủ mười hai tháng, nhưng vì năm ấy có tháng tư nhuận nên lại dư một tháng, phải lùi về khắc đầu chính giờ Tý ngày mồng bảy tháng mười hai năm ấy để giao vận. Từ đó về sau, mỗi mười năm tròn mới đổi một vận. Nếu người học không biết khắc sinh, chỉ biết giờ sinh, thì cứ lấy giờ sinh mà tính đến giờ của tiết (?) cũng không sai mấy.
Phàm vận đi ở thiên can thì dùng kèm cả thần của địa chi; vận ở địa chi thì bỏ thứ thuộc thiên can. Vì đại vận coi trọng địa chi, nên mới phân biệt đi phương Đông (?), phương Nam, phương Tây, phương Bắc. Thứ làm hại dụng thần (yếu tố ngũ hành được chọn làm chỗ dựa chính của lá số) thì muốn vận chế ngự nó; thứ giúp ích dụng thần thì muốn vận sinh cho nó. Thân (bản thân người mệnh, tức can ngày sinh) yếu thì muốn vận dẫn vào vùng vượng (nơi khí của mình mạnh).
Quan (chính quan: hành khắc can ngày, khác tính âm dương, chủ chức tước, danh vị) thì muốn vận sinh, không muốn vận làm tổn thương. Sát (thất sát: hành khắc can ngày, cùng tính âm dương, chủ áp lực, uy quyền, tai họa) thì muốn vận chế ngự, không muốn vận giúp thêm. Tài (hành bị can ngày khắc, chủ tiền của, vợ) thì muốn vận nâng đỡ, không muốn vận cướp đoạt. Ấn (hành sinh ra can ngày, chủ sự che chở, học vấn, ấn tín) thì muốn vận vượng, không muốn vận suy. Thực (thực thần: hành do can ngày sinh ra, cùng tính âm dương, chủ ăn lộc, phúc hưởng) thì muốn vận sinh, không muốn vận gặp kiêu (kiêu thần, tức thiên ấn, thứ khắc thực thần) hoặc tuyệt.
Lại xem tứ trụ mạnh yếu thế nào: vốn có hay vốn không, vốn nhẹ hay vốn nặng. Như người Mộc lấy Kim làm quan, thì con trai dương vận ra khỏi Mùi vào Thân, con trai âm vận ra khỏi Hợi vào Tuất. Người Kim lấy Mộc làm tài, thì con trai dương ra khỏi Sửu vào Dần, con trai âm ra khỏi Tỵ vào Thìn; đều là hướng tới lộc (chỗ can ngày đạt khí lâm quan, chủ bổng lộc) và gặp mã (dịch mã, sao chủ di chuyển, thăng tiến). Vốn có quan, đi vận quan thì phát quan; vốn có tài, đi vận tài thì phát tài; vốn có tai họa, đi vận tai họa thì phát tai họa.
Lại xem năm và giờ sinh được khí nông hay sâu (?): tứ trụ được sát (?) sâu thì vừa đón vận đã phát; được khí nông thì phải giao qua hẳn vận mới phát; được khí ở mức giữa thì vận đi đến giữa chặng mới phát. Lạc Lộc Tử (tác giả cổ về môn số mệnh) nói: "Khí ấy, cái sắp tới thì tiến lên, cái đã thành công thì lui đi." Hòa thượng Oánh (người chú giải sách của Lạc Lộc Tử) nói: "Đón nó bằng lâm quan, đế vượng (hai giai đoạn khí mạnh nhất trong vòng mười hai giai đoạn thịnh suy: trường sinh, mộc dục, quan đới, lâm quan, đế vượng, suy, bệnh, tử, mộ, tuyệt, thai, dưỡng), đó là cái sắp tới thì tiến; quay lưng với nó bằng hưu, phế, tử, tuyệt (các trạng thái khí suy, mất thời), đó là cái đã thành công thì lui."
Lại nói: "Lúc sinh gặp đất hưu bại thì tuổi nhỏ côi cút nghèo khó; lúc già gặp vùng khỏe mạnh hưng vượng thì tuổi xế chiều lại lận đận." Hòa thượng Oánh nói: "Thân phải theo vận, tất nhờ vận để nuôi thân; thế phải kịp thời, cũng nhờ thời mà thành thế." Lại nói: "Sinh gặp năm vượng thì vận nên ở vùng vượng; về già gặp năm suy thì vận lại hợp với đất khốn khó." Hồ Trung Tử (tác giả sách mệnh học) nói: "Người già và trẻ nhỏ chớ ngồi vào chỗ cường thịnh; người tráng niên khỏe mạnh mới nên hướng về chỗ vượng. Sinh vượng tuy tốt nhưng chưa chắc đã tốt; suy diệt tuy xấu nhưng chưa chắc đã xấu. Hiểu thấu điều này mới có thể bàn vận."
Vì người ta từ lúc sinh đến lúc già, tất phải đi từ thơ ấu (?) đến trai trẻ rồi tráng niên. Lúc mười tuổi đang tuổi thiếu niên, chỉ nên đi các chỗ thai, dưỡng, trường sinh, mộc dục, quan đới. Ba mươi, bốn mươi tuổi là lúc dương khí mạnh, sức lực đang thịnh, có thể đi chỗ vượng. Năm mươi, sáu mươi tuổi thì thiên quý (tinh khí sinh dục trong cơ thể, theo y học cổ) đã khô cạn, chỉ nên đi các chỗ suy, bại, tử, tuyệt. Trái với điều này thì gọi là cả đời vận đi ngược, ba hạn (ba thời kỳ đầu, giữa, cuối đời) đều bôn ba vất vả; dẫu về già vào được vùng vượng thì cũng đã không còn hợp nữa.
Lại (?) nói: Ngũ hành trong mệnh suy thì vận nên thịnh; ngũ hành thịnh thì vận nên suy. Suy mà lại đi vận suy, gọi là "bất cập" (không tới), không tới thì gian truân, lận đận, trì trệ. Thịnh mà lại đi vận thịnh, gọi là "thái quá" (vượt mức), vượt mức thì va đập, lúc thành lúc bại. Cốt yếu là phải quy về mức vừa phải mà thôi.
Lạc Lộc Tử nói: "Năm tuy gặp quan đới mà vẫn còn tai họa sót lại; vận mới vào vùng suy mà vẫn còn hưởng chút phúc." Vương thị chú rằng: năm và vận có khi vừa rời đất mộc dục (còn gọi là bại, chỗ khí còn non yếu dễ sa ngã), đi thuận đến quan đới, chưa thể vội cho là phúc, vì còn tai họa sót lại của suy bại; có khi từ đất vượng đi ra, mới vào vùng suy, cũng chưa thể vội cho là họa, vì còn hưởng chút phúc của vùng vượng. Bởi thế việc đi vận mới có thuyết "năm năm trước, năm năm sau".
Hồ Trung Tử nói: "Sắp hết mà chưa hết, há chẳng có tai ương bế tắc kéo dài; sắp giao mà chưa giao, vẫn còn tai họa sót lại (?)." Ý là: vận đang đi ở chỗ suy tuyệt, sắp vào đất tốt lành, thì ngay lúc sắp rời đi còn gặp trắc trở nặng; vận đang ở đất tốt lành, sắp vào chỗ suy tuyệt, thì ngay lúc mới vào còn được thêm phúc. Lại nói: "Vận tốt chưa đến đã làm ra phúc trước; vận xấu (?) đã qua rồi mới gây tai ương." Đó là cái lẽ lửa chưa bùng ngọn đã có khói trước, nước đã chảy đi mà chỗ ấy vẫn còn ướt, nên xét thêm cho kỹ.
Lại nói: "Âm nam dương nữ thì xem năm ra vận, vào vận; âm nữ dương nam thì xem thêm năm gặp nguyên thần (một hung sát, còn gọi là đại hao, chủ hao tổn, trắc trở)." Ý là âm nam dương nữ nhận khí không thuận, nên đại vận phải xem năm ra vận, vào vận, vì có biến đổi tốt xấu; dương nam âm nữ nhận khí tuy thuận, không lấy năm ra vào vận làm điềm ứng, nhưng cũng không được gặp ách nạn của nguyên thần. Hồ Trung Tử nói: "Nguyên thần phạm vào vận, như Khổng Tử bị vây đói ở nước Trần, nước Thái", chính là vậy.
Lại nói: Phàm đại vận đi đến chỗ có lợi là vận tốt lành hanh thông, nhưng cũng không thể lúc nào cũng là phúc; phải có thái tuế (can chi của năm đang trải qua) và hành niên (vận nhỏ tính theo từng tuổi) cũng ở chỗ sinh vượng, hòa hợp thì mới phát phúc. Nếu đại vận đến vùng tốt mà thái tuế từng năm và tiểu vận (vận nhỏ đổi mỗi năm) lại đến vùng hình hại (các quan hệ địa chi gây tổn thương, chống đối nhau) thì cũng chủ những phiền lụy vặt, tai họa nhẹ thoáng qua, nhưng không thành hại lớn. Nếu đại vận đi vào đất gian truân, hung họa, thái tuế từng năm lại gặp hình xung (hình: tổn thương; xung: hai chi đối nhau va chạm), tiểu vận bất hòa, xung kích vào tử tuyệt, thì mới chủ phát họa. Nếu tiểu vận và thái tuế đến chỗ sinh vượng, lộc, mã, quý nhân (sao chủ được người giúp đỡ) và mọi cát thần (sao tốt), thì năm ấy lại có chút vui mừng nhỏ, qua rồi thì thôi.
Chúc Thần Kinh nói: Phàm suy họa phúc của mệnh, trước hết phải lường nền gốc dày hay mỏng, rồi sau mới định tai họa hay phúc lành. Như mệnh có mười phần phúc khí, đi ba bốn phần vận xấu thì đều không thấy hung, vì sức phúc dày vậy; nếu năm sáu phần vận xấu thì chỉ là tai họa nhẹ, phiền lụy vặt thôi; đến bảy tám phần vận xấu mới có tai họa nặng. Như mệnh có năm phần phúc khí, đi ba bốn phần vận xấu đã là rất hung; nếu bốn năm phần vận xấu thì ắt phải chết, vì nền gốc không vững vậy.
Nếu đại vận đã từng đi qua chỗ trường sinh của bản mệnh thì gọi là vận khí thịnh, dù năm và vận đến xung khắc thì họa cũng không nặng, vì vận khí mạnh vậy. Chưa trải qua trường sinh mà năm và vận hình, xung, khắc, phá thì liền thành tai họa, vì khí chưa đủ, vận còn yếu vậy. Nếu đã qua vượng tướng (khí đang thịnh và đang lên) mà gặp tử tuyệt, như mệnh không tốt thì tai họa cũng nhẹ, vì đó là lẽ thuận của âm dương ngũ hành thay cũ đổi mới; dù chết vào lúc ấy thì cũng là do bệnh mà mất (?). Nếu vừa trải qua trường sinh rồi đi vào đất bại, trong đó có hình khắc, ác sát (sao dữ) ứng hợp với mệnh mà hiện ra, thì khí ngũ hành quay ra đánh nhau, nên có cái chết dữ dằn (?).
Lại nói: Phàm đi vận đến trường sinh thì chủ có việc gây dựng, làm mới; đến lâm quan, đế vượng thì chủ hưng thịnh vui vẻ, phát phúc, tiến tài, sinh con, ruột thịt có việc mừng; đến vùng suy, bệnh thì phần nhiều có việc sa sút, hao tài, bệnh tật; đến vùng tử, tuyệt thì chủ người ruột thịt chết, có tang, bản thân suy vi, tai họa, đần độn buồn bực, trăm việc trắc trở; đến vận bại (mộc dục) thì chủ thất thế, lười biếng, mê muội rượu chè sắc dục; đến vùng thai, khố (tức mộ, chỗ khí thu cất lại), thành hình (dưỡng), quan đới thì trăm việc vừa phải, bình an, khỏe mạnh, êm ả.
Phàm đi vận đến chỗ giáp quý (hai bên kẹp lấy quý nhân), hoa cái (sao chủ văn chương, tôn giáo, tính thanh cao), quý nhân, lục hợp (sáu cặp địa chi hợp nhau), cùng chỗ được khí sinh vượng thì đều chủ việc lành, vui mừng. Nhưng vẫn phải xét nền gốc lúc sinh: nền gốc mười phần thì vận chỉ cần năm phần là ứng; nền gốc năm phần thì vận phải mười phần mới ứng (?); phúc và họa cũng thế. Phàm đi vận đến lâm quan, đế vượng mà có thái tuế nắm giữ, thì người làm quan chủ có việc mừng được dâng sớ tiến cử, đổi lên phẩm trật mới; gặp quan, ấn, thực thần cũng vậy. Đến đất mã vượng, quý nhân thì ắt được vào hàng hầu cận bên vua, vì quý là đạo của vua, còn mã chủ việc dời đổi, thăng chuyển vậy.
Lại nói: Phàm người tứ trụ nhiều dương, có Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, đi vận đến Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất, Hợi thì nhờ khí âm mà phát; người tứ trụ nhiều âm, có Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất, Hợi, đi vận Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ thì nhờ khí dương mà phát. Cả hai đều là âm dương cân bằng hòa hợp, nhưng người âm phát ở dương thì nhanh, người dương phát ở âm thì chậm.
Lại nói: Phàm mệnh Thủy, tứ trụ có Thổ, đến vận Hỏa vốn là vận tài (Thủy khắc Hỏa, Hỏa là tài) mà lại hóa thành quỷ (quan quỷ: thứ khắc mình), vì Hỏa sinh Thổ, Thổ khắc Thủy; ấy là tài hóa thành quỷ, phúc chuyển thành họa. Tứ trụ có Kim, đến vận Thổ vốn là vận quỷ mà lại thành tốt, vì Thổ sinh Kim, Kim sinh Thủy; ấy là biến quỷ thành chỗ trợ khí, đổi họa thành phúc.
Lại như người mệnh Thủy, trong trụ có Dần, Ngọ, Tuất hoặc nạp âm (hành ngũ hành gán cho từng cặp can chi trong sáu mươi hoa giáp) là Hỏa, lại đi vận Dần, Ngọ, Tuất thì đều là vận tốt. Nếu tứ trụ có Kim có Hỏa, vốn đã là (tốt) (?), mà đi vận Thủy thì bị chia xẻ mất phúc, tức thành vận không tốt. Tứ trụ nhiều Thổ mà lại đi vận Mộc, gọi là "tổn khí", chủ lộn xộn tạp nham; tuy có chỗ cứu thì cũng nhiều vất vả, tàn lụi. Các trường hợp khác cứ theo đó mà suy.
Lại nói: Người Đinh Sửu đi vận Đinh Mùi, gọi là "đem phàm vào thánh, lấy giả làm thật", không luận là lùi lại; tứ trụ vốn có Đinh Sửu, Đinh Mùi thì không thuộc trường hợp này. Như người Mậu Dần đi vận Đinh Sửu, tuy là thoái thần (can chi lùi lại một bậc trong vòng sáu mươi hoa giáp) nhưng lại có chỗ giúp đỡ, hóa thành phúc. Như người sinh năm Canh Thìn hoặc tháng Canh Thìn đi vận Ất Dậu, người sinh năm Ất Dậu hoặc tháng Ất Dậu đi vận Canh Thìn, gọi là "uyên ương từng đôi" (như đôi chim uyên ương sóng đôi, ý nói hai bên hợp nhau), chủ phát đạt; nhưng chồng chất nhiều lần thì không hay. Người Ất, Canh mà năm, tháng, ngày, giờ có Dậu thì rất xấu.
Người Giáp Thân đi vận Bính Dần, gọi là "sức ngang nhau mà xung nhau", chủ hao tài, tranh giành, tiến lui không rõ ràng. Người Bính Tuất đi vận Tân Mão, chủ trì trệ, chỉ hợp với võ quan. Người Bính Tý đi vận Nhâm Dần, Nhâm vào nhà Bính (Nhâm Thủy khắc Bính Hỏa), hao tài, không tốt. Các trường hợp khác cứ theo đó mà suy.
Lại nói: Phàm mệnh có "khí" và "tượng": thường lấy thiên can của giờ sinh làm khí, thiên can của tứ trụ làm tượng. Như giờ Giáp, giờ Kỷ thì có khí Thổ (Giáp và Kỷ hợp nhau hóa thành Thổ), Ất Canh là khí Kim, Bính Tân là khí Thủy, v.v.; đó là hóa tượng (tượng do hai can hợp lại biến thành hành khác). Giáp Ất, Bính Đinh là bản tượng (tượng giữ đúng hành gốc của can). Đi vận đến chỗ khí tượng đắc địa (gặp đất hợp, được thế) thì tốt, đến chỗ không đắc địa thì xấu.
Canh Tân, Nhâm Quý, Ất Canh, Bính Tân là tượng Kim Thủy, vận đến Thân, Dậu, Sửu là đắc địa. Canh Tân, Mậu Kỷ, Giáp Kỷ, Ất Canh là tượng Kim Thổ, vận đến Thân, Dậu, Thìn là đắc địa. Canh Tân, Bính Đinh, Ất Canh, Mậu Quý là tượng Kim Hỏa, vận đến Tỵ, Ngọ, Tuất (?) là đắc địa. Canh Tân, Giáp Ất, Ất Canh, Đinh Nhâm là tượng Kim Mộc, vận đến Sửu, Dần, Mão là đắc địa. Giáp Ất, Nhâm Quý, Đinh Nhâm, Bính Tân là tượng Thủy Mộc, vận đến Hợi, Tý, Thìn là đắc địa. Bính Đinh, Giáp Ất, Mậu Quý, Đinh Nhâm là tượng Hỏa Mộc, vận đến Dần, Mão, Mùi là đắc địa. Mậu Kỷ, Nhâm Quý, Giáp Kỷ, Bính Tân là tượng Thủy Thổ, vận đến Thìn là đắc địa. Mậu Kỷ, Bính Đinh, Mậu Quý, Giáp Kỷ là tượng Hỏa Thổ, vận đến Tuất là đắc địa. Mậu Kỷ, Giáp Ất, Giáp Kỷ, Đinh Nhâm là tượng Thổ Mộc, vận đến Mùi là đắc địa. Mậu Kỷ, Canh Tân, Ất Canh, Giáp Kỷ là tượng Kim Thổ, vận đến Sửu là đắc địa.
Xem thiên can tứ trụ được tượng gì. Như thuần (?) Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ thì cũng là năm tượng. Nếu lẫn tạp mà không vào được tượng nào thì không phát, có phát cũng không lâu. Như năm tượng thuần ấy cũng có tượng thái quá, vẫn phải xét kỹ nguyệt lệnh (chi của tháng sinh, quyết định hành nào đang nắm quyền) lúc sinh có đắc địa không, rồi mới xem vận đi đắc địa hay không đắc địa mà nói. Không được lấy việc gặp lộc, mã, quý nhân làm được vận, gặp không vong (chỗ trống rỗng, mất tác dụng), dương nhận (sao chủ hung bạo, sát thương), kiếp sát (sao chủ cướp đoạt, tai họa) làm mất vận.
Lại nói: Phàm đi vận thì xem nạp âm của năm sinh là Kim, Mộc, Thủy, Hỏa hay Thổ, để biết là người mệnh gì. Như mệnh Thổ mà đi phương Tây Nam thì có cái mừng "Tây Nam được bạn" (lời trong quẻ Khôn của Kinh Dịch; Khôn thuộc Thổ, ở Tây Nam). Mệnh Mộc đi phương Đông, mệnh Hỏa đi phương Nam, mệnh Kim đi phương Tây, mệnh Thủy đi phương Bắc, đều là đắc địa. Lại xem nạp âm của vận đang đi có hợp với mệnh không: cùng loại là tốt nhất, là tài hay quan thì kém hơn; nếu tiết khí (làm hao khí của mệnh) hoặc bị khắc nặng thì không tốt.
Lại nói: Người xưa lấy Giáp, Tý, Sửu… (?) để gọi can chi, sáu mươi giáp tý dùng chữ "hoa" (gọi là hoa giáp), đều là lấy cây cối để ví nghĩa: nếu thiên can địa chi được thời thì tự nhiên nở hoa, kết hạt, xanh tốt. Nguyệt lệnh là thiên nguyên (gốc trời của lá số) (?). Vận của mệnh khởi từ trụ tháng, ví như mầm cây: cây nhìn mầm thì biết tên cây, tháng có dụng thần thì biết cách cục. Cho nên nói giao vận như thay cây; mệnh có gốc, mầm, hoa, quả (năm là gốc, tháng là mầm, ngày là hoa, giờ là quả) chính là ý ấy.
Nếu ra khỏi Quý vào Giáp (đổi sang vòng giáp mới), ví như người bệnh lại vã mồ hôi (?), phần nhiều chủ không tốt. Lời xưa nói: "Bệnh thương hàn (bệnh sốt do nhiễm lạnh) thì đổi dương, đi vận thì đổi giáp; đổi qua được là người, đổi không qua được là ma." Ví như Giáp Tuất nối sang Quý Hợi là Hỏa Thổ nối sang Thủy; Sửu giao Dần, Thìn giao Tỵ, Mùi giao Thân, Tuất giao Hợi là chỗ rẽ góc của bốn phương Đông Tây Nam Bắc, gọi là "dời gốc ghép cây". Lại gặp cách đổi giáp nữa thì người hung phần nhiều chết, người hiền cũng gặp tai họa; người già rất kỵ, người trẻ thì đỡ hơn. Còn như Dần Mão Thìn, Tỵ Ngọ Mùi, Thân Dậu Tuất, Hợi Tý Sửu một khí liền nhau thì đều không phải chuyện ghép cây, dù gặp nối giáp cũng không có họa lớn.
Ví như Giáp Ất đi vận Dần Mão, gọi là kiếp tài, bại tài (cùng hành với can ngày, cướp mất tài), chủ khắc cha mẹ và các việc hao tài, mất của, tranh giành đánh nhau. Đi vận Bính Đinh, Tỵ Ngọ gọi là vận thương quan (hành do can ngày sinh ra, khác tính âm dương, chủ làm tổn hại quan), chủ khắc con cái, kiện tụng, tù tội. Đi vận Canh Tân, Thân Dậu là vùng thất sát, quan, chủ được danh tiếng vượt trội; thái quá thì tai họa, bệnh tật, bệnh hiểm. Đi vận Nhâm Quý, Hợi Tý là sinh khí, ấn thụ (tức ấn), chủ việc vui mừng, thêm của cải. Đi vận Thìn Tuất Sửu Mùi, Mậu Kỷ là vận tài, chủ danh lợi đều thông suốt.
Đây là cách luận cứng nhắc, phải tùy chỗ ưa chỗ kỵ của cách cục mà suy ra. Can vượng thì nên vận suy, đúng như câu: "Can yếu thì cầu nhờ chỗ khí vượng; có dư thì muốn chỗ thiếu để bù." Cần biết biến thông, lại kết hợp các thần sát (các sao tốt xấu) của lưu niên (năm đang trải qua) mà suy, thì ứng nghiệm như thần.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video