Thiên 58 — Bàn về tiểu vận

 Bàn về tiểu vận

 Đại vận (vận lớn, mỗi chặng mười năm, tính từ trụ tháng trong lá số) cai quản điều tốt xấu của mười năm. Tiểu vận (vận nhỏ, mỗi năm đổi một lần) nắm giữ tai họa hay điềm lành của một năm. Vậy tiểu vận được đặt ra để bù chỗ thiếu của đại vận.

 Người xưa cho nam khởi tiểu vận từ Bính Dần, nữ khởi từ Bính Thân (?) (đoạn sau ghi là Nhâm Thân) là vì sao? Bính Dần, Nhâm Thân là tên các cặp can chi. Can chi là hệ đếm kết hợp mười thiên can (Giáp, Ất, Bính, Đinh, Mậu, Kỷ, Canh, Tân, Nhâm, Quý) với mười hai địa chi (Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tị, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất, Hợi), dùng để ghi năm, tháng, ngày, giờ.

 Ấy là vì nguyên khí (khí gốc sinh ra sự sống) bắt đầu thai nghén ở Tý và đứng vững ở Tị. Tý là chỗ khởi đầu của khí, Tị là chỗ khởi đầu của sự bao chứa, tức thai nghén. Từ Tý đếm đi, nam đi thuận chiều ba mươi bước thì dừng ở Tị, nữ đi ngược chiều cộng dồn hai mươi bước cũng gặp ở Tị. Tị là chính dương (chỗ khí dương đầy đủ, ngay chính nhất), còn khí âm thì theo về đó.

 Vì thế thánh nhân dựa vào đó mà đặt ra lễ chế, theo phép "tham thiên lưỡng địa" (trời là số ba, đất là số hai; ở đây ứng với nam ba mươi, nữ hai mươi). Đó là sự phối hợp của con số tự nhiên.

 Từ Tị mà thụ thai (?), mười tháng sau thì nam được nuôi thành ở Dần, nữ được nuôi thành ở Thân. Thân là tam âm (chỗ ba hào âm, ứng với quẻ âm thịnh), Dần là tam dương (chỗ ba hào dương, ứng với quẻ Thái, lúc khí dương đã đủ). Cho nên vận năm khởi từ đó.

 Mặt trời sinh ở Giáp, mặt trăng sinh ở Canh. Mặt trời ở phương đông, mặt trăng ở phương tây, đó là hình ảnh của vợ chồng. Giáp thuộc về Dần, Canh thông với Thân. Vì vậy âm dương hợp nhau cho ngay chính, cốt để thuận theo lẽ của tính mệnh. Đó là lý do tiểu vận của nam khởi từ Bính Dần đi thuận, của nữ khởi từ Nhâm Thân đi ngược, đã định thì không thể đổi.

 Người chú giải nói: nam thuộc hỏa dương, nguyên khí khởi ở Mậu Tý, ba mươi bước đến Đinh Tị, thêm mười tháng đến Bính Dần. Dần thuộc mộc, Bính thuộc hỏa, đó là mộc sinh hỏa. Nữ thuộc thủy âm, nguyên khí khởi ở Canh Tý, hai mươi bước đến Tân Tị, thêm mười tháng đến Nhâm Thân. Thân thuộc kim, Nhâm thuộc thủy, đó là kim sinh thủy. Ấy là về mặt con số.

 Sách Bạch Hổ Thông (sách đời Đông Hán, do Ban Cố biên soạn, ghi lại các cuộc bàn luận về kinh điển) nói: nam ba mươi tuổi thì gân xương cứng cáp, đủ sức làm cha; nữ hai mươi tuổi thì da thịt đầy đặn, đủ sức làm mẹ. Hợp lại là năm mươi, ứng với "số đại diễn" (con số năm mươi trong Kinh Dịch, dùng để bói cỏ thi, tượng trưng cho số của trời đất) để sinh ra muôn vật. Dương là số lẻ và thư thả nên ba lần mười mới xong; âm là số chẵn và gấp gáp nên hai lần mười đã xong. Đạo "tham thiên lưỡng địa" là như thế. Ấy là về mặt lý lẽ.

 Có người lại tính theo tuần (mỗi nhóm mười cặp can chi, gọi theo cặp đứng đầu như tuần Giáp Tý, tuần Giáp Tuất…). Tuần Giáp Tý thì khởi như trên. Tuần Giáp Thân thì nam khởi Bính Tuất, nữ khởi Nhâm Thìn. Tuần Giáp Ngọ thì nam khởi Bính Thân, nữ khởi Nhâm Dần. Tuần Giáp Thìn thì nam khởi Bính Ngọ, nữ khởi Nhâm Tý. Tuần Giáp Dần thì nam khởi Bính Thìn, nữ khởi Nhâm Tuất. Cách tính ấy không đúng với ý ban đầu của thánh nhân khi đặt ra cách khởi vận năm.

 Người xem mệnh ngày nay chỉ dùng đại vận, không biết rằng tiểu vận cũng có liên quan. Đại vận tuy tốt mà tiểu vận không thông thì chưa thể nói ngay là may mắn. Đại vận tuy xấu (?) mà tiểu vận lại tốt thì cũng chưa thể đoán ngay là xấu. Tiểu vận này còn gọi là hành niên (năm đang đi tới, tức vận riêng của từng năm tuổi), không thể không lưu ý.

 Túy Tỉnh Tử (một nhà bàn mệnh lý) cho rằng tiểu vận của nam và nữ đều khởi từ giờ sinh, còn đi ngược hay thuận thì định theo năm sinh. Ví như mệnh dương, năm dương (?), sinh giờ Giáp Tý, thì vừa lọt lòng đã đi Ất Sửu, hai tuổi đi Bính Dần, mỗi năm một ngôi, hết vòng lại bắt đầu. Mệnh âm năm dương (?) thì đi ngược, cũng theo cách đó.

 Ông từng thử dùng và thấy nhiều lần ứng nghiệm. Nhưng cũng phải đem so với đại vận, với dụng thần (hành có ích nhất, giúp cân bằng lá số) trong các trụ (bốn cột năm, tháng, ngày, giờ của lá số) và với nhật chủ (thiên can của ngày sinh, đại diện cho bản thân người đó) để cân nhắc tốt xấu.

 Ở đồng hạn (những năm thơ ấu, khi chưa bước vào đại vận đầu tiên) thì chỉ dùng phép này. Nếu đi vào cung tử, tuyệt (giai đoạn khí của nhật chủ chết hẳn hoặc đứt hẳn trong vòng mười hai giai đoạn sinh vượng) hoặc cung có sát (sao hay hành khắc chế, gây hại cho nhật chủ) đang vượng, ắt gặp nguy nan. Trước hết phải xét kỹ bát tự (tám chữ can chi của năm, tháng, ngày, giờ sinh), xem hành nào suy, hành nào vượng, hành nào nên có, hành nào nên tránh, rồi dùng phép này mà suy đoán thì không gì là không trúng.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video