Thiên 3 — Phẩm 3: Bồ-tát Đàm Vô Kiệt hỏi

 Phẩm Thánh giả Bồ-tát Đàm Vô Kiệt hỏi, thứ ba

 Bấy giờ Thánh giả Bồ-tát ma-ha-tát (Bồ-tát lớn; Bồ-tát là người tu hạnh giác ngộ, cầu thành Phật để cứu độ chúng sinh) Đàm Vô Kiệt, dựa vào đệ nhất nghĩa đế (chân lý tối thượng, vượt khỏi mọi khái niệm) đúng như thật, vượt khỏi mọi tướng thuộc cảnh giới giác quán (sự suy xét của tâm, từ thô đến tế) của thế gian, bạch Phật: “Bạch Thế Tôn (đấng được thế gian tôn kính, tức đức Phật), con nhớ đời quá khứ, lại vượt xa hơn đời quá khứ ấy nữa, cách thế giới này bảy mươi bảy hằng hà sa (nhiều như số cát sông Hằng) thế giới, lại qua thêm vô lượng hằng hà sa thế giới nữa, có một cõi Phật tên là thế giới Danh Xưng. Ở đó có Phật hiệu là Tì-ma-la-cát-đế Như Lai (danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc từ chân lý mà đến), ở trong cõi ấy. Khi ấy con đi giáo hóa chúng sinh, đến thế giới đó. Con thấy có một vị thầy ngoại đạo (người theo giáo thuyết ngoài Phật pháp) ở một nơi, có bảy vạn bảy ngàn đệ tử tụ tập quanh ông. Họ dựa vào tướng đệ nhất nghĩa mà suy nghĩ về các pháp. Các ngoại đạo ấy cùng nhau tìm kiếm tướng đệ nhất nghĩa, cân nhắc tướng đệ nhất nghĩa, suy nghĩ tướng đệ nhất nghĩa, quán xét mà không thấy tướng đệ nhất nghĩa. Họ sinh ra ý kiến khác nhau, cách thấy khác nhau, chấp trước khác nhau, lập ra các phe nhóm khác nhau mà tranh luận, dùng sức miệng cãi nhau, thốt ra lời không lành, làm rối loạn lẫn nhau rồi tan đi. Bạch Thế Tôn, khi ấy con liền nghĩ: thật hiếm có, chư Phật Như Lai ra đời! Nhờ Như Lai ra đời, nay con mới được thấy nghe tướng đệ nhất nghĩa vượt khỏi mọi cảnh giới thế gian, được chứng tướng đệ nhất nghĩa, thấy tướng đệ nhất nghĩa, chứng tướng mọi thứ đều lặng diệt (?).”

 Bấy giờ Thế Tôn bảo Bồ-tát Đàm Vô Kiệt: “Đàm Vô Kiệt, đúng vậy, đúng vậy. Ta đã giác ngộ tướng đệ nhất nghĩa vượt khỏi mọi cảnh giới thế gian. Giác ngộ rồi, ta vì người mà nói, chỉ cho người, bày rõ cho người, xây dựng pháp này. Vì sao? Ta vì bậc thánh mà nói pháp do tự thân ta chứng ở bên trong; vì phàm phu (người thường chưa giác ngộ) mà nói cảnh giới giác quán mà mọi người cùng biết. Đàm Vô Kiệt, nay ông nên dựa vào nghĩa này mà biết: vượt khỏi mọi cảnh giới thế gian, đó là tướng đệ nhất nghĩa.

 Lại nữa, Đàm Vô Kiệt, ta nói đệ nhất nghĩa là vượt khỏi mọi cảnh giới của các tướng, còn giác quán gọi là cảnh giới của các tướng. Như vậy, ta nói đệ nhất nghĩa là cảnh giới không lời, còn giác quán gọi là cảnh giới của lời nói. Đàm Vô Kiệt, ta nói lìa mọi lời nói là tướng đệ nhất nghĩa, còn giác quán và tên gọi là tướng thế đế (chân lý theo quy ước của thế gian). Như vậy, ta nói lìa mọi tranh luận là tướng đệ nhất nghĩa, còn giác quán và tên gọi là tướng tranh luận. Đàm Vô Kiệt, dựa vào nghĩa này, nay ông nên biết: vượt khỏi cảnh giới giác quán của thế gian, đó là tướng đệ nhất nghĩa.

 Đàm Vô Kiệt, ví như có người suốt đời ăn vị cay đắng, ưa thích vị cay đắng. Người ấy không thể biết, không thể hiểu, không thể lường, không thể tin vị ngọt ngon của đường phèn, a-bà-bà (một thứ đồ ngọt?) (?) v.v. Đàm Vô Kiệt, có người từ bao lâu nay tin vào cái vui của tham dục, ưa đắm tham dục, bị lửa tham dục đốt cháy trong tâm. Người ấy không thể biết, không thể hiểu, không thể lường, không thể tin niềm vui không tham dục, lìa mọi sắc, thanh, hương, vị, xúc (năm đối tượng của giác quan: hình sắc, âm thanh, mùi, vị, cảm giác chạm). Đàm Vô Kiệt, có người từ bao lâu nay tin vào cái vui của phân biệt, ưa phân biệt. Người ấy không thể biết, không thể hiểu, không thể lường, không thể tin niềm vui không phân biệt, vắng lặng trong tự thân. Đàm Vô Kiệt, có người từ bao lâu nay ưa thấy, nghe, hay, biết, tin vui vào đó mà làm theo. Người ấy không thể biết, không thể hiểu, không thể lường, không thể tin niềm vui lặng diệt trong tự thân, lìa thấy, nghe, hay, biết. Đàm Vô Kiệt, như người từ bao lâu nay chấp vào ngã (cái tôi) và tướng ngã, tin vui vào đó mà làm theo. Người ấy không thể biết, không thể hiểu, không thể lường, không thể tin niềm vui không có ngã và ngã sở (cái thuộc về tôi) ở Bắc Uất-đan-việt (châu lục phía bắc trong vũ trụ quan nhà Phật, nơi người dân không có ý niệm của riêng). Đàm Vô Kiệt, cũng vậy, người còn giác quán không thể biết, không thể hiểu, không thể lường, không thể tin tướng đệ nhất nghĩa lìa mọi giác quán.”

 Bấy giờ Thế Tôn nói kệ (bài thơ tóm ý giáo pháp) rằng:

 Ta nói pháp thân chứng, cảnh đệ nhất lìa lời;

 Lìa giác quán, tranh luận, là đệ nhất nghĩa không lời.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video