Thiên 4 — Quyển 4 – Hiểu mật ngữ của Phật, nghĩa năm tội vô gián, nghe danh Phật không luống uổng

 Kinh Phật nói về Quảng Bác Nghiêm Tịnh Bất Thoái Chuyển Luân (bánh xe pháp rộng lớn, trang nghiêm, thanh tịnh, không thối lui), quyển thứ tư.

 Sa-môn (người xuất gia tu hành) Trí Nghiêm ở Lương Châu, đời Tống (triều Lưu Tống), dịch.

 Khi ấy A-nan (thị giả thân cận của Đức Phật, người nghe nhiều nhớ nhiều nhất) bạch Phật: "Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, tức Đức Phật)! Hết thảy người đời ắt sẽ sinh nghi ngờ, không thể hiểu thấu. Như Lai Đẳng Chánh Giác (danh hiệu của Phật: bậc đến từ chân lý như thật, giác ngộ chân chính và trọn vẹn) vì duyên cớ gì mà nói [Bồ-tát là] bậc kiên tín (người nhờ lòng tin vững chắc mà bước vào đạo), bậc kiên pháp (người nhờ hiểu rõ giáo pháp mà bước vào đạo), cho đến là Bích-chi Phật (bậc tự giác ngộ nhờ quán xét lẽ nhân duyên, không cần thầy dạy, không đi giáo hóa rộng rãi)?"

 Khi ấy Thế Tôn bảo A-nan: "A-nan nên biết, nếu có chúng sinh từng ở chỗ các Phật đời trước làm nhiều việc lành, thì hiểu được mật ngữ (lời nói kín đáo, chứa ý nghĩa sâu xa không nằm ở mặt chữ) của Như Lai, không sinh nghi ngờ. Vì sao? Vì người ấy biết được mật ngữ của Như Lai là như huyễn (như trò ảo thuật), như ảo ảnh hơi nóng bốc lên lúc trời nắng, như cảnh thấy trong mộng, như cái bóng, như tiếng vang. A-nan, nếu biết mật ngữ như thế thì không sinh nghi ngờ. Vì vậy, A-nan, Bồ-tát Ma-ha-tát (bậc đại Bồ-tát, người phát tâm cầu thành Phật để cứu độ chúng sinh) đối với mật ngữ của Như Lai Đẳng Chánh Giác nên biết như thế. Nếu có người siêng năng tinh tấn (nỗ lực tu tập không lười) mà không thấy có tinh tấn để nắm giữ, siêng tu trí tuệ mà không thấy có trí tuệ để nắm giữ, thì người ấy không sinh nghi ngờ." Khi ấy Thế Tôn muốn nói lại nghĩa này nên nói kệ (bài thơ tụng ý nghĩa giáo pháp) rằng:

 Chư Phật, bậc dẫn đường cho thế gian, lời mật nhiệm thật khó biết;

 Vì người phát tâm trang nghiêm lớn lao, mà nói cho Bồ-tát, không khác gì (?).

 Kẻ biếng nhác, không có trí tuệ, không thể hiểu được mật ngữ;

 Hãy nên siêng năng tinh tấn, để hiểu được mật ngữ ấy.

 Như huyễn, như ảo ảnh, như thấy trong mộng, như ánh chớp, cũng như tiếng vang;

 Dùng lời nói mà hiển bày, các pháp là như thế đó.

 Biết như thế về những lời mật nhiệm mà chư Phật đã nói;

 Thì có thể dùng tuệ như thế, soi sáng trí mật nhiệm thanh tịnh.

 Không nên hiểu rằng Bồ-đề (sự giác ngộ hoàn toàn) có thể nói ra được;

 Mà nên giác biết thế này: vì không thể dùng lời nói, nên Bồ-đề là không.

 Cái không chẳng thể biết cái không, cái không chẳng phân biệt cái không;

 Dứt bặt mọi phân biệt, mới hiển bày cái không như thế.

 Hư không chẳng có chỗ quy về, cũng chẳng có lấy hay bỏ;

 Vì không có lấy bỏ, nên biết các pháp là không.

 Phật bảo A-nan: "Nếu biết như vậy rằng các pháp hữu vi (mọi sự vật, hiện tượng do nhân duyên hợp thành, có sinh có diệt) đều như mộng, mà không buông lung, thì không sinh nghi ngờ." Khi Phật nói pháp này, có năm ức tỳ-kheo (tăng nam xuất gia) vốn khởi ý niệm [cho mình là bậc] kiên tín, liền từ chỗ ngồi đứng dậy, sửa lại y phục, trật áo để lộ vai phải, gối phải quỳ sát đất, một lòng chắp tay, cùng nhau hòa hợp, đứng trước Phật mà nói kệ rằng:

 Hôm nay đấng Mâu-ni (bậc thánh tịch lặng, tức Phật Thích-ca) tôn quý, trừ lòng nghi của chúng con;

 Chúng con hiểu được nghĩa mật nhiệm, dùng lòng tin cầu Bồ-đề.

 Lại có năm ức tỳ-kheo vốn khởi ý niệm [cho mình là bậc] kiên pháp, nghe các tỳ-kheo kia nói kệ xong, liền từ chỗ ngồi đứng dậy, cho đến chắp tay, đứng trước Phật mà nói kệ rằng:

 Nay nhờ ánh sáng Bồ-đề soi chiếu, trừ bóng tối nghi ngờ của chúng con;

 Chúng con hiểu được nghĩa mật nhiệm, giữ vững pháp mà cầu Bồ-đề.

 Lại có mười ức tỳ-kheo vốn khởi ý niệm [cho mình là bậc] bát nhân (bậc thứ tám, tính ngược từ A-la-hán xuống, tức người đang hướng tới quả thánh đầu tiên), nghe các tỳ-kheo kia nói kệ xong, liền từ chỗ ngồi đứng dậy, cho đến cùng nhau hòa hợp, đứng trước Phật mà nói kệ rằng:

 Trước kia trụ nơi tâm của địa thứ tám, hôm nay đều trừ bỏ hết;

 Chúng con hiểu được nghĩa mật nhiệm, từ bậc bát nhân mà cầu Bồ-đề.

 Lại có mười một ức tỳ-kheo vốn khởi ý niệm [cho mình là bậc] Tu-đà-hoàn (quả thánh thứ nhất, nghĩa là "vào dòng thánh"), nghe các tỳ-kheo kia nói kệ xong, liền từ chỗ ngồi đứng dậy, cho đến cùng nhau hòa hợp, đứng trước Phật mà nói kệ rằng:

 Nay ở trong Phật pháp, chúng con dứt được lưới nghi;

 Hiểu lời mật nhiệm của Phật, khi Ngài nói về Tu-đà-hoàn.

 Lại có hai vạn năm nghìn tỳ-kheo vốn khởi ý niệm [cho mình là bậc] Tư-đà-hàm (quả thánh thứ hai, nghĩa là "một lần trở lại", chỉ còn sinh lại cõi đời một lần), nghe các tỳ-kheo kia nói kệ xong, liền từ chỗ ngồi đứng dậy, cho đến cùng nhau hòa hợp, đứng trước Phật mà nói kệ rằng:

 Chúng con xưa bám chấp sâu, một lòng ưa thích quả Tư-đà-hàm;

 Nay đều lìa được chấp trước, lặng yên, không còn hý luận (lời bàn suông, phân biệt vô ích).

 Lại có năm trăm ức tỳ-kheo vốn khởi ý niệm [cho mình là bậc] A-na-hàm (quả thánh thứ ba, nghĩa là "không trở lại", không còn sinh lại cõi Dục — cõi còn ham muốn), nghe các tỳ-kheo kia nói kệ xong, liền từ chỗ ngồi đứng dậy, cho đến cùng nhau hòa hợp, đứng trước Phật mà nói kệ rằng:

 Nay gặp đấng Thế Tôn cứu đời, xa lìa mọi hý luận;

 Được ánh sáng Bồ-đề soi chiếu, nhổ hẳn mọi ý tưởng về quả chứng.

 Lại có ba vạn năm nghìn ức tỳ-kheo đã đắc tứ thiền (bốn bậc thiền định, tâm lắng đọng từ thô đến tế) vốn khởi ý niệm [cho mình là bậc] A-la-hán (quả thánh cao nhất của hàng đệ tử, đã dứt hết phiền não, không còn tái sinh), nghe các tỳ-kheo kia nói kệ xong, liền từ chỗ ngồi đứng dậy, cho đến cùng nhau hòa hợp, đứng trước Phật mà nói kệ rằng:

 Chúng con đã lìa phiền não, thông suốt pháp không khác biệt;

 Biết các thừa (các "cỗ xe", tức các con đường tu) đều bình đẳng, thảy đều như pháp huyễn.

 Lại có hai vạn tỳ-kheo vốn khởi ý niệm [cho mình là bậc] Thanh văn (hàng đệ tử nghe lời Phật dạy mà tu, cầu giải thoát cho riêng mình), nghe các tỳ-kheo kia nói kệ xong, liền từ chỗ ngồi đứng dậy, cho đến cùng nhau hòa hợp, đứng trước Phật mà nói kệ rằng:

 Đấng Mâu-ni đã lìa trói buộc, dứt lời hư dối của chúng con;

 Nghĩa Thanh văn được nói kín đáo, nay chúng con đều thông suốt.

 Lại có năm nghìn tỳ-kheo vốn khởi ý niệm [cho mình là bậc] Bích-chi Phật, nghe các tỳ-kheo kia nói kệ xong, liền từ chỗ ngồi đứng dậy, cho đến cùng nhau hòa hợp, đứng trước Phật mà nói kệ rằng:

 Chúng con nay tận mắt thấy, chỗ tu hành của Bích-chi Phật;

 Hiểu nghĩa mật nhiệm của Phật, Bích-chi Phật thật khó nghĩ bàn.

 Lại có một vạn tỳ-kheo-ni (nữ tu xuất gia) vốn khởi ý niệm về quả Tu-đà-hoàn, quả Tư-đà-hàm, quả A-na-hàm, quả A-la-hán, nghe các tỳ-kheo kia nói kệ xong, liền từ chỗ ngồi đứng dậy, cho đến cùng nhau hòa hợp, đứng trước Phật mà nói kệ rằng:

 Nay biết pháp bình đẳng, dứt hẳn phần thân nữ;

 Lời Phật không hai, chúng con ắt thành bậc tôn quý trong loài người.

 Lại có tám vạn tám nghìn ưu-bà-tắc (nam cư sĩ tại gia giữ giới theo Phật) vốn khởi ý niệm về quả Tu-đà-hoàn, quả Tư-đà-hàm, quả A-na-hàm, nghe các tỳ-kheo kia nói kệ xong, liền từ chỗ ngồi đứng dậy, cho đến cùng nhau hòa hợp, đứng trước Phật mà nói kệ rằng:

 Tâm chúng con không vết nhơ, như ngọc tỳ-lưu-ly (ngọc lưu ly, loại ngọc xanh trong suốt) trong sạch;

 Vì muốn tu Phật pháp, hôm nay xin được xuất gia.

 Khi ấy giữa hư không có sáu mươi ức na-do-tha (đơn vị số cực lớn, khoảng trăm nghìn ức) chư thiên (các vị trời), đem hoa mạn-đà-la (loài hoa cõi trời, sắc đẹp, hương thơm, ai thấy cũng vui lòng) rải lên Phật. Rải xong đứng yên, nói kệ rằng:

 Xưa vốn có ý tưởng về các thừa, cũng có ý tưởng về các quả;

 Hôm nay đều trừ bỏ hết, ắt sẽ thành Bồ-đề.

 Khi ấy có trăm nghìn vị A-la-hán như Xá-lợi-phất, Đại Mục-kiền-liên, Tu-bồ-đề, A-nê-lô-đầu, Ly-bà-đa, Kiếp-tân-na… (các đại đệ tử của Phật) liền từ chỗ ngồi đứng dậy, sửa lại y phục, trật áo để lộ vai phải, gối phải quỳ sát đất, một lòng chắp tay, cùng nhau hòa hợp, đứng trước Phật mà bạch rằng: "Thế Tôn! Chúng con hôm nay chí nguyện đã đầy đủ, hàng phục được ma, dẹp tan mọi kẻ thù, đã thành tựu trọn vẹn năm nghiệp vô gián (năm tội nặng nhất: giết mẹ, giết cha, giết A-la-hán, phá sự hòa hợp của tăng chúng, làm thân Phật chảy máu — phạm thì đọa địa ngục Vô gián, chịu khổ không ngừng). Chúng con hôm nay thành tựu đầy đủ ngũ dục công đức (năm thứ dục lạc: hình sắc, âm thanh, mùi hương, vị nếm, cảm giác chạm xúc). Chúng con hôm nay đầy đủ tà kiến (thấy biết sai lệch), xa lìa chánh kiến (thấy biết đúng đắn). Chúng con hôm nay giết hại mạng sống của nhiều trăm nghìn chúng sinh. Chúng con hôm nay đã đạt Bồ-đề, ngay hôm nay vào vô dư niết-bàn (niết-bàn trọn vẹn, không còn sót lại thân xác và phiền não) mà bát niết-bàn (diệt độ hoàn toàn)." Khi ấy Thế Tôn lặng im không nói gì.

 Khi ấy trong hội có trăm nghìn chúng sinh đều sinh nghi ngờ: "Chúng ta nay như ở trong bóng tối. Sao các vị đại A-la-hán lại nói những lời như thế, huống chi là phàm phu?" Vì nghi ngờ nên họ không thể đi từ chỗ này đến chỗ kia, từ chỗ kia đến chỗ này; ngồi thì không đứng dậy được, đứng thì không ngồi xuống được.

 Khi ấy tôn giả A-nan biết được mối nghi trong lòng trăm nghìn chúng sinh ấy, lại nhờ thần lực của Phật, nên hỏi Văn-thù-sư-lợi Pháp vương tử (vị đại Bồ-tát tượng trưng cho trí tuệ; "Pháp vương tử" nghĩa là người con sẽ nối ngôi vua Pháp, tức nối nghiệp Phật) rằng: "Nay trăm nghìn chúng sinh trong đại chúng này nghe các vị đại đức tỳ-kheo nói những lời như thế đều sinh nghi ngờ, mà Thế Tôn thì lặng im không nói gì. Xin ngài Văn-thù-sư-lợi nói rõ nhân duyên. Các vị đại đức tỳ-kheo này vì nhân duyên gì mà nói những lời mật ngữ ấy?"

 Khi ấy Văn-thù-sư-lợi Pháp vương tử nói với tôn giả A-nan: "A-nan nên biết, đây là việc thuộc địa vị của Bồ-tát bất thoái chuyển (Bồ-tát đã vững chắc trên đường thành Phật, không bao giờ thối lui). Chỉ có Bồ-tát bất thoái chuyển mới chứng biết được mật ngữ của các vị đại đức tỳ-kheo này." Tôn giả A-nan hỏi Văn-thù-sư-lợi: "Các vị đại đức tỳ-kheo này đều là Bồ-tát bất thoái chuyển sao?" Văn-thù-sư-lợi đáp: "Đúng vậy, đúng vậy. Các vị đại đức tỳ-kheo này đều là Bồ-tát, đã đạt địa vị không thối lui đối với Bồ-đề." A-nan thưa thỉnh Văn-thù-sư-lợi: "Xin ngài nói nghĩa mật nhiệm trong lời của các vị đại đức tỳ-kheo."

 Văn-thù-sư-lợi nói: "Vô minh (sự mê muội, không thấy rõ chân lý) sinh ra sinh tử (vòng sống chết luân hồi), vì thế gọi là mẹ; dứt vô minh nên gọi là giết mẹ. Cha là sự suy nghĩ không chân chính cùng lòng ưa thích tham ái; các vị ấy đã dứt hẳn những thứ đó nên gọi là giết cha. Vì các pháp vốn không thể phá hoại, nên dùng phương tiện (cách khéo léo) phá các ý tưởng nhiều thứ, cũng phá các hành (những hoạt động tạo tác của thân và tâm), gọi là phá tăng (chữ "tăng" vốn nghĩa là đoàn thể, sự tụ hợp). Cái cần phá là pháp phàm phu, gọi là A-la-hán; dùng phương tiện không diệt mà diệt ý tưởng về A-la-hán, gọi là giết A-la-hán. Dùng phương tiện không diệt mà diệt ý tưởng về Như Lai, gọi là làm thân Phật chảy máu. Những ý tưởng như thế đã dứt, đã giết sạch, rốt ráo không còn sót. A-nan, vì việc ấy mà các vị đại đức tỳ-kheo nói: 'Chúng con hôm nay thành tựu trọn vẹn năm nghiệp vô gián.' Vì sao? Vì trong pháp này không gom tụ, không tan rã, không giảm bớt, không đầy thêm; vì thế gọi là thành tựu trọn vẹn năm nghiệp vô gián.

 A-nan nên biết, các vị ấy nói: 'Chúng con hôm nay thành tựu trọn vẹn ngũ dục công đức' là vì các tỳ-kheo ấy đối với năm thứ dục lạc này biết rõ là như mộng, như huyễn, như ảo ảnh hơi nóng lúc trời nắng, như bóng, như tiếng vang. Các vị ấy thành tựu trọn vẹn trí tuệ này, nên đối với năm dục không tăng không giảm. Vì sao? Vì biết pháp này rốt ráo không có gì cả; vì không có gì cả nên biết đúng như thật, và đối với pháp ấy đạt được nhẫn (sự hiểu rõ, chấp nhận và an trú vững chắc nơi chân lý) như thế, nên gọi là thành tựu trọn vẹn ngũ dục công đức. A-nan, vì việc ấy mà các tỳ-kheo kia nói: 'Chúng con hôm nay thành tựu trọn vẹn ngũ dục công đức.'

 A-nan nên biết, các vị ấy nói: 'Chúng con hôm nay thành tựu trọn vẹn tà kiến, xa lìa chánh kiến' là vì các tỳ-kheo ấy biết các pháp là tà, thấy các pháp là tà. A-nan, tà nghĩa là hữu vi; các pháp đều là hư dối. Pháp hư dối này giống như hư không, không tăng không giảm, cũng không ở phương nào, cũng không thuộc về đâu. Vì sao? Vì lìa tự tính (không có bản chất riêng cố định). Các vị ấy biết các pháp này đều bình đẳng; vì bình đẳng nên chánh kiến cũng bình đẳng như thế. Các vị ấy đã xa lìa những ý tưởng như vậy. Vì sao? Vì hễ có ý tưởng 'bình đẳng' thì có ý tưởng 'không bình đẳng'; các tỳ-kheo ấy không có ý tưởng bình đẳng lẫn không bình đẳng. Vì sao? Vì pháp của chư Phật lìa mọi ý tưởng. Các vị ấy đối với Phật pháp thông suốt lẽ vô sinh (không sinh khởi), mà cũng không nắm giữ pháp vô sinh. Vì thế, A-nan, các vị đại đức tỳ-kheo ấy nói: 'Chúng con hôm nay thành tựu trọn vẹn tà kiến, xa lìa chánh kiến.'

 A-nan nên biết, các vị ấy nói: 'Chúng con hôm nay giết hại mạng sống của nhiều trăm nghìn chúng sinh' là vì, A-nan, các tỳ-kheo ấy khiến trăm nghìn chúng sinh, cả trời lẫn người, trong hội này biết các pháp hữu vi đều như huyễn, như bóng, như tiếng vang. Vì biết pháp này nên họ lìa ý tưởng về chúng sinh, lìa ý tưởng về thọ mạng, ý tưởng về con người, lìa ý tưởng về mọi pháp. Vì mọi pháp không thể gieo trồng, nên dùng phương tiện mà gieo trồng căn lành Bồ-đề. Các tỳ-kheo, tỳ-kheo-ni, ưu-bà-tắc, ưu-bà-di (nữ cư sĩ tại gia giữ giới theo Phật) nghe các tỳ-kheo kia nói mật ngữ này, cũng lìa được ý tưởng về chúng sinh, thọ mạng, con người, nên không còn chết đi chết lại nhiều lần. Vì sao? Vì nếu chấp vào ý tưởng chúng sinh, thọ mạng, con người thì phải chết đi chết lại nhiều lần; họ đã xa lìa những pháp như thế nên rốt ráo không còn sinh nữa. Vì thế, A-nan, các tỳ-kheo ấy nói: 'Chúng con hôm nay giết hại mạng căn (sự sống) của nhiều trăm nghìn chúng sinh.'

 A-nan nên biết, các vị ấy nói: 'Chúng con hôm nay đã đạt Bồ-đề, vào vô dư niết-bàn mà bát niết-bàn' là vì, A-nan, các tỳ-kheo ấy khiến trăm nghìn vạn ức na-do-tha trời và người trong đại chúng này, ngay hôm nay lìa được phiền não, đạt được Bồ-đề. Vì sao? Vì đại chúng này đều đã phát tâm A-nậu-đa-la Tam-miệu Tam-bồ-đề (tâm cầu đạt sự giác ngộ cao tột, chân chính, trọn khắp — tức thành Phật), và hôm nay nghe nói pháp kim cang cú (những câu pháp vững chắc, sắc bén như kim cương, phá tan mọi chấp trước), đều được vô sinh pháp nhẫn (sự thấu hiểu và an trú vững chắc nơi chân lý rằng các pháp vốn không sinh không diệt), được thấy Bồ-đề. Vì việc ấy mà nói: 'Chúng con hôm nay đã đạt Bồ-đề; chúng con hôm nay vào vô dư niết-bàn mà bát niết-bàn.' Các vị ấy không dứt phiền não, không tu Phật pháp, mà không còn sót phiền não (?). Vì thế, A-nan, các tỳ-kheo ấy nói: 'Chúng con hôm nay đã đạt Bồ-đề, vào cõi vô dư niết-bàn mà bát niết-bàn.' Nói 'hôm nay' là vì, A-nan nên biết, ngay ngày này không sinh, cũng không có gì được sinh, nên gọi là 'hôm nay'. (Trong tiếng Thiên Trúc chính gốc, chữ 'không sinh' đọc giống chữ 'hôm nay'.)

 Vì thế, A-nan, những thiện nam, thiện nữ cầu Bồ-tát thừa (con đường tu của Bồ-tát, hướng tới thành Phật để độ khắp chúng sinh) đã phát tâm A-nậu-đa-la Tam-miệu Tam-bồ-đề, thì đối với hết thảy pháp nên dần dần giảm bớt [sự chấp giữ], dùng pháp không thể nắm bắt mà phát tâm Bồ-đề. Đối với hết thảy pháp như thế gọi là ra khỏi ý tưởng về Bồ-đề; đối với hết thảy pháp như thế gọi là vào vô dư niết-bàn mà bát niết-bàn. A-nan, người con nhà dòng dõi cầu Bồ-tát thừa không nên chấp sâu vào ý tưởng 'ngày', không nên vì mặt trời mà sinh ý tưởng 'ban ngày'. A-nan, kẻ ngu dại hẹp hòi lấy mặt trời làm ý tưởng ban ngày, vì không có trí sáng suốt. Vì sao? Nếu ban ngày này là chân thật, là bền chắc, là thường còn, thì nó phải tích tụ lại, không được trôi qua; chỉ nên có ngày, không nên có đêm. A-nan nên biết, kẻ có ý tưởng ngày đêm là phàm phu hẹp hòi. Vì thế, A-nan, người con nhà dòng dõi cầu Bồ-tát thừa, có tâm sâu xa, được thiện tri thức (người thầy, người bạn tốt dẫn dắt trên đường đạo) che chở, không nên sinh ý tưởng ngày đêm. Vì sao? Vì cầu lìa mọi ý tưởng chính là con đường Bồ-đề." Khi ấy Văn-thù-sư-lợi Pháp vương tử muốn nói lại nghĩa này nên nói kệ rằng:

 Vô minh được gọi là mẹ, vì nó sinh ra sinh tử;

 Đã nhổ tận gốc rễ ấy, vì thế gọi là giết.

 Sự quán xét, suy nghĩ không chân chính, cùng lòng ham thích gọi là cha;

 Các vị ấy đều biết đúng như thật, rốt ráo không có gì cả.

 Vì biết không có gì cả, nên giết được gốc rễ ấy;

 Cũng không bám vào cái "không có gì", vì thế gọi là giết.

 Những pháp gọi là A-la-hán, cùng với pháp phàm phu;

 Các vị ấy đã dùng trí phá bỏ, vì thế gọi là giết.

 Bao nhiêu tướng trạng nhiều thứ, đã biết rõ tính và tướng của chúng;

 Dùng pháp không thể phá hoại, phá các tướng, gọi là phá tăng.

 Những gì xưa nay phân biệt, ý tưởng về Như Lai và các pháp;

 Các vị ấy đã dứt bỏ, xa lìa, biết chúng không sinh không diệt.

 Những ý tưởng ấy lần lượt khởi lên, suy xét biết đều là không;

 Đúng như lẽ bình đẳng đã nói, các vị ấy đã chứng biết được.

 Những gì gọi là công đức của dục, có năm loại tên gọi;

 Xa lìa những ý tưởng ấy, biết mọi ý tưởng đều như huyễn.

 Các vị tỳ-kheo này, đối với dục không tăng không giảm;

 Trước bậc Thầy dẫn dắt thế gian, đã nói những lời như thế.

 Biết tính của dục đều là không, như cảnh thấy trong mộng;

 Rốt ráo không có gì sinh ra, nên trí này được viên mãn.

 Dùng trí "tà" mà biết các pháp, vốn hư ngụy, chẳng bền chắc;

 Tà nghĩa là hư dối, nên trí này được viên mãn.

 Pháp hữu vi là hư dối, chẳng có xa cũng chẳng có gần;

 Không biết, không gần xa, như năm ngón tay xoa vào hư không (chẳng chạm được gì).

 Các vị ấy nói về chánh kiến, đều thấy là bình đẳng;

 Như các pháp bình đẳng, cái biết cái thấy cũng bình đẳng như vậy.

 Phàm phu hẹp hòi phân biệt nhiều, vì ý tưởng chúng sinh nên phải chết;

 Nếu không nắm bắt chúng sinh, thì cũng không có ý tưởng về chết.

 Với những chúng sinh có duyên, trừ bỏ ý tưởng chấp vào thọ mạng;

 Biết lỗi lầm của sự chấp thọ mạng, nên trừ bỏ ý tưởng như thế.

 Xa lìa ý tưởng chúng sinh, cùng ý tưởng chấp thọ mạng;

 Các vị ấy mới nói rằng: giết hại mạng sống của nhiều chúng sinh.

 Đã xa lìa ý tưởng về chết, thông suốt pháp không phân biệt;

 Biết Bồ-đề không hư hoại, không tăng thêm, không có quả báo.

 Chết và sinh không thể gom tụ, giác ngộ pháp thanh tịnh;

 Hết thảy pháp không tranh cãi, không sinh, thường lặng yên.

 Không nên phân biệt ngày, cũng không phân biệt đêm;

 Trong pháp không đến không đi, mà cầu Bồ-đề.

 Phàm phu hẹp hòi luôn phân biệt, lấy mặt trời làm ban ngày;

 Người muốn cầu Bồ-đề, chớ phân biệt như thế.

 Các vị ấy dùng mật ngữ này, nói lên pháp như thế;

 Vì biết được pháp này, nên mới nói được như vậy.

 Văn-thù-sư-lợi Pháp vương tử nói kệ này xong, khi ấy trăm nghìn chúng sinh trong hội đã nhổ được mũi tên nghi, không còn nghi ngờ, được sáng suốt lớn, đối với các pháp đạt vô sinh pháp nhẫn. Ai nấy tự cởi áo ngoài đang mặc dâng lên Văn-thù-sư-lợi Pháp vương tử, đều nói rằng: "Nguyện cho chúng con ở đời vị lai cũng nói pháp mầu này để giác ngộ chúng sinh, như nay Văn-thù-sư-lợi Pháp vương tử giác ngộ chúng sinh." Khi ấy Thế Tôn bảo Văn-thù-sư-lợi: "Lành thay, lành thay, Văn-thù-sư-lợi! Trừ nghi cho chúng sinh, soi sáng Phật pháp, đúng pháp phải là như vậy."

 Khi ấy A-nan bạch Phật: "Thế Tôn! Những mũi tên nghi của trăm nghìn chúng sinh này, chẳng phải do Thế Tôn nhổ bỏ sao?" Phật bảo A-nan: "Trăm nghìn chúng sinh này đều là những người xưa kia được Văn-thù-sư-lợi giáo hóa, giúp thành tựu Bồ-đề, nên nghe vị ấy nói pháp thì đều tin hiểu được." A-nan bạch Phật: "Các chúng sinh này đều không thối lui đối với Bồ-đề sao?" Phật bảo A-nan: "Đúng vậy, đúng vậy. Các chúng sinh này đã không thối lui đối với Bồ-đề. Vì sao? Vì được thiện tri thức Văn-thù-sư-lợi che chở, nghĩ nhớ đến."

 Khi ấy A-nan bạch Phật: "Thế Tôn! Các tỳ-kheo vốn khởi ý niệm kiên tín, ý niệm kiên pháp, ý niệm bát nhân, ý niệm Tu-đà-hoàn, ý niệm Tư-đà-hàm, ý niệm A-na-hàm, ý niệm A-la-hán, ý niệm Thanh văn, ý niệm Bích-chi Phật ấy, đều không thối lui đối với Bồ-đề sao?"

 Phật bảo A-nan: "Điều này khó tin. Kẻ ưa pháp nhỏ hẹp, lười biếng trễ nải, không siêng tinh tấn, tham đắm ăn uống, tham đắm dục nhiễm, gần gũi kẻ ưa làm việc dục nhiễm, thích nói chuyện vô ích, tâm rối loạn, mất chánh niệm (sự tỉnh thức ghi nhớ điều đúng), không đủ oai nghi (dáng vẻ, cử chỉ đoan chính của người tu), tâm ý xao động, không thu giữ các căn (mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý), nhẹ dạ đùa giỡn, ngu muội bướng bỉnh, nói nhiều — những chúng sinh như thế khó tin pháp này.

 A-nan, kẻ mắc tăng thượng mạn (thói kiêu ngạo, tự cho mình đã chứng đắc điều chưa chứng), không giữ gìn thân, tham đắm thân mạng, xa chỗ ở thanh vắng, bỏ pháp nghe nhiều học rộng, phá giới, kiêu mạn, hủy báng pháp, trộm pháp, không tôn trọng pháp, hủy diệt chánh pháp, nghèo nàn về của báu pháp, ưa thích điều phi pháp, phỉ báng chánh pháp, ưa làm điều phi pháp, không biết ơn và đền ơn, không kính Phật, Pháp, Tăng — A-nan, những chúng sinh như thế khó tin pháp này.

 Kẻ tâm keo kiệt, bám chặt vào giới xấu (những điều cấm giới sai lầm), lòng sân hận, không hiểu Phật pháp, thành tựu trí xấu, nghèo nàn trí tuệ, được bạn xấu che chở, xa lìa bạn tốt, không được Bát-nhã ba-la-mật (trí tuệ siêu việt đưa sang bờ giải thoát) che chở, không được các kinh vương đà-la-ni (những kinh chú tổng trì, giữ gìn mọi điều lành, ngăn mọi điều ác) che chở, khởi kiến chấp rằng có cái để đạt được, coi trọng lợi lộc cúng dường, tham đắm y bát, đối với y bát hết sức quý trọng, không tôn trọng hòa thượng (vị thầy chính truyền giới, dạy dỗ) và a-xà-lê (vị thầy mô phạm, dạy phép tắc oai nghi), vào đầu hôm và cuối đêm (những phần đêm dành để tu tập) không siêng năng hành trì — A-nan, những chúng sinh như thế khó tin pháp này.

 Kẻ giết hại, trộm cắp, tà dâm, nói dối, nói hai lưỡi (đâm thọc gây chia rẽ), nói lời độc ác, nói lời không đúng lúc, tham lam, sân hận, tà kiến, gần gũi kẻ tà kiến, tu tập và truyền bá rộng rãi những pháp phương tiện tà vạy, không biết hổ thẹn, không biết hối lỗi, kết bè kết đảng giao du, đi một mình không bạn đồng tu, lìa phép tắc sa-môn, làm việc không phải phép sa-môn, không tin [giáo lý] không, vô tướng (không bám vào hình tướng), vô tác (không tạo tác, không mong cầu), vô vi (không do nhân duyên tạo thành), không sinh không diệt, hết thảy các pháp không phải là tướng bị phá hoại — A-nan nên biết, những chúng sinh như thế khó tin pháp này."

 Khi ấy Thế Tôn nói lời ấy xong liền lặng im. Khi ấy A-nan nương oai thần của Phật, hỏi Văn-thù-sư-lợi Pháp vương tử: "Văn-thù-sư-lợi, vì sao Thế Tôn lặng im không nói gì?" Văn-thù-sư-lợi đáp: "Chúng sinh ở đời ác mai sau thành tựu những pháp ác, bất thiện như thế, không thể tin hiểu pháp sâu xa như thế; vì việc ấy mà Thế Tôn lặng im." Tôn giả A-nan hỏi Văn-thù-sư-lợi: "Chúng sinh đời sau có ít người tin hiểu pháp như thế chăng?" Văn-thù-sư-lợi đáp: "Chúng sinh đời sau tin pháp này rất ít. Giống như trong chúng sinh, người không biết châu báu thì nhiều, người biết thì rất ít. Vì sao? Vì đó không phải là điều sức trí của họ với tới được. A-nan, chúng sinh cũng vậy, nghe nói pháp này thì người tin hiểu ít. Giả sử có người tin hiểu pháp như thế, thì cũng không được người trong nước, thành, làng tôn kính; người trong nước đều cùng khinh rẻ và xa lánh họ. Vì sao? Vì người này đời trước đã tạo nghiệp gây chướng ngại cho pháp, do nhân duyên ấy nay chịu quả báo này." A-nan thưa thỉnh Văn-thù-sư-lợi: "Cúi mong ngài vì những chúng sinh ít tin hiểu này mà giảng rộng nghĩa ấy." Văn-thù-sư-lợi nói: "Việc này hãy hỏi Phật, Phật sẽ giảng nói." Khi ấy A-nan liền hỏi Phật.

 Khi ấy Thế Tôn nhìn khắp bốn phía, liền hiện tướng lưỡi (tướng lưỡi rộng dài, một trong ba mươi hai tướng tốt của Phật, biểu hiện lời nói luôn chân thật), che khắp tam thiên đại thiên thế giới (một vũ trụ lớn gồm một nghìn triệu thế giới nhỏ). Từ tướng lưỡi ấy lại phóng ánh sáng, chiếu khắp các thế giới nhiều như cát sông Hằng ở mười phương, khiến tất cả đều được chiếu tới. Khi ấy bốn bộ chúng (bốn hàng đệ tử: tỳ-kheo, tỳ-kheo-ni, ưu-bà-tắc, ưu-bà-di), nhờ thần lực của Phật, đều thấy các thế giới của chư Phật nhiều như cát sông Hằng ở mười phương, thấy chư Phật Thế Tôn ở đó đều đang nói pháp này, và đều được nghe biết. Nghe pháp này xong, họ cùng nhau hòa hợp khuyên thỉnh Thế Tôn: "Cúi mong Như Lai giảng nói pháp này, chớ để đứt đoạn. Thế Tôn! Nay trong các thế giới ở mười phương, vô lượng vô biên, không thể kể xiết chư Phật Thế Tôn đang giảng nói pháp này, chúng con đều được thấy nghe. Pháp các Ngài nói không thêm không bớt, giống hệt như Thế Tôn hôm nay, không có gì khác."

 Khi ấy Thế Tôn thu tướng lưỡi lại, bảo A-nan: "Ông đã từng thấy kẻ nói lời không thật nào có tướng lưỡi rộng dài như thế này chưa?" A-nan bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, không có. Đây là tướng lưỡi mà Thế Tôn có được do nói lời chân thật, do giới (giữ giới luật), định (thiền định), nhẫn nhục, thương xót, làm lợi ích cho chúng sinh, do từ, bi, hỉ, xả (bốn tâm rộng lớn: thương yêu ban vui, xót thương cứu khổ, vui theo điều lành của người, buông xả bình đẳng), là quả của nhất thiết trí (trí biết hết thảy mọi sự). Vì thế, bạch Thế Tôn, cúi mong Ngài vì những thiện nam tín nữ con nhà dòng dõi ít lòng tin này mà giảng rộng nghĩa ấy. Nhờ việc này, những người không tin lấy đó làm chứng mà biết, khiến ai nấy đều được tin."

 Khi ấy Thế Tôn bảo A-nan: "Nay bốn chúng đến dự hội này — tỳ-kheo, tỳ-kheo-ni, ưu-bà-tắc, ưu-bà-di, cùng trời, rồng, dạ-xoa (loài quỷ thần mạnh mẽ, nhanh nhẹn), càn-thát-bà (thần nhạc cõi trời), a-tu-la (loài thần có sức mạnh, tính hay giận, thường giao chiến với chư thiên), ca-lâu-la (chim thần cánh vàng), khẩn-na-la (thần ca múa cõi trời), ma-hầu-la-già (thần rắn lớn), người và loài chẳng phải người — ai nghe nói pháp này đều không thối lui đối với A-nậu-đa-la Tam-miệu Tam-bồ-đề, tu hành dần dần, sẽ đạt A-nậu-đa-la Tam-miệu Tam-bồ-đề, và ngay ở nơi ấy sẽ giảng nói pháp này không thêm không bớt, giống hệt như Ta hôm nay, không có gì khác."

 Khi ấy bốn chúng tỳ-kheo, tỳ-kheo-ni, ưu-bà-tắc, ưu-bà-di, cùng trời, rồng, dạ-xoa, càn-thát-bà, a-tu-la, ca-lâu-la, khẩn-na-la, ma-hầu-la-già, người và loài chẳng phải người, đều vui mừng hớn hở vô cùng. Trong đó có người đem áo rải lên Phật, có người đem hoa, có người đem các vòng hoa, như vòng hoa tu-mạn-na (một loài hoa thơm màu vàng), vòng vàng, vòng bạc, vòng tỳ-lưu-ly, vòng pha-lê (thủy tinh), vòng xa cừ (vỏ một loài sò quý), vòng mã não, vòng tượng não (?), vòng ngọc nhật quang (ngọc sáng như ánh mặt trời), vòng xen lẫn bảy thứ báu — đem những vòng như thế rải lên Phật.

 Chư thiên đem hoa mạn-đà-la, hoa ma-ha mạn-đà-la ("ma-ha" nghĩa là lớn), hoa ba-lưu-sa, hoa ma-ha ba-lưu-sa, hoa mạn-thù-sa (loài hoa trời màu đỏ, mềm mại), hoa ma-ha mạn-thù-sa, hoa ca-ca-lặc-ki, hoa ma-ha ca-ca-lặc-ki, hoa lô-già-ma-nễ, hoa ma-ha lô-già-ma-nễ, hoa thâu-sa-ma-nễ, hoa ma-ha thâu-sa-ma-nễ (đều là các loài hoa cõi trời) — đem những hoa như thế rải lên Phật. Lại đem hoa ưu-bát-la (sen xanh), hoa ba-đầu-ma (sen hồng), hoa câu-vật-đầu (hoa súng), hoa phân-đà-lợi (sen trắng) cõi trời rải lên Phật. Giữa hư không trỗi nhạc trời, đủ loại ca tụng khen ngợi đức của Phật. Các vua rồng đều mưa ngọc trai rải lên Phật. Tất cả phụ nữ liền cởi chuỗi anh lạc (chuỗi ngọc đeo trên người) đẹp đẽ trên thân rải lên Phật, cởi áo trên thân dâng Phật, rồi sửa lại y phục, gối phải quỳ sát đất, một lòng chắp tay, đứng trước Phật, cùng nhau hòa hợp nói rằng: "Chư Phật Như Lai lời nói không hai, trí tuệ không chướng ngại, đã thọ ký (báo trước việc sẽ thành Phật) cho chúng con rằng ắt sẽ thành Phật."

 Khi ấy Thế Tôn bảo A-nan: "Đúng vậy, A-nan. Các phụ nữ này ắt không thối lui đối với A-nậu-đa-la Tam-miệu Tam-bồ-đề. Vì sao? Vì chư Phật Thế Tôn đã dứt hẳn ngu si, tham dục, sân hận cùng mọi kiêu mạn, bụi nhơ, tối tăm, hết thảy nhiễm trước; đã đốt sạch phiền não, không còn sót lại; thành tựu tinh tấn, thành tựu các sức mạnh; oai đức tôn nghiêm, thần túc (thần thông đi lại biến hóa) tự tại, ánh sáng rực rỡ; quyến thuộc thành tựu, uy thế tôn quý; dung sắc, dòng họ, nơi sinh đều đầy đủ; tướng tốt đầy đủ, ánh sáng đầy đủ, đã đến chỗ an ổn; như Đế Thích (vua cõi trời Đao-lợi), như Phạm Thiên (vua các cõi trời trên cao), như bậc tôn quý trong cõi Dục; oai nghi đầy đủ, giới hạnh đầy đủ, sự quán xét đầy đủ; được trời, rồng, dạ-xoa, càn-thát-bà, a-tu-la, ca-lâu-la, khẩn-na-la, ma-hầu-la-già, người và loài chẳng phải người cùng tôn trọng, cung kính, khen ngợi; không nhiễm pháp thế gian, bỏ hẳn mọi pháp hữu vi, thành tựu giải thoát; pháp của chư Phật, ai thấy ai nghe đều không luống uổng." A-nan bạch Phật: "Thế Tôn! Thế nào là nghe chư Phật Thế Tôn không luống uổng?"

 Phật bảo A-nan: "Ông không biết sao?" A-nan bạch Phật: "Thế Tôn! Thật con chưa biết. Cúi mong Ngài nói cho: thế nào là nghe Như Lai không luống uổng?"

 Phật bảo A-nan: "Hãy một lòng lắng nghe cho kỹ, nay Ta giải nói. A-nan nên biết, nếu có chúng sinh đã nghe, đang nghe, hay sẽ nghe danh hiệu Phật Thích-ca Mâu-ni, thì các chúng sinh ấy đều không thối lui đối với A-nậu-đa-la Tam-miệu Tam-bồ-đề. Vì sao? Vì Bồ-đề của chư Phật không hư dối, cũng không có tham dục và sân hận. A-nan, huống chi hôm nay người ngay trước mặt Ta mà đem một bông hoa rải lên Ta. Nếu có chúng sinh, sau khi Ta nê-hoàn (niết-bàn, tức Phật nhập diệt), đem một bông hoa cúng dường hình tượng hay xá-lợi (di cốt còn lại sau khi thiêu thân Phật) của Ta, thì chúng sinh ấy cũng không thối lui đối với A-nậu-đa-la Tam-miệu Tam-bồ-đề."

 A-nan bạch Phật: "Nếu có loài súc sinh nghe danh hiệu Phật Thích-ca Mâu-ni, thì đều không thối lui đối với A-nậu-đa-la Tam-miệu Tam-bồ-đề sao?" Phật bảo A-nan: "Nếu có loài súc sinh nghe danh hiệu Phật Thích-ca Mâu-ni, thì các chúng sinh ấy đều đã gieo nhân duyên hạt giống A-nậu-đa-la Tam-miệu Tam-bồ-đề. Vì sao? Vì với chư Phật Như Lai, ai được nghe thì sự nghe ấy ắt không luống uổng. Vì thế lời chư Phật Như Lai không có hai.

 A-nan, ví như cây ni-câu-đà (một loài cây đa ở Ấn Độ, tán rất rộng mà hạt rất nhỏ) cành lá sum suê, che bóng được từ một trăm đến năm trăm người. A-nan, ý ông nghĩ sao, hạt giống của cây ấy lớn hay nhỏ?" A-nan bạch Phật: "Thế Tôn! Hạt ấy rất nhỏ." Phật bảo A-nan: "Hạt giống cây ni-câu-đà tuy nhỏ, nhưng nhờ đủ các duyên đất, nước, lửa, gió, khoảng không, mà được sinh trưởng, dần dần to lớn. Cũng vậy, A-nan, các chúng sinh ấy gieo hạt giống Bồ-đề, dần dần tăng trưởng, sẽ thành A-nậu-đa-la Tam-miệu Tam-bồ-đề, không thể mục nát, không thể hư hoại. Vì sao? Vì lấy sự không trụ vào hết thảy pháp làm hạt giống, nên không mục nát, cũng không hư hoại."

 Khi ấy A-nan bạch Phật: "Thế Tôn! Đó là do sức bản nguyện (lời nguyện gốc phát ra từ khi còn tu hạnh Bồ-tát) của chư Phật, hay pháp của chư Phật vốn tự nhiên như thế?" Phật bảo A-nan: "Đó là bản nguyện của Ta: nếu ai nghe danh hiệu Ta, ắt không thối lui đối với A-nậu-đa-la Tam-miệu Tam-bồ-đề. Đó cũng là pháp của chư Phật vốn phải như thế. Vì sao? Vì pháp của hết thảy chư Phật đều bình đẳng." A-nan bạch Phật: "Nếu pháp của chư Phật đều bình đẳng, thì vì duyên cớ gì mà còn lập thệ nguyện?" Phật bảo A-nan: "Khi chư Phật Thế Tôn nói pháp, các Bồ-tát Ma-ha-tát trong hội nghe Phật nói pháp liền lập thệ nguyện: 'Nguyện cho con mai sau thành Phật nói pháp, ai thấy ai nghe cũng không luống uổng như thế.'"

 Khi ấy A-nan bạch Phật: "Thật kỳ lạ thay, Thế Tôn! Ngài thành tựu được pháp hiếm có như thế, lại dùng pháp ấy làm lợi ích cho chúng sinh." Phật bảo A-nan: "Đúng vậy, đúng vậy, như lời ông nói. Ta vì làm lợi ích cho các chúng sinh nên đi khắp các cõi Phật cúng dường chư Phật, không tiếc thân mạng, xả bỏ mọi vật không chút keo kiệt, siêng tu tinh tấn, tích tập con đường Bồ-đề khó đạt, không nương tựa vào đâu, đối với hết thảy pháp không nắm giữ gì, để thu nhận, dìu dắt chúng sinh."

 Kinh Quảng Bác Nghiêm Tịnh, quyển thứ tư.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video