Thiên 17 — Bộ 17 — Dung duyệt: chuyện xu nịnh lấy lòng

 Phần thứ mười bảy: Dung duyệt (chiều lòng, xu nịnh để làm vui lòng người trên)

 Tử Do (tên hiệu của tác giả Phùng Mộng Long) nói: Ở miền hoang vu phương Nam có một loài thú tên là bài quật (?). Hễ thấy người áo mũ tươi đẹp là nó quỳ lạy rồi đi theo. Dù xua đuổi, đánh đập, nó cũng không thấy đau và không chịu bỏ đi. Mình nó có mùi hôi lạ, chỉ có xương đầu gối là giòn và ngon, gọi là "mị cốt" (xương nịnh). Người địa phương coi đó là món ăn quý. Tôi cho rằng phàm những kẻ giỏi nịnh hót đều có "xương nịnh" cả.

 Cấp Ảm không lạy Đại tướng quân (Vệ Thanh, đời Hán), vậy mà Đại tướng quân lại coi ông là người hiền. Vương Tường không lạy Tấn vương Tư Mã (Tư Mã Chiêu), Tấn vương lại càng trọng ông. Chu Tự không lạy Phù Kiên, Phù Kiên tha cho ông. Tiết Đình Khuê không lạy Chu Ôn, Chu Ôn vẫn đối đãi có lễ. Trương Lệnh Tuấn lén lạy Điền Lệnh Tư, rốt cuộc lại bị coi khinh. Đào Cốc lạy Triệu Kiểm điểm (Triệu Khuông Dận, khi còn giữ chức Điện tiền đô kiểm điểm, sau là vua Tống Thái Tổ), cuối cùng vẫn bị gạt bỏ. Vậy nịnh người thì được ích gì? Nay gom lại thành phần "Dung duyệt" thứ mười bảy.

 Thiên hậu thích được nịnh

 Hồ Diên Khánh ở Tương Châu lấy sơn đỏ viết lên bụng rùa bốn chữ "Thiên tử vạn năm" rồi đem dâng. Phượng các thị lang (một chức quan cao ở Trung thư tỉnh, cơ quan soạn thảo chiếu lệnh) là Lý Chiêu Đức lấy dao cạo sạch chữ, rồi tâu xin giao cho pháp luật trị tội. Võ Tắc Thiên nói: "Đây không phải là lòng xấu." Bèn bỏ qua không xét hỏi.

 Chu Tiền Nghi dâng thư lên Võ Tắc Thiên, nói: "Thần nằm mơ thấy bệ hạ trị vì thiên hạ tám trăm năm." Thiên hậu mừng lắm, liền cho làm Thập di (chức quan can gián, chuyên nhặt nhạnh những chỗ sơ sót của vua). Lại có tù nhân bị giam ở Hình tự (cơ quan coi việc hình ngục) sắp bị xử chém, bèn bàn nhau làm những dấu chân người khổng lồ ở trong và ngoài tường ngục, mỗi dấu dài năm thước. Đến nửa đêm, cả bọn cùng kêu to. Nội sứ (quan được sai từ trong cung ra) tra hỏi thì họ đáp: "Có thánh nhân hiện ra, thân cao ba trượng, mặt màu vàng ròng, phán rằng: 'Các ngươi đều bị oan, nhưng đừng lo, thiên tử sống vạn năm, sắp có ân xá.'" Thiên hậu sai người cầm đuốc soi xem, quả thấy có dấu chân lớn, bèn đại xá thiên hạ, đổi niên hiệu thành năm Đại Túc thứ nhất.

 Nặn ra một giấc mơ (?) là được làm quan, đào lỗ dưới đất là được tha tội. Với sự sáng suốt của Thiên hậu, lẽ nào bà không biết là giả? Chính vì bà cho rằng "đây không phải là lòng xấu" mà thôi.

 Hòn đá có lòng son

 Thời Võ hậu, người ta tranh nhau dâng điềm lành. Có người dân ở bờ sông Lạc nhặt được một hòn đá, bổ ra thấy ruột màu đỏ, bèn dâng lên Thiên hậu, nói: "Hòn đá này có lòng son" (lòng đỏ, ý chỉ lòng trung thành). Lý Chiêu Đức nói: "Hòn đá này có lòng son, thế những hòn đá khác đều mưu phản cả sao?" Chuyện này thấy trong sử nhà Đường; có sách chép là chuyện của Lý Nhật Tri, là sai.

 Một hôm Chu Ôn (người sau lập ra nhà Hậu Lương) ra ngoài cửa thành Đại Lương mấy chục dặm, nghỉ dưới gốc liễu. Một lúc lâu, ông nói một mình: "Cây liễu to thật!" Khách khứa đều đứng rời chỗ ngồi để tỏ lòng kính, cùng đáp: "Cây liễu to thật!" Một lát sau, ông lại nói: "Cây liễu to thật, có thể làm đầu xe." Năm sáu người ngồi ở cuối đứng dậy đáp: "Làm đầu xe tốt lắm!" Chu Ôn quát lớn: "Gỗ liễu sao làm đầu xe được? Ta nghe người ta kể đời Tần có chuyện chỉ hươu bảo là ngựa (điển Triệu Cao dắt hươu vào triều nói là ngựa để thử xem ai dám cãi), việc ấy có gì khó đâu!" Bèn bắt hết những kẻ nói làm đầu xe mà đánh chết. Chu Ôn tuy là giặc cỏ, nhưng việc này còn hơn Thiên hậu xa!

 Bức tranh "Thay vật tế"

 Thiên hậu bị bệnh, sai tế khắp các miếu thần. Cấp sự trung (chức quan can gián, xét duyệt văn thư trình lên vua) là Diêm Triêu Ẩn từng đến núi Thiếu Thất, tự tay soạn văn khấn, xin lấy thân mình thay con vật tế. Ông tắm gội rồi nằm phục trên mâm thớt tế, sai các nhà sư và đạo sĩ khiêng đến trước thần. Người xem đông như bức tường. Sau Thiên hậu khỏi bệnh, đặc biệt ban thưởng cho ông. Trương Nguyên Nhất bèn vẽ bức tranh "Thay vật tế" dâng lên. Thiên hậu cười lớn.

 Hoắc Hiến Khả, Quách Hoằng Bá

 Hoắc Hiến Khả coi việc đón ý người trên là trung thành. Một hôm ông dập đầu xuống thềm ngọc, xin giết Địch Nhân Kiệt và Bùi Hành Bản, đến nỗi rách cả trán. Vì thế ông lấy bông lụa băng vết thương dưới khăn, thường cố để lộ ra, mong Thiên hậu trông thấy.

 Quách Hoằng Bá tự trình bày rằng khi đi đánh Từ Kính Nghiệp, ông đã thề "rút gân nó, ăn thịt nó, uống máu nó, hút tủy nó". Võ hậu rất vui, cho làm Ngự sử (quan giám sát, chuyên tố cáo lỗi lầm của quan lại). Người đương thời gọi ông là "Ngự sử bốn chữ Nó".

 Là áo

 Tống Vũ đế tuy mặc áo đã giặt cũ, nhưng những người hầu cận thì phải ăn mặc sạch sẽ tươm tất. Từng có viên thị thần (quan hầu bên vua) để dây đai áo bị cuộn gấp, vua giận nói: "Dây đai của khanh như sợi thừng, định trói cái gì?" Quan bộ Lại (bộ coi việc bổ nhiệm quan lại) là Hà Kính Dung đón ý vua, thường lấy hồ keo chải tóc mai. Áo quần hơi nhăn là nằm sấp trên giường mà là cho phẳng. Mùa nóng, lưng ông vì thế mà cháy sém.

 Thượng thư bảy tuổi

 Lương Vũ đế đánh nhà Tề, Viên Ngang không chịu khuất phục; sau nhà Lương cho ông làm Dân bộ thượng thư (quan đứng đầu bộ Dân, coi việc hộ khẩu, thuế khóa). Vua bảo: "Tề Minh đế dùng khanh làm thượng thư lúc tóc còn đen, ta dùng khanh làm thượng thư lúc tóc đã bạc, thật lấy làm hổ thẹn lắm!" Viên Ngang đáp: "Thần sinh ra đến nay đã bốn mươi bảy năm. Trước bốn mươi tuổi là thân của riêng thần, bảy năm về sau là do bệ hạ nuôi dưỡng. Làm thượng thư lúc bảy tuổi thì chưa phải là hiển đạt muộn."

 Trước sau như hai con người khác nhau; câu nói này chính là lời tự khai của hắn.

 Lời a dua

 Hoàn Huyền cướp ngôi, chiếc giường bỗng sụt xuống. Ân Trọng Văn nói: "Đức thánh sâu dày quá, đất không chở nổi."

 Năm Kiến Hưng thứ tư, Tây đô (Trường An) sụp đổ. Nguyên hoàng đế (Tư Mã Duệ, sau là Tấn Nguyên đế) mới làm Tấn vương, bốn biển đều hướng lòng về. Trong tháng mười năm ấy, vợ của viên lại huyện Tân Thái tên Nhậm Kiều là người họ Hồ, đẻ ra hai bé gái quay mặt vào nhau, bụng và ngực dính liền, từ ngực trở lên và từ rốn trở xuống thì tách rời; đó là điềm quái gở chưa từng có. Khi ấy Nội sử (quan cai quản một vùng thay cho vương hầu) là Lã Hội dâng lời rằng: "Xét sách Thụy ứng đồ (sách vẽ và giải các điềm lành) có nói: rễ khác nhau mà thân chung làm một gọi là 'liên lý' (cây liền cành); đến loài cỏ cây mà còn coi đó là điềm lành. Nay hai người cùng chung một lòng, ấy là trời rủ xuống hiện tượng linh thiêng. Cho nên Kinh Dịch nói: 'Hai người đồng lòng, sức bén chặt đứt cả kim loại.' Đây hẳn là điềm lành báo bốn biển đồng lòng. Thần không xiết vui mừng, kính cẩn vẽ hình dâng lên." Người hiểu biết đều cười chê.

 Vũ Thành đế nhà Bắc Tề mọc răng khôn, các thầy thuốc nói thật là răng mọc muộn của tuổi già. Vua giận. Từ Chi Tài nói: "Đây là răng trí tuệ, báo hiệu thông minh và sống lâu." Vua rất vui.

 Vương Thế Sung có ý mưu cướp ngôi. Đạo sĩ Hoàn Pháp Tự tự nhận hiểu được sách sấm (sách lời tiên tri), lấy hai thiên "Nhân gian thế" và "Đức sung phù" trong sách Trang Tử dâng lên, nói: "Thiên trên nói chữ 'Thế', thiên dưới nói chữ 'Sung'. Ý là đức của tướng quốc sẽ phủ khắp nhân gian, và ứng với phù mệnh (mệnh trời trao cho ngôi vua)." Thế Sung rất vui.

 Điềm quái hóa thành phúc đức, bệnh tật cũng thành điềm phúc, sáu bộ kinh của nhà Nho trở thành lời bịa đặt mê hoặc, sách của các nhà triết học đều thành điềm báo mệnh trời. Bọn bề tôi nịnh bợ dâng lời a dua thì còn chỗ nào mà không tới!

 Dạy nịnh

 Thái bộc (quan coi xe ngựa của vua) Trần Vạn Niên, đức hạnh trong nhà tốt đẹp, nhưng rất giỏi chiều lòng người trên. Thừa tướng Bính Cát bị bệnh, các quan bậc trung nhị thiên thạch (hàng quan to, lương hai nghìn thạch thóc) đến thăm hỏi, Bính Cát sai gia thừa (người quản gia) ra cảm tạ. Cảm tạ xong, mọi người đều về, riêng Vạn Niên ở lại, đến tối mịt mới về. Bính Cát tiến cử ông làm Ngự sử đại phu. Con ông là Trần Hàm, tên chữ là Tử Khang, mười tám tuổi, có tài khác người, tính cứng thẳng, dám nói. Có lần Vạn Niên bị bệnh, gọi Hàm đến bên giường dạy bảo. Nói đến nửa đêm, Hàm ngủ gật, đầu đụng vào bình phong. Vạn Niên giận lắm, định đánh đòn: "Cha mày dạy bảo, mày lại không nghe à!" Hàm dập đầu tạ lỗi: "Con hiểu hết lời cha nói rồi, đại ý là dạy con nịnh hót!" Vạn Niên bèn không nói nữa.

 Trương Xương Tông, Nguyên Tái

 Thiên hậu sủng ái Trương Xương Tông. Em hắn là Trương Xương Nghi làm huyện lệnh Lạc Dương, hễ nhờ cậy điều gì thì không ai không làm theo. Có một buổi chầu sớm, một người họ Tiết đang chờ được bổ quan, đem năm nghìn lạng vàng cùng một lá đơn đến đút lót. Xương Nghi nhận vàng, đưa lá đơn cho Thiên quan thị lang (quan phó ở bộ Lại, coi việc tuyển bổ quan) là Trương Tích. Mấy hôm sau, Trương Tích làm mất lá đơn, bèn hỏi Xương Nghi. Xương Nghi nói: "Ta cũng không nhớ, cứ ai họ Tiết thì cho." Trương Tích sợ, lui về tìm những người họ Tiết đang chờ tuyển, được hơn sáu mươi người, đều giữ lại bổ quan cả.

 Nguyên Tái lộng quyền, giở mưu mẹo, việc chính sự đều nhờ hối lộ mà xong. Có một ông lão bề trên đến nhờ Nguyên Tái xin chức quan, Tái chỉ đưa cho một bức thư gửi vùng Hà Bắc rồi bảo đi. Ông lão không vui. Đi đến U Châu, ông lén mở thư ra xem, thấy không có một chữ nào, chỉ có chữ ký mà thôi. Bất đắc dĩ, ông thử đến gặp phán quan (quan giúp việc cho tiết độ sứ). Phán quan nghe nói có thư của Nguyên Tái thì kinh hãi, lập tức báo lên tiết độ sứ (quan trấn thủ một vùng, nắm cả binh quyền). Tiết độ sứ sai một viên đại hiệu (võ quan cấp cao) đem hòm đến cung kính nhận thư, cho ông lão ở nhà khách hạng nhất, lại tặng một nghìn tấm lụa.

 Quyền thế như vậy thì không thể không nịnh. Có những kẻ nịnh như thế thì sao lại không ham quyền thế!

 Lén lút đi nịnh

 Đời Tống, Trương Thuyết làm Thừa chỉ (quan cao ở Xu mật viện, chuyên nhận và truyền chỉ dụ của vua), kẻ sĩ tranh nhau chạy đến cửa. Bấy giờ Vương Chất người Phú Xuyên và Thẩm Doanh người Ngô Hưng vốn có tiếng tăm; khi cùng làm thuộc quan ở Xu mật viện (cơ quan coi việc quân sự tối cao), hai người răn nhau không đến nhà Trương Thuyết. Mọi người nghe vậy đều khen là có khí phách. Một hôm, Vương Chất lén đến nhà Trương Thuyết. Bước lên nhà trên thì thấy Thẩm Doanh đã ngồi đó từ trước. Hai người nhìn nhau sững sờ. Rốt cuộc cả hai bị dư luận sĩ phu chê trách, phải bỏ đi.

 Đời Bắc Tề, Lư Tư Đạo làm quan đã lâu mà không hiển đạt. Có người khuyên ông đến cửa Hòa Sĩ Khai. Lư vốn tự cao, muốn đi nhưng sợ người khác trông thấy, bèn đi từ lúc trời chưa sáng. Đến gần cửa, ông nhìn từ xa đã thấy các danh sĩ đương thời đứng san sát, thẳng hàng với cây hòe cây liễu, bèn quất ngựa bỏ đi thật nhanh.

 Trong niên hiệu Hoằng Trị (đời vua Minh Hiếu Tông), viên hoạn quan quyền thế Lý Quảng nhờ tà thuật mà được tiến dụng, sau uống thuốc độc chết. Người ta khám nhà, được cuốn sổ ghi việc nhận hối lộ, trong đó chép số "gạo vàng", "gạo trắng" rất nhiều. Vua lấy làm lạ. Người hầu tâu: "Vàng trắng tức là vàng và bạc." Ngôn quan (các quan can gián, tố cáo) xin theo sổ mà tra hỏi. Những ai có tên trong sổ đều chập tối kéo đến nhà ngoại thích (họ hàng bên vợ vua) cầu cứu, không hẹn mà gặp nhau có tất cả mười ba người. Dưới trăng thấy bóng kiệu lố nhố, lại có một người ngồi kiệu đàn bà. Việc tuy được dẹp yên, nhưng tên tuổi đã đồn khắp, rồi dần dần đều bị bãi chức. Than ôi! Cửa nhà quyền thế đông như chợ, chuyện ấy có từ lâu lắm rồi! Từ Tồn Ông (Từ Giai) khi làm tể tướng, bảo những người quen: "Lão phu bây giờ ví như gà mẹ đang ấp, hễ cử động là ắt có một bầy gà con chạy theo. Các ông chớ có đến gần!" Lời ấy đáng suy ngẫm.

 Đổi họ

 Tướng quốc Lệnh Hồ Đào vươn lên từ một dòng họ ít người, thường muốn làm cho họ hàng phe cánh đông lên để ngang hàng với các họ danh giá như họ Thôi, họ Lư. Ai đến nương nhờ, ông đều không tiếc cho nhận cùng họ; vì thế người xa gần tranh nhau kéo đến, thậm chí có kẻ họ Hồ mạo thêm chữ "Lệnh" vào. Tiến sĩ Ôn Đình Quân làm câu đùa: "Từ khi nguyên lão lên cầm quyền, các họ Hồ trong thiên hạ đều đeo thêm chữ Lệnh." Lại có kẻ không được làm quan, muốn dâng đơn xin đổi sang họ "Lệnh Hồ". Thật càng nực cười.

 Dương Thăng Am (Dương Thận) nói: Đời Đường rất trọng dòng dõi. Họ Lý có mười ba chi vọng tộc (chi họ danh giá theo quê gốc), chi Lũng Tây đứng đầu, đến dòng nhà vua cũng tự chịu đứng thứ ba. Thế mà những kẻ họ Lý mạo xưng gốc Lũng Tây lại còn mạo nhận là tông thất (họ hàng nhà vua), gọi mình là "dòng tiên phái nhà trời". Thế lực của tể tướng chẳng qua chừng mười năm mà người ta còn đổi họ để bám vào, huống chi là thiên tử? Họ Lý Lũng Tây tự đề cao mình quá, có con gái mà không ai dám hỏi cưới; đến khi con gái lớn tuổi, cha mẹ phải cho vào túi, nhân đêm tối lén đưa đến cho những chàng trai chưa vợ. Ấy là cầu vinh mà lại chuốc nhục!

 Mạo nhận họ hàng

 Cuối niên hiệu Sùng Ninh (đời Tống Huy Tông), triều đình ra đề sách vấn (đề hỏi về chính sự) thi tiến sĩ, Thái Nghi nhờ a dua mà đỗ đầu. Hắn đến bái kiến Thái Kinh, nhận Thái Kinh làm chú. Thái Kinh sai hai con là Thái Du và Thái Tiêu ra gặp. Thái Nghi vội nói: "Lúc nãy cháu lầm to! Ông là ông chú, còn hai vị đây mới là hàng chú!"

 Cắt thịt đùi, phóng sinh

 Vương Kinh Công (Vương An Thạch) làm tể tướng. Mỗi dịp sinh nhật ông, các quan trong triều đều dâng thơ chúc thọ. Quang lộc khanh (quan đứng đầu cơ quan lo yến tiệc trong cung) là Củng Thân không giỏi văn chương, bèn lấy một cái lồng lớn đựng chim sẻ và chim bồ câu, giắt hốt (thẻ cầm tay khi vào chầu) vào đai áo rồi mở lồng; cứ thả một con bồ câu, một con sẻ là gõ răng khấn: "Nguyện tướng công sống một trăm hai mươi tuổi." Bấy giờ lại có vợ một viên chủ tướng nơi biên ải bị bệnh, viên ngu hầu (võ quan nhỏ hầu cận) cắt thịt đùi mình dâng làm thuốc. Người đương thời chế giễu: "Ngu hầu vì phu nhân cắt thịt đùi, Đại khanh vì thừa tướng thả chim phóng sinh."

 Dương Mậu Khiêm nói: "Hẳn là Củng Thân kém văn bút. Nếu không thì ắt đã dâng cuộn gấm chữ vàng, ca tụng công đức rùm beng rồi." Tử Do nói: "Những cuộn gấm chữ vàng ngày nay, há đều do người giỏi văn bút viết cả sao? Kinh Công tạo nghiệp quá nặng, phóng sinh thật nhiều may ra được cõi âm phù hộ; ông Củng quả là người thông hiểu Phật pháp."

 Đời Đường, Đại lý chính (quan xét xử án ở Đại lý tự, cơ quan tư pháp tối cao) là Thành Kính Kỳ đến thăm Diêu Sùng bị bệnh, mang theo mấy con sẻ sống, cầm từng con thả ra, khấn: "Nguyện lệnh công mau khỏi bệnh!" Diêu tướng quốc ghét lắm. Vậy là Củng Thân cũng có chỗ học theo.

 Trình Sư Mạnh, Trương An Quốc

 Trình Sư Mạnh từng xin Kinh Công: "Văn chương của ngài lừng danh một đời, tôi may được sống cùng thời với ngài, mong được ngài viết cho bài văn bia mộ, để được lưu truyền mãi không mất." Kinh Công hỏi: "Cụ thân sinh làm quan gì?" Trình đáp: "Không phải cho cha tôi. Tôi sợ sau này không được thường hầu bên ngài, nên xin trước để chờ ngày sau dùng." Lại khi Vương Bàng (con Vương An Thạch) chết, Trương An Quốc xõa tóc, ngồi trên cỏ, khóc rống trước linh cữu, nói: "Ông chẳng may chưa có con, nay phu nhân đang có mang, tôi nguyện chết đi, đầu thai làm con nối dõi cho ông." Người kinh sư chế giễu: "Trình Sư Mạnh đang sống mà cầu chết mau, Trương An Quốc chết đi nguyện đầu thai."

 Gà gáy chó sủa

 Hàn Bình Nguyên (Hàn Thác Trụ, tước Bình Nguyên quận vương) xây Nam viên trên núi Ngô Sơn, trong đó có chỗ gọi là thôn trang, rào tre nhà cỏ, y hệt cảnh nhà nông. Hàn dạo chơi ở đó, rất vui, nói: "Làm giống hệt, chỉ thiếu tiếng gà gáy chó sủa thôi!" Rồi ông đi chơi chỗ khác, bỗng nghe trong thôn trang có tiếng gà chó. Sai người đến xem, hóa ra là Phủ doãn (quan đứng đầu phủ kinh đô) Triệu Sư Dịch (?) giả tiếng. Hàn cười lớn, từ đó thân yêu Triệu. Có một thái học sinh (học trò trường Thái học ở kinh đô) làm thơ chế giễu: "Đáng cười thay đám uyên lộ nơi triều sáng (chim uyên chim cò bay thành hàng, chỉ các quan xếp hàng chầu vua), cam lòng làm gà chó nơi thôn trang. Một mai núi băng mất thế (núi băng ví chỗ dựa quyền thế không bền, gặp nắng là tan), sẽ bị nhúng nước sôi, nấu vạc, dao cắt." Sau khi Hàn thất bại, lại có thơ rằng: "Thị lang tự hiệu là Đông Tường, từng học chó sủa nơi thôn trang. Hôm nay chẳng cần vẫy đuôi nữa, hãy tìm hang đất mà nấp cho sâu."

 Tùng Thọ

 Trình Tùng nịnh thờ Hàn Thác Trụ, từ chức huyện lệnh Tiền Đường được thăng làm Gián nghị đại phu (quan can gián nhà vua). Hết một năm mà chưa được thăng nữa, hắn rất buồn bực, bèn mua một nàng hầu, đặt tên là "Tùng Thọ". Hàn hỏi: "Sao lại đặt trùng tên với quan Đại gián?" Đáp: "Tôi muốn cái tên hèn của mình được thường lọt đến tai ngài."

 Lấy vàng làm đồ trang sức

 Thái giám Hoài Ân được vua ban hai thỏi vàng, đem biếu lại cho Tiền Phổ. Phổ vui vẻ nhận, nói: "Sẽ đưa cho vợ làm đồ trang sức, để ngày ngày được đội thái giám trên đầu." (chữ "đội" ở đây còn có nghĩa là tôn kính, mang ơn)

 Dâng con gái

 Tiến sĩ đời Đường là Vũ Văn Hoằng có con gái đẹp nghiêng nước, không dễ hứa gả cho ai. Bấy giờ Đậu Phiên tuổi đã ngoài sáu mươi, đang tính lấy vợ kế; Vũ Văn Hoằng thấy anh của Phiên là quan Gián nghị đang có thế lực, bèn gả con gái cho Phiên.

 Má hồng bạc mệnh, lại gặp phải người cha nịnh bợ như thế.

 Dâng nàng hầu

 Cẩm y Liêu Bằng (quan ở Cẩm y vệ, cơ quan vừa làm cận vệ vừa làm mật thám của vua đời Minh) vì kiêu căng ngang ngược mà mắc tội. Có chỉ niêm phong nhà cửa, hạn năm ngày phải đuổi đi. Nàng hầu của hắn có biệt hiệu "Quan Âm bốn mặt" xin vào gặp Chu Ninh để gỡ tội. Chu Ninh vừa thấy đã rất thích, giữ nàng lại năm ngày; thế rồi mọi việc im bặt, không ai giục đi nữa, Liêu Bằng vẫn làm việc như cũ. Từ đó Chu Ninh thường qua ngủ ở nhà Liêu Bằng, thong thả bảo Bằng: "Sao không tặng nàng cho ta?" Bằng đáp: "Nếu đem nàng sang hầu cha thì con không còn dịp dâng chén rượu buổi tối để kính cha nữa, biết làm sao? Chi bằng cứ để nơi đây làm nhà riêng bên ngoài cho cha." Chu Ninh càng yêu quý, thân thiết với hắn.

 Cướp vợ

 Thái thường Lưu Giới (quan coi việc lễ nhạc, tế tự) lấy vợ kế rất xinh đẹp. Trủng tể (tức Thượng thư bộ Lại, đứng đầu hàng quan) là Trương Thái muốn cướp, bèn hỏi Lưu Giới: "Ta có điều muốn xin, ông chịu theo ý ta thì ta mới nói." Giới đáp: "Ngoài tấm thân này ra, cái gì cũng có thể dâng ngài." Trương Thái nói: "Thứ ta muốn xin là chị dâu mới đấy. Xin cảm ơn ông đã nhận lời." Chỉ một lát sau, hắn sai người cưỡng ép khiêng kiệu đưa nàng về.

 Có Lưu Cẩn (hoạn quan quyền thế đời Minh, chỗ dựa của Trương Thái) ngồi làm ông mối thì lo gì không xong? Kẻ đi thờ người khác phải đề phòng nước cờ này!

 Kính tên

 Môn khách của Phùng Đạo giảng chương đầu sách Đạo Đức kinh, có câu "Đạo khả đạo, phi thường đạo" (Đạo mà nói ra được thì không phải là đạo thường hằng; chữ "đạo" vừa nghĩa là đạo, vừa nghĩa là nói). Môn khách thấy chữ "Đạo" là tên của Phùng, bèn đọc tránh đi: "Không dám nói, có thể không dám nói, chẳng phải thường không dám nói."

 Lão Phùng thân thờ mười đời chúa, môn khách cũng bắt chước theo một cách vụng về.

 Hùng An Sinh sắp xưng tên vào gặp Từ Chi Tài và Hòa Sĩ Khai, hai người đang ngồi cùng nhau. Vì Chi Tài kiêng chữ "Hùng" (tên cha, đồng âm với họ Hùng), còn Sĩ Khai kiêng chữ "An", nên Hùng An Sinh bèn tự xưng là "Xúc Xúc Sinh". Các quan đều cười.

 Tiết Ngang kính cẩn thờ Thái Nguyên Trường (Thái Kinh), đến mức răn người nhà phải kiêng tên ông ta. Khi họp khách uống rượu, ai phạm chữ "Kinh" là ắt bị phạt. Ngày thường người nhà lỡ phạm là bị quát mắng. Có khi chính mình lỡ phạm thì tự tát vào má để răn. Cuối niên hiệu Tuyên Hòa, có một viên quan trong triều mới mua một nữ tì khá thạo việc. Nhân có tiệc khách, sai nàng ra rót rượu mời. Một người khách nói đến chữ "Kinh", nữ tì liền xin phạt rượu. Hỏi vì sao, nàng đáp: "Phạm húy (tên phải kiêng) của Thái sư." Cả bàn kinh ngạc, hỏi ra mới biết nàng vốn là nữ tì nhà Tiết thái úy.

 Lại cùng thời ấy có Thái Kinh Quốc, vì chữ "Kinh" trong tên mình đọc giống chữ "Kinh" trong tên Thái Kinh, bèn tâu xin đổi tên là "Thuần Thần" (bề tôi thuần hậu). Càng nực cười.

 Phương Cự Sơn, tên là Nhạc, làm mạc khách (người giúp việc trong phủ quan) cho tướng quốc Triệu Nam Trọng. Cha họ Triệu tên là Phương, nên Cự Sơn bèn đổi họ thành Vạn. Sau đó, ông lại làm thuộc hạ của Đoan minh (học sĩ điện Đoan Minh) Khâu Sơn Phủ; họ Khâu tên là Nhạc, thế là ông lại đổi tên thành Vạn Sơn.

 Vương Ngạn, cha tên là Sư Cổ, tự đặt lệ kiêng: gọi cái nghiên mực (đọc gần âm "Ngạn") là "ao mực", gọi cái trống (đọc gần âm "Cổ") là "lều da"; ai phạm phải là ắt bị bắt bẻ. Một hôm có Lý Ngạn Cổ đến bái kiến, danh thiếp ghi: "Tư hộ tham quân (quan coi hộ khẩu) châu Vĩnh là Lý Ao Mực Lều Da kính cẩn đến chờ yết kiến." Vương Ngạn mừng lắm, đưa cho con cháu xem, nói: "Thờ người phải như thế này!"

 Chương Đôn làm tể tướng, An Đôn làm quan hầu cận. Vì tên mình trùng chữ với tên Chương Đôn, khi gặp mặt An Đôn chỉ xưng là "Hưởng" (bỏ bớt phần bên cạnh của chữ "Đôn"). Có người làm thơ chế giễu: "Giàu sang chỉ cầu yên hưởng thôi, cần gì bỏ cả cái tên cả đời!"

 Sách "Cô bất cô lục" (sách tạp ghi của Vương Thế Trinh): Cách xưng khiêm tốn

 Vương Nguyên Mỹ (Vương Thế Trinh) nói: Tôi xưa nghe rằng trong niên hiệu Chính Đức có một vị đại thần đưa danh thiếp cho Lưu Cẩn, tự xưng là "đứa hầu nhỏ dưới cửa". Trong niên hiệu Gia Tĩnh, một viên lang quan bộ Lễ bái kiến Dực quốc công, tự xưng là "học trò bé tí ti". Nay lại có kẻ tự xưng "đứa hầu sắp được tiến cử", "kẻ nhỏ giao kết bằng tinh thần", "học trò chưa được gặp mặt", "đứa nhỏ đội ơn", thảy đều khiến người ta buồn nôn.

 Thị ngự (quan ngự sử) Từ Như Khuê bị giáng ra ngoài, sau lại nhờ được thăng làm Đình bình (quan xét án ở Đại lý tự) mà vào kinh. Không muốn quên chức cũ, ông đưa danh thiếp cho Ngự sử đài thì ghi "Kẻ cuối hàng ở Đài", đưa chỗ khác thì ghi "Đài bác" (?). Lại có Thái thường thiếu khanh Bạch Nhược Khuê, tính khiêm nhường, đưa danh thiếp cho các quý nhân đều ghi "học trò bé tí ti". Kẻ hay chuyện đặt câu chửi: "Kẻ cuối hàng ở Đài, Đài bác; học trò bé tí ti; cùng một chữ Khuê, họ Từ cũng như họ Bạch." (chơi chữ trên tên Từ Như Khuê và Bạch Nhược Khuê) Người nghe cười ngặt nghẽo.

 Lại có Thái phó Dương Nhất Thanh từng làm Trung thư xá nhân (quan lo soạn thảo, sao chép văn thư ở nội các). Khi làm Đề học (quan coi việc học hành, thi cử một tỉnh), học trò theo ông học văn thi cử rất đông. Đến khi ông làm quan hiển đạt, kẻ theo càng đông, nhưng chẳng qua đều mượn danh nghĩa thầy trò để cầu tiến thân. Biên tu (quan biên soạn sử ở Hàn lâm viện) Quảng Hạo lần đầu đến bái kiến Dương đã làm lễ học trò. Dương lấy làm lạ vì chưa từng ghi tên ông ta vào sổ học trò. Quảng đáp: "Hạo lúc nhỏ đọc và noi theo văn của ngài, nhờ đó mà thành đạt, vậy Hạo là học trò thầm theo học ngài." Lời Nguyên Mỹ quả không ngoa. Nhà Tùy đánh Cao Ly. Vua Cao Ly dâng biểu tự xưng là "bề tôi đất phân ở Liêu Đông". Vua Tùy vui lòng, bèn bãi binh. Vậy thì lối xưng hô khiêm tốn quả có hiệu nghiệm.

 Lạy vạn lạy

 Chu Tuấn là chắt của Hối Ông (Chu Hy, bậc đại nho đời Tống). Hắn nịnh thờ Giả Tự Đạo, mỗi lần dâng tờ trình đều ghi "Chu mỗ lạy vạn lạy". Người đương thời gọi hắn là "Chu Vạn Lạy".

 Sau quân Nguyên vào Kiến Ninh, bắt được Chu Tuấn, muốn ép hàng. Tuấn nói: "Há có cháu của Chu Hối Ông lại chịu mất khí tiết!" rồi thắt cổ chết. Vậy sao trước kia lại nịnh thờ Giả Tự Đạo? Tử Do nói: "Thói đời, tính mạng còn bỏ được, chứ chỗ giàu sang thì không bỏ được."

 Quỳ

 Doãn Mân cùng các quan khanh, thứ khanh muốn đến chỗ Uông Trực (hoạn quan quyền thế đời Minh), nhờ Vương Việt dẫn vào, lén hỏi: "Có phải quỳ không?" Việt đáp: "Làm gì có chuyện lục khanh (các quan đứng đầu sáu bộ) đi quỳ người khác!" Việt vào trước. Doãn Mân ngầm rình, thấy Việt quỳ xuống thưa chuyện và dập đầu; đến khi bọn Mân vào thì đều quỳ cả. Việt trách, Mân nói: "Tôi thấy người ta quỳ thì bắt chước theo thôi."

 Nịnh chân

 Đời Tống, Bành Sinh rửa chân cho Lý Hiến, nói: "Chân của Trung úy sao mà thơm thế!" Lý Hiến lấy chân đá vào gáy hắn, nói: "Thằng nô này chẳng phải nịnh quá ư!"

 Rửa "chim"

 Đại học sĩ Vạn An về già bị liệt dương. Người đất Huy Châu là Nghê Tiến Hiền lấy thuốc nấu nước rửa cho, nhờ thế được làm Thứ cát sĩ (chức tập sự ở Hàn lâm viện dành cho tiến sĩ giỏi). Khi được bổ làm Ngự sử, người đương thời gọi là "Ngự sử rửa chim".

 Nuốt nước bọt

 Nhật Lục Quyến vốn gốc người Tây Liêu, ban đầu làm gia nô cho Khố Nhục Quan. Các đại nhân (thủ lĩnh bộ lạc) họp nhau, ai cũng cầm ống nhổ, riêng Khố Nhục Quan không có, bèn nhổ vào miệng Lục Quyến. Lục Quyến nuốt hết, nói: "Nguyện đem hết trí tuệ và phúc lộc của chủ nhân thu cả vào bụng tôi."

 Làm bàn đạp ngựa

 Đời Đường, Trương Ngập nịnh thờ Tiết sư Hoài Nghĩa (nhà sư được Võ hậu sủng ái), cầm khăn vàng đi theo sau, đến bên ngựa thì nằm phục xuống đất làm bàn đạp cho Tiết sư lên ngựa. Đời Thế Tông (vua Minh Gia Tĩnh), Nghiêm Thế Phiên nắm quyền, đùa gọi Vương Hoa là "ngựa Hoa". Vương liền nằm phục xuống đất chờ hắn cưỡi. Còn Bạch lang trung (quan cấp trung ở một bộ) cũng là khách thân của Nghiêm, liền nằm phục xuống làm ghế kê lên ngựa. Nghiêm bèn giẫm lên mà lên ngựa.

 Nếm đồ dơ

 Ngụy Nguyên Trung bị bệnh, Ngự sử Quách Hoằng Bá đến thăm, xem phân và nước tiểu, rồi chấm ngón tay nếm, chúc mừng: "Vị ngọt thì bệnh không khỏi. Nay vị đắng, ắt sẽ khỏi." Ngụy ghét, đem chuyện ấy kể khắp nơi. Hắn còn từng nếm phân của Lai Tuấn Thần.

 Hòa Sĩ Khai làm thượng thư, uy quyền ngày càng lớn, tình cờ mắc bệnh thương hàn. Thầy thuốc nói: "Nên uống Hoàng long thang (một vị thuốc chế từ phân người)." Sĩ Khai tỏ vẻ ngần ngại. Có người đến thăm xin nếm trước, uống một hơi cạn sạch.

 Nịnh cả ngựa

 Triệu Nguyên Khải làm Hành quân đại tổng quản (tướng chỉ huy một cánh quân) đạo Giao Hà, nịnh thờ nguyên soái Hầu Quân Tập. Ngựa của Quân Tập bị nhọt ở trán, Nguyên Khải lấy ngón tay chấm mủ đưa lên ngửi.

 Cha nịnh con

 Khi Thái Kinh chưa rời chức, triều đình sai Đồng Quán cùng con ông là Thái Du đến lấy tờ biểu xin từ chức. Thái Kinh luống cuống, gọi cả con mình là "ông". Nghiêm Tung quá chiều con, các quan các bộ đem việc đến bẩm, lúc đầu ông còn nói "đi bàn với thằng bé", về sau thì nói "đi bàn với Đông Lâu". Đông Lâu là biệt hiệu của Nghiêm Thế Phiên.

 Thái Du có lần đến chỗ Thái Kinh, lúc ấy Kinh đang nói chuyện với khách. Du vừa vào đã nắm tay cha làm bộ bắt mạch, nói: "Mạch của cha chậm yếu, có bệnh chăng?" Kinh đáp: "Không có." Du liền bỏ đi. Khách hỏi Kinh, Kinh nói: "Thằng này muốn lấy cớ ta bệnh để bãi chức ta đấy!" Cha con tranh quyền, xưa nay vẫn có. Còn như Đông Lâu vốn không phải con ruột của Nghiêm Tung thì có gì lạ? Lại nữa, cha của Triều Thác cũng gọi Thác là "ông". Trần Tích Huyền nói: "Chuyện này bắt nguồn từ việc Thái công gọi Hán Cao Tổ là 'hoàng đế'."

 Thơ nhớ tướng quốc

 Cuối niên hiệu Gia Tĩnh, Ngô Khoáng ở Kim Lăng có tiếng làm thơ, từng làm bài "Ngày đầu năm nhớ tướng quốc Nghiêm Phân Nghi" (Nghiêm Tung, người huyện Phân Nghi). Một người bạn đọc thấy, đùa: "Ngày đầu tiên của năm nhớ đến vị quan số một trong triều, cứ theo thứ tự ấy thì đến ngày cuối tháng chạp cũng chưa nhớ tới bọn ta!" Ngô tuy cười nhưng rất thẹn.

 Chuyện tướng công Giang Lăng (Trương Cư Chính, người Giang Lăng)

 Cha của Trương Cư Chính vừa mất. Đô ngự sử (quan đứng đầu Đô sát viện, cơ quan giám sát) Trần Thụy, vốn là người được Trương Cư Chính lấy đỗ trong khoa thi năm Quý Sửu, vội phi đến Giang Lăng, ngồi kiệu có màn che đến viếng. Vào đến cửa, người theo hầu thay áo trắng cho ông xong, ông cởi mũ sa, rút chiếc mũ gai trong tay áo ra đội, rồi lại đội thêm vành điệt (vành dây gai đeo khi để tang), phục xuống khóc. Khóc hết lòng thương xót xong, ông xin được gặp Thái phu nhân (mẹ Trương Cư Chính); bà không ra, ông bèn quỳ ở sân. Hồi lâu Thái phu nhân mới ra, ông lại phục xuống khóc, tiến lên viếng và an ủi, rồi ngồi hầu. Có một tiểu hoạn quan được Cư Chính riêng giữ lại để sai bảo. Thái phu nhân liếc nhìn mà nói: "Mong ông Trần đoái hoài đến nó." Trần Thụy chắp tay đứng vái tiểu hoạn quan, nói: "Trần Thụy này sao có thể làm cho công công được trọng vọng? Chỉ có công công mới làm cho Trần Thụy được trọng vọng thôi."

 Trương Cư Chính về quê chịu tang, đến đất Sở. Phương bá (quan Bố chính sứ, đứng đầu việc cai trị một tỉnh) đất Sở đến mức mặc áo sô, đội mũ tang, thay người con có hiếu canh giữ chỗ nằm rơm (nơi người con nằm khi để tang cha mẹ). Cư Chính rất vui. Chưa đầy một năm, viên phương bá ấy được làm tuần phủ (quan tổng đốc cả một tỉnh) đất Sở.

 Trung quan (hoạn quan) Ngụy Triều hộ tống Thái phu nhân lên phương Bắc; những bến sông đi qua đều dựng nhà rạp, giăng màn nhiều màu. Binh bị phó sứ (quan coi việc quân ở một vùng) Từ Châu là Lâm Thiệu đến mức tự trà trộn vào đám lính kéo thuyền để hộ tống dọc đường.

 Trương tướng quốc bị bệnh, trăm quan đều lập đàn chay cầu phúc cho ông. Mỗi lần dâng hương, các quan to cầm lư hương đứng giữa trời nắng gắt; đến lúc dâng sớ lên trời thì cùng quỳ suốt đêm không đứng dậy. Có người đến mức phải đút lót đạo sĩ, bảo ngắt quãng nhiều lần cho đầu gối được nghỉ. Các quan ở Nam đô (Nam Kinh) bắt chước, lại càng thi nhau tỏ lòng thành, người hậu hĩnh còn làm đàn đến hai ba lần. Một viên trung thừa (Phó đô ngự sử) khoe với người khác: "Ba lần lập đàn thì ta dự cả ba, đầu gối sưng cả rồi!"

 Khi Cư Chính mới bệnh, trăm quan đã lập đàn chay. Sau bệnh trở nặng, các đại thần lại có người lập đàn lần nữa. Thứ tướng Thân Nhữ Mặc (Thân Thời Hành) cười nói: "Thế là tái tiếu rồi!" (chữ "tiếu" vừa nghĩa là lập đàn chay, vừa nghĩa là đàn bà đi lấy chồng; "tái tiếu" là làm đàn lần hai, cũng là tái giá)

 Lời nịnh trong văn tế

 Tướng quốc Vương Kinh Thạch (Vương Tích Tước) đang chịu tang. Một viên huyện lệnh làm văn tế, gọi tướng quốc là "Nguyên thánh", gọi người cha được phong tước của ông là "Khải thánh phu tử" (vốn là danh hiệu phong cho cha của Khổng Tử). Vương khước từ không nhận.

 Lý Trung Điều người Vân Gian thấy những kẻ luồn lọt bậc tôn quý, cười nói: "Một anh đồ nghèo dâng thư lên tể chấp (các quan đầu triều nắm chính sự), kể lể công đức, có khác gì đạo sĩ ở nhà có vợ con mà xưng thần dâng biểu lên Ngọc hoàng thượng đế? Ôi! Dâng thư còn không nên, huống chi tự tiện dâng tôn hiệu, càng là khinh nhờn quá lắm!"

 Khi tôi ở Lâu Giang, từng nghe chuyện ông Kinh Thạch dự tiệc ở nhà một phú hộ lớn. Người nhà dâng bánh bao, ông vừa cầm lên một cái thì gặp lúc khách nói chuyện cần đáp lời, tình cờ lấy tay ấn dẹp chiếc bánh. Chủ nhà ngỡ ông thích ăn như thế, hôm sau đặc biệt gửi biếu một hộp lớn bánh bao, chừng hơn trăm cái, cái nào cũng dẹp.

 Đi thăm mộ

 Đỗ Tuyên Du được bổ làm quan ở Tuyên Thành là nhờ sức hoạn quan. Tuyên Thành là nơi có nhiều hoạn quan. Mỗi dịp tiết Hàn thực (tiết đầu tháng ba âm lịch, có tục đi tảo mộ), Đỗ lại phân phái tướng lại mang rượu và thức ăn đi tế mộ tổ tiên của các hoạn quan. Người đương thời gọi là "sứ vua đi thăm mộ".

 Chạy tang

 Sách Đường thư chép: Cha của Cao Lực Sĩ (hoạn quan quyền thế đời Đường Huyền Tông) mất, Tả kim ngô đại tướng quân Trình Bá Hiến và Thiếu phủ giám (quan coi kho tàng, xưởng thợ của vua) Phùng Thiệu Chính đến thẳng nơi có tang, xõa tóc khóc thảm thiết, hơn cả khi tang người thân của mình. Sách Tống sử chép: Vợ của Lương Sư Thành (hoạn quan đời Tống) chết, Tô Thúc Đảng (Tô Quá, con Tô Thức) và Phạm Ôn đều mặc đồ tang đến khóc. Càng nực cười.

 Hoạn quan đời trước cũng có vợ. Đời Hán, thừa tướng và ngự sử tâu từng điều tội ác của Thạch Hiển; Hiển bị bãi quan, cùng vợ con dời về quận cũ. Đời Đường, Cao Lực Sĩ lấy con gái Lã Huyền Ngộ, Lý Phụ Quốc lấy con gái Nguyên Trạc. Có vợ suông đã là nực cười, huống chi còn sinh con! Sách Hán thư chép: Khi Linh đế băng, có đám dân buôn bán ngoài chợ tụ nhau lại làm "con hiếu ở lăng Tuyên", có chiếu cho tất cả làm Thái tử xá nhân (quan hầu cận thái tử). Đời Bắc Tề, mẹ Hòa Sĩ Khai mất, những kẻ nương bám đều đến chịu tang khóc lóc. Các phú thương đất Nghiệp là Đinh Trâu, Nghiêm Hưng còn cùng nhận làm con hiếu nghĩa.

 Kính người không râu

 Đời Đường Trung Tông, hoạn quan nắm quyền. Đậu Tòng Nhất (còn có tên là Hoài Trinh) làm quan ở Ung Châu, hễ thấy người đi kiện mà không có râu (ngỡ là hoạn quan) thì hết sức chiều đón, thường có khi nhầm.

 Không dám có râu

 Thiếu tư đồ (Thị lang bộ Hộ) Vương Hựu nịnh thờ thái giám Vương Chấn. Một hôm Chấn hỏi: "Vương thị lang sao lại không có râu?" Đáp: "Lão gia không có râu, con đâu dám có râu?"

 Thằng điên thi đỗ

 Lưu Phần là học trò của tướng quốc Dương Tự Phục. Khi làm bài đối sách (bài thi trả lời câu hỏi về chính sự), Phần nói thẳng nên trái ý người cầm quyền, hoạn quan càng căm hận. Trung úy (hoạn quan chỉ huy cấm quân) Cừu Sĩ Lương bảo Dương: "Sao lại đem khoa cử của nhà nước cho thằng điên này thi đỗ?" Dương hoảng sợ, vội đáp: "Ngày trước Tự Phục cho Phần thi đỗ, lúc ấy hắn chưa điên."

 Phùng Hi Lạc

 Phùng Hi Lạc giỏi nịnh, từng đến bái kiến huyện lệnh Trường Lâm, khen rằng: "Gió nhân đức của ngài cảm hóa đến mức thú dữ phải bỏ đi khỏi địa giới. Hôm qua vào địa phận huyện, tôi thấy hổ sói nối đuôi nhau đi về phía tây." Một lát sau, có ông lão trong làng đến báo: "Đêm qua hổ ăn liền ba người." Huyện lệnh vặn hỏi Phùng. Phùng nói: "Chắc là chúng tiện đường kiếm ăn thôi."

 Đáp lời khen

 Vương Thứ người Tam Nguyên làm tuần phủ Giang Nam. Học sĩ Tiền Phổ người Vân Gian khen ngợi đức lớn của ông ngay trước mặt không ngớt. Ông hỏi: "Có phải ông có việc muốn nhờ chăng?" Tiền đáp: "Chỉ riêng sự sáng suốt này thôi đã không ai bì được!" Rồi rút từ trong tay áo ra một lá đơn kiện. Ông nói: "Việc này khó làm." Tiền nói: "Người ấy quý tôi, mấy lần đến là mấy lần biếu quà, dường như không thể làm ngơ." Ông bằng lòng. Tiền lại rút từ tay áo ra một lá đơn nữa, nói: "Tục ngữ có câu: 'Một khách không làm phiền hai chủ'." Ông cười nói: "Thế là đủ để đáp lời khen của ông rồi!"

 Thế lợi

 Một viên thượng xá (học trò hạng trên ở trường Quốc tử giám) ở Huy Châu không chịu đọc sách mà chỉ thích kết giao với kẻ quyền thế. Một hôm, có người trong làng đọc bài "Quy khứ lai từ" (Bài từ "Về đi thôi") của Đào công (Đào Uyên Minh), đến câu "lâm thanh lưu nhi phú thi" (đến bên dòng nước trong mà làm thơ). Hắn vội hỏi: "Phó sứ Lưu ở Lâm Thanh nào thế? Mong anh dắt tôi đi mừng ông ấy." (hắn nghe nhầm "thanh lưu" là "Thanh Lưu" — họ Lưu ở Lâm Thanh) Người làng đáp: "Đây là câu trong bài 'Về đi thôi'." Hắn bèn nói: "Tôi cứ ngỡ là đương chức lên kinh, chứ nếu đã về rồi thì tôi không đi nữa."

 Hạ Mỹ Chi cùng Y Đức Tái uống rượu ở nhà một người giàu. Người giàu thấy Đức Tái là quý nhân nên xin hầu rượu, nhưng không biết đọc chữ "Y", cứ gọi là "Doãn đại nhân", mời rượu hết lần này đến lần khác, chẳng ngó ngàng gì đến Hạ. Hạ rót một chén lớn, gọi hắn: "Ngươi hãy uống với ta một chén, đừng có 'bên cạnh như không có người'!" (chữ "Y" gồm chữ "Doãn" thêm chữ "nhân" đứng bên cạnh; đọc thành "Doãn" là bỏ mất chữ "nhân" bên cạnh, đồng thời chê hắn coi như không có Hạ ngồi bên)

 Có anh học trò họ Ngô, già rồi mà vẫn xu nịnh kẻ quyền thế. Một lần dự tiệc lớn, thấy một người mặc áo vải đến sau, hắn chỉ đáp lại cái vái qua loa, vẻ mặt rất kiêu ngạo. Rồi thấy chủ nhà đối với người ấy rất cung kính, hắn lén hỏi, thì ra đó là Trương Bá Khởi (Trương Phượng Dực, văn nhân nổi tiếng), bèn muốn đến ân cần làm lễ lại. Trương cười nói: "Vừa rồi tôi đã nhận nửa cái vái, giờ chỉ xin trả nốt nửa còn lại, chẳng dám phiền ông thêm nữa."

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video