Thiên 65 — Bàn về tam hợp của địa chi

 Bàn về tam hợp của địa chi (tam hợp: ba trong mười hai địa chi kết hợp với nhau thành một nhóm cùng thuộc một hành; địa chi là mười hai ký hiệu Tý, Sửu, Dần, Mão… dùng để ghi năm, tháng, ngày, giờ)

 Xét theo các nhà làm lịch: các năm Thân, Tý, Thìn thì "sơ chi khí" (khí tiết đầu tiên trong sáu khí tiết của một năm) đều bắt đầu ở khắc thứ nhất của đồng hồ nước (khắc: đơn vị chia thời gian trên đồng hồ nước, một ngày đêm chia làm một trăm khắc). Các năm Tỵ, Dậu, Sửu thì sơ chi khí đều bắt đầu ở khắc thứ hai mươi sáu. Các năm Dần, Ngọ, Tuất thì đều bắt đầu ở khắc thứ năm mươi mốt. Các năm Hợi, Mão, Mùi thì đều bắt đầu ở khắc thứ bảy mươi sáu. Khí của mỗi nhóm đều bắt đầu cùng một khắc, đó là lẽ tự nhiên của trời đất, cho nên gọi là tam hợp.

 Có người lại cho rằng tam hợp giống như sự vận hành trong thân thể con người. Tinh (phần tinh chất gốc của sự sống) là gốc từ trời ban, khí (sinh lực vận hành trong thân) là gốc của thần (tinh thần, ý thức). Vì thế tinh là mẹ của khí, thần là con của khí. Mẹ con cùng sinh cho nhau, tinh, khí, thần đầy đủ mà không tan tác thì gọi là hợp. Bởi địa chi thuộc về "nhân nguyên" (phần "người" trong ba phần trời – đất – người của lá số: thiên can là thiên nguyên, địa chi là nhân nguyên), nên lấy điều này mà bàn.

 Ví như nhóm Thân, Tý, Thìn: Thân là mẹ của Tý, Thìn là con của Tý. Thân là nơi hành Thủy được sinh ra (trường sinh: giai đoạn khởi sinh của một hành), Tý là nơi Thủy mạnh nhất (đế vượng: giai đoạn cực thịnh), Thìn là kho chứa khí Thủy (?) (mộ khố: giai đoạn thu cất, cất giữ). Sinh tức là sản sinh, vượng tức là thành tựu, khố tức là thu cất. Có sinh, có thành, có thu, muôn vật có khởi đầu và có kết thúc, đó là lẽ tự nhiên. Cho nên Thân, Tý, Thìn (?) (nguyên văn chép "Thân, Tý, Thân") là Thủy cục (cục: thế liên kết của các địa chi tạo thành sức mạnh chung của một hành). Nếu ba chữ thiếu mất một thì sự biến hóa không thành cục, không thể bàn theo kiểu tam hợp hóa cục.

 Bởi đạo lý trong trời đất: hai thì hóa thành một, tức là điều gọi là "một âm một dương"; ba thì hóa ra muôn vật, tức là điều gọi là "ba sinh ra muôn vật". Các nhóm Tỵ Dậu Sửu, Dần Ngọ Tuất, Hợi Mão Mùi đều như vậy. Trong năm hành không nói đến hành Thổ là vì bốn hành kia đều nhờ Thổ mới thành cục, và muôn vật rốt cuộc đều trở về cất giữ trong đất. Nếu có đủ cả Thìn, Tuất, Sửu, Mùi thì tự nó được bàn là Thổ cục.

 Phàm lá số có hợp thì cần thành cục mới tốt. Giả như người sinh ngày Bính, Đinh (thuộc hành Hỏa): gặp Hợi Mão Mùi là cục Ấn (Ấn: hành sinh ra mình, ở đây Mộc sinh Hỏa, chủ về sự che chở, học vấn, danh dự), gặp Tỵ Dậu Sửu là cục Tài (Tài: hành mà mình khắc chế, ở đây Hỏa khắc Kim, chủ về tiền của), đó là được cục. Gặp Dần Ngọ Tuất thuộc Hỏa là bản cục (cục cùng hành với chính mình). Gặp Thân Tý Thìn thuộc Thủy là cục Quan (Quan: hành khắc chế mình, ở đây Thủy khắc Hỏa, chủ về chức tước, kỷ cương). Gặp Thìn Tuất Sửu Mùi thuộc Thổ là cục Thương (Thương quan: hành do mình sinh ra, ở đây Hỏa sinh Thổ, chủ về tài năng phô bày nhưng hay làm tổn hại chức quan).

 Lại như người ngày Bính gặp Tỵ Dậu Sửu, người ngày Đinh gặp Dần Ngọ Tuất, gọi là "cách tam vị lộc" (thể cách lộc ở ba vị trí). Ấy là vì Bính lấy Tỵ làm Lộc, Đinh lấy Ngọ làm Lộc (Lộc: địa chi mà thiên can của ngày sinh đạt sức mạnh chính đáng, chủ về bổng lộc, cơm áo), mà Dậu Sửu hợp với Tỵ, Dần Tuất hợp với Ngọ. Lạc Lục Tử (tác giả sách mệnh học cổ) nói: "Lộc có ba lớp (?)", lại nói: "Được một chia làm ba", điều này các bậc tiền bối không ghi chép. Hồ Trung Tử nói: "Được một chia làm ba, bẻ được cành quế tiên trong cung trăng" (ý nói thi đỗ cao, công danh hiển đạt), chính là nói điều này. Những trường hợp khác cứ theo lệ này mà suy.

 Phàm lục hợp (hai địa chi kết đôi với nhau, như Tý hợp Sửu, Dần hợp Hợi…) và tam hợp có mặt trong lá số thì chủ người ấy dung mạo đẹp đẽ, tinh thần yên ổn, thương sự sống ghét sự giết chóc, lòng dạ ngay thẳng, cư xử khéo léo, hay giúp đỡ, thông minh và thông suốt. Nếu là hợp mà các hành sinh cho nhau thì làm việc phần nhiều thành công; lại thêm có phúc thần (các sao tốt) qua lại thì phúc càng dày, một đời bình yên dễ dàng, nhiều tài nhiều nghề, lời nói hòa nhã, nét mặt vui vẻ, không so đo phải trái, có phúc che chở, được nhiều người thương mến.

 Nếu là hợp mà các hành khắc nhau thì người ấy khó phục vụ nhưng lại dễ làm cho vui lòng, phần nhiều hay định sẵn mưu tính, động làm thì thường chuốc lấy tổn thất; lại có hung sát (các sao xấu) đi kèm thì những chuyện bất ngờ dây dưa, gặp tai họa kinh hoàng, dữ dội, nhưng không đến mức tội lỗi nặng nề.

 Hợp ở chỗ Tử, Tuyệt (các giai đoạn suy kiệt, đứt đoạn trong vòng sinh vượng của một hành) thì chủ người có làm việc gì cũng chưa từng được như ý, không có uy nghi, tinh thần tầm thường thô lậu, bị người khinh rẻ, chí thấp khí hẹp, ưa kẻ tiểu nhân, ghét người quân tử, quen thói thấp hèn, tự làm mình rẻ rúng, một đời ít khi được thỏa lòng.

 Hợp với Kiến Lộc (Lộc nằm ngay ở tháng sinh) thì có nhiều của trời cho, được phúc danh tiếng ngoài dự liệu. Hợp với Chính Ấn và Quý Nhân (sao chủ được người có địa vị giúp đỡ) thì có phúc được ơn trên và được người quyền quý nâng đỡ. Hợp với Thực Thần (hành do mình sinh ra cùng tính âm dương, chủ về ăn uống, phúc lộc) thì cơm áo dư dật, ăn uống đầy đủ. Hợp với Nguyên Thần, Đại Hao (các hung sát chủ hao tổn, phá tán) thì không có lễ độ, lời nói thanh cao mà việc làm nhơ bẩn, hậu đãi kẻ thấp hèn, khinh nhờn người quân tử.

 Đi cùng Hàm Trì (còn gọi Đào Hoa, sao chủ chuyện trai gái, sắc dục) thì có những hành vi gian ác, tư thông, không lương thiện, tham ô. Đi cùng Quan Phù (sao chủ việc quan, kiện tụng) thì thường chuốc lấy tù ngục, kiện cáo, bị liên lụy vào những chuyện thị phi mờ ám. Đi cùng Thiên Không (sao chủ hư không, trống rỗng) thì làm gì cũng không có kết quả thực, bị kẻ hèn lừa gạt.

 Đàn bà rất kỵ trong hợp có mang sát: gặp Hàm Trì thì hoen ố nết na, mang tiếng dâm đãng; gặp Đại Hao thì ắt đến nỗi bỏ nhà theo trai. Nếu trong đó có thể cách quý thì từ hèn mà thành sang. Đại để hợp với cát thần (sao tốt) thì tốt, hợp với hung thần (?) (sao xấu) thì xấu.

 Sách Ngọc Tỉnh nói: Hợp không chỉ câu nệ vào tam hợp, lục hợp. Như chữ Dậu có sức mạnh hoặc xuất hiện nhiều thì có thể dùng chữ Dần, cũng rất sát hợp; lại phải đề phòng cung Tỵ làm hỏng mất. Chỉ lấy can Tân ẩn trong Dậu và can Bính ẩn trong Dần (hai can này hợp nhau) mà dùng. Đại phàm cũng phải đề phòng ám can (thiên can ẩn trong địa chi) và minh can (thiên can lộ ra ngoài trên lá số) hợp khí với nhau, làm can thiệp vào việc chọn dụng thần (hành có ích nhất cho lá số). Điều đó gọi là "câu dẫn ân thù" (lôi kéo cả ân lẫn oán), lại gọi là "khiên oản đắc thất" (ràng buộc cả được lẫn mất), lại gọi là "cố phán nhân ngã" (ngoái trông giữa người và mình), lại gọi là "hô ứng tiền hậu" (trước sau gọi nhau đáp nhau), lại gọi là "phu phụ hữu tình" (vợ chồng có tình), lại gọi là "hành tàng đồng đạo" (lúc ra làm việc hay lúc ẩn lui đều cùng một đường).

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video