Thiên 14 — Bộ 14 — Thái xỉ: chuyện xa hoa phung phí

 Bộ Thái Xỉ (xa hoa quá độ), thứ mười bốn.

 Tử Do (tên hiệu của người soạn sách, tức Phùng Mộng Long) nói: Ta tra trong sử sách đời trước, kẻ được gọi là kiêu căng, xa xỉ, dâm dật, phóng túng thì không ai bằng Thạch Thái úy (tức Thạch Sùng, phú hào nổi tiếng đời Tấn). Vậy mà Hà Gian vương đời Hậu Ngụy còn nói: "Không tiếc là ta không được thấy Thạch Sùng, chỉ tiếc Thạch Sùng không được thấy ta." Chương Vũ vương tham lam, tàn bạo, lắm của, một lần đến xem nhà Hà Gian vương, than thở thèm muốn đến phát bệnh lúc nào không hay, về nhà nằm ba ngày không dậy nổi. Lòng xa xỉ của con người há có đáy sao? Nếu không phải người đức dày thì ít ai được chết yên lành. Vườn Kim Cốc (vườn của Thạch Sùng) nay thành bãi cát, dinh Hà Gian nay thành chùa Phật, người chỉ trỏ mà than thở sao mà nhiều thế! Một ngày vui chơi, muôn năm thành trò cười. Gom lại thành bộ Thái Xỉ, thứ mười bốn.

 Đỗ Bân công.

 Đỗ Bân công, tên là Tông (Đỗ Tông, đời Đường, được phong tước Bân quốc công), lo cho bản thân rất hậu, thường nói: "Cả đời ta có ba việc không vừa ý. Một là làm Thứ sử (quan đứng đầu một châu) Lễ Châu. Hai là bị giáng làm Tư nông khanh (quan đứng đầu cơ quan coi kho lương và việc nông; với ông đây là bị hạ chức). Ba là khi từ Tây Xuyên (vùng Thành Đô) dời sang trấn giữ Quảng Lăng (nay là Dương Châu), thuyền dừng ở Cù Đường (hẻm núi hiểm trở trên sông Trường Giang), bị sóng dữ làm cho kinh hãi, gọi người hầu không kịp, khát quá, phải tự rót nước trà mà uống."

 Xét: Bân công ra ngoài làm tướng, vào triều làm tể tướng, mà chưa từng tiến cử một người tài ở ẩn nào, người đương thời gọi ông là "con tê giác cụt sừng". Hễ đến cai quản phiên trấn (vùng đất lớn do một tướng trấn giữ và cai trị) nào, ông không xử một vụ án nào, tù nhân bất kể tội nặng nhẹ đều bị mặc cho chết đói, chết dần. Có người nhặt được ở Kiếm Môn một bọc đồ sơn đựng giấy tờ, hóa ra là hồ sơ các vụ án đã thẩm tra xong, chỉ chờ phán quyết, của Thành Đô. Triều đình đem giàu sang giao cho hạng người như thế, làm sao mà không loạn!

 Lý Hạo.

 Lý Hạo làm quan cho cả Tiền Thục lẫn Hậu Thục (hai nước thời Ngũ Đại ở đất Tứ Xuyên) suốt năm mươi năm, của cải tính bằng hàng vạn, xa xỉ quá mức, kỹ nữ và thê thiếp có đến mấy trăm. Ông từng đọc truyện Vương Khải và truyện Thạch Sùng (hai phú hào đời Tấn nổi tiếng thi nhau khoe giàu), rồi mắng họ là "lũ ăn mày nghèo kiết keo kiệt".

 "Ăn mày" như hạng này, e rằng khó trông mong làm thí chủ giàu có chịu bố thí.

 Ngu Hiếu Nhân.

 Ngu Hiếu Nhân đời Tùy tính xa xỉ. Trong chiến dịch đánh Liêu Đông, ông dùng lạc đà chở những hòm đựng nước để nuôi cá, mang theo cho mình ăn.

 Người ôm vò.

 Dương Tú ủ rượu vào mùa đông, thường sai người ôm vò rượu cho ấm, chốc lát lại thay người khác, nhờ thế rượu chóng thành mà vị ngon.

 Lợn con hấp.

 Vũ Đế (Tấn Vũ Đế) ăn món lợn con hấp ở nhà Vương Vũ Tử (tức Vương Tế, con rể nhà vua), thấy béo ngon khác thường, lấy làm lạ mà hỏi. Vương đáp: "Cho lợn con uống sữa người." Vua rất bực, chưa ăn xong đã bỏ đi.

 Chuyện con lợn chưa đáng kể, e còn có việc quá đáng hơn, chỉ là Vũ Đế tự mình không nhận ra mà thôi! (?)

 Tống Cảnh Văn.

 Tống Cảnh Văn (tức Tống Kỳ, đời Bắc Tống, tên thụy là Cảnh Văn) thích giăng nhiều lớp màn, bên trong bày đuốc quý, ca múa nối nhau không dứt. Khách ngồi quên cả mệt, chỉ thấy đêm sao dài thế, vén màn nhìn ra thì đã qua hai đêm.

 Xét: Tử Kinh (tên tự của Tống Kỳ) khi còn ở Hàn uyển (Hàn lâm viện, nơi các học sĩ soạn văn thư cho vua), tể tướng Án Nguyên Hiến (tức Án Thù, tên thụy là Nguyên Hiến) yêu tài ông, muốn sớm tối được gặp, bèn thuê một tòa nhà gần bên, mời ông đến ở. Gặp tết Trung thu, Án mở tiệc mời Tống, cho kỹ nữ ra hầu rượu, làm thơ đến sáng mới thôi. Hôm sau, Án bị bãi chức tể tướng, Tống là người phải thảo văn chiếu bãi chức, trong đó hết lời chê bai thậm tệ. Đúng lúc vung bút, hơi men đêm trước vẫn chưa tan. Người xem rất kinh hãi, cho là kẻ bạc đức. Như thế đủ biết con người họ Tống ra sao. Cái thích đãi khách của ông cũng chỉ như bọn hàng thịt, hàng rượu tụ nhau chè chén, đâu thật là biết chiêu đãi khách!

 Tống Giao (anh của Tống Kỳ) làm quan ở chính phủ (hàng quan chấp chính đứng đầu triều, ngang tể tướng). Đêm Thượng nguyên (rằm tháng Giêng), ông ngồi đọc Kinh Dịch. Em ông là học sĩ (chức quan văn ở Hàn lâm viện) Tống Kỳ thì thắp đèn hoa, ôm ca kỹ, uống say đến sáng. Hôm sau, Giao sai người đến nói: "Tướng công nhắn lời học sĩ: nghe nói đêm qua đốt đèn mở tiệc, xa xỉ tột bậc, chẳng hay có còn nhớ năm nọ, đêm Thượng nguyên, hai anh em cùng ở trường châu (trường học của châu) ăn rau nấu cơm không?" Kỳ đáp: "Nhắn lời tướng công: chẳng hay năm nọ ở trường châu ăn rau nấu cơm là để làm gì?"

 Hóa ra chỉ vì cái này! Đáng than thay, đáng than thay!

 Chậu hoa sen bằng vàng.

 Đoạn Văn Xương (đời Đường) sau khi giàu sang, cho đánh chậu vàng hình hoa sen để đựng nước rửa chân. Có người khuyên can. Ông đáp: "Đời người được bao lâu? Phải bù lại những thiếu thốn cả đời trước đây!"

 Đòi chậu bạc để rửa mặt.

 Ninh thứ nhân Thần Hào (tức Chu Thần Hào, Ninh vương đời Minh, làm phản, bị bắt và bị phế làm thường dân nên gọi là "thứ nhân") sau khi bị bắt, bị giam qua đêm ở công quán, người ta đưa chậu đồng cho rửa ráy. Ông giận nói: "Dẫu thiếu chậu vàng, lẽ nào đến chậu bạc cũng không có?" Ông quen xa xỉ đến thế!

 Người trong bếp nhà Thái Thái sư.

 Thời Tống, có một sĩ phu mua một người thiếp ở kinh thành, cô ta tự nói là người làm trong bếp phủ Thái Thái sư (tức Thái Kinh, quyền thần cuối Bắc Tống; Thái sư là chức cao nhất trong hàng quan đầu triều). Ông sai làm bánh bao, cô từ chối là không biết làm. Ông gặng hỏi: "Đã là người trong bếp, sao lại nói không biết?" Người thiếp đáp: "Thiếp chỉ là người thái hành thành sợi trong bếp làm bánh bao thôi." Tăng Vô Nghi là môn khách của Chu Ích công (tức Chu Tất Đại, được phong Ích quốc công). Có người nhờ ông viết chí minh (bài văn khắc trên bia mộ, ghi lại cuộc đời người đã mất), Vô Nghi dẫn chuyện này để từ chối, nói: "Tôi ở cửa Ích công chỉ là kẻ thái hành trong bếp làm bánh bao, sao làm nổi cái bánh bao?"

 Đầu bếp nữ.

 Ở kinh đô (kinh thành Lâm An nhà Nam Tống), các nhà dân nghèo mỗi khi sinh con gái thì yêu quý như nâng ngọc. Con vừa lớn, họ tùy theo dung mạo, tư chất mà dạy cho một nghề, để sẵn cho các nhà quan lại chọn mua. Danh mục không giống nhau, có hạng gọi là "người hầu cận bên mình", "người có tài nghề", "người hầu dâng đồ", "người kim chỉ", "người hầu nhà trên", "người diễn tạp kịch", "người tháo giặt may vá", đồng tử gảy đàn, đồng tử đánh cờ, đầu bếp nữ, v.v.

 Trong số đó, đầu bếp nữ là hạng thấp nhất, nhưng nếu không phải nhà cực kỳ giàu sang thì ắt không dùng nổi. Trong niên hiệu Bảo Hựu (1253–1258, đời Tống Lý Tông), có một vị Thái thú (quan đứng đầu một quận, phủ) nọ, xuất thân nghèo hèn, vẫn giữ nếp nhà nho. Nhân được giao chức phụng từ (chức quan nhàn trông coi đền miếu, lĩnh lương mà được ở nhà), ông về sống ở quê, ăn uống sơ sài. Chợt nhớ hồi trước ghé ở chỗ một vị quan nọ, bếp núc do đầu bếp nữ kinh đô lo, nêm nếm rất ngon miệng. Nhân có người tiện đường lên kinh, ông viết vội thư gửi người thừa thụ (người lo công việc ở kinh thay cho quan ở xa), nhờ tìm giúp, tiền bạc không cần tính toán. Ít lâu sau, người ấy hồi âm: "Đã tìm được rồi. Người này tuổi chừng hơn hai mươi, mới từ một phủ quan lớn trở về, có nhan sắc, có tài nghề, biết viết biết tính, nay mai sẽ cho đến hầu."

 Chưa đầy mười ngày, quả nhiên cô ta đến. Lúc còn nghỉ chân cách năm dặm, cô sai phu khuân vác đem thư trình trước, do chính tay cô viết, nét chữ ngay ngắn, kể lần lượt rằng "vui mừng may mắn, nay mai được hầu hạ bên cạnh", cuối thư xin "dùng kiệu bốn người khiêng ra đón, cho thành thể diện". Lời lẽ rất khéo léo, chắc hẳn đàn bà tầm thường không bì được. Thái thú vì thế mà tươi mặt. Khi vào cửa, dáng điệu cử chỉ nhã nhặn, áo bông xanh biếc, váy đỏ, chào hỏi mọi người xung quanh rồi mới lui. Thái thú hài lòng quá sức mong đợi. Một lát sau, bạn bè họ hàng kéo đến chúc mừng, đầu bếp nữ cũng vội xin được thử tài nấu nướng. Thái thú nói: "Chưa cần bày tiệc lớn, ngày mai cứ làm bữa thường."

 Đầu bếp nữ xin thực đơn và thứ tự các món. Thái thú viết ra cho xem. Cô kính cẩn vâng lời, cầm bút nghiên kê các thứ vật liệu, trong đó món "dương đầu thiêm" (thịt đầu dê cuộn) năm phần, mỗi phần dùng mười cái đầu dê; hành băm năm đĩa, cộng phải dùng năm mươi cân hành; các thứ khác cũng tương xứng như thế. Thái thú vẫn ngờ cô nói bừa, nhưng chưa muốn vội tỏ ra keo kiệt quê mùa, nên tạm nghe theo, rồi ngầm dò xem cô dùng thế nào.

 Sáng hôm sau, đầu bếp nữ mở hòm đồ mang theo, lấy ra nồi, siêu, chậu, muôi, mâm canh các loại, sai tì nữ nhỏ bưng đi trước, sáng chói lóa mắt, toàn làm bằng vàng bạc, ước chừng đáng đến năm bảy chục lạng vàng. Đến dao, thớt và các đồ lặt vặt, thứ nào cũng tinh xảo, người đứng xem tấm tắc. Đầu bếp nữ thay áo bông gọn gàng, quàng tạp dề, lấy dây bạc buộc vén tay áo, vung tay bước vào bếp. Cô ngồi trên ghế xếp, rồi thong thả đứng lên thái, xắt, lạng, cắt miếng, miếng nào cũng vuông vức, tay nghề thuần thục, đâu ra đấy, thật có cái thế "vung búa thành gió" (ví tay nghề điêu luyện tột bậc; điển người thợ đất Dĩnh vung búa đẽo sạch vệt vôi mỏng trên mũi người khác mà không chạm vào da).

 Khi làm đầu dê, cô vớt ra đặt lên bàn, lóc lấy riêng phần thịt má, còn bao nhiêu vứt hết xuống đất. Mọi người hỏi vì sao. Cô nói: "Những thứ ấy không phải thứ người sang ăn!" Mọi người nhặt lên đem cất chỗ khác. Cô cười: "Các người đúng là lũ chó con!" Mọi người tuy giận nhưng không biết nói gì đáp lại. Khi làm hành hẹ, cô lấy hành chỉ hơi trụng qua nước sôi, bỏ hết rễ và lá, xem đĩa to nhỏ mà cắt theo từng phân từng tấc; lại bóc bỏ mấy lớp ngoài, chỉ lấy phần lõi nhỏ như hẹ vàng (hẹ trồng trong tối nên non và vàng), ngâm với rượu nhạt và giấm, phần còn lại vứt đi không tiếc. Mọi món dọn ra đều thơm phức, giòn ngon, sạch sẽ, tinh tế, khó tả cho hết. Người ăn gắp sạch không còn gì, ai nấy nhìn nhau khen ngon.

 Dọn tiệc xong, đầu bếp nữ sửa vạt áo, lạy hai lạy rồi nói: "Hôm nay thử tài bếp, may được vừa ý mọi người, xin theo lệ mà ban thưởng." Thái thú mới đi tra xem lệ thưởng ra sao. Cô nói: "Chẳng phải ngài đang chờ tra lệ đó sao?" Rồi thò tay vào túi lấy mấy tờ giấy trình lên, nói: "Đây là các tờ phiếu ghi tiền thưởng tôi nhận được ở chỗ vị quan nọ hôm trước." Thái thú xem thì thấy lệ là mỗi lần bày tiệc lớn đều có thưởng, có khi đến hai ba trăm quan tiền. Thái thú đành phá thói keo kiệt, gượng làm theo, rồi thầm than: "Bọn ta sức mỏng, đầu bếp nữ thế này không nên dùng lâu!" Chưa đầy hai tháng, ông kiếm cớ cho cô về.

 Bốn biển thu nhỏ.

 Tôn Thừa Hựu từng đãi khách, chỉ vào mâm tiệc mà nói: "Hôm nay trong tiệc, cua biển phương nam, dê đỏ phương bắc, tôm cá phương đông, táo và hạt dẻ phương tây, không thiếu thứ gì. Có thể gọi là có cả bốn biển thu nhỏ!"

 Bánh lớn.

 Thời nước Thục của họ Vương (tức Tiền Thục), có người tên là Triệu Hùng Vũ, nhiều lần được cai quản những quận lớn, rất sành ăn uống. Ông lại biết làm bánh lớn, cứ ba đấu bột thì cán thành một chiếc, to hơn mấy gian nhà. Có nhà giàu bày tiệc đông người, ông liền xin dâng một chiếc, xẻ ra ăn vẫn còn thừa. Cách làm không truyền lại. Mọi người vì thế gọi ông là "Triệu Bánh Lớn".

 Trứng lớn, bánh màn thầu lớn.

 Thời Chính Đức (niên hiệu của Minh Vũ Tông, 1506–1521), các quan thủ bị (quan võ trấn giữ một vùng) và trung quý nhân (hoạn quan có quyền thế trong cung) đua nhau xa hoa. Có kẻ đập trứng gà hoặc trứng ngỗng, trứng vịt, không biết dùng cách gì tách riêng lòng đỏ, lòng trắng, rồi lấy bong bóng bò cạo sạch bọc ra ngoài, to chừng cái đấu, nấu chín đem đãi khách, nói: "Đây là trứng đà điểu." Lại làm bánh màn thầu to hơn cái đấu, hấp chín rồi bẻ ra ngay giữa bàn tiệc, bên trong có chừng hai trăm chiếc màn thầu nhỏ, chiếc nào cũng có nhân và đều chín cả. (Theo sách "Triều dã dị văn")

 Món ăn đất Ngô.

 Tướng công Trương Giang Lăng (tức Trương Cư Chính, tể tướng đời Minh, người Giang Lăng) về quê chịu tang cha. Chiếc kiệu ông ngồi do Tiền Phổ, thái thú Chân Định, chế ra để dâng. Phía trước là gian hiên hai lớp, phía sau là phòng ngủ để tiện nằm nghỉ, hai bên có hai dãy hành lang, mỗi dãy có một đồng tử đứng hầu, quạt mát và thắp hương. Tất cả phải dùng ba mươi hai người lính khiêng. Lúc đầu, các châu huyện, trạm dịch ông đi qua đều dâng cơm trên mâm ngà, sơn hào hải vị hơn trăm món, vậy mà Cư Chính vẫn cho là chẳng có món nào đáng gắp. Riêng thái thú Chân Định là người Vô Tích, biết làm món ăn đất Ngô (vùng Giang Nam quanh Tô Châu). Cư Chính ăn thấy ngon, nói: "Ta đi đường đến đây mới được một bữa no!" Lời ấy đồn ra, thế là những người giỏi nấu nướng ở đất Ngô bị chiêu mộ gần hết, ai cũng được trả giá cao.

 Cung phi của Lý Hậu Chủ.

 Thời Tống, khi dẹp yên Giang Nam (tức nước Nam Đường), một viên đại tướng bắt được người cung phi được Lý Hậu Chủ (Lý Dục, vua cuối cùng của Nam Đường) yêu quý. Nàng thấy đèn dầu liền nhắm mắt, nói: "Khói quá." Đổi sang nến sáp, nàng cũng nhắm mắt, nói: "Khói càng nặng!" Hỏi: "Vậy trong cung chưa từng thắp nến sao?" Nàng đáp: "Ở các gác trong cung, đêm nào cũng treo những viên ngọc lớn, ánh sáng soi khắp phòng như giữa ban ngày." Xem đó thì đủ biết nhà họ Lý xa hoa đến thế nào.

 Kỹ nữ của Dương Quốc Trung.

 Dương Quốc Trung (tể tướng đời Đường Huyền Tông, anh họ Dương Quý phi) hễ có khách bày rượu thì sai kỹ nữ mỗi người bưng một món, gọi là "mâm người". Mùa đông, ông sai kỹ nữ đứng vây quanh mình, gọi là "bình phong người". Lại chọn những thiếp to béo đứng phía trước che gió, gọi là "tấm chắn người", "trận người".

 Tôn Thịnh mỗi bữa ăn không bày bàn, sai các kỹ nữ mỗi người cầm một đồ đựng thức ăn, đứng vây quanh, cũng gọi là "mâm người". Đỗ Tuần, Biệt giá (chức quan phụ tá cho người đứng đầu châu) Hàng Châu, cũng có chuyện "bình phong người".

 Vòng nến.

 Vi Thiệp mở tiệc ở nhà, sai đám tì nữ mỗi người cầm một ngọn nến, đứng thành hàng bốn phía, gọi là "vòng nến". (Theo sách "Trường An hậu ký")

 "Tì nữ cầm đèn" của Ninh vương đời Đường, "nô bộc cầm nến" của Thân vương đều chỉ là tượng khắc bằng gỗ thơm; họ Vi mới thật là xa xỉ!

 Ống nhổ bằng người.

 Phù Lãng từng dự tiệc với các quan trong triều. Các vị đương thời đều dùng ống nhổ. Lãng muốn khoe, bèn sai một đứa trẻ quỳ há miệng, ông nhổ vào, đứa trẻ ngậm rồi đem ra ngoài.

 Lãng rất giỏi nếm biết mùi vị. Có người giết gà đãi ông, Lãng nói: "Con gà này chỗ đậu thường lộ ra ngoài một nửa." Hỏi lại thì đúng như lời. Lại ăn ngỗng nướng, ông biết được chỗ nào lông trắng, chỗ nào lông đen. Có người thử ghi lại để đối chiếu, không sai mảy may. Cũng là người lạ thật!

 Tạ Cảnh Nhân (tức Tạ Dụ) thời Nam triều Tống tính ưa sạch sẽ. Mỗi lần nhổ, ông thường nhổ vào áo người hầu bên cạnh. Xong việc, cho người ấy nghỉ một ngày để giặt giũ. Vì thế mỗi khi ông sắp nhổ, người hầu tranh nhau đến hứng. Nghiêm Thế Phiên (con của quyền thần Nghiêm Tung đời Minh) khạc nhổ thì đều có tì nữ xinh đẹp lấy miệng hứng. Vừa nghe ông đằng hắng, miệng tì nữ đã khéo kề sẵn. Gọi là "ống nhổ thơm".

 Song lục bằng người.

 Thượng thư (quan đứng đầu một bộ trong triều) Vương Thiên Hoa muốn lấy lòng Thế Phiên, dùng gấm và thảm len dệt thành các ô điểm, gọi là "bàn song lục" (song lục là một trò chơi cờ, gieo xúc xắc rồi đi quân theo số điểm); lại riêng sửa soạn ba mươi hai mỹ nhân, một nửa mặc áo đen, một nửa mặc áo trắng, gọi là "song lục người", đem dâng. Mỗi khi đánh, các mỹ nhân nghe hô điểm, đáng đứng ở ô nào thì tự chạy đến đứng ở ô đó. Thế Phiên chỉ chơi thử một lần rồi không dùng nữa.

 Bô tiểu của nhà họ Nghiêm.

 Bô tiểu của cha con Nghiêm Phân Nghi (tức Nghiêm Tung, người Phân Nghi) đều đúc bằng vàng bạc thành hình đàn bà, rỗng bên trong, mặt đánh phấn, mặc áo màu, lấy chỗ kín để hứng nước tiểu.

 Thẻ đếm chuyện dâm.

 Lúc nhà họ Nghiêm bị tịch biên, một viên quan của quận vâng hịch lệnh của đài sứ (quan ngự sử do triều đình phái xuống) đến nơi, thấy dưới giường vứt thành đống vô số khăn lụa trắng còn mới. Không hiểu vì sao, ông giấu một chiếc trong tay áo, mang ra hỏi mọi người. Có người biết chuyện, bụm miệng nói: "Đây là khăn bẩn. Mỗi lần ăn nằm với đàn bà thì vứt đi một chiếc. Cuối năm đem đếm, coi như thẻ tính số lần."

 Gia Cát Ngang.

 Cuối đời Tùy, Gia Cát Ngang ở Thâm Châu tính hào hiệp. Cao Toản ở Bột Hải nghe tiếng tìm đến thăm, Ngang chỉ đãi món mề gà mà thôi. Toản chê là keo kiệt, hôm sau bày tiệc lớn, mời Ngang cùng mấy chục người khách, nấu lợn, dê các thứ, mâm dài tám thước, rượu rót chuyền vòng, rồi tự múa điệu Kim Cương để mời rượu. Hôm sau nữa, Ngang mời mấy trăm người khách của Toản, bày tiệc lớn, dùng xe chở rượu đi rót, dùng ngựa chở thịt nướng đi dọn, dùng cối giã để băm gỏi, dùng cối xay để nghiền tỏi hẹ, hát khúc Dạ Xoa, múa sư tử.

 Hôm sau, Toản giết một đứa đầy tớ hơn mười tuổi, dọn đầu và tay chân nó ra mời. Khách ngồi đều ôm cổ mà nôn. Ngày sau nữa, Ngang đáp tiệc, trước hết sai ái thiếp ra rót rượu. Người thiếp vô cớ bật cười, Ngang quát đuổi xuống, chốc lát đem hấp người thiếp ấy, đặt ngồi trên mâm bạc, vẫn trang điểm phấn son, mặc lụa là, rồi xé thịt sườn ra ăn. Khách của Toản đều che mắt. Ngang lấy thịt béo ở chỗ vú mà ăn, ăn no mới thôi. Toản xấu hổ, ban đêm trốn đi. Về sau Ngang gặp loạn lạc, bọn giặc hung hãn đến đòi vàng bạc, ông không còn gì để nộp, chúng trói ông lên xà nhà nướng cho đến chết.

 Than luyện.

 Trong niên hiệu Càn Phù (874–879, đời Đường Hy Tông), có một vị Lý sứ quân (cách gọi tôn kính quan đứng đầu một châu) mãn nhiệm trở về, rất nhớ ơn cũ của một nhà quyền quý, muốn mời các con nhà ấy đến chơi cho thong thả. Ông nhờ nhà sư Thánh Cương ở chùa Kính Ái mời giúp. Nhà sư hết lời nói về sự xa xỉ của họ, bữa ăn thường ngày cũng phải nấu bằng than, e rằng khó làm họ vừa ý. Lý nói: "Như tủy voi, môi đười ươi thì có lẽ không kiếm được, còn thứ khác thì chẳng phải lo." Thế là chọn ngày mời đến, sửa soạn hết sức đầy đủ, sạch sẽ.

 Các cậu con nhà ấy gặp món ngon mà hầu như không đưa vào miệng. Chủ nhà vái mời mấy lần, họ chỉ nhấm chút trái cây mà thôi. Đến khi dọn cơm, mỗi người đưa một thìa vào miệng, rồi đều nhăn mày nhìn nhau như đang nhai vỏ hoàng bá (một vị thuốc rất đắng). Lý không hiểu, chỉ biết xin lỗi là nấu nướng không khéo. Hôm sau, ông nhờ nhà sư đến hỏi duyên cớ, họ nói: "Nướng, rán, nêm nếm đều chưa đúng cách." Nhà sư nói: "Món khác dẫu không ăn được, chứ cơm đã nấu bằng than, còn chê gì nữa?" Họ bèn nói: "Phàm than phải hơ cho nóng đượm trước, gọi là than luyện, rồi mới đem vào bếp. Không thế thì còn mang hơi khói." Nhà sư vỗ tay nói: "Cái đó thì bần đạo (tiếng nhà sư khiêm tốn tự xưng) không biết được!"

 Đến khi giặc Hoàng Sào đánh chiếm Lạc Dương, anh em nhà ấy cùng nhà sư trốn vào hang núi, nhịn đói đến ba ngày, khi quân giặc đã đi xa đôi chút mới dám ra. Ra đến cầu sông, thấy một quán nhỏ bán cơm gạo lứt, nhà sư dốc hết tiền trong túi, mua đựng vào bát đất cùng ăn, ai cũng thấy rất ngon. Nhà sư cười nói: "Cơm này không phải nấu bằng than luyện đâu." Ai nấy cúi đầu thẹn thùng, lặng thinh.

 Vương Phủ.

 Nhà Vương Phủ (quyền thần cuối Bắc Tống) sát vách một ngôi chùa. Có một nhà sư, ngày nào cũng ra rãnh nước nhà Phủ vớt những hạt cơm trắng như tuyết trôi ra, rửa sạch, phơi khô. Không biết bao nhiêu năm, gom lại thành một bồ đầy. Năm Tĩnh Khang, kinh thành bị quân Kim phá, cả nhà Phủ không còn gì ăn. Nhà sư liền đem số gạo đã tích được ngâm nước, hấp chín lại, đưa vào nhà Phủ, già trẻ nhờ đó mà không bị đói.

 Nếu không có cơm dưới rãnh, thì sớm đã thành xác chết dưới rãnh. Đây lại là chỗ người xa xỉ được hời.

 Bốn cái hết.

 Ngư Hoằng đời Lương, người Tương Dương, thường nói: "Ta làm quan cai trị một quận thì có bốn cái hết: cá và ba ba dưới nước hết, hươu nai trên núi hết, lúa gạo ngoài ruộng hết, dân trong làng hết."

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video