Phẩm Bồ-tát Di-lặc hỏi, phần thứ hai
Bồ-tát Di-lặc (Bồ-tát: người tu theo hạnh giác ngộ, nguyện cứu giúp chúng sinh trên đường thành Phật; Di-lặc là vị Bồ-tát sẽ thành Phật kế tiếp sau Phật Thích-ca) hỏi: "Thưa Thế Tôn (danh hiệu tôn kính của Phật: bậc được cả thế gian tôn kính), làm thế nào Bồ-tát Ma-ha-tát (Bồ-tát bậc lớn) tu hạnh Bồ-tát mà hiện đời được các quả thù thắng tốt đẹp của Bồ-tát?" Phật đáp: "Này Di-lặc, nếu Bồ-tát có thể biết đúng như thật sáu pháp thì người ấy được quả tốt đẹp của Bồ-tát. Sáu pháp là gì? Đó là: khéo biết tâm sinh, khéo biết tâm trụ, khéo biết tâm khởi ra, khéo biết pháp đến, khéo biết pháp lành tăng trưởng, khéo biết phương tiện khéo léo.
Này Di-lặc, thế nào là Bồ-tát khéo biết tâm sinh? Này Di-lặc, nếu Bồ-tát biết mười sáu loại tâm sinh. Đó là: cái thức không hay, không biết, không động đối với khí thế gian (thế giới vật chất chứa đựng chúng sinh), ví như thức A-đà-na (thức gốc sâu kín, giữ gìn thân thể và mọi hạt giống của hành động). Thức quán nắm lấy các loại tướng, ví như cùng một lúc nắm lấy các đối tượng như hình sắc…; ý thức không phân biệt cảnh giới mà biết các hình sắc trong và ngoài; trong một niệm vào vô lượng tam-muội (trạng thái tâm định, chuyên chú vững vàng), thấy vô lượng cõi Phật, thấy vô lượng chư Phật (?).
Này Di-lặc, thức tương ứng với phép quán tướng nhỏ, ví như thức tương ứng với tướng cõi Dục (cõi của chúng sinh còn ham muốn). Này Di-lặc, thức tương ứng với phép quán tướng lớn, ví như thức tương ứng với tướng cõi Sắc (cõi có thân vi tế, đã lìa ham muốn thô). Này Di-lặc, thức tương ứng với phép quán vô lượng tướng, ví như thức tương ứng với tướng của toàn thể hư không và toàn thể thức (tức tầng định quán hư không vô tận và quán cái biết vô tận). Này Di-lặc, thức tương ứng với phép quán tướng vi tế, ví như thức tương ứng với tướng ít ỏi (tức tầng định quán không có gì cả). Này Di-lặc, thức tương ứng với phép quán tướng khắp cùng, ví như thức tương ứng với Phi tưởng phi phi tưởng (tầng định cao nhất, không còn ý tưởng thô mà cũng chẳng phải hoàn toàn không có ý tưởng). Này Di-lặc, thức tương ứng với phép quán tướng cực vi tế, ví như thức tương ứng với tướng xuất thế gian (vượt ra khỏi thế gian).
Này Di-lặc, thức tương ứng với phép quán tướng khổ, ví như thức ở các đường ác (cảnh giới đau khổ như địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh). Này Di-lặc, thức tương ứng với phép quán tướng cảm thọ xen tạp, ví như thức ở cõi Dục. Này Di-lặc, thức tương ứng với phép quán tướng hỷ (vui mừng), ví như thức ở Sơ thiền, Nhị thiền (bậc thiền định thứ nhất, thứ hai). Này Di-lặc, thức tương ứng với phép quán tướng lạc (an vui), ví như thức ở Tam thiền. Này Di-lặc, thức tương ứng với phép quán tướng không khổ không vui, ví như thức từ Tứ thiền cho đến Phi tưởng phi phi tưởng. Này Di-lặc, thức tương ứng với phép quán tướng nhiễm ô, ví như thức tương ứng với phiền não nhiễm ô và tùy phiền não (các phiền não phụ, đi theo phiền não gốc). Này Di-lặc, thức tương ứng với phép quán tướng pháp lành, ví như thức tương ứng với việc tu lòng tin v.v. Này Di-lặc, thức tương ứng với phép quán tướng vô ký (không thiện cũng không ác), ví như thức lìa cả hai pháp ấy. Này Di-lặc, đó gọi là Bồ-tát biết các pháp sinh.
Này Di-lặc, thế nào là Bồ-tát biết đúng như thật các pháp trụ? Này Di-lặc, nếu Bồ-tát có thể biết đúng như thật rằng tất cả chỉ là tự thể của thức, thì đó gọi là Bồ-tát biết các pháp trụ. Này Di-lặc, thế nào là Bồ-tát khéo biết các pháp khởi ra? Này Di-lặc, nếu Bồ-tát có thể biết đúng như thật hai loại tướng trói buộc của phiền não, biết rồi thì suy nghĩ rằng: 'Nên bỏ pháp này.' Này Di-lặc, Bồ-tát như thế gọi là khéo biết các pháp khởi ra. Này Di-lặc, thế nào là Bồ-tát khéo biết pháp đến? Này Di-lặc, nếu Bồ-tát khéo biết tâm đối trị phiền não ấy tăng trưởng, biết các pháp tăng trưởng rồi, thì đó gọi là Bồ-tát khéo biết pháp của mình tăng trưởng. Này Di-lặc, thế nào là Bồ-tát khéo biết các pháp giảm sút? Này Di-lặc, nếu Bồ-tát biết pháp đối trị ấy làm cho tâm có tướng nhiễm ô của phiền não giảm sút, khéo biết các pháp tổn giảm — này Di-lặc, đó gọi là Bồ-tát khéo biết các pháp giảm sút.
Này Di-lặc, thế nào là Bồ-tát khéo biết phương tiện khéo léo? Này Di-lặc, nếu Bồ-tát quán sát các pháp giải thoát (tám tầng thiền giúp thoát khỏi sự ràng buộc), thắng xứ (tám phép quán làm chủ, vượt trội trên cảnh), nhất thiết nhập (mười phép quán một đối tượng trùm khắp tất cả) — này Di-lặc, đó gọi là Bồ-tát khéo biết phương tiện khéo léo. Này Di-lặc, Bồ-tát Ma-ha-tát nào khéo biết như thế mà tu hạnh Bồ-tát thì có thể được quả tốt đẹp cao nhất của Bồ-tát. Này Di-lặc, mọi Bồ-tát quá khứ cũng như vậy, mọi Bồ-tát vị lai cũng như vậy, mọi Bồ-tát hiện tại cũng như vậy, tu hạnh Bồ-tát mà được quả tốt đẹp của Bồ-tát."
Bồ-tát Di-lặc hỏi: "Thưa Thế Tôn, Như Lai (danh hiệu của Phật: bậc từ chân như mà đến) thường nói rằng trong cõi Vô dư Niết-bàn (Niết-bàn trọn vẹn, không còn sót lại thân xác; Niết-bàn là cảnh giới dứt sạch phiền não và khổ đau), mọi thọ (cảm nhận khổ, vui, không khổ không vui) đều diệt hết không còn sót. Thưa Thế Tôn, tướng thọ ấy là gì mà nói là mọi tướng thọ đều diệt?" Phật đáp: "Này Di-lặc, nói gọn thì có hai loại thọ diệt, đó là: tướng thọ của thân được thấy diệt, và tướng thọ đối với cảnh giới của quả ấy diệt.
Này Di-lặc, về sự diệt của tướng thọ nơi thân, nên biết có bốn loại thọ. Bốn loại là gì? Đó là: tướng thọ nương vào sắc (thân xác vật chất), tướng thọ nương vào phi sắc (cái không phải vật chất, tức tâm), tướng thọ của quả đã thành, tướng thọ của quả chưa thành. Này Di-lặc, tướng thọ của quả đã thành là tướng thọ hiện tiền; tướng thọ của quả chưa thành là thọ do nhân của đời vị lai. Tướng thọ đối với cảnh giới quả báo ấy cũng có bốn loại: tướng thọ về nơi nương ở, tướng thọ về vật dụng nuôi sống, tướng thọ về sự hưởng dùng, và tướng thọ đối đãi (?).
Này Di-lặc, trong cõi Hữu dư Niết-bàn (Niết-bàn còn sót lại thân xác của đời này), tướng thọ của quả chưa thành [đã diệt], nhưng còn thọ do minh xúc (sự tiếp xúc có trí tuệ sáng suốt); vì thế dựa vào đó mà nói rằng mọi tướng thọ chưa diệt, vì còn tướng thọ sót lại. Này Di-lặc, mọi loại tướng thọ của quả đã thành — hai loại tướng thọ ấy diệt, chỉ còn thọ do minh xúc. Trong cõi Vô dư Niết-bàn thì thọ ấy cũng diệt, vì trong Vô dư Niết-bàn không còn tướng minh xúc nữa. Vì vậy ta nói trong Vô dư Niết-bàn mọi tướng thọ đều diệt."
Bấy giờ Thế Tôn bảo Bồ-tát Ma-ha-tát Di-lặc rằng: "Lành thay, lành thay, Di-lặc! Ông nương vào sự tu hành như thật nên đã hỏi về tướng của hạnh Bồ-tát viên mãn thanh tịnh. Này Di-lặc, ông đã khéo học đầy đủ trong pháp tu hành như thật, vì vậy mới hỏi ta về pháp tu hành như thật. Này Di-lặc, nên biết ta đã khéo nói pháp tu hành viên mãn thanh tịnh của Bồ-tát. Này Di-lặc, chư Phật quá khứ cũng nói như vậy, chư Phật vị lai cũng nói như vậy, chư Phật hiện tại cũng nói như vậy; mọi thiện nam tử (người con trai hiền lành có lòng tin theo Phật pháp) trong quá khứ, vị lai, hiện tại cũng đều hỏi như vậy. Vì thế mọi thiện nam tử, thiện nữ nhân (người con gái hiền lành có lòng tin theo Phật pháp) nên hết lòng tu hạnh Bồ-tát." Bấy giờ Thế Tôn nói bài kệ (bài thơ tóm ý giáo pháp) rằng:
Trong pháp tu hành được nói đây, nếu ai không buông thả lười biếng,
Là người trí suy ngẫm đúng đắn, ắt được đạo cao tột không gì hơn.
Nếu ai chấp vào hình tướng của pháp, mà muốn đạt được bản thể của pháp,
Người ấy đã lìa hạnh tu như thật, cách xa như trời với đất, chẳng hợp nhau (?).
Thấy được bản tính của chúng sinh, dũng mãnh làm lợi ích cho chúng sinh,
Được tướng không nhiễm đắm, cùng mọi điều lành vượt khỏi thế gian.
Ai vì mong cầu dục lạc mà thuyết pháp, người ấy rốt lại chỉ được cái mình ham muốn (?),
Người ấy được của báu vô giá, mà vẫn đi xin ăn khắp thế gian.
Thoát khỏi mọi hý luận (những lời bàn suông vô ích, chấp vào khái niệm), siêng năng tu hành bền chắc,
Vì làm lợi ích cho chúng sinh, mà tu theo hạnh chân thật này.
Bấy giờ Bồ-tát Ma-ha-tát Di-lặc bạch Phật rằng: "Thưa Thế Tôn, pháp môn (cánh cửa đi vào giáo pháp) này trong kinh Thâm Mật Giải Thoát nên gọi tên là gì, và phải vâng giữ như thế nào?" Phật đáp: "Này Di-lặc, pháp môn này tên là Tu-đa-la liễu nghĩa về sự tu hành như thật (kinh giảng nghĩa rốt ráo, rõ ràng trọn vẹn về sự tu hành đúng như thật); ông hãy vâng giữ." Khi Phật nói Tu-đa-la liễu nghĩa về sự tu hành như thật này, có sáu nghìn chúng sinh phát tâm A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề (tâm cầu sự giác ngộ cao tột, chân chính, trọn vẹn, tức quả vị Phật); ba nghìn vị Thanh văn (người nghe lời Phật dạy mà tu, cầu tự giải thoát) xa lìa bụi trần, lìa nhơ bẩn, được pháp nhãn tịnh (con mắt thấy pháp trong sạch, tức lần đầu thấy rõ chân lý); mười vạn năm nghìn vị Thanh văn lìa các lậu (các phiền não rỉ chảy làm tâm ô nhiễm), được tâm giải thoát; bảy vạn năm nghìn vị Bồ-tát thành tựu phép quán tu hành như thật của Đại thừa (giáo pháp "cỗ xe lớn", chủ trương vừa tự giác ngộ vừa cứu độ mọi chúng sinh).
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video