Tam mệnh thông hội (nguyên văn chép là "Tam mệnh thông phòng", có lẽ chép sai tên sách (?)), quyển hai
<Bộ Tử, loại Thuật số (các môn bói toán, đoán số), nhóm sách đoán mệnh và sách xem tướng: Tam mệnh thông hội>
Khâm định Tứ khố toàn thư (bộ sách lớn do triều đình nhà Thanh theo lệnh vua biên soạn và duyệt định)
Tam mệnh thông hội (?), quyển ba
Nhà Minh, Vạn Dân Anh soạn.
Bàn về lộc của mười can. [Hai chi đứng trước chi lộc gọi là Kim dư (nghĩa đen là "xe vàng"), ví như người được hưởng bổng lộc thì phải ngồi xe, cho nên phụ thêm ở phần sau.]
Lộc tức là tước lộc (chức tước và bổng lộc). Đúng lúc được thế mà được hưởng thì gọi là lộc. Từ khi mới chia ra thập can (mười "can": Giáp, Ất, Bính, Đinh, Mậu, Kỷ, Canh, Tân, Nhâm, Quý, dùng để ghi năm, tháng, ngày, giờ, mỗi can thuộc một trong năm hành) và thập nhị chi (mười hai "chi": Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất, Hợi, cũng dùng để ghi thời gian và phương hướng), người ta đã ghép Giáp, Ất cùng với Dần, Mão ở phương đông; ghép Bính, Đinh cùng với Tỵ, Ngọ ở phương nam (nguyên văn chữ "Tỵ" nhiều chỗ bị chép thành "Kỷ", ở đây và các chỗ sau đều sửa lại theo nghĩa (?)); ghép Canh, Tân cùng với Thân, Dậu ở phương tây; ghép Nhâm, Quý cùng với Hợi, Tý ở phương bắc.
Mười can dựa vào chi thần (tức các chi) để làm lộc, nghĩa là lộc đi theo chỗ vượng (chỗ khí của hành ấy mạnh nhất). Vì thế Giáp có lộc ở Dần, Ất có lộc ở Mão, Canh có lộc ở Thân, Tân có lộc ở Dậu, Nhâm có lộc ở Hợi, Quý có lộc ở Tý, Bính có lộc ở Tỵ, Đinh có lộc ở Ngọ. Mậu gửi lộc ở Tỵ, Kỷ gửi lộc ở Ngọ, vì Tỵ, Ngọ là nơi hành Hỏa vượng; đó là theo nghĩa con theo mẹ mà được lộc (Hỏa sinh ra Thổ, nên Mậu, Kỷ thuộc Thổ là con của Hỏa).
Trong đó còn có Thìn, Tuất, Sửu, Mùi. Thìn, Tuất là Khôi cương (hai chi được coi là cứng rắn, hung dữ), gọi là đất xấu nơi biên cõi, nên gốc lộc không gửi vào đó. Sửu, Mùi là cửa ra vào của Thiên Ất quý nhân (vị thần sao tốt nhất, chủ được người quyền thế giúp đỡ, gặp dữ hóa lành), nên gốc lộc tránh đi. Vì vậy bốn cung ấy không có lộc. Lại có thuyết nói: tứ quý (bốn chi Thìn, Tuất, Sửu, Mùi, ứng với tháng cuối của bốn mùa) có tạp khí (khí của nhiều hành lẫn lộn bên trong), làm lộc thì không chuyên một, nên không lấy.
Giáp có lộc ở Dần. Như Giáp gặp Bính Dần: Giáp Thổ khắc Bính Thủy là tài (?) (câu này có lẽ chép sai), là Phúc tinh lộc (lộc mang sao Phúc tinh, chủ phúc đức, an hưởng). Gặp Mậu Dần, Hỏa với Thổ sinh nhau, là Phục mã lộc (lộc có ngựa nằm ẩn, ý là có sự đi lại, thăng tiến nhưng còn tiềm tàng); cả hai đều tốt. Gặp Canh Dần gọi là Phá lộc (lộc bị phá), nửa tốt nửa xấu (nguyên văn chữ "phòng", ở đây và các chỗ sau đều hiểu là chữ "hung" – xấu – bị chép sai (?)). Gặp Nhâm Dần gọi là Chính lộc, lại mang Triệt lộ không vong (thần sát chủ đường đi bị chặn đứt, việc dang dở, hư không), ắt làm tăng hoặc đạo sĩ. Gặp Giáp Dần gọi là Trường sinh lộc (lộc ở thế sinh sôi lâu dài), rất tốt.
Ất có lộc ở Mão. Gặp Ất Mão gọi là Hỷ thần vượng lộc (lộc mạnh có thần vui mừng), chủ tốt. Đinh Mão là Triệt lộ không vong, chủ xấu. Kỷ Mão là Tiến thần lộc (lộc có thần tiến lên, chủ thăng tiến). Tân Mão là Phá lộc, lại là Giao thần (thần giao tiếp, chỗ khí chuyển đổi), nửa tốt nửa xấu. Quý Mão mang Thái Ất tử lộc (lộc chết dưới sao Thái Ất), tuy quý nhưng cuối cùng nghèo.
Bính có lộc ở Tỵ. Gặp Kỷ Tỵ là Cửu thiên khố lộc (lộc như kho tàng trên chín tầng trời), chủ tốt. Tân Tỵ là Triệt lộ không vong. Quý Tỵ là Phục quý thần lộc (lộc có quý thần ẩn nấp), nửa tốt nửa xấu. Ất Tỵ là Vượng mã lộc (lộc có ngựa mạnh), Đinh Tỵ là Khố lộc (lộc có kho), đều tốt.
Đinh có lộc ở Ngọ. Gặp Canh Ngọ là Triệt lộ không vong, xấu. Nhâm Ngọ là Đức hợp lộc (lộc hợp với đức, vì Đinh và Nhâm hợp nhau). Giáp Ngọ là Tiến thần lộc; cả hai đều tốt. Bính Ngọ là Hỷ thần lộc nhưng giao với Dương nhận (thần sát như lưỡi dao sắc, chủ cương mãnh, dễ gây thương tổn, tai họa), nửa tốt. Mậu Ngọ là Phục dương nhận lộc (lộc có Dương nhận ẩn nấp), phần nhiều xấu.
Mậu có lộc ở Tỵ. Gặp Kỷ Tỵ là Cửu thiên khố lộc, chủ tốt. Tân Tỵ là Triệt lộ không vong. Quý Tỵ là Quý thần lộc; Mậu và Quý hóa hợp (hai can hợp lại hóa thành hành khác), có quan vị nặng (chức vị cao). Ất Tỵ là lộc cùng quê với Dịch mã (sao chủ đi lại, di chuyển, thăng chuyển), Đinh Tỵ là Vượng khố lộc; đều tốt.
Kỷ có lộc ở Ngọ. Gặp Canh Ngọ là Triệt lộ không vong, Nhâm Ngọ là Tử quỷ lộc (lộc gặp quỷ chết); đều xấu. Giáp Ngọ là Tiến thần hợp lộc (vì Giáp và Kỷ hợp nhau), là tượng hiển đạt. Bính Ngọ là Hỷ thần lộc. Mậu Ngọ là Phục thần dương nhận lộc, xấu.
Canh có lộc ở Thân. Gặp Nhâm Thân là Đại bại lộc (lộc gặp thế thất bại lớn), Giáp Thân là Triệt lộ không vong lộc; đều xấu. Bính Thân là Đại bại lộc, nhiều thành rồi bại. Mậu Thân là Phục mã lộc, phần nhiều trì trệ; nếu gặp Phúc tinh quý nhân thì tốt. Canh Thân là Trường sinh lộc, rất tốt.
Tân có lộc ở Dậu. Gặp Quý Dậu là Phục thần lộc, Thủy với Hỏa phạm nhau, xấu. Ất Dậu là Phá lộc, thành rồi bại. Đinh Dậu là Không vong quý thần lộc; Đinh Mộc ở thế thụ khí (mới nhận khí, bắt đầu hình thành), Tân Thủy ở thế mộc dục (giai đoạn "tắm gội" trong vòng sinh trưởng, chủ dễ sa ngã về sắc dục), nên chủ việc gian dâm; nếu gặp Hỷ thần thì tốt. Kỷ Dậu là Tiến thần lộc, Tân Dậu là Chính lộc; đều tốt.
Nhâm có lộc ở Hợi. Gặp Đinh Hợi là Quý thần hợp lộc, Ất Hợi là Thiên đức lộc (lộc có sao Thiên đức, chủ được trời che chở), Kỷ Hợi là Vượng lộc, Tân Hợi là lộc cùng quê với Mã; đều rất tốt. Riêng Quý Hợi là Đại bại lộc, nghèo khó, phúc mỏng.
Quý có lộc ở Tý. Gặp Giáp Tý là Tiến thần lộc, chủ thi đỗ và thăng tiến. Bính Tý là lộc giao với Dương nhận, mang Phúc tinh, quý và có quyền. Mậu Tý là Phục dương nhận hợp quý lộc, nửa tốt. Canh Tý là Ấn lộc (lộc có Ấn, tức hành sinh ra mình, chủ được che chở, có học vấn, quyền vị), tốt. Nhâm Tý là Chính dương nhận lộc, xấu.
Có Sinh thành lộc: như người Giáp, Ất được Giáp Dần, Ất Mão, v.v.
Có Danh vị lộc: như người Giáp gặp Bính Dần, v.v.
Có Chân lộc (lộc thật): như người Giáp gặp Bính hoặc Kỷ (?), người Ất gặp Kỷ (?) hoặc Ngọ, v.v., đều là cách quý. Có Tiến thoái chân lộc (lộc thật tiến lùi): Mậu Thìn gặp Đinh Tỵ, Mậu Ngọ gặp Đinh Tỵ; Bính Thìn gặp Quý Tỵ, Bính Ngọ gặp Quý Tỵ; Quý Hợi gặp Giáp Tý, Quý Sửu gặp Giáp Tý; Nhâm Tuất gặp Quý Hợi, Nhâm Tý gặp Quý Hợi. Tiến thì bằng phẳng dễ dàng, lùi thì gian nan. Nếu mang thêm Phúc thần thì có thể thành mệnh quý; sợ gặp lặp lại nhiều lần.
Có lộc gặp hợp xấu (?): như Giáp có lộc ở Dần mà được Canh Tuất, v.v.
Có Thực thần đới lộc (Thực thần là hành do mình sinh ra, chủ ăn uống, phúc lộc; "đới lộc" là mang theo lộc): Nhâm có Thực thần là Giáp mà được Giáp Dần, Quý có Thực thần là Ất mà được Ất Mão, Mậu có Thực thần là Canh mà được Canh Thân, Kỷ có Thực thần là Tân mà được Tân Dậu; chủ tốt.
Có Thực thần hợp lộc: Giáp có Thực thần là Bính mà được Bính Thân, Bính Dần; Ất có Thực thần là Đinh mà được Đinh Mùi, Đinh Mão; Canh có Thực thần là Nhâm mà được Nhâm Thìn, Nhâm Tý; Tân có Thực thần là Quý mà được Quý Tỵ, Quý Sửu. Tám vị trí ấy đều chủ tốt.
Có tài trên đầu lộc (can đứng trên chi lộc là tài của mình, tức hành mình khắc được) gọi là Nhân nhục sát (nghĩa đen là "chăn đệm êm ấm", ý chỉ giàu có sung túc): như người Giáp gặp Mậu Dần, người Ất gặp Kỷ Mão, v.v., chủ người giàu có, có tiếng tăm danh vọng.
Có quỷ trên đầu lộc (can đứng trên chi lộc là hành khắc mình) gọi là Xích khẩu sát (sát "miệng đỏ", chủ cãi cọ, thị phi): như người Giáp gặp Canh Dần, người Ất gặp Tân Mão, v.v., chủ cãi vã, bị hình phạt, trách phạt.
Có Tuần trung lộc (lộc nằm trong cùng một "tuần", tức một nhóm mười can chi liên tiếp): như Giáp Thân gặp Canh Dần, Mậu Ngọ gặp Đinh Tỵ, v.v., chủ chức vụ trọng yếu, thanh cao, vẻ vang. Có Thiên lộc quý thần: như người Đinh có lộc ở Ngọ, tính độn (phép suy ra can tương ứng với một chi) đến Ngọ thì được chữ Bính, mà quý nhân của Bính ở Dậu, Hợi; nếu được Tân Dậu, Tân Hợi, thì quý nhân của Tân lại hiện ở Ngọ, v.v. Hợp cách này thì làm quan đến bậc cao nhất.
Có Can chi hợp lộc: như Giáp có lộc ở Dần mà được Giáp Dần và Kỷ Hợi (Giáp hợp Kỷ, Dần hợp Hợi), Ất có lộc ở Mão mà được Ất Mão và Canh Tuất (Ất hợp Canh, Mão hợp Tuất), v.v., chủ quan chức cao trọng.
Có Hỗ hoán quý lộc (quý và lộc đổi chỗ cho nhau): như Canh Dần gặp ngày hoặc giờ Giáp Thân, v.v.
Có Triều nguyên lộc (lộc chầu về gốc): như người tuổi Dần gặp ngày hoặc giờ có can Giáp, v.v.; nếu chầu vào thai nguyên (tháng thụ thai) thì càng quý. Có Triều nguyên giáp hợp (chầu về gốc, kẹp và hợp): như Quý Tỵ gặp Mậu Thìn và Mậu Ngọ, hai Mậu đều hợp với Quý, kẹp lấy Tỵ ở giữa, mà Mậu có lộc ở Tỵ, v.v., chủ được phong tước.
Có Lộc nhập lộc đường (lộc vào nhà của lộc). Bài "Lý ngu ca" nói: "Lộc vào lộc đường ắt được phong chức lớn." Lý Hư Trung (nhà đoán mệnh đời Đường) lấy người Giáp được Giáp Tuất: lấy Giáp làm can năm, thì vị trí gốc của Giáp tính độn đến Tuất, gọi là lộc đường. Tân và Nhâm có hai vị trí: Tân có Tân Mão, Tân Sửu; Nhâm có Nhâm Dần, Nhâm Tý. Nếu ngũ hành không khắc nhau, các vị trí giúp đỡ lẫn nhau, thì phát phúc ắt lớn.
Người xưa nói: hai chi phía trước lộc là bối lộc (quay lưng với lộc), hai chi phía sau là hướng (hướng về lộc). Thẩm Chi lấy bốn chữ kiến, hướng, cận, hợp làm quý: kiến không bằng hướng, cận không bằng hợp; trong bốn chữ được hai chữ là quý. Như Giáp có lộc ở Dần thì Dần là kiến, Sửu là hướng, Mão là cận (gần), Hợi là hợp; các can khác cứ theo đó mà suy. Các trường hợp còn lại đều chỉ một vị trí (?); kỵ ở trên vị trí tam hợp (ba chi hợp thành một cục) hay lục hợp (hai chi hợp đôi) mà gặp hình (chi xung khắc gây tổn hại) hoặc gặp quỷ (hành khắc mình).
Lấy Giáp Tuất mà nói: quỷ ở trên Sửu thì đáng sợ, vì Sửu hình Tuất; quỷ ở Mùi thì không kỵ, vì Tuất hình Mùi. Lấy Ất Dậu mà nói: quỷ ở Tỵ là có hại, vì tam hợp mà lại hình nhau (?); quỷ ở Thìn thì giảm phúc, vì lục hợp thân thiết với nhau.
Người có kiến lộc (lộc nằm ngay chi tháng, hoặc chi gốc của lộc) thì chủ da thịt dày, khí chắc, thể cách không thanh tú; một đời an nhàn, đủ tiền tài lợi lộc. Nếu ở thế sinh vượng thì tự nhiên được như thế; nếu ở thế tử tuyệt (khí đã chết, đã hết) thì khí đục, tinh thần chậm chạp, chăm chăm lo kiếm sống, keo kiệt, hèn hạ bỉ ổi.
Nếu đi cùng Nguyên thần (một hung sát, chủ tính tình hư hỏng, lêu lổng) thì nhờ cờ bạc mà được tiền, rồi lại vì cờ bạc mà bại. Đi cùng Quan phù (sát chủ việc quan, kiện tụng) thì nhờ cửa quan mà được tiền, hoặc nhiều kiện tụng tranh chấp. Đi cùng Kiếp sát (sát chủ cướp đoạt, tai họa) thì ưa nghề hèn, buôn bán nhỏ, có tiền của ngang trái, bất nghĩa. Đi cùng Thiên trung (?) thì hay mất mát, hao tài. Đi cùng Lộc quỷ và Đảo thực (sát chủ "đổ bát cơm", làm mất phần ăn, phần lộc) thì phần nhiều nhờ cho vay chịu, làm môi giới mà được tiền; đến chết vẫn không thông suốt, là người chỉ biết nghĩ đến tiền.
Lại nói: khố (kho) là nơi lộc tụ lại. Như Giáp, Ất ở Mùi; Bính, Đinh ở Tuất; Mậu, Kỷ, Nhâm, Quý ở Thìn; Canh, Tân ở Sửu. Như người Giáp, Ất có nhiều Hợi mà được Mùi thì là người lộc dày, sung túc.
Hợp là lộc đến ngang (đến bất ngờ, không theo lối chính). Như Giáp có lộc ở Dần mà được Hợi (Dần hợp Hợi) thì gọi là minh hợp (hợp rõ); không có Dần mà được Hợi thì gọi là ám hợp (hợp ngầm). Tuy không thấy lộc nhưng cũng coi như thấy lộc, phần nhiều chủ được phúc tình cờ mà đến.
Củng là lộc tôn quý (củng nghĩa là hai bên ôm lấy). Như Giáp có lộc ở Dần, không thấy Dần mà thấy Sửu và Mão ở hai bên ôm lấy, gọi là hư củng (ôm chỗ trống); như người Giáp thấy Dần, lại thấy Sửu, Mão ở hai bên, gọi là thực củng (ôm chỗ có thật). Nhưng thực củng không bằng hư củng; hư củng chủ đại phú quý.
Phàm mệnh người có lộc, hoặc tốt hoặc xấu, hoặc quý hoặc hèn, chưa thể hoàn toàn dựa vào đó mà luận là tốt. Sách "Thiên Ất diệu quyết" (?) nói: "Ông chẳng thấy sao: lộc, mã, quý nhân không đủ chuẩn mà dựa, phải khảo xét mặt lành mặt dữ của ngũ hành. Thiên nguyên (can) yếu ớt chưa hẳn thành tai họa, địa khí (chi) vững chắc đủ để vui mừng."
Bài "Nguyên tủy ca" nói: "Lộc, mã còn có nhiều cách nói: tự suy, tự tử, lại thêm bại, tuyệt; nếu không có sát tốt giúp thêm, ắt biết là phá tổ nghiệp, phần nhiều phù phiếm, kém cỏi." Có thể thấy phải luận ngũ hành trước rồi mới xem lộc mã; ngũ hành cần sinh vượng, lộc mã sợ suy tuyệt. Tư Mã Quý Chủ (thầy bói nổi tiếng thời Hán) nói: "Lộc nhiều mà mã ít thì khiến tinh thần vất vả; lộc ít mà mã nhiều thì giỏi nắm giữ, gánh vác (?)."
Sách "Động kinh" nói: [Gặp] vị trí sinh ra Hỏa (?) để làm cho tròn đầy hòa hợp, rồi sau đó trong âm có dương động mà sinh ra Hợi, Mão, Mùi, thuộc Mộc, mà Kim ẩn trong đó. Gặp vị trí Tỵ sinh ra Kim để thổi bễ (nghĩa đen là "ống bễ lò rèn", ý nói thổi khí làm cho vận hành), rồi sau đó cái động trở nên tĩnh, cái thu lại thì tản ra; Tỵ, Dậu, Sửu thuộc Kim, mà Thủy ẩn trong đó. Gặp vị trí Hợi sinh ra Mộc để làm cho tươi tốt, rồi sau đó cái thu lại thì tản ra, cái co lại thì duỗi ra.
Từ đó Thủy, Hỏa, Mộc, Kim đan xen qua lại, theo thời mà động tĩnh, trong ngoài cảm ứng nhau, cùng làm lợi cho nhau; tiến thì cùng thời mà đi, lùi thì cùng thời mà đến cùng cực. Vậy thì cái mà người xưa gượng đặt tên là Dịch mã đều thuộc lệ này. Đây chỉ là nêu ra một góc mà thôi; nếu từ một góc suy ra ba góc kia thì lý đều quy về một mối, không cần cố chấp rằng Dần Ngọ Tuất thì mã ở Thân, Thân Tý Thìn thì mã ở Dần mới là mã. Phàm trong Thủy có Hỏa bốc lên, trong Hỏa có Thủy giáng xuống, âm dương giao hòa thông suốt, cứng mềm biến đổi thông đạt, đều thuộc loại mã.
Hi Doãn nói: Người xưa cho rằng lúc nên đi, nên thay đổi, biến động, xông xáo, qua lại, thì chỉ có Dịch mã là như vậy. Hỏa cục (nhóm ba chi hợp thành Hỏa) thì mã ở Thân, Thủy cục thì mã ở Dần, Kim cục thì mã ở Hợi, Mộc cục thì mã ở Tỵ. Bởi vì khí của ngũ hành đến chỗ trái ngược với nó thì mới bắt đầu xung động, cho nên mã của Hỏa ắt ở chỗ trường sinh của Thủy, mã của Thủy ắt ở chỗ trường sinh của Hỏa; Mộc và Kim cũng vậy. Đó là ý nghĩa của nó. Từ Tử Bình (nhà mệnh học đời Tống, người lập ra phép đoán mệnh theo ngày sinh) lấy tài làm mã, cũng là theo ý người xưa, lấy chỗ mình khắc mà đặt tên thôi.
Sách "Chúc thần kinh" nói: Dịch mã sinh vượng thì chủ người khí độ nghiêm trang, cao vời, biết biến thông theo thời, cả đời có nhiều danh vọng. Nếu tử tuyệt thì tính tình có đầu không có đuôi, lúc phải lúc trái, một đời ít thành công, trôi nổi không ổn định. Nếu cùng quê với lộc thì phúc lực dồi dào, thong dong. Nếu bị sát xung, hoặc đi cùng Cô thần (sát chủ cô độc), Điếu khách (sát chủ việc tang, viếng), Tang môn (sát chủ tang tóc), thì là người lìa bỏ quê hương, hoặc làm tăng đạo, hoặc làm nghề buôn bán.
Nếu mang Đảo thực, Lộc quỷ thì một đời keo kiệt, mưu mẹo cầu may, quá ư hèn hạ, có dáng vẻ phường chợ búa (?). Nếu đi cùng Thực thần mà bị xung thì là người có tiếng tăm. Hành niên (năm đang đi tới trong vận) gặp mã cùng với Bệnh phù (sát chủ bệnh tật) thì chủ bệnh tật, kinh sợ. Còn như Giáp lấy Dần làm lộc, Canh, Nhâm vốn không phải là cưỡi lên lộc, có thể làm cho mã hưng thịnh, nhưng có lúc lại vô dụng (?). Có thể thấy mệnh gặp lộc thì cần gọn, không cần rườm rà; cần can của lộc không quay lại làm hại bản chủ (can ngày, tức bản thân), không phạm Kiêu thần (hành sinh ra mình nhưng cùng âm dương, chủ làm mất phần ăn, cản trở phúc lộc) là tốt.
Lại nói: phàm mệnh có lộc, sợ nhất là phạm xung, gọi là phá lộc. Như Giáp lấy Dần làm lộc mà gặp Thân, Ất lấy Mão làm lộc mà gặp Dậu, thì khí tản ra không tụ. Người quý thì bị đình chức, mất quan; người thường thì cơm áo không đủ. Bài "Nguyên tủy ca" nói: "Phá ấn, phá tài cùng phá lộc, phá mã ít khi là phúc cho ta" — đó là ghét bị xung vậy.
Sợ nhất là rơi vào chỗ không, gọi là nhàn lộc (lộc nhàn rỗi, vô dụng). Như tuần Giáp Thìn thì Dần, Mão là không vong, mà lại được Dần là lộc của Giáp. Người xưa nói: "Của cải lúc tụ lúc tan vì lộc ở chỗ không; sinh vào lúc trong thai mà sợ gặp phải; nghèo hèn làm tôi tớ, nhiều khi đi ăn xin; thân phiêu dạt tự trôi về tây về đông." Thẩm Chi nói: "Lộc vào không vong thì biết được gì? Danh hão tiếng hão cũng đủ là thế" — đó là ghét bị không vong vậy.
Đại để, mệnh vào cách cục, hợp với tạo hóa, cũng không chỉ chuyên ở lộc.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video