Thiên 32 — Bộ 32 — Linh tích: chuyện phép lạ và tài nghệ thần kỳ

 Phần Linh tích (những dấu tích linh dị, phép lạ), thứ ba mươi hai

 Tử Do (tức Phùng Mộng Long, người soạn sách) nói: Phàm những người có đạo thuật (phép thuật của đạo sĩ, thầy pháp), đều là người có tinh thần khác thường. Cái thật có tinh thần của cái thật, cái ảo cũng có tinh thần của cái ảo. Mùa đông làm nổi sấm, mùa hè làm ra băng, thì gần như là chạm khắc cả trời đất. Nếu không phải tinh thần cảm động mà gọi đến được, thì sao lại như thế?

 Xuống đến cái tài của một nghề, cái trò của một con sâu, cũng phải dồn hết tinh thần vào luyện tập cho thuần thục rồi mới làm được. Lạy cây mà cây đáp lại, tụng kinh cho lừa mà lừa thành linh, chẳng phải thật mà cũng chẳng phải ảo, đó là tinh thần đã đến cực điểm. Tinh thần không có giả, giả đến cùng cực thì cũng thành thật.

 Người ta thường nói, gặp việc mình không làm được thì bảo đó là có tiên khí. Ý tôi cho rằng mọi đạo thuật chỉ là như vậy, không có pháp môn (con đường, cách thức tu luyện) thứ hai. Gom lại thành phần "Linh tích", thứ ba mươi hai.

 Lỗ trên đỉnh đầu, lỗ cạnh vú

 Đời Đường, nhà sư Tăng Già người Tây Vực (vùng các nước phía tây Trung Hoa) ở chùa Tiến Phúc nơi kinh đô, thường ở một mình một phòng. Trên đỉnh đầu ông có một cái lỗ, thường lấy bông nhét lại. Ban đêm bỏ bông ra, khói hương từ lỗ trên đỉnh đầu bay ra, thơm ngát cả phòng.

 Thời Thạch Lặc (vua nước Hậu Triệu), có nhà sư Phật Đồ Trừng, bên cạnh vú trái có một cái lỗ. Ông thường ra chỗ nước, rửa ruột phổi qua lỗ ấy, rồi lấy bông nhét lại. Đêm muốn đọc sách thì rút bông ra, ánh sáng từ trong lỗ chiếu ra, cả phòng sáng rực.

 Hai đứa trẻ trèo lên vai

 Nhà sư người Thiên Trúc (Ấn Độ) là Cưu Ma La Thập giảng đạo ở nước Tần. Một hôm (?) ông bỗng bước xuống khỏi tòa giảng cao, nói với vua Tần là Diêu Hưng: "Có hai đứa trẻ trèo lên vai tôi, muốn ngăn đi thì cần có đàn bà." Diêu Hưng bèn dâng cung nữ, một lần ăn nằm mà sinh hai con. Từ đó ông được lập nhà ở riêng, cung cấp đầy đủ dồi dào. Trong các sư có kẻ muốn bắt chước, La Thập gom kim đầy một bát, nói: "Ai bắt chước được ta mà ăn hết chỗ này thì mới được lấy vợ." Rồi ông cầm thìa xúc kim ăn, chẳng khác gì ăn cơm thường.

 Nhà sư chim cưu

 Sách "Vân Khê hữu nghị" chép: Có nhà sư ở Đặng Châu mỗi ngày ăn hai con chim cưu. Có anh học trò nghèo đến xin ăn, sư chia cho hai cái chân chim. Ăn xong, sư rửa tay súc miệng, hai con chim từ miệng bay ra, một con đi được, một con lết lết (?) dưới đất. Anh học trò kinh hãi nôn cơm ra, hai cái chân chim cũng ra theo. Người ta gọi sư là "Hòa thượng chim cưu đất Nam Dương".

 Hương xà lê (xà lê: tiếng tôn xưng nhà sư, nghĩa là bậc thầy dạy dỗ)

 Hương xà lê không ai biết từ đâu đến, trụ ở chùa trên núi Thanh Thành, Ích Châu. Tục thời ấy, cứ đến mồng ba tháng ba là kéo nhau đi chơi ngắm cảnh, phần nhiều mang rượu thịt theo ăn uống say sưa. Ông nhiều lần khuyên mà họ không bỏ. Sau đến tháng ba, họ lại tụ tập như trước. Ông sai người đào một cái hố rộng chừng một trượng vuông, rồi bỗng nói: "Các vị đàn việt (thí chủ, người cúng dường cho chùa) thường tự ăn uống, chưa từng mời đến tôi, hôm nay tôi phải ăn một bữa."

 Mọi người tranh nhau dâng đồ nhắm và rượu. Được bao nhiêu ông ăn hết bấy nhiêu, như lấp một cái hang lớn. Đến tối ông nói: "Ta say no lắm rồi, đỡ ta đến chỗ hố, kẻo làm bẩn đất." Đến bên hố, ông há miệng nôn ra. Thịt gà rừng ra khỏi miệng liền bay lên kêu; thịt dê ra khỏi miệng liền chạy; rượu tuôn loạn xạ, sắp đầy hố, cá tôm ngỗng vịt bơi lội lẫn lộn. Mọi người đều kinh hãi than thở, thề bỏ việc giết hại.

 Lão Tảm

 Nhà sư tên Tảm ở chùa Trường Thọ kể rằng ngày trước ở Hành Sơn, có người làng bị rắn độc cắn, chốc lát thì chết, thân sưng phồng lên hơn một thước (?). Con người ấy biết lão Tảm có phép, bèn rước đến. Ông lấy tro rải vòng quanh thi thể, chừa bốn cửa, rồi nói trước: "Nếu con rắn đi vào từ phía chân thì không cứu được." Rồi ông bước theo phép, nắm chặt tay theo lối đạo gia, lâu mà rắn không đến.

 Ông Tảm nổi giận, lấy mấy thăng cơm nặn (?) thành hình rắn, niệm chú vào, nó bỗng ngọ nguậy bò ra khỏi cửa. Một lúc sau, con rắn bằng cơm dẫn một con rắn đi vào từ phía đầu người chết, đến thẳng vết thương mà hút. Xác người chết dần bớt sưng, con rắn thì phồng lên rồi co lại mà chết, người làng sống lại.

 Nhà sư Cô Nguyệt

 Sư Cô Nguyệt giỏi phép lạ. Một lần đi trên cầu, gặp một người đàn bà ngồi kiệu đến, mắng sư không tránh đường. Chốc lát, phu khiêng kiệu xuống khỏi cầu rồi lại đi lên, đi đi lại lại mấy lần mà vẫn không đi tiếp được. Người bên cạnh nói: "Chắc là bà đã xúc phạm Nguyệt đại sư rồi, nên lạy mà cầu xin." Sư nói: "Tôi có tài cán gì, các người cứ tự đi đi." Nói xong, chân phu kiệu lại nhẹ nhàng như cũ.

 Trưởng lão Tán Thánh

 Sách "Quái viên" chép: Giang trưởng lão là người trong họ của quan Phó sứ Giang Doanh Khoa ở Đào Nguyên. Ông nhận bí pháp của bậc Thượng chân (tiên nhân bậc cao) ở núi Lương Thường, hiệu là "Tán thánh trưởng lão" (vị thánh thong dong tự tại). Ông có thể lấy hai mươi quả trứng gà sống bỏ vào cối mà giã, trứng nhảy tung lên rồi lại rơi vào cối, như thế mấy lần mà không quả nào vỡ.

 Tả Nguyên Phóng

 Tả Từ, tự Nguyên Phóng, người Lư Giang. Tào công (Tào Tháo) từng nhốt ông trong một gian nhà đá, sai người canh giữ. Ông đoạn cốc (phép nhịn ăn ngũ cốc của người tu tiên) suốt một năm, đến khi được thả ra thì sắc mặt vẫn như cũ. Tào cho đó ắt là tà đạo, muốn giết ông. Tả Từ biết trước, bèn xin cáo lui về quê. Tào hỏi: "Sao bỗng lại như vậy?" Đáp: "Ngài muốn giết tôi, nên tôi xin đi." Tào nói: "Không có chuyện đó." Rồi bày rượu đãi.

 Tả Từ rút trâm vạch vào chén, rượu đứt làm đôi. Ông uống ngay một nửa, nửa kia đưa cho Tào. Tào chưa uống ngay, Từ uống nốt. Uống xong, ông ném chén lên xà nhà, cả bàn đều ngước nhìn chén, hồi lâu chén mới rơi xuống, thì đã không thấy Từ đâu nữa. Dò hỏi thì ông đã về chỗ ở của mình. Tào càng muốn giết, ra lệnh bắt ông. Từ chạy vào giữa đàn dê, chốc lát có một con dê lớn bước lên quỳ mà nói: "Có thật là như vậy chăng?" Lính bảo nhau: "Con dê quỳ này chính là Tả Từ." Họ định bắt nó. Cả đàn dê đều quay về phía lính mà nói: "Có thật là như vậy chăng?"

 Sách "Thần tiên truyện" chép: Tào công muốn hại Tả Từ. Từ chột một mắt, mặc áo đơn bằng vải gai. Đến chợ nhìn thì cả chợ mười vạn người đều chột một mắt, mặc áo đơn, ai cũng là Tả Từ, rốt cuộc không biết ông ở đâu.

 Tiên bút

 Ngày xưa có một bậc cao sĩ (người ẩn dật, sống thanh cao), để bút trong ống tre, người mua bỏ tiền vào ống thì bút tự nhảy ra. Người ta gọi ông là "Tiên bút".

 Niệm chú cho cây đào đánh nhau

 Phàn phu nhân và chồng là Lưu Cương đều có đạo thuật, ai cũng nói mình giỏi hơn. Giữa sân có hai cây đào, vợ chồng mỗi người niệm chú vào một cây, hai cây đào liền đánh nhau. Cây đào do Lưu Cương niệm chú chạy ra ngoài hàng rào.

 Trồng dưa

 Thời nước Ngô có người tên Từ Quang, từng xin dưa của người ta, chủ dưa không cho. Ông bèn xin hạt dưa đem trồng. Chốc lát dưa mọc, dây lan ra, nở hoa kết quả, ông hái ăn rồi chia khắp cho người xem. Người bán dưa nhìn lại, thì dưa đem bán đã mất sạch.

 Ân Thất Thất

 Đạo nhân Ân Thất Thất từng uống rượu ở nhà một vị quan, có mấy cô ca kỹ tiếp rượu cùng cười chê ông. Ân thưa với chủ nhà, muốn lấy hai hạt dẻ làm tửu lệnh (trò chơi trong tiệc, ai phạm luật thì phải uống phạt). Mọi người mừng, cho rằng ắt có trò ảo thuật. Ông bèn cho chuyền hạt dẻ quanh bàn, ai nhận đều ngửi thấy mùi thơm lạ. Chỉ riêng những cô cười Thất Thất thì hạt dẻ hóa thành đá dính vào mũi, giật mãi không rơi, mùi hôi không ngửi nổi.

 Hai cô cùng đứng dậy múa như điên, đồ trang sức hình hoa rơi xuống đất, rồi lần lượt khóc lóc; trống nhạc đều tự kêu. Cả bàn cười đến ngã lăn. Hồi lâu các cô cầu xin tạ lỗi, đá tự rơi khỏi mũi, lại thành hạt dẻ, đồ trang sức đều như cũ.

 Hiên Viên Tập

 Tiên sinh núi La Phù là Hiên Viên Tập uống rượu giỏi, dù trăm đấu cũng không say. Đêm đến ông thả tóc vào chậu, rượu từ tóc nhỏ giọt chảy ra. Vua Đường Tuyên Tông mời ông vào cung, cho ngồi trước giường vua. Có cung nữ cười Tập dung mạo cổ quái, chốc lát cô biến thành bà già. Vua bèn bảo cô tạ lỗi tiên sinh, dung mạo cô mới trở lại như cũ.

 Trần Thất Tử

 Trần Phục Lâm hiệu là Trần Thất Tử. Ông từng dự tiệc của Thái thú (quan đứng đầu một quận) Ba Nam, bị kỹ nữ hầu rượu chế giễu. Trần cười nhìn vào mặt cô. Chốc lát cô kỹ nữ mọc râu dài mấy thước. Cô khóc kể với thái thú, thái thú xin tạ lỗi giùm. Trần niệm chú vào một chén rượu cho cô uống, râu liền rụng hết.

 Tôn đạo nhân

 Tôn đạo nhân có phép lạ. Ông từng vẽ một vòng mực trong lòng bàn tay, từ xa ném vào mặt người, rửa cũng không sạch. Chốc lát ông vẫy tay nói: "Hãy dời sang cánh tay người kia." Dù người ấy mặc mấy lớp áo lông, vòng mực đã nằm trên cánh tay. Ông từng đến đất Ngô, bị một cô kỹ nữ nhỏ chế giễu. Tôn nhìn gánh của người bán đào, nói: "Cho tôi mượn một quả." Rồi nhặt ném vào mặt cô kỹ, má phải cô bỗng (?) sưng đỏ to như quả đào, đau không chịu nổi, van xin mãi. Ông bèn đòi cái chén, niệm chú vào, lấy xuống thì vẫn là quả đào, chỗ sưng của cô liền tan. Đây là việc khoảng năm Kỷ Dậu niên hiệu Vạn Lịch (năm 1609).

 Lại có lần Tôn đạo nhân đến một nhà giàu lớn, thấy ao cá rất rộng, hỏi: "Cá có biết là bao nhiêu con không?" Chủ nhà nói: "Không biết." Tôn nói: "Đếm được đấy." Ông bèn sai hai đứa đồng tử cầm một sợi dây dài, đứng đối nhau ở hai bờ ao. Tôn ấn sợi dây từ từ lướt trên mặt nước, đến giữa ao thì dừng, gọi liền: "Từng đôi lại, từng đôi lại." Ông quay bảo đồng tử: "Cầm chặt mà đếm." Cá lớn nhỏ thành từng đôi nhảy qua sợi dây. Một đứa đồng tử cười to, dây tuột tay, cá liền nhảy qua cả đàn.

 Lý tú tài

 Sách "Quảng ký" chép: Quan Ngu bộ lang trung (chức quan trong bộ Công coi việc núi rừng, đầm hồ) là Lục Thiệu, trong niên hiệu Nguyên Hòa, từng đến thăm anh họ ở chùa Định Thủy. Ông bày bánh ngọt và hoa quả đãi nhà sư trong viện, lại mời cả sư viện bên. Hồi lâu, sư viện bên đến cùng một vị Lý tú tài (người học trò có học vấn, đi thi). Mọi người ngồi quanh, cười nói rất rôm rả. Sư trong viện bảo đệ tử nấu trà, rót vòng gần hết mà không đến lượt Lý. Lục bất bình, nói ra, nhà sư buông lời khinh mạn. Lý nổi giận, sư vẫn nói to không thôi.

 Lý bèn thưa với khách: "Tôi đành phải thất lễ trước mặt quý khách." Rồi ông khoanh tay trong tay áo, tì lên hai đầu gối, quát nhà sư: "Ông thầy thô lỗ, sao dám vô lễ! Cây gậy đâu, đánh nó!" Sau cửa phòng sư có cây gậy trúc, bỗng nhảy ra đánh sư liên hồi. Lúc ấy trong đám người cũng có kẻ che chắn, gậy rình chỗ hở mà đánh trúng, như có ai cầm. Lý lại quát: "Bắt thầy này úp vào tường!" Nhà sư liền dựa lưng vào tường, chắp tay, mặt xanh mét, thở hổn hển, chỉ biết xin tha mạng.

 Lý lại nói: "Thầy bước xuống thềm." Sư lại chạy xuống, tự quăng mình xuống đất không biết bao lần, chảy máu mũi, vỡ trán mà không thôi. Mọi người xin giùm. Lý thong thả nói: "Vì có các vị quan khách ở đây, không thể giết nó để làm liên lụy." Rồi ông vái chào khách mà đi. Nhà sư nửa ngày sau mới nói được, như người trúng tà, rốt cuộc không ai đoán được Lý là ai.

 Châm kim vào chân đầy tớ

 Thời Tiền Lương, Trương Tồn giỏi châm cứu (phép chữa bệnh bằng cách châm kim vào huyệt trên thân). Ông có đứa đầy tớ hay bỏ trốn, Tồn châm kim làm co chân nó lại, không cử động được. Khi muốn sai bảo, ông lại châm kim để giải.

 Đánh gậy con hổ

 Vu Tử Nhân, người châu Vũ Cương, đất Hồ Quảng, đỗ tiến sĩ (học vị cao nhất trong khoa cử) năm Ất Sửu niên hiệu Hồng Vũ (năm 1385). Ông làm Tri phủ (quan đứng đầu một phủ) Đăng Châu, trong hạt có người kiện rằng người nhà bị hổ làm hại. Tử Nhân sai lính cầm công văn vào núi bắt hổ, lính khóc không chịu đi. Ông đánh roi người lính ấy, đổi sai hai người lính khác. Hai người bất đắc dĩ vào núi, đốt tấm thẻ công văn. Lửa vừa tắt thì hổ theo đến, cụp tai cụp đuôi, đi theo họ vào thành, người xem đứng kín như bức tường. Hổ đến dưới sân, nằm phục không động. Tử Nhân lớn tiếng trách mắng, đánh nó một trăm gậy rồi thả. Hổ lại theo đường cũ mà đi.

 Xét: Tử Nhân có phép lạ, bị tố cáo dùng yêu thuật mê hoặc người, bị bắt vào chiếu ngục (nhà ngục giam người phạm tội theo lệnh riêng của vua) mà chết, xác bị vứt bỏ. Người nhà đã phát tang, một đêm bỗng nghe tiếng gõ cửa, hỏi thì ra là Tử Nhân. Ông tự nói mình không chết, cũng không giấu mình, ngày ngày cùng bạn cũ chơi bời yến tiệc. Có khi bơi thuyền, không dùng sào chèo, thuyền tự đi ngược dòng, lấy đó làm vui. Người làng họ Lưu vốn là kẻ thù của ông, lấy xích sắt trói ông, đến cửa cung tâu vua. Một hôm bỗng không thấy Tử Nhân đâu, chỉ còn lại sợi xích sắt. Họ Lưu bị kết tội dối trá, bị trừng phạt nặng.

 Cát Hiếu Tiên

 Cát Huyền, tự Hiếu Tiên. Ông từng ngồi với khách, lại có người đến, ông ra đón, mà trên chỗ ngồi vẫn có một Cát Huyền nữa đang trò chuyện với khách. Lúc trời lạnh, ông bảo khách: "Nhà nghèo không thể cho mỗi người một lò lửa, xin làm lửa để mọi người cùng được ấm." Rồi ông há miệng thở ra, lửa bốc phừng phừng, chốc lát đầy nhà, khách đều như ngồi giữa nắng.

 Ông từng ăn cùng khách, ăn xong súc miệng, cơm trong miệng hóa thành mấy trăm con ong lớn, bay kêu vo ve. Hồi lâu ông há miệng, đàn ong bay trở vào miệng, ông nhai thì vẫn là cơm. Ông lấy tay vỗ giường, bảo cóc nhái và các loài sâu bọ, chim bay, én sẻ, cá, ba ba múa, chúng đều theo đúng nhịp đàn như người. Ông bảo dừng thì chúng liền dừng.

 Ẩn trong bình

 Thân Đồ Hữu Nhai sống phóng khoáng nơi mây núi suối khe, thường mang theo một cái bình, thỉnh thoảng nhảy mình vào trong bình. Người đương thời gọi ông là "Bình ẩn" (người ẩn trong bình).

 Mã Tương

 Mã Tương, tự Tự Nhiên, người huyện Diêm Quan, Hàng Châu, học đạo thuật. Ông từng đi về phía nam đến núi Hoắc Đồng, đêm vào quán trọ. Chủ quán đùa: "Khách đầy cả rồi, không có chỗ ngủ, đạo sĩ mà ngủ được trên vách thì cho ở." Tương nhảy lên xà nhà, lấy một chân móc vào xà, ngủ treo ngược. Đúng lúc chủ quán đêm dậy, cầm nến soi thấy, vô cùng kinh lạ. Tương nói: "Trên xà còn ngủ được, huống chi trên vách!" Chốc lát ông đi vào vách, dần dần chìm mất. Chủ quán lạy tạ, ông mới ra.

 Có người nói: "Trong thành Thường Châu chuột rất nhiều." Tương viết một lá phù (lá bùa có chữ và hình vẽ của đạo sĩ, dùng để trừ tà, sai khiến), bảo dán dưới chân vách phía nam. Liền có một con chuột lớn dẫn đầu đàn chuột, không biết bao nhiêu mà kể, kéo nhau ra khỏi cửa thành. Từ đó trong thành hết chuột.

 Lam Kiều

 Lam Kiều, tự Tử Thăng, người Long Xuyên, Tuần Châu. Ông cùng Ngô Tử Dã lên cầu Biện, mua dưa định ăn. Kiều nói: "Bụi bặm bám vào dưa, nên cùng anh xuống nước mà ăn." Rồi cầm dưa nhảy ùm xuống sông. Ngô chăm chú nhìn, thỉnh thoảng thấy vỏ dưa nổi lên mặt nước. Đến đêm vẫn không thấy lên, Ngô đến chỗ trọ của ông thăm, thì ông đã ngủ say. Ông từ từ mở mắt nói: "Ta ở dưới sóng đợi anh ăn dưa, sao lâu thế không đến?"

 Trăng giấy, lấy trăng, giữ trăng

 Sách "Tuyên thất chí" chép: Đêm mười hai tháng tám, Dương Hối đến thăm Vương tiên sinh. Tiên sinh cắt giấy thành hình mặt trăng, dán lên tường, sáng rực cả phòng. Lại đời Đường có Chu sinh có đạo thuật, đêm Trung thu bảo khách: "Ta lấy được mặt trăng." Ông lấy mấy trăm chiếc đũa, buộc dây lại thành thang gác lên, nói: "Ta trèo cái thang này để lấy trăng." Chốc lát ông lấy tay vén áo, từ trong ngực lấy ra mặt trăng chừng một tấc, ánh sáng trong vắt rực rỡ, hơi lạnh thấu xương.

 Sách "Tam thủy tiểu độc" chép: Chàng Hàn ở Quế Lâm nghiện rượu, tự nói mình có đạo thuật. Một hôm chàng muốn từ Quế Lâm đi sang đất Hồ, cùng đi có hai người, cùng nghỉ ở một ngôi chùa ngoài thành. Đêm Hàn không ngủ, ôm một cái giỏ, cầm cái gáo bầu ra giữa sân. Mọi người ra xem, thấy chàng lấy gáo múc ánh trăng, làm như đổ vào giỏ. Hàn nói: "Ánh trăng đêm nay khó có, sợ đêm khác mưa gió tối tăm, nên giữ lại để lúc cần gấp." Mọi người cười. Sáng hôm sau, giỏ vẫn rỗng, gáo vẫn cũ, họ càng chê chàng bịa đặt.

 Thuyền đến Thiệu Bình, họ cùng ngồi trên ngôi đình bên sông, mỗi người sai đầy tớ đi mua rượu, hẹn nhau uống say. Gặp lúc trời nổi gió lớn, chiều tối, gió càng gấp, đèn nến không thắp được. Mọi người rất buồn bực, một người khách bỗng nhớ chuyện đêm trước, trêu Hàn: "Ánh trăng anh cất giữ giờ ở đâu?" Hàn vỗ tay nói: "Suýt nữa thì quên." Rồi vội vàng chạy vào thuyền, lấy giỏ và gáo vẩy một cái, thì ánh sáng trắng rực hiện ra giữa xà nhà. Cứ thế vẩy liền mấy chục lần, cả chỗ ngồi như đêm thu trời quang, ánh trăng lấp lánh, đến sợi lông nhỏ cũng thấy rõ. Mọi người bèn hò reo uống thỏa thích cho đến canh tư (khoảng từ một đến ba giờ sáng). Hàn lại múc ánh trăng cất vào giỏ, đêm lại tối như cũ.

 Tôn Phúc Hải

 Trong niên hiệu Thành Hóa, Tôn Phúc Hải ở Kim Lăng có vợ con mà tinh thông Đạo giáo, phàm cầu trời, sai khiến quỷ thần thì không việc gì không ứng nghiệm. Ông lại có trò ảo thuật. Từng cùng bọn thiếu niên ngồi hóng mát, có bốn năm người đàn bà đẹp đi tới, bọn thiếu niên nhìn Tôn mà cười. Tôn nói: "Các cậu muốn thấy chân họ chăng?" Liền vạch xuống đất một nét ngang. Những người đàn bà đi đến, thấy chỗ vạch như một con rãnh lớn, liền nhảy qua, thế là lộ cả chân.

 Trương Thất Chính

 Trương Thất Chính đời Đường, người Kinh Châu, có trò ảo thuật. Ông từng vẽ một người đàn bà trên vách, rót rượu đầy chén, uống cạn thì mặt người đàn bà trong tranh ửng đỏ.

 Trương làm vàng lá

 Sách "Quái viên" chép: Đầu triều Minh, ở Bình Dương có ông Trương làm vàng lá, nổi tiếng vì nhà đời đời làm vàng lá. Con ông là Nhị Lang thông minh hơn người, lúc nhỏ gặp tiên, được truyền cho một quyển "Lộc lô kiểu kinh", bèn có được phép thừa kiểu (phép cưỡi "kiểu" của đạo gia, tức nhờ sức thần mà bay đi). Làng xóm kinh sợ những việc chàng làm. Một hôm có người mặc áo lông vũ (đạo sĩ) đi qua cửa, nói: "Thầy tôi cũng có chút phép lạ. Nếu Nhị Lang không chê, sáng mai sẽ sai ngựa đến đón."

 Tờ mờ sáng, quả có hai đồng tử, mỗi người cưỡi một con rồng từ trong mây xuống, lại dắt theo một con rồng, mời Nhị Lang cưỡi. Rồng rất dữ, ngóc đầu không chịu phục. Đồng tử rút trong tay áo ra cây roi ngọc mềm quất nó, Nhị Lang bèn nhảy lên. Đi được mấy dặm, đến một hang núi, hoa cây suối đá đẹp tuyệt. Chốc lát đến một am tranh, người áo lông vũ đã đứng đợi ở cửa. Truyền gọi mời vào, thấy một đạo nhân lông mày rậm, mặc áo kiểu cổ, ngồi trên giường vuông, hai bàn chân tháo ra treo trên vách, cách người còn đến một tầm, một trượng.

 Nhị Lang muốn lạy, đạo nhân nói: "Hãy khoan, đừng bước tới (?). Lão đã lâu tháo xương bánh chè ra cho tiện, dựng chân vào vách, không giẫm lên bụi hồng trần trên đời nữa. Hôm nay đành vì lang quân mà xuống giường một lần." Rồi ông vẫy tay gọi về phía vách, hai bàn chân tự đi đến, gắn vào đầu gối, khớp lại như người thường. Ông bèn xuống giường, làm lễ chủ khách, gọi đồng tử trong nhà nấu trà mới đãi khách. Trà bưng ra, thì là một đồng tử không có đầu. Đạo nhân trách: "Trước khách quý mà cẩu thả thế sao? Mau đội đầu vào!" Đồng tử giơ tay sờ cổ, vội vào nhà lấy đầu đội lên, rồi lại ra, dâng trà như cũ.

 Lý Phúc Đạt

 Một hôm Lý Phúc Đạt đến Tô Châu, muốn thuê nhà trong thành. Xem khắp mấy chỗ, ông đều chê chật hẹp ẩm thấp. Người môi giới lấy làm lạ. Lý nói: "Anh đừng bận tâm, đồ dùng lặt vặt tôi mang theo khá nhiều, phải rộng rãi mới được." Người môi giới cho là nói đùa. Sau xem được một ngôi nhà trống của một nhà danh giá, trước có sảnh, sau có nhà chính, phòng sâu cửa liền nhau, ông rất ưng ý.

 Thuê xong, Lý vào nhà, thong thả lấy từ trong tay áo ra một cái hộp đá trắng nhỏ, ngang dọc chẳng quá mấy tấc. Nào quần áo đồ ăn, giường đệm đồ nằm, bình phong bàn ghế chiếu, nồi chõ, tất cả mọi thứ dùng cho cuộc sống đều từ trong hộp lấy ra. Ông lại từ trong hộp lôi ra mấy người đàn bà, đàn ông, đều là thê thiếp, tì nữ, người hầu sai bảo. Lại có hơn mười đứa trẻ, đều mặc áo năm màu. Người môi giới kinh sợ, chạy như điên. Lý cười không nói. Lâu sau, lúc sắp đi, ông lại đem những người đàn bà, đàn ông, trẻ con cùng các đồ vật ấy, từng thứ một thu cả vào hộp đá, lại bỏ vào tay áo mà đi.

 Sau cùng, Phúc Đạt ở trọ nhà Thượng thư (quan đứng đầu một bộ) Chu Ân ở Hoàng Phố. Ông Chu thích đạo, đãi ông làm thượng khách. Có khi việc bếp núc hơi không chu đáo, Lý biết là người trong nhà coi thường mình, bèn niệm chú vào đồ đạc trong phòng, khiến chúng đánh nhau. Những cái sọt, cái giỏ phơi dưới sân lần lượt bước lên thềm. Người nhà hối lỗi, chúng mới thôi.

 Đạo nhân nước ngoài

 Sách "Linh quỷ chí" chép: Có một đạo nhân từ nước ngoài đến, biết ngậm dao, phun lửa. Đi đường thấy một người gánh gánh, trên có cái lồng nhỏ, chứa được hơn một thăng. Ông nói với người gánh: "Tôi đi bộ mệt quá, muốn gửi mình vào gánh của ông." Người gánh cho là nói đùa, đáp: "Cứ việc. Ông muốn đặt mình ở đâu?" Đáp: "Nếu ông cho phép, tôi muốn vào trong lồng." Người gánh càng lấy làm lạ, bèn đặt gánh xuống. Ông vào trong lồng, lồng không to ra, người ông cũng không nhỏ đi. Gánh lên thì thấy cũng nặng hơn trước (?).

 Đi được mấy dặm, dừng dưới gốc cây ăn cơm. Người gánh gọi ông cùng ăn. Ông nói: "Tôi tự có đồ ăn." Ông không chịu ra, cứ ở trong lồng, đồ ăn thức uống bày la liệt, món ngon dồi dào đều đủ. Rồi ông gọi người gánh cùng ăn. Ăn chưa được nửa, ông nói với người gánh: "Tôi muốn vợ cùng ăn." Từ trong bụng ông nôn ra một cô gái chừng hai mươi tuổi, quần áo dung mạo rất đẹp. Hai người cùng ăn. Ăn uống xong, người chồng nằm ngủ.

 Người vợ nói với người gánh: "Tôi có người tình bên ngoài, muốn gọi đến cùng ăn. Chồng tôi tỉnh dậy, ông đừng nói ra." Người vợ liền từ trong miệng nhả ra một chàng trai trẻ. Thế là trong lồng có ba người. Một lúc sau, người chồng cựa mình như sắp tỉnh, người vợ liền nuốt chàng tình nhân vào miệng. Người chồng dậy, bảo người gánh: "Đi được rồi." Liền nuốt vợ vào miệng, cùng cả đồ ăn đồ dùng.

 Người này đến kinh đô, nơi ấy có một nhà rất giàu sang, của cải hàng vạn mà tính keo kiệt. Ông nói với người gánh: "Thử vì ông mà phá thói keo kiệt của nhà kia." Rồi ông đến nhà ấy. Nhà có con ngựa tốt, chủ rất quý, buộc ở cột, bỗng mất, tìm không thấy. Hôm sau thấy ngựa nằm trong cái hũ năm thăng, mà rốt cuộc không thể đập vỡ hũ được. Ông bèn nói: "Ông nấu một bếp cơm cho trăm người, để giúp những người nghèo khó trong vùng, thì ngựa sẽ ra được." Chủ nhà làm theo, ngựa lại đứng dưới cột.

 Sáng hôm sau, cha mẹ chủ nhà đang ở trên nhà, bỗng không thấy đâu, cả nhà hoảng sợ. Mở các đồ đựng ra, bỗng thấy cha mẹ ở trong một cái bình (?), không biết vì đâu, lại đến cầu xin ông. Ông nói: "Ông lại làm đồ ăn cho nghìn người để đãi dân nghèo." Ngay lúc ấy liền thấy cha mẹ ngồi trên giường.

 Đoạn trước giống chuyện chàng thư sinh đất Dương Tiện gửi mình trong lồng ngỗng chép trong "Quảng ký".

 Ông già đeo hòm sách

 Đầu niên hiệu Khai Hoàng đời Tùy, người được tiến cử hiếu liêm (danh hiệu dành cho người có tiếng hiếu thảo, thanh liêm, được cử ra làm quan) ở Quảng Đô là Hầu Duật đi vào đất Thục. Đến ngoài Kiếm Môn, ông bỗng thấy bốn hòn đá vàng, hòn nào cũng to bằng cái đấu. Duật nhặt lấy, giấu trong lồng sách, chất lên lừa. Lúc dừng nghỉ lấy ra xem, thì đều đã hóa thành vàng. Đến thành bán đi, được trăm vạn tiền. Ông mua hơn mười người thiếp đẹp, mở rộng nhà cửa, lại sắm ruộng tốt, biệt thự.

 Sau đó vào một ngày xuân, ông chở hết kỹ nữ, thê thiếp đi chơi, xuống xe bày tiệc uống. Bỗng một ông già đeo cái hòm sách lớn đi tới, ngồi ở cuối chiếu. Duật giận mắng, sai đầy tớ dìu ông ra, ông không nhúc nhích, cũng không giận, chỉ rót đầy chén uống, ăn thịt nướng, cười nói: "Ông không nhớ đã lấy vàng của ta sao! Ta đến đây là để đòi nợ thôi." Rồi ông bắt hết hơn mười kỹ thiếp bỏ vào hòm sách, cũng không thấy chật. Ông đeo hòm lên mà chạy, nhanh như chim bay. Duật sai đầy tớ đuổi theo, không kịp.

 Từ đó nhà Duật ngày một nghèo. Hơn mười năm sau, ông trở về đất Thục. Đến Kiếm Môn, lại thấy ông già ngày trước dắt những người thiếp đã bắt đi dạo chơi, người hầu theo rất đông. Thấy Duật, họ đều cười lớn. Hỏi thì không nói, bỗng biến mất. Hỏi khắp vùng trước sau Kiếm Môn, không ai biết người ấy, rốt cuộc không đoán được.

 Hồ Mị Nhi

 Trong niên hiệu Trinh Nguyên đời Đường, ở Dương Châu có người ăn xin tự xưng là Hồ Mị Nhi, có một cái bình thủy tinh chứa được nửa thăng, nói: "Ai bố thí cho đầy bình này là đủ." Người ta cho trăm đồng, thấy trong bình chỉ nhỏ như hạt kê. Cho nghìn đồng đến vạn đồng cũng vậy. Có kẻ hiếu sự đem cả con lừa cho, lừa vào bình nhỏ như con ruồi. Chốc lát có một đoàn mấy chục cỗ xe chở hàng đi tới. Người cầm đầu đoàn xe đùa: "Làm cho cả đoàn xe vào bình được không?" Đáp: "Được, chỉ cần nghiêng miệng bình một chút." Rồi bảo xe đều vào, một lúc sau không thấy xe đâu nữa, Mị Nhi liền nhảy vào bình. Người cầm đầu đoàn xe kinh hãi, lấy gậy đập bình, bình vỡ, chẳng có gì cả.

 Phép Đông Phương Sóc trộm đào

 Trong các trò ảo thuật có phép "Phương Sóc trộm đào" (Đông Phương Sóc là người đời Hán, tương truyền từng trộm đào tiên của Tây Vương Mẫu). Người làm trò dựng một cái thang nhỏ trên tay, một đứa trẻ trèo lên, rồi lại chồng thêm thang nối tiếp. Đứa trẻ lên sâu vào trong mây, người ta không nhìn thấy nữa. Chốc lát nó hái đào ném xuống, quả tươi to khác thường. Cuối cùng đứa trẻ không trở về, bỗng trên không rơi xuống mấy giọt máu.

 Người làm trò khóc: "Con tôi bị Thiên cẩu (con chó trời, loài thú dữ trên trời theo truyền thuyết) giết rồi!" Chốc lát đầu và chân tay rơi xuống lả tả. Người làm trò càng đau đớn, xin tiền mua quan tài khâm liệm. Mọi người cho rất hậu, ông bèn gạt nước mắt, gánh đồ mà đi. Đến hôm sau, đứa trẻ ấy lại đang hái đào ở chợ phía trước.

 Trò ảo thuật

 Trong khoảng niên hiệu Gia Tĩnh, Long Khánh, có người làm trò ảo thuật, chặt đầu một đứa trẻ, làm phép xong, gọi thì nó dậy. Có một nhà sư đi du phương ngang qua, thấy vậy cười khẩy. Chốc lát gọi đứa trẻ không dậy nữa, như thế hai ba lần, người ấy liền lạy bốn phương, khẩn cầu vị cao thủ tha cho đứa trẻ sống lại, rồi sẽ đến tận cửa xin học. Cầu bốn lần không ai đáp, đứa trẻ đã cứng đờ.

 Người ấy bèn vốc đất làm thành cái hố, gieo hạt bầu vào. Chốc lát mọc dây, kết một quả bầu nhỏ. Ông lại lạy van như trước, vẫn không ai đáp. Người ấy thở dài: "Đành phải ra tay vậy." Rồi cầm dao chém đứt quả bầu. Trong đám đông, đầu một nhà sư bỗng rơi xuống đất, còn đứa trẻ thì đứng dậy như thường. Người ấy liền thổi ra một luồng khói, từ từ cưỡi lên mà bay, hồi lâu thì mất hút. Còn nhà sư rốt cuộc không sống lại.

 Tam Nương ở Bản Kiều

 Sách "Cổ kim thuyết hải" chép: Đời Đường, phía tây Biện Châu có quán Bản Kiều. Cô chủ quán là Tam Nương, ở một mình bán cơm đã nhiều năm. Nhà cô rất giàu, nuôi nhiều lừa, thường bán rẻ để giúp khách đi đường. Trong niên hiệu Nguyên Hòa, người khách ở Hứa Châu là Triệu Quý Hòa định đến Đông Đô (tức Lạc Dương). Những khách đến trước đều chiếm những giường thuận tiện. Triệu được chiếc giường trong cùng, sát phòng chủ quán. Rồi Tam Nương đem rượu ra mời, mọi người rất vui. Triệu không uống, chỉ nói cười. Khoảng canh hai (khoảng từ chín đến mười một giờ đêm), khách đều say. Cả nhà tắt nến đi ngủ.

 Riêng Triệu không ngủ, bỗng nghe bên kia vách có tiếng sột soạt. Tình cờ nhòm qua khe vách, thấy Tam Nương lấy cây nến dưới một đồ úp ra khêu sáng, lấy trong rương ra con trâu gỗ, người gỗ nhỏ cùng cày bừa, đặt trước bếp, ngậm nước phun vào, người và trâu đều sống dậy. Chúng cày xong một khoảnh đất bằng chiếc chiếu trước giường, cô lấy hạt kiều mạch (lúa mạch đen) đưa cho người gỗ gieo. Chốc lát lúa chín, người gỗ gặt, được bảy tám thăng. Cô lại đặt một cái cối xay nhỏ, xay thành bột. Rồi thu những đồ ban nãy bỏ vào rương, lấy bột làm bánh nướng.

 Lúc gà gáy, các khách định lên đường. Tam Nương dậy trước, thắp đèn bày bánh ra. Triệu sinh nghi, vội đi ra, nấp ngoài cửa nhòm vào. Thấy các khách ăn bánh chưa hết, bỗng cùng lúc giậm chân xuống đất kêu như lừa. Chốc lát đều biến thành lừa. Cô lùa chúng vào sau quán, lấy hết của cải. Triệu cũng không nói với ai.

 Hơn một tháng sau, Triệu từ Đông Đô trở về. Sắp đến quán Bản Kiều, ông làm sẵn bánh nướng kiều mạch to nhỏ như trước, rồi lại vào trọ. Đêm ấy không có khách nào khác, chủ quán lại càng ân cần hơn. Trời sáng, cô bày bánh (?) ra như lần trước. Triệu thừa lúc cô sơ ý, lấy bánh của mình đổi lấy một chiếc. Ông nói bánh nướng tôi tự có, xin dọn đi để dành cho khách khác. Rồi lấy bánh của mình ra ăn. Tam Nương bưng trà ra. Triệu nói: "Mời chủ quán nếm một chiếc bánh của khách." Rồi lấy chiếc bánh đã đổi cho cô ăn. Vừa vào miệng, Tam Nương chống tay xuống đất, liền biến thành con lừa, rất khỏe mạnh.

 Triệu liền cưỡi lên, thu hết người gỗ và các thứ kia, nhưng không biết phép dùng. Triệu cưỡi con lừa ấy đi khắp nơi, chưa lỡ việc gì, mỗi ngày đi trăm dặm. Bốn năm sau, ông cưỡi lừa vào Quan Trung, đến bên miếu Nhạc (miếu thờ thần núi), thấy một ông già vỗ tay cười lớn: "Tam Nương ở Bản Kiều, sao lại ra nông nỗi này!" Rồi ông nắm lấy con lừa, bảo Triệu: "Nó tuy có lỗi, nhưng bị ông hành đã quá đủ rồi, có thể tha được." Ông bèn từ hai bên miệng mũi lừa, dùng hai tay bẻ toác ra, Tam Nương từ trong lớp da nhảy ra, lạy ông già xong thì chạy đi, không biết đi đâu.

 Ảo thuật ở Quý Trúc

 Ở trạm Địa Dương thuộc đất Quý Trúc, người Hán và người dân tộc ở lẫn với nhau, nhiều người biết ảo thuật, có thể đổi chân người bằng chân gỗ. Một viên Quận thừa (phó quan của một quận) đi qua vùng ấy. Hai người ký thất (viên thư ký riêng) của ông đều đi chơi chốn trăng hoa. Một người ăn nằm với đàn bà ở đó, chồng người đàn bà oán, đổi một chân của anh ta. Một người không chịu ăn nằm, người đàn bà oán, cũng đổi một chân của anh ta. Hôm sau lúc vào sân chào quan (?), gặp quận thừa. Quận thừa kinh hãi hỏi, mới biết duyên cớ, liền bắt hai nhà kia đến. Họ sợ bị tội, mỗi bên mời người của mình về làm phép, chân liền trở lại như cũ.

 Thầy đồng thần diệu

 Vua Cảnh Đế nước Ngô có bệnh, tìm thầy hích (thầy đồng nam, người nhìn thấy và giao tiếp với ma quỷ) để xem, được một người. Vua muốn thử, bèn giết một con ngỗng chôn trong vườn, dựng một gian nhà nhỏ, đặt giường bàn, để giày dép, quần áo đàn bà lên trên. Rồi sai thầy hích xem, nói: "Nếu nói được hình dạng con ma đàn bà trong mộ này thì sẽ được thưởng thêm." Suốt đêm thầy không nói gì. Vua tra hỏi gấp, thầy mới nói: "Thật tình không thấy ma, chỉ thấy một con ngỗng trắng đứng trên mộ thôi."

 Số học

 Quản Lộ tinh thông số học (thuật bói toán dựa vào con số và quẻ để đoán việc). Người cùng làng là Phạm Huyền Long khổ vì nhà hay bị cháy. Lộ nói: "Sẽ có một anh học trò đội khăn góc, đánh chiếc xe bò đen cũ đến, ông phải giữ lại ngủ." Sau quả có anh học trò như thế đến, Phạm cố giữ lại. Anh ta vội xin đi, ông không nghe, đành ngủ lại. Chủ nhà đi vào trong. Anh học trò sợ bị hại mình, bèn cầm dao ra ngoài cửa, tựa vào đống củi giả ngủ. Bỗng có một con vật lấy miệng thổi lửa. Anh học trò kinh hãi chém nó, nó chết, nhìn ra là con cáo. Từ đó nhà không còn tai họa nữa.

 Bói về cầu Thiên Tân và chùa Vạn Thọ

 Cuối niên hiệu Thiên Bảo đời Đường, thuật sĩ (người làm nghề bói toán, phép thuật) Tiền Tri Vi đến Lạc Dương, ngồi ở cầu Thiên Tân xem bói, mỗi quẻ (một lần bói, cho ra một hình quẻ trong Kinh Dịch) lấy mười tấm lụa. Qua mười ngày, không ai đến. Một hôm, có một vị công tử nhà quyền quý đoán ông ắt có tài lạ, sai lấy lụa đủ số mà bói. Tiền sai bày cỏ thi (loại cỏ dùng để bói quẻ theo Kinh Dịch), quẻ thành, ông nói: "Ngài đùa thôi." Người kia nói: "Việc tôi bói rất gấp, tiên sinh há lại lầm sao!" Tiền xin nói bằng câu đố: "Hai đầu chấm đất, giữa treo lơ lửng, chân người giẫm đạp, chẳng chịu bỏ tiền." Vốn ý người kia là bói chuyện bán cầu Thiên Tân để lừa ông. Ông tinh tường đến thế.

 Tương truyền ở đất Ngô có Trương Đông Cốc giỏi bói toán, mở hàng trước chùa Vạn Thọ. Có người đến bói, hỏi về nhà ở. Quẻ thành, Trương nói: "Trong ba ngày tới, nhà này phải dời đi và bị phá bỏ." Người ấy chỉ vào chùa Vạn Thọ nói: "Tôi bói đùa về chỗ ở của Phật đấy. Hương khói nghìn năm, sao có chuyện ấy được." Rồi cười lớn mà đi. Ba ngày sau, quan Án đài (quan ngự sử đi tuần xét các địa phương) ra lệnh đổi chùa thành trường học mới của huyện Trường Châu, quả đúng như lời ông.

 Xạ phúc

 Chu Doãn Thăng từ sớm đã theo học Hoàng Trạch, tự Sở Vọng, người Tư Trung, cùng với người cùng quận là Triệu Phưởng học kinh sách; lúc rảnh rỗi, ông nắm được chỗ sâu xa của môn Lục nhâm (một môn bói toán dựa vào can chi và thời khắc để đoán việc). Một lần ông tình cờ đến thăm bạn, thấy trên bàn đặt bốn cái hộp. Bạn đùa: "Anh có biết xạ phúc (trò đoán vật bị úp kín) không? Đoán trúng thì biếu anh, không thì để đãi người khác."

 Chu xin thêm một cái hộp, viết lời đoán, cũng đậy lại đặt lên bàn, nói: "Đợi một chút rồi hãy mở." Vừa lúc có người đến mượn ngựa, người bạn sai đầy tớ ra núi sau dắt con lừa đưa cho. Chu liền bảo mở tất cả cùng lúc, bốn hộp trước đều là cá. Lời đoán viết: "Một món cá, hai món cá, còn hai món kia cũng toàn cá. Có người đến mượn ngựa, ra núi sau dắt lừa." Chủ và khách đều cười ngã lăn.

 Chiết tự

 Tạ Thạch, tự Nhuận Phu, người Thành Đô. Năm Tuyên Hòa, ông đến kinh đô, dùng phép chiết tự (tách một chữ Hán ra thành các bộ phận để đoán việc) mà nói họa phúc cho người. Người đến xem chỉ cần tùy ý viết một chữ, ông dựa vào chữ ấy tách ra mà nói, không gì không trúng một cách kỳ lạ. Tiếng tăm vang đến trong cung vua. Thượng hoàng (tức vua Tống Huy Tông) bèn viết một chữ "triêu" (buổi sáng, triều đình), sai một viên hoạn quan được sủng ái mang đi thử. Thạch thấy chữ, nhìn thẳng vào viên hoạn quan nói: "Chữ này không phải do quan Quan sát (tiếng tôn xưng viên hoạn quan) viết." Viên hoạn quan sửng sốt nói: "Cứ theo chữ mà nói."

 Thạch đặt tay lên trán nói: "Chữ 'triêu' tách ra thành các chữ 'thập' (mười), 'nguyệt' (tháng), 'thập', 'nhật' (ngày), tức 'ngày mười tháng mười'; nếu chẳng phải bậc thiên tử sinh vào ngày ấy tháng ấy, thì còn ai viết được?" Cả chỗ ngồi đều kinh ngạc. Viên hoạn quan phi ngựa về tâu. Hôm sau vua triệu ông vào vườn sau cung, sai các quan hầu cận và cung tần viết chữ cho ông xem. Ông luận giải đều có lý lẽ tinh tường. Vua ban thưởng rất hậu, bổ ông làm Thừa tín lang (một chức quan võ bậc thấp). Từ đó người bốn phương đến xem đông như chợ.

 Có một vị quan trong triều, vợ mang thai đã quá tháng, bà tự tay viết một chữ "dã" (một hư từ đặt cuối câu), bảo chồng mang đến hỏi. Hôm ấy khách ngồi rất đông. Thạch xem kỹ chữ, hỏi vị quan: "Đây có phải chữ do phu nhân viết không?" Hỏi: "Sao lại biết?" Thạch nói: "Người ta gọi các trợ từ là 'yên, tai, hồ, dã' (những chữ đệm, trợ giúp cho câu); vì thế biết là do người 'nội trợ' (người vợ, người giúp việc trong nhà) của ông viết. Phu nhân năm nay ba mươi mốt tuổi phải không?" Đáp: "Đúng vậy." "Vì phần trên chữ 'dã' là số ba mươi, phần dưới là chữ 'một'. Thế nhưng ngài làm quan ở đây, ắt đang ra sức lo thuyên chuyển mà không được, phải không?" Đáp: "Chính vì việc ấy mà đang phiền lòng."

 Bởi chữ "dã" thêm bộ "thủy" (nước) thì thành chữ "trì" (cái ao), thêm chữ "mã" (ngựa) thì thành chữ "trì" (phi ngựa). Nay chữ ao thì không có nước, chữ phi ngựa thì không có ngựa, sao mà dời đi được! "Lại nữa, cha mẹ anh em, người thân gần của phu nhân hẳn không còn ai, vì chữ 'dã' thêm bộ 'nhân' (người) thì thành chữ 'tha' (người khác), nay chỉ thấy chữ 'dã' mà không thấy chữ 'nhân'. Lại của cải nhà phu nhân cũng đã tiêu tan hết rồi chăng? Vì chữ 'dã' thêm chữ 'thổ' (đất) thì thành chữ 'địa' (đất đai), nay không thấy 'thổ', chỉ thấy 'dã'. Có đúng cả không?" Đáp: "Thật đúng như lời ông."

 Vị quan nói với ông: "Những điều ấy đều không phải điều tôi muốn hỏi. Chỉ vì vợ tôi lo việc mang thai quá tháng nên mới hỏi." Thạch nói: "Ắt là mười ba tháng. Vì giữa chữ 'dã' có chữ 'thập' (mười), cộng thêm hai nét sổ hai bên và một nét dưới thành mười ba." Thạch nhìn kỹ vị quan nói: "Có một việc dường như quái lạ. Vốn không muốn nói, nhưng điều ngài hỏi lại chính là để quyết định việc này. Có thể nói hết được không?" Vị quan bèn xin ông nói.

 Thạch nói: "Chữ 'dã' thêm bộ 'trùng' (sâu bọ, loài bò sát) thành chữ 'xà' (rắn). Thai mà phu nhân đang mang e là yêu rắn. Nhưng vì không thấy bộ 'trùng', nên nó không gây hại được. Tạ Thạch tôi cũng có chút thuật mọn, có thể vì ngài dùng thuốc cho ra để kiểm nghiệm, không đau đớn gì." Vị quan rất lấy làm lạ, cố mời ông về nhà. Cho uống thuốc, quả nhiên ra mấy trăm con rắn nhỏ. Người kinh đô càng coi ông như thần, mà không biết rốt cuộc ông có thuật gì.

 Về sau Thạch tách chữ "xuân", nói phần đầu giống chữ "Tần" quá nặng, đè lên chữ "nhật" (mặt trời) khiến mặt trời không có ánh sáng (ý ám chỉ Tần Cối lấn át nhà vua). Ông vì thế trái ý tể tướng Tần Cối, chết ở nơi bị đày làm lính thú.

 Trong niên hiệu Kiến Viêm, có thuật sĩ là Chu sinh giỏi xem chữ. Xa giá nhà vua đến Hàng Châu, lúc vừa qua cơn kỵ binh giặc quấy nhiễu, lòng người lo sợ, ngờ vực. Một vị quan chấp chính (quan cầm quyền chính trong triều) gọi Chu sinh đến, tình cờ viết chữ "hàng" (tên Hàng Châu) cho xem. Chu nói: "E sẽ có tin báo động." Rồi ông tách chữ ấy ra, lấy cái chấm ở bên phải đặt lên trên chữ "mộc" (cây), thành ra tên "Ngột Truật" (tướng của nước Kim). Chưa đầy mười ngày, quả có tin Ngột Truật kéo quân xâm lấn phương nam.

 Lúc ông Triệu và ông Tần bàn mưu việc nước không hợp nhau, mỗi người đều muốn lui về. Hai ông đều viết chữ "thoái" (lui) đưa ông xem. Chu nói: "Ông Triệu ắt đi, ông Tần ắt ở lại. Chữ 'nhật' (mặt trời) là hình tượng của nhà vua. Ông Triệu viết chữ 'thoái' thì nét 'nhân' (người) cách xa chữ 'nhật'; ông Tần viết thì nét 'nhân' sát ngay dưới chữ 'nhật', nét bên trái của chữ nối liền xuống, mà nét trái của chữ 'nhân' lại xuyên chéo qua. Dấu vết đã gắn chặt như thế, muốn lui sao được!" Sau đó đều ứng nghiệm.

 Năm trước có người hỏi việc thi cử, viết chữ "xuyến". Thuật sĩ nói: "Chẳng những đỗ thi hương (kỳ thi ở cấp tỉnh), mà thi Nam cung (kỳ thi hội ở kinh đô) cũng sẽ đỗ cao. Vì chữ 'xuyến' chứa hai chữ 'trung' (trúng, đỗ)." Một anh học trò bên cạnh cũng viết chữ "xuyến" nhờ xem. Thuật sĩ nói: "Anh chẳng những không được tiến cử đi thi, mà còn sắp mắc bệnh." Hỏi vì sao, ông nói: "Người kia viết vô tâm, nên đúng như chữ. Anh viết có tâm, dưới chữ 'xuyến' thêm chữ 'tâm' (lòng) thì thành chữ 'hoạn' (bệnh tật, tai họa)." Sau quả như vậy.

 Thái Quân Mô có bộ râu đẹp. Một hôm dự tiệc trong cung, vua quay hỏi: "Râu khanh rất đẹp, ban đêm khanh để râu trong chăn hay để ra ngoài?" Quân Mô tạ là không biết. Về đến nhà đi ngủ, nghĩ đến lời vua, để râu trong chăn hay ngoài chăn đều thấy không yên, suốt đêm không ngủ được. Cái hại của việc để tâm vào chuyện gì đại khái là như thế.

 Thuật sĩ ở Lâm An

 Có một thuật sĩ ở Lâm An tự treo bảng hiệu là "Chổi sắt", mở hàng bói dưới chân tường dinh quan chấp chính, lời nói phần nhiều ứng nghiệm. Tháng cuối mùa đông năm Giáp Thìn niên hiệu Thuần Hy, có một người dân thường đến xem số. Ông bảo: "Số sao của anh rất xấu, sang xuân e không tránh khỏi bị giết. Nếu ở yên trong nhà một tháng thì có thể thoát." Người ấy không tin lắm, nhưng vì lời răn rất tha thiết nên cũng cố đóng cửa ở nhà.

 Đến ngày cuối tháng giêng, anh ta đoán đã yên ổn, bèn đến trách ông không linh nghiệm. Thuật sĩ xem lại cho, vừa bày quẻ xong, lại nói: "Hôm nay vẫn còn là tháng giêng, vẫn còn lo có nguy hiểm đến mạng người." Người ấy tức giận, mắng ông bịa đặt dối trá, hai bên cãi chửi nhau không thôi. Anh ta giận không nén nổi, nói: "Ta cứ đánh chết mày để nghiệm cái thuật của mày!" Rồi vung chân đá trúng sườn, thuật sĩ chết ngay, anh ta bèn mắc tội.

 Tranh thần diệu

 Hậu chủ nước Nam Đường ngồi ở cung Bích Lạc, triệu Phùng Diên Kỷ đến bàn việc. Diên Kỷ đến cửa cung, ngập ngừng không vào. Hậu chủ sai người giục. Diên Kỷ nói: "Có một cung nữ mặc áo gấm xanh đỏ đứng chắn ngay cửa, nên không dám vào thẳng." Người được sai cùng đi đến xem kỹ, thì ra là tấm bình phong lưu ly cao tám thước vẽ bức "Di Quang độc lập đồ" (tranh Tây Thi đứng một mình; Di Quang là tên của Tây Thi). Hỏi ra, là nét bút của Đổng Nguyên. Chuyện này khác gì chuyện Tôn Quyền búng con ruồi (tích: họa sĩ Tào Bất Hưng vẽ bình phong lỡ tay chấm mực, nhân đó vẽ thành con ruồi, Tôn Quyền tưởng ruồi thật, giơ tay búng đi).

 Chữ triện thần diệu

 Chương Hữu Trực, tự Bá Ích, nổi tiếng nhờ viết chữ triện (lối chữ Hán cổ, nét đều, thường dùng để khắc ấn), được triệu về kinh đô. Mấy viên Đãi chiếu (người có tài nghề được giữ ở Hàn lâm viện để chờ vua sai bảo) chuyên viết chữ triện ở Hàn lâm viện nghe tiếng ông, nhưng trong lòng chưa phục. Đợi ông đến, họ cùng đến gặp, nói: "Nghe tài diệu của ông đã lâu, xin được xem bút pháp." Bá Ích sai dán giấy, mỗi hình mấy tờ, để vẽ hai hình, rồi liền mài mực chấm bút. Một hình kẻ ngang dọc mỗi chiều mười chín nét, thành một bàn cờ vây; một hình vẽ mười vòng tròn, thành một tấm bia bắn. Nét bút to nhỏ, thưa dày không sai một sợi tóc. Mọi người kinh ngạc thán phục, lạy hai lạy rồi đi.

 Bắn cung thần diệu

 Cuối đời Tùy có Đốc Quân Mô (?), giỏi nhắm mắt mà bắn. Nhắm vào mắt thì trúng mắt, nhắm vào miệng thì trúng miệng. Có Vương Linh Trí theo Quân Mô học bắn. Lâu ngày học được hết chỗ tinh diệu, hắn muốn bắn chết Quân Mô để một mình giữ tiếng giỏi. Lúc ấy Quân Mô không có cung tên, cầm một con dao ngắn, tên bắn tới là chặt đứt. Mũi tên cuối cùng, Quân Mô há miệng đón lấy, cắn chặt mũi tên. Rồi ông cười nói: "Ngươi học bắn ba năm, ta chỉ chưa dạy ngươi phép cắn mũi tên thôi."

 Trần Văn Khang tức Trần Nghiêu Tư giỏi bắn cung. Có ông già bán dầu nói: "Chẳng có gì lạ, chỉ là tay quen thôi." Ông giận nói: "Ngươi sao dám coi thường tài bắn của ta!" Ông già nói: "Cứ xem tôi rót dầu thì biết." Ông già lấy một quả bầu, đặt đồng tiền lên miệng bầu, dùng gáo rót dầu qua lỗ đồng tiền vào bầu, mà đồng tiền không dính chút dầu.

 Tử Do nói: Nhân thấy người tranh đường mà ngộ ra phép viết chữ, lấy việc rót dầu để ví với việc bắn cung. Đạo lý trong thiên hạ, ngang dọc tóm lại cũng chỉ là một. Chỉ là người ta tự đem dùng vào việc giặt bông mà thôi (tích trong sách Trang Tử: người nước Tống có thuốc chống nứt tay chỉ dùng để giặt bông qua ngày, còn người khác mua phương thuốc ấy dâng vua lại được phong đất; ý nói cùng một cái tài mà dùng lớn hay nhỏ là tùy người).

 Trương Phân

 Trương Phân từng làm chức Hành quân (viên quan giúp việc quân sự) cho Vi Cao, sức khỏe, giỏi bắn ná. Mỗi lần trát một bức tường rộng một trượng vuông, ông bắn ná thành bốn chữ "Thiên hạ thái bình". Nét chữ ngay ngắn nghiêm chỉnh như người đồ theo mẫu. Từng có một người khách, trong tiệc lấy hạt đậu xanh trong bát (?) búng trúng ruồi, mười phát không trượt một. Cả bàn kinh ngạc, cười khen. Phân nói: "Đừng phí đậu của tôi." Rồi lấy ngón tay bắt ruồi, nhón lấy chân sau của chúng, không con nào thoát.

 Tướng quân Hà Bắc

 Đầu niên hiệu Kiến Trung, có vị tướng quân Hà Bắc họ Hạ, kéo được cây cung nặng mấy trăm cân. Ông thường ở sân đánh cầu xếp chồng hơn mười đồng tiền, phi ngựa lấy gậy đánh cầu đánh vào, mỗi lần đánh thì một đồng tiền bay lên cao sáu bảy trượng. Tài khéo đến thế. Ông lại cắm mấy chục cái gai trên bức tường đất mới trát. Lấy đậu nấu nhừ, đứng cách một trượng, ném đậu xuyên vào đầu gai, trăm lần không sai một. Ông lại có thể vừa phi ngựa vừa viết kín một tờ giấy.

 Tuyệt kỹ của Dương Đại Nhãn

 Dương Đại Nhãn đời Hậu Ngụy, là cháu của Nan Đương người tộc Đê ở Vũ Đô, lúc nhỏ đã có gan dạ, chạy nhảy như bay. Vua Cao Tổ đánh phương Nam, Lý Xung coi việc tuyển chọn quan theo quân. Đại Nhãn xin đi, Xung không cho. Đại Nhãn nói: "Thượng thư chưa biết tôi, tôi xin trổ một tài cho Thượng thư xem." Rồi lấy một sợi dây dài ba trượng buộc vào búi tóc mà chạy, sợi dây căng thẳng như mũi tên, ngựa phi cũng không theo kịp. Người xem ai cũng kinh ngạc khen ngợi.

 Uông Tiết và những người khác

 Tướng quân đạo quân Thần Sách (đạo quân cấm vệ bảo vệ kinh đô đời Đường) là Uông Tiết có sức mạnh phi thường. Ông từng trước mặt vua cúi người cõng một cái cối đá, trên cối đặt một khúc gỗ vuông dài hai trượng, lại đặt một cái giường, trên giường ngồi một ban nhạc Quy Tư (một nước ở Tây Vực), tấu xong cả khúc nhạc mới xuống, mà ông không hề có vẻ bị đè nặng.

 Trong niên hiệu Càn Phù đời Đường, ở Miên Trúc có một người làm trò họ Vương có sức rất lớn. Mỗi khi phủ khao quân, đãi khách, trước hết bày diễn bách hí (đủ các trò tạp kỹ, xiếc). Vương lấy lưng cõng một chiếc thuyền, trong thuyền chở mười hai người, múa trọn một khúc "Hà truyện" mà không chút mệt mỏi.

 Thời vua Đức Tông, bà Vương Đại Nương ở Tam Nguyên lấy đầu đội mười tám người mà múa.

 Người có sức thì không có cái khéo, người khéo thì không có sức. Tài nghề đến thế thì đã thành tiên rồi!

 Chạy giỏi

 Trương Thành người Từ Châu thích chạy nhanh, mỗi ngày đi năm trăm dặm. Mỗi lần cất bước là không tự dừng được, phải lao vào tường hoặc ôm lấy cây mới dừng, mà người còn rung lên hồi lâu.

 Gần đây, anh Cố ở Hải Ngu cũng làm được như vậy, sau vì mê đắm rượu và sắc dục, bước chân dần ngắn lại. Cũng như chuyện Hoàng công dùng dao đỏ trị hổ (tích Đông Hải Hoàng công đời Hán: lúc trẻ có phép dùng dao đỏ chế ngự hổ, về già nghiện rượu, sức suy, phép không còn linh, bị hổ giết).

 Nhà sư bằng gỗ

 Quan Tướng tác đại tượng (quan đứng đầu việc xây dựng cung điện, công trình của nhà nước) là Dương Vụ Liêm rất khéo nghĩ. Ông từng ở chợ Thấm Châu khắc gỗ làm một nhà sư, tay cầm cái bát, tự đi xin được. Bỏ tiền vào bát thì then máy bỗng bật, tự kêu lên: "Bố thí." Người trong chợ tranh nhau đến xem, muốn nghe nó kêu, tiền người ta bố thí mỗi ngày đầy đến mấy nghìn.

 Tài nghệ tinh xảo ở Đông Nhạc

 Mẹ của Tưởng Đại Phòng kể rằng, lúc còn trẻ bà theo cha mẹ lên Thái Sơn viếng miếu Đông Nhạc (miếu thờ thần núi Thái Sơn, ngọn núi lớn ở phía đông), những tài nghệ tinh xảo trong thiên hạ đều tụ hội ở đó. Có người lấy một trăm tờ giấy, đục thành tiền giấy, tay đưa nhanh như bay. Xong nhấc lên, tờ dưới cùng không hề có vết đục; còn chín mươi chín tờ phía trên đều đã thành tiền giấy. Lại có một người trong miếu bảo một người cởi trần, cúi khom xuống đất, lấy lưng người ấy làm thớt, đặt chừng hai cân thịt lên, đưa dao thái nhỏ như sợi. Dọn thịt đi rồi lau lưng, không có chút vết thương nào.

 Kim xuyên tóc

 Thời nước Ngụy, có người khách nước Cú Ly (tức Cao Câu Ly, một nước ở phía bắc bán đảo Triều Tiên) giỏi dùng kim, lấy một sợi tóc dài một tấc chặt làm hơn mười đoạn, rồi dùng kim xâu từng đoạn lại, nói rằng trong sợi tóc rỗng. Chuyện thấy trong "Quảng ký".

 Tục ngữ chế người Tô Châu là "tóc rỗng ruột", ấy là vì chưa xem lời của Đoạn Thành Thức. Có người phương Bắc lấy chuyện tóc rỗng để chế giễu tôi. Tôi cười bảo: "Quê tôi đến sợi tóc cũng thông suốt lanh lợi, không như các ông bảy lỗ (hai mắt, hai tai, hai lỗ mũi, miệng) đều đặc cả." Người chế giễu im lặng.

 Nghề chạm khắc tuyệt diệu

 Sách "Quái viên" chép: Người đất Ngô là Cố Tứ khắc hạt đào thành một chiếc thuyền nhỏ, to chừng hơn hai tấc, mui, cột buồm, bánh lái, mái chèo, dây kéo đều đủ cả. Một người đẩy khăn lên trán, cởi áo, ngồi duỗi chân thoải mái ở đầu thuyền, ung dung nâng chén. Một người bỏ khăn, cởi trần nằm ở đầu thuyền, cầm sáo ngang thổi. Bên cạnh có một người đội nón, ngồi xổm ở đuôi thuyền, đối diện lò gió quạt lửa hâm rượu, ra dáng đã thu bánh lái không đi nữa. Trong thuyền có bình rượu, đôi đũa, bàn tre, hai bên đều là cửa sổ mắt cáo, thông suốt nhìn sang nhau. Hai bên khung cửa sổ có một đôi câu đối xuân, mười chữ: "Gió lành tự mình đến, trăng sáng chẳng cần hẹn." Hình người nhỏ đến thế mà lông mày, sợi tóc, then máy đều rõ ràng phân minh.

 Lại từng thấy một chiếc giỏ hoa bằng hạt trám do Tiểu Chương làm, hình dáng tinh xảo, đan từng sợi như chẻ ra. Nắp mở được, trên có quai xách, giữa lỗ luồn dây tơ, chẳng khác giỏ thật. Lại từng thấy Tiểu Cố chạm một vỏ quả óc chó, vỏ được mài chải thành vân như vỏ quýt, bóng loáng soi được. Mở ra, bên trong có hai cánh cửa vách bằng ngà voi. Lại mở ra xem, thì trong hàng lan can đỏ đặt một chiếc giường gỗ tử đàn, màn lụa hé mở, trong có cảnh nam nữ ân ái. Mày mắt như vẽ, thân hình phơi bày cả, y như cảnh người nằm phơi thân trên đời.

 Đặt then bật máy thì đều cử động được như sống, dù là con khỉ khắc trên đầu gai thời xưa cũng không hơn được (tích trong sách Hàn Phi Tử: có người nước Vệ khoe có thể khắc con khỉ trên đầu chiếc gai). Học trò của ông là Thẩm Tử Tự cũng là thợ giỏi có tiếng.

 Trò diễn của sâu bọ

 Sách "Xuyết canh lục" chép: Ở Hàng Châu, tôi từng thấy một người làm trò với đủ loài vật. Ông nuôi chín con cóc, trước đặt một cái đôn nhỏ giữa chiếu, con lớn nhất ngồi chễm chệ lên trên, tám con nhỏ còn lại xếp hàng hai bên đối nhau. Con lớn kêu một tiếng, cả bọn cũng kêu một tiếng; con lớn kêu mấy tiếng, cả bọn cũng kêu mấy tiếng. Rồi những con nhỏ lần lượt đến trước con lớn gật đầu kêu, như dáng làm lễ rồi lui ra. Người ta gọi là "Cóc thuyết pháp" (cóc giảng giáo lý nhà Phật), lại gọi là "Cóc dạy học".

 Thuyết pháp hay giảng học, rốt cuộc đều là để kiếm tiền.

 Sách "Hồ hải sưu kỳ" của Vương Triệu Vân chép: Ở Giáo phường (cơ quan trông coi ca múa, âm nhạc của triều đình) nơi kinh đô, có trò cho kiến đỏ, kiến đen bày trận, chúng theo đúng hiệu lệnh đánh trống thì tiến, khua chiêng thì lui, không hề lẫn lộn. Lại khi tôi ở Sơn Đông, thấy một người bán thuốc, có hai con chuột lớn ở trong lồng. Có người mua thuốc, ông gọi tên chuột: "Con kia, lấy nhân sâm cho ta!" Chuột nhảy ra khỏi lồng, ngậm gói giấy đựng nhân sâm mang đến. Lại gọi con kia: "Con kia, lấy hoàng liên (một vị thuốc bắc rất đắng) cho ta!" Nó cũng làm y như vậy, trăm lần không sai một. Không biết ông đã dạy chúng bằng cách nào.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video