Thiên 4 — Phẩm 4: Bồ-tát Thiện Thanh Tịnh Tuệ hỏi

 Phẩm Thánh giả Bồ-tát Thiện Thanh Tịnh Tuệ hỏi, thứ tư

 Bấy giờ Thánh giả Bồ-tát ma-ha-tát (Bồ-tát lớn; Bồ-tát là người tu hạnh giác ngộ, cầu thành Phật để cứu độ chúng sinh) Thiện Thanh Tịnh Tuệ, dựa vào đệ nhất nghĩa (chân lý tối thượng, vượt khỏi mọi khái niệm) vượt ngoài tướng một và khác, bạch Phật: “Bạch Thế Tôn (đấng được thế gian tôn kính, tức đức Phật), Thế Tôn khéo nói pháp mầu hiếm có là đệ nhất nghĩa đế, nghĩa vi tế, cực kỳ vi tế, rất sâu, vượt ngoài tướng một và khác, thật khó chứng. Bạch Thế Tôn, con nhớ xưa kia ở một nơi, thấy các Bồ-tát ở tín hành địa (giai đoạn tu hành dựa vào lòng tin mà thực hành, chưa thấy chân lý) cùng ngồi họp một chỗ. Họ suy nghĩ xem các hành hữu vi (các sự vật, hiện tượng do nhân duyên tạo tác, có sinh có diệt) với đệ nhất nghĩa đế là một hay là khác. Có Bồ-tát nói: tướng của hành hữu vi khác với đệ nhất nghĩa. Lại có Bồ-tát nói: hành hữu vi không phải khác với đệ nhất nghĩa, và nói rằng hành hữu vi không khác đệ nhất nghĩa. Lại có Bồ-tát sinh nghi, khởi ý khác mà nói: trong các Bồ-tát này, ai nói thật, ai nói sai? Ai là chánh niệm (suy nghĩ đúng đắn) tu hành, ai là tà niệm (suy nghĩ sai lệch) tu hành? Bạch Thế Tôn, con thấy các Bồ-tát ấy suy nghĩ như vậy, liền nghĩ: các thiện nam tử (người con trai hiền lành, lời gọi người tu) này đều ngu si, không sáng suốt, không khéo biết pháp, rơi vào tà niệm. Vì sao? Vì họ không thể biết tướng đệ nhất nghĩa vi tế, không có tướng, vượt ngoài tướng một và khác so với hành hữu vi.”

 Bấy giờ Phật bảo Bồ-tát ma-ha-tát Thiện Thanh Tịnh Tuệ: “Thiện Thanh Tịnh Tuệ, đúng vậy, đúng vậy. Tất cả các thiện nam tử ấy đều ngu si, không sáng suốt, không biết chánh pháp, rơi vào tà niệm. Vì sao? Vì họ không thể biết tướng vi tế của các hành và tướng đệ nhất nghĩa vượt ngoài tướng một và khác. Vì sao vậy? Thiện Thanh Tịnh Tuệ, nếu hành hữu vi không khác tướng đệ nhất nghĩa, thì tất cả phàm phu (người thường chưa giác ngộ) ngu si cũng đều phải thấy được đệ nhất nghĩa đế, ngay nơi thân phàm phu cũng phải được niềm vui niết-bàn (cảnh giới dứt sạch phiền não và khổ đau, ra khỏi vòng sinh tử) thanh tịnh vô thượng, cũng phải được a-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề (sự giác ngộ hoàn toàn, chân chính, cao tột, tức quả vị Phật).

 Thiện Thanh Tịnh Tuệ, nếu hành hữu vi không khác tướng đệ nhất nghĩa, thì khi thấy đệ nhất nghĩa đế cũng phải thấy tướng hành hữu vi. Nếu tướng hành hữu vi là có tướng, thì tướng chính là trói buộc, không thể được giải thoát. Nếu thấy chân lý mà không lìa được sự trói buộc của tướng, thì không thể được giải, cũng không thoát được sự trói buộc của phiền não (những trạng thái tâm làm rối loạn, khổ sở như tham, sân, si). Vì không lìa được hai thứ trói buộc ấy, nên không thể được niềm vui niết-bàn thanh tịnh vô thượng, cũng không thể được a-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề. Thiện Thanh Tịnh Tuệ, vì lẽ ấy, phàm phu ngu si không thấy chân lý, cũng không phải ngay nơi thân phàm phu này mà được niết-bàn thanh tịnh vô thượng, cũng không phải ngay nơi thân phàm phu kia mà được a-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề. Vì thế, người thấy chân lý không nên thấy tướng hành hữu vi và vô vi là một hay khác. Vì thế, người ấy thấy tướng hành hữu vi và tướng đệ nhất nghĩa, thì nghĩa một và khác không thành một, cũng không thành khác. Thiện Thanh Tịnh Tuệ, ông nên biết: các Bồ-tát kia nói hành hữu vi với tướng đệ nhất nghĩa là một hay là khác, thì các Bồ-tát ấy không phải chánh niệm, mà là tà niệm.

 Lại nữa, Thiện Thanh Tịnh Tuệ, nếu tướng hành hữu vi và tướng đệ nhất nghĩa không khác nhau, thì như hành hữu vi rơi vào tướng nhiễm ô, tướng đệ nhất nghĩa cũng phải rơi vào nhiễm ô. Thiện Thanh Tịnh Tuệ, nếu tướng hành hữu vi tách lìa và khác với tướng đệ nhất nghĩa, thì tất cả hành hữu vi như thế không thể đồng với đệ nhất nghĩa. Thiện Thanh Tịnh Tuệ, đệ nhất nghĩa đế không rơi vào mọi nhiễm ô phiền não, do đó (?) mới nói được rằng hành hữu vi và đệ nhất nghĩa đế là đồng tướng. Vì vậy, Thiện Thanh Tịnh Tuệ, ông không nên nói tướng hành hữu vi với đệ nhất nghĩa đế là một hay là khác.

 Lại nữa, Thiện Thanh Tịnh Tuệ, nếu tướng hành hữu vi và tướng đệ nhất nghĩa không khác nhau, thì đệ nhất nghĩa đế không khác tất cả các hành hữu vi; như vậy tất cả các hành hữu vi cũng phải không khác tướng đệ nhất nghĩa. Nhưng hữu vi thì khác với đệ nhất nghĩa. Nếu không khác, thì người tu hành đúng như thật đã thấy, nghe, hay, biết tướng hành hữu vi rồi, không cần tìm cầu pháp thù thắng vô thượng nữa. Thiện Thanh Tịnh Tuệ, nếu tướng hành hữu vi và tướng đệ nhất nghĩa không khác, thì chính hành hữu vi phải được gọi là vô ngã (không có cái tôi thường còn), không có tướng tự thể, là tướng đệ nhất nghĩa. Thiện Thanh Tịnh Tuệ, lại còn có lỗi nữa: trong cùng một lúc lại có tướng khác biệt, đây là tướng nhiễm, đây là tướng tịnh. Vì vậy, Thiện Thanh Tịnh Tuệ, tướng đệ nhất nghĩa khác với tướng hành hữu vi, chứ không phải không khác với tướng hành hữu vi. Vì thế, những người tu hành đúng như thật dù đã thấy, nghe, hay, biết vẫn tìm cầu pháp thù thắng hơn. Vì biết đúng như thật về hành hữu vi, nên được gọi là đệ nhất nghĩa vô ngã, mà không phải trong cùng một lúc có hai tướng nhiễm và tịnh khác biệt. Vì vậy, lìa tướng hành hữu vi ra mà nói tướng đệ nhất nghĩa không một không khác, thì nghĩa ấy cũng không thành. Thiện Thanh Tịnh Tuệ, các Bồ-tát kia nói rằng tướng hành hữu vi và tướng đệ nhất nghĩa không một không khác, thì các Bồ-tát ấy không gọi là khéo nói. Thiện Thanh Tịnh Tuệ, ông nên biết: các Bồ-tát ấy không gọi là chánh niệm tu hành đúng như thật, mà gọi là tà niệm.

 Thiện Thanh Tịnh Tuệ, ví như màu trắng của ngọc kha (vỏ ốc trắng quý), không thể nói là một, cũng không thể nói là khác. Cũng vậy, màu vàng của vàng ròng, tiếng hay của đàn không hầu (một loại đàn hạc cổ), mùi thơm của trầm thủy hương, vị cay của tất bát (một loại tiêu dài), vị đắng của ha-lê-lặc (một loại quả dùng làm thuốc), vị ngọt của mía, sự mềm mại của bông đâu-la (một thứ bông cây rất mềm), cho đến váng sữa và đề hồ (tinh chất ngon nhất chế từ sữa), đều không thể nói là một, không thể nói là khác. Thiện Thanh Tịnh Tuệ, cũng vậy, tướng vô thường (không bền, luôn đổi thay) nơi thể của mọi hành hữu vi, không thể nói là một, không thể nói là khác. Tướng khổ của mọi pháp hữu lậu (còn phiền não rỉ chảy, còn bị trói trong sinh tử), không thể nói là một, không thể nói là khác. Tướng vô ngã trong mọi pháp, không thể nói là một, không thể nói là khác. Tướng không vắng lặng của nhiễm ô tham, sân, si, không thể nói là một, không thể nói là khác. Thiện Thanh Tịnh Tuệ, cũng vậy, tất cả hành hữu vi với tướng đệ nhất nghĩa, không thể nói là một, không thể nói là khác. Thiện Thanh Tịnh Tuệ, như vậy ta đã giác ngộ đệ nhất nghĩa đế vi tế, cực kỳ vi tế, sâu, rất sâu, khó chứng, cực khó chứng, vượt ngoài tướng một và khác. Giác ngộ rồi, ta vì người mà nói ra, chỉ bày, mở bày, hiện bày, xây dựng.”

 Bấy giờ Như Lai (danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc từ chân lý mà đến) nói kệ (bài thơ tóm ý giáo pháp) rằng:

 Cõi hữu vi, chân lý: tướng lìa cả một khác;

 Nếu phân biệt một khác, kẻ ấy si, chẳng chánh niệm.

 Người ấy bị tướng trói, lại bị phiền não trói;

 Tu tì-bà-xá-na (quán: dùng trí tuệ quán sát rõ thật tướng), xa-ma-tha (chỉ: định tâm, dừng các ý nghĩ lan man) mới được thoát.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video