Phẩm Phân Biệt, thứ ba (bản Đan — tức bản Đại tạng kinh khắc ở nước Khiết Đan — ghi là Phẩm Bồ-tát Chánh Vấn, thứ ba)
Bấy giờ Bồ-tát (người phát tâm cầu thành Phật để cứu độ chúng sinh) Võng Minh hỏi Phạm Thiên (vị trời ở cõi Sắc, cõi của chúng sinh đã lìa dục nhưng còn thân hình) Tư Ích: "Phật (bậc đã giác ngộ hoàn toàn) nói ông là bậc nhất trong các Bồ-tát biết hỏi đúng đắn. Thế nào thì chỗ hỏi của Bồ-tát được gọi là hỏi đúng đắn?" Phạm Thiên đáp: "Này Võng Minh, nếu Bồ-tát hỏi theo kiểu chia ra người và ta, thì gọi là hỏi sai lệch; hỏi theo kiểu phân biệt các pháp (mọi sự vật, hiện tượng), thì gọi là hỏi sai lệch. Nếu hỏi mà không có người và ta, thì gọi là hỏi đúng đắn; hỏi mà không phân biệt các pháp, thì gọi là hỏi đúng đắn. Lại nữa, Võng Minh, vì sự sinh mà hỏi, gọi là hỏi sai lệch; vì sự diệt mà hỏi, gọi là hỏi sai lệch; vì sự tồn tại mà hỏi, gọi là hỏi sai lệch. Nếu không vì sinh mà hỏi, không vì diệt mà hỏi, không vì tồn tại mà hỏi, thì gọi là hỏi đúng đắn. Lại nữa, Võng Minh, nếu Bồ-tát vì điều nhơ mà hỏi, gọi là hỏi sai lệch; vì điều sạch mà hỏi, gọi là hỏi sai lệch; vì sinh tử (vòng sống chết luân hồi nối tiếp không dứt) mà hỏi, gọi là hỏi sai lệch; vì ra khỏi sinh tử mà hỏi, gọi là hỏi sai lệch; vì niết-bàn (cảnh giới đã dứt sạch phiền não, ra khỏi sinh tử) mà hỏi, gọi là hỏi sai lệch. Nếu không vì nhơ hay sạch mà hỏi, không vì sinh tử hay ra khỏi sinh tử mà hỏi, không vì niết-bàn mà hỏi, thì gọi là hỏi đúng đắn. Vì sao? Vì trong pháp vị (địa vị chân thật của các pháp, tức bản tính như thật của mọi sự) không có nhơ, không có sạch, không có sinh, không có tử, không có niết-bàn.
Lại nữa, Võng Minh, nếu Bồ-tát vì thấy (chân lý) mà hỏi, vì đoạn trừ (phiền não) mà hỏi, vì chứng mà hỏi, vì tu mà hỏi, vì đạt được mà hỏi, vì quả (quả vị tu chứng) mà hỏi, thì gọi là hỏi sai lệch. Nếu hỏi trong chỗ không thấy, không đoạn, không chứng, không tu, không được, không quả, thì gọi là hỏi đúng đắn. Lại nữa, Võng Minh, "đây là thiện, đây là bất thiện" — hỏi như vậy gọi là hỏi sai lệch; "đây là pháp thế gian, đây là pháp xuất thế gian (pháp vượt ra khỏi thế gian)"; "đây là pháp có tội, đây là pháp không tội"; "đây là pháp hữu lậu (pháp còn phiền não rỉ chảy, tức còn ô nhiễm), đây là pháp vô lậu (pháp không còn ô nhiễm)"; "đây là pháp hữu vi (pháp do nhân duyên tạo tác, có sinh có diệt), đây là pháp vô vi (pháp không do tạo tác, không sinh không diệt)" — những cặp hai pháp như thế, hễ nương vào bên nào mà hỏi thì đều gọi là hỏi sai lệch. Nếu không thấy hai, cũng không thấy không hai mà hỏi, thì gọi là hỏi đúng đắn. Lại nữa, Võng Minh, nếu Bồ-tát phân biệt Phật mà hỏi, gọi là hỏi sai lệch; phân biệt Pháp, phân biệt Tăng (đoàn thể tu sĩ), phân biệt chúng sinh, phân biệt cõi Phật, phân biệt các thừa (cỗ xe, ví cho các con đường tu) mà hỏi, đều gọi là hỏi sai lệch. Nếu đối với pháp không cho là một hay là khác mà hỏi, thì gọi là hỏi đúng đắn.
Lại nữa, Võng Minh, hết thảy pháp đều chánh, hết thảy pháp đều tà." Võng Minh hỏi: "Thưa Phạm Thiên, thế nào là hết thảy pháp đều chánh, hết thảy pháp đều tà?" Phạm Thiên đáp: "Vì đối với tính của các pháp mà không khởi tâm, nên hết thảy pháp gọi là chánh. Nếu đối với các pháp vốn không có tâm ấy mà dùng tâm phân biệt để quán xét, thì hết thảy pháp gọi là tà. Hết thảy pháp lìa tướng (không có hình tướng cố định) thì gọi là chánh. Nếu không tin hiểu, thấu suốt sự lìa tướng ấy, tức là phân biệt các pháp; nếu phân biệt các pháp thì rơi vào tăng thượng mạn (kiêu mạn tự cho mình đã chứng đắc điều mình chưa chứng); tùy chỗ phân biệt thế nào thì đều gọi là tà." Võng Minh hỏi: "Thế nào là chánh tính của các pháp?" Phạm Thiên đáp: "Các pháp lìa tự tính, lìa bờ mé của tham dục (?), đó gọi là chánh tính." Võng Minh nói: "Ít người hiểu được chánh tính như thế." Phạm Thiên nói: "Chánh tính ấy không phải một, không phải nhiều. Này Võng Minh, nếu có thiện nam tử, thiện nữ nhân (người nam, người nữ hiền lành) nào biết được chánh tính các pháp như thế — hoặc đã biết, hoặc nay biết, hoặc sẽ biết — thì người ấy không có pháp nào đã được, không có pháp nào nay được, không có pháp nào sẽ được. Vì sao? Vì Phật nói không có chỗ được, không có phân biệt, thì gọi là tướng của người đã làm xong việc cần làm (tức tướng của người đã giải thoát). Nếu người nghe chánh tính các pháp này mà siêng năng tinh tấn, thì gọi là tu hành đúng như lời dạy, không đi từ địa này đến địa khác (địa: các bậc tu chứng của Bồ-tát). Nếu không đi từ địa này đến địa khác, người ấy không ở trong sinh tử, cũng không ở trong niết-bàn. Vì sao? Vì chư Phật không thấy có sinh tử để được, không thấy có niết-bàn để được."
Võng Minh hỏi: "Chẳng phải Phật vì giúp chúng sinh vượt qua sinh tử mà nói pháp sao?" Phạm Thiên đáp: "Pháp Phật chỉ dạy có cái gọi là vượt qua sinh tử không?" Võng Minh đáp: "Không có." Phạm Thiên nói: "Vì lẽ ấy, nên biết rằng Phật không phải khiến chúng sinh ra khỏi sinh tử để vào niết-bàn, mà chỉ là để độ những người đang vọng tưởng phân biệt hai tướng sinh tử và niết-bàn mà thôi. Trong đây thật không có ai vượt qua sinh tử để đến niết-bàn. Vì sao? Vì các pháp bình đẳng, không có đi lại, không có ra khỏi sinh tử, không có vào niết-bàn." Bấy giờ Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, một danh hiệu của Phật) khen Phạm Thiên Tư Ích: "Hay thay, hay thay! Nói về chánh tính các pháp thì nên nói như ông đã nói." Khi nói pháp này, có hai nghìn tỳ-kheo (tu sĩ nam đã xuất gia và thọ giới đầy đủ) không còn chấp lấy pháp nào, dứt sạch phiền não, tâm được giải thoát. Phật bảo Phạm Thiên: "Ta không thấy có sinh tử để được, không thấy có niết-bàn để được. Như Lai (danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc từ chân lý như thật mà đến) tuy nói sinh tử, nhưng thật không có ai qua lại trong sinh tử; tuy nói niết-bàn, nhưng thật không có ai được diệt độ (tức niết-bàn: dứt sạch phiền não, vượt khỏi sinh tử). Nếu có người vào được pháp môn này, người ấy không phải là tướng sinh tử, cũng không phải là tướng diệt độ." Bấy giờ trong hội có năm trăm tỳ-kheo từ chỗ ngồi đứng dậy nói rằng: "Chúng ta tu phạm hạnh (hạnh trong sạch, lìa dâm dục) uổng công rồi. Nay chúng ta thấy thật có người diệt độ, mà lại nói không có ai diệt độ; vậy chúng ta tu đạo cầu trí tuệ để làm gì?"
Bấy giờ Bồ-tát Võng Minh bạch Phật: "Thưa Thế Tôn, nếu ai đối với pháp mà khởi kiến chấp, thì đối với người ấy Phật xem như không ra đời. Thưa Thế Tôn, nếu ai thấy niết-bàn là có tướng nhất định, người ấy không vượt qua được sinh tử. Vì sao? Vì niết-bàn có nghĩa là dứt trừ mọi tướng, xa lìa mọi ý niệm dao động và mọi hý luận (lời bàn luận suông, phân biệt vô ích). Thưa Thế Tôn, các tỳ-kheo này xuất gia trong chánh pháp của Phật, mà nay lại rơi vào tà kiến của ngoại đạo (các giáo phái ngoài Phật giáo), thấy niết-bàn có tướng nhất định, giống như từ hạt mè ép ra dầu, từ sữa đặc lấy ra váng sữa. Thưa Thế Tôn, nếu người tìm niết-bàn trong tướng diệt của các pháp, con nói hạng người ấy đều là người tăng thượng mạn. Thưa Thế Tôn, người tu đạo đúng đắn thì đối với pháp không cho là có sinh, không cho là có diệt, không có chỗ được, không có quả." Võng Minh nói với Phạm Thiên: "Năm trăm tỳ-kheo vừa đứng dậy đó, ông nên vì họ dùng phương tiện (cách thức khéo léo, thích hợp) dẫn dắt tâm họ vào pháp môn này, khiến họ tin hiểu, lìa bỏ các tà kiến." Phạm Thiên đáp: "Này thiện nam tử, dù cho họ đi xa đến số kiếp (khoảng thời gian cực dài) nhiều như cát sông Hằng, cũng không thể ra khỏi pháp môn này. Ví như kẻ ngu sợ khoảng trống, bỏ khoảng trống mà chạy, nhưng chạy đến đâu cũng không lìa khỏi khoảng trống. Các tỳ-kheo này cũng vậy: dù đi xa đến đâu cũng không ra khỏi tướng không (các pháp trống rỗng, không có tự thể), không ra khỏi tướng vô tướng (không có hình tướng để nắm bắt), không ra khỏi tướng vô tác (không có gì để mong cầu, tạo tác). Lại như có người đi tìm hư không, chạy đông chạy tây, miệng nói: 'Ta muốn được hư không, ta muốn được hư không.' Người ấy chỉ nói cái tên hư không mà không được hư không; đi ngay trong hư không mà không thấy hư không. Các tỳ-kheo này cũng vậy: muốn cầu niết-bàn, đi ngay trong niết-bàn mà không được niết-bàn. Vì sao? Vì niết-bàn chỉ có tên gọi; như hư không chỉ có tên gọi, không thể nắm lấy được; niết-bàn cũng vậy, chỉ có tên gọi mà không thể được."
Bấy giờ năm trăm tỳ-kheo nghe nói pháp này, không còn chấp lấy pháp nào, dứt sạch phiền não, tâm được giải thoát, chứng quả A-la-hán (bậc thánh đã dứt hết phiền não, không còn phải tái sinh — quả vị cao nhất của hàng Thanh văn), và nói rằng: "Thưa Thế Tôn, nếu người tìm niết-bàn trong tướng diệt rốt ráo của các pháp, thì đối với người ấy Phật xem như không ra đời. Thưa Thế Tôn, chúng con nay không phải phàm phu, không phải bậc hữu học (người đang còn tu học, chưa chứng quả cao nhất), cũng không phải bậc vô học (người đã học xong, tức A-la-hán); không ở trong sinh tử, không ở trong niết-bàn. Vì sao? Vì Phật ra đời, có nghĩa là xa lìa mọi ý niệm dao động và mọi hý luận."
Bấy giờ trưởng lão Xá-lợi-phất (vị đệ tử có trí tuệ bậc nhất của Phật) nói với các tỳ-kheo: "Nay các ông được chánh trí (trí tuệ đúng đắn), có phải vì lợi ích cho mình chăng?" Năm trăm tỳ-kheo đáp: "Thưa trưởng lão Xá-lợi-phất, chúng tôi nay đã 'được' các phiền não, và đã làm được việc không thể làm." Xá-lợi-phất hỏi: "Vì sao nói vậy?" Các tỳ-kheo đáp: "Vì biết thật tướng của các phiền não, nên nói là 'được' các phiền não. Niết-bàn là tính không tạo tác; chúng tôi đã chứng điều ấy, nên nói là làm được việc không thể làm." Xá-lợi-phất nói: "Hay thay, hay thay! Nay các ông đã ở vào hàng phúc điền (ruộng phúc: người xứng đáng được cúng dường, cúng cho họ thì sinh phúc như gieo hạt vào ruộng tốt), có thể tiêu nhận được của cúng dường (xứng đáng thọ nhận vật cúng, không mắc nợ người cúng)." Các tỳ-kheo đáp: "Bậc Đại Sư Thế Tôn còn không tiêu nhận được của cúng dường, huống gì chúng tôi." Xá-lợi-phất hỏi: "Vì sao nói vậy?" Các tỳ-kheo đáp: "Vì Thế Tôn biết và thấy pháp tính (bản tính chân thật của các pháp), mà tính ấy vốn thường trong sạch."
Khi ấy Phạm Thiên Tư Ích bạch Phật: "Thưa Thế Tôn, ai đáng thọ nhận cúng dường?" Phật bảo Phạm Thiên: "Người không bị các pháp thế gian lôi kéo." "Thưa Thế Tôn, ai tiêu nhận được của cúng dường?" Phật nói: "Người đối với pháp không chấp lấy gì." "Thưa Thế Tôn, ai là phúc điền của thế gian?" Phật nói: "Người không phá hoại tính bồ-đề (tính giác ngộ)." "Thưa Thế Tôn, ai là thiện tri thức (bạn lành, thầy tốt dẫn dắt trên đường tu) của chúng sinh?" Phật nói: "Người đối với hết thảy chúng sinh không bỏ lòng từ." "Thưa Thế Tôn, ai biết đền ơn Phật?" Phật nói: "Người không làm đứt giống Phật (không để hạt giống thành Phật bị dứt mất)." "Thưa Thế Tôn, ai cúng dường được Phật?" Phật nói: "Người thấu suốt được chỗ không sinh." "Thưa Thế Tôn, ai gần gũi được Phật?" Phật nói: "Người cho đến gặp nguy mất mạng cũng không phạm giới cấm." "Thưa Thế Tôn, ai cung kính được Phật?" Phật nói: "Người khéo giữ gìn sáu căn (sáu giác quan: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý)." "Thưa Thế Tôn, ai gọi là giàu có?" Phật nói: "Người có đủ bảy của báu (bảy tài sản của bậc thánh: lòng tin, giữ giới, hổ thẹn với mình, hổ thẹn với người, nghe học nhiều, buông xả, trí tuệ)." "Thưa Thế Tôn, ai gọi là biết đủ?" Phật nói: "Người được trí tuệ xuất thế gian." "Thưa Thế Tôn, ai là người xa lìa?" Phật nói: "Người đối với ba cõi (cõi Dục — còn ham muốn dục lạc; cõi Sắc — đã lìa dục nhưng còn thân hình; cõi Vô sắc — chỉ còn tâm thức) không mong cầu gì." "Thưa Thế Tôn, ai là người đầy đủ?" Phật nói: "Người dứt được mọi kết sử (các phiền não trói buộc và sai khiến chúng sinh)." "Thưa Thế Tôn, ai là người an vui?" Phật nói: "Người không tham đắm." "Thưa Thế Tôn, ai là người không tham?" Phật nói: "Người biết và thấy rõ năm ấm (năm nhóm hợp thành con người: thân xác, cảm nhận, tưởng tượng nhận biết hình ảnh, ý chí tạo tác, và thức phân biệt)." "Thưa Thế Tôn, ai vượt qua sông dục?" Phật nói: "Người buông bỏ được sáu nhập (sáu chỗ giác quan tiếp xúc với đối tượng: mắt với hình sắc, tai với âm thanh, mũi với mùi, lưỡi với vị, thân với xúc chạm, ý với các pháp)." "Thưa Thế Tôn, ai ở bờ bên kia (bờ giải thoát)?" Phật nói: "Người biết các đạo đều bình đẳng."
"Thưa Thế Tôn, thế nào là Bồ-tát làm được thí chủ (người bố thí)?" Phật nói: "Bồ-tát có thể dạy chúng sinh phát tâm cầu nhất thiết trí (trí biết rõ tất cả, tức trí tuệ của Phật)." "Thưa Thế Tôn, thế nào là Bồ-tát giữ được giới cấm?" Phật nói: "Luôn luôn không bỏ tâm bồ-đề (tâm cầu giác ngộ thành Phật)." "Thưa Thế Tôn, thế nào là Bồ-tát thực hành được nhẫn nhục?" Phật nói: "Thấy tướng của tâm sinh diệt trong từng niệm." "Thưa Thế Tôn, thế nào là Bồ-tát thực hành được tinh tấn?" Phật nói: "Tìm tâm mà không thể được." "Thưa Thế Tôn, thế nào là Bồ-tát thực hành được thiền định (tâm lắng yên, chuyên chú)?" Phật nói: "Trừ được những tướng thô của thân và tâm." "Thưa Thế Tôn, thế nào là Bồ-tát thực hành được trí tuệ?" Phật nói: "Đối với hết thảy pháp không có hý luận." "Thưa Thế Tôn, thế nào là Bồ-tát thực hành được lòng từ (lòng thương muốn ban vui)?" Phật nói: "Không khởi ý tưởng có chúng sinh." "Thưa Thế Tôn, thế nào là Bồ-tát thực hành được lòng bi (lòng xót thương muốn cứu khổ)?" Phật nói: "Không khởi ý tưởng có pháp." "Thưa Thế Tôn, thế nào là Bồ-tát thực hành được lòng hỷ (lòng vui theo khi chúng sinh được vui)?" Phật nói: "Không khởi ý tưởng có ta." "Thưa Thế Tôn, thế nào là Bồ-tát thực hành được lòng xả (lòng bình đẳng buông bỏ, không thiên vị)?" Phật nói: "Không khởi ý tưởng có người và ta." "Thưa Thế Tôn, thế nào là Bồ-tát an trụ trong lòng tin?" Phật nói: "Tin hiểu pháp không vẩn đục." "Thưa Thế Tôn, thế nào là Bồ-tát an trụ trong tính không?" Phật nói: "Không bám chấp vào bất cứ lời nói nào." "Thưa Thế Tôn, thế nào là Bồ-tát gọi là biết hổ thẹn với mình?" Phật nói: "Biết và thấy rõ pháp bên trong." "Thưa Thế Tôn, thế nào là Bồ-tát gọi là biết hổ thẹn với người?" Phật nói: "Buông bỏ pháp bên ngoài." "Thưa Thế Tôn, thế nào gọi là hạnh tu trọn khắp của Bồ-tát?" Phật nói: "Làm cho trong sạch được việc làm của thân, miệng và ý." Bấy giờ Thế Tôn nói kệ (bài thơ tụng trong kinh) rằng:
Nếu thân trong sạch không làm ác, miệng trong sạch luôn nói lời thật,
Tâm trong sạch luôn thực hành lòng từ, đó là hạnh trọn khắp của Bồ-tát.
Thực hành lòng từ mà không tham đắm, quán thân không sạch mà không giận ghét,
Thực hành buông xả mà không si mê, đó là hạnh trọn khắp của Bồ-tát.
Dù ở chốn làng xóm hay nơi đồng vắng, hoặc ở giữa đại chúng,
Oai nghi (dáng vẻ cử chỉ đoan nghiêm đúng phép) trước sau không thiếu sót, đó là hạnh trọn khắp của Bồ-tát.
Biết pháp, gọi là Phật; biết lìa, gọi là Pháp;
Biết không có (tướng), gọi là Tăng; đó là hạnh trọn khắp của Bồ-tát.
Biết chỗ hành xử của người nhiều dục, biết chỗ hành xử của người nhiều giận, nhiều si,
Khéo biết chuyển hóa những chỗ hành xử ấy, đó là hạnh trọn khắp của Bồ-tát.
Không nương vào cõi Dục, không trụ cõi Sắc và cõi Vô sắc,
Thực hành thiền định như thế, đó là hạnh trọn khắp của Bồ-tát.
Tin hiểu các pháp đều không, cùng vô tướng (không có hình tướng để nắm bắt), vô tác (không có gì để mong cầu tạo tác),
Mà không dứt hết các lậu (phiền não rỉ chảy; tức không vội nhập niết-bàn để còn ở lại độ chúng sinh), đó là hạnh trọn khắp của Bồ-tát.
Khéo biết Thanh văn thừa (con đường của người nghe lời Phật dạy mà tu cầu tự giải thoát), cùng Bích-chi-phật thừa (con đường của bậc tự giác ngộ nhờ quán xét nhân duyên),
Lại thông suốt Phật thừa (con đường thành Phật), đó là hạnh trọn khắp của Bồ-tát.
Hiểu rõ ràng các pháp, không nghi ngờ đâu là đạo đâu là không phải đạo,
Lòng ghét và lòng yêu không khác nhau, đó là hạnh trọn khắp của Bồ-tát.
Đối với quá khứ, vị lai, cùng với đời hiện tại,
Hết thảy đều không phân biệt, đó là hạnh trọn khắp của Bồ-tát.
(Từ đây trở xuống, bản Đan là Phẩm Bồ-tát Xuất Quá Thế Gian — Bồ-tát vượt ra khỏi thế gian — thứ tư.)
Bấy giờ Phạm Thiên Tư Ích bạch Phật: "Thưa Thế Tôn, thế nào là Bồ-tát vượt qua pháp thế gian, thông suốt pháp thế gian, thông suốt pháp thế gian rồi độ chúng sinh, ở trong pháp thế gian mà đi trong thế gian nhưng không phá hoại thế gian?" Bấy giờ Thế Tôn dùng kệ đáp rằng:
Nói năm ấm chính là thế gian, là chỗ thế gian nương tựa;
Còn nương tựa vào năm ấm, thì không thoát được pháp thế gian.
Bồ-tát có trí tuệ, biết thật tướng của thế gian,
Tức là năm ấm vốn như như (đúng như bản tính thật, không thêm bớt), nên không bị pháp thế gian làm nhiễm.
Được lợi và suy hao, bị nói xấu và được ca tụng, được khen và bị chê, khổ và vui,
Tám pháp như thế (tám ngọn gió đời), thường lôi kéo thế gian.
Bồ-tát có trí tuệ lớn, dẹp tan các pháp thế gian;
Thấy tướng hư hoại của đời, ở trong đó mà không lay động.
Được lợi tâm không kiêu cao, mất lợi tâm không suy sụp;
Tâm vững chắc không lay động, ví như núi Tu-di (ngọn núi lớn ở trung tâm thế giới theo quan niệm Phật giáo).
Được lợi và suy hao, bị nói xấu và được ca tụng, được khen và bị chê, khổ và vui,
Đối với tám pháp của đời này, tâm luôn luôn bình đẳng.
Biết thế gian là hư dối, đều từ điên đảo (nhận thức sai lệch, thấy trái với sự thật) mà khởi lên;
Những người như thế, không đi trên đường của thế gian.
Mọi con đường có trong thế gian, Bồ-tát đều biết rõ;
Vì vậy có thể ở trong thế gian, cứu chúng sinh khỏi khổ não.
Tuy đi trong thế gian, mà như hoa sen không nhiễm bùn;
Cũng không phá hoại thế gian, vì thông suốt pháp tính (bản tính chân thật của các pháp).
Người thế gian đi trong thế gian, mà không biết đó là thế gian;
Bồ-tát đi trong thế gian, thì hiểu rõ tướng của thế gian.
Tướng của thế gian là tướng hư không, mà hư không cũng không có tướng;
Bồ-tát biết như thế, nên không nhiễm thế gian.
Như chỗ mình biết về thế gian, theo chỗ biết ấy mà diễn nói;
Vì biết tính của thế gian, nên cũng không phá hoại thế gian.
Năm ấm không có tự tính, đó chính là tính của thế gian;
Nếu người không biết điều này, thì mãi mãi ở trong thế gian.
Nếu thấy biết năm ấm, không sinh cũng không diệt,
Người ấy hiện đi trong đời, mà không nương tựa thế gian.
Phàm phu không biết pháp, ở đời khởi lên tranh cãi:
"Cái này thật, cái kia không thật", bám trụ trong hai tướng ấy.
Ta thường không cùng người đời, khởi lên việc tranh cãi,
Vì thật tướng của thế gian, ta đều đã biết rõ.
Pháp chư Phật nói ra, đều không có tranh cãi;
Vì biết đời là bình đẳng, không phải thật cũng không phải dối.
Nếu Phật pháp nhất định, có thật và có dối,
Thì đó chính là tham chấp, không khác gì ngoại đạo.
Mà nay trong nghĩa chân thật, không có thật cũng không có dối;
Vì thế ta thường nói, pháp xuất thế gian không có hai.
Nếu người biết thế gian, có thật tính như thế,
Thì đối với thật và dối, không chấp lấy kiến giải xấu ấy.
Biết thế gian như vậy, trong sạch như hư không,
Người có danh tiếng lớn ấy, chiếu sáng thế gian như mặt trời.
Nếu người thấy thế gian, đúng như chỗ ta thấy,
Thì những người như thế, có thể thấy chư Phật mười phương.
Các pháp từ duyên (điều kiện) mà sinh, tự nó không có tính cố định;
Nếu biết lẽ nhân duyên ấy, là thấu suốt thật tính của pháp.
Nếu biết thật tướng của pháp, tức là biết tướng không;
Nếu biết được tướng không, tức là thấy bậc Đạo sư (người dẫn đường, chỉ Phật).
Nếu có người được nghe, tướng thế gian như thế,
Thì tuy đi trong thế gian, mà không bám trụ thế gian.
Người nương vào các kiến chấp, không thể kịp được việc này:
Làm sao đi trong thế gian, mà không nương tựa thế gian.
Nếu sau khi Phật diệt độ, có người ưa thích pháp này,
Thì Phật đối với người ấy, thường hiện pháp thân (thân chân thật của Phật, chính là chân lý, khác với thân xác).
Nếu người hiểu thấu điều này, là giữ gìn pháp của ta,
Cũng là cúng dường ta, cũng là bậc dẫn đường cho đời.
Nếu người chỉ trong chốc lát, nghe tính của thế gian như thế,
Thì người ấy trọn không bao giờ bị ác ma (loài ma chuyên phá hoại việc tu hành) thừa dịp hãm hại.
Nếu thấu suốt nghĩa này, là bậc trí tuệ lớn,
Là thí chủ của của cải là giáo pháp, cũng là người giữ đủ giới cấm.
Nếu biết đời như thế, sức nhẫn nhục sẽ mạnh mẽ,
Đầy đủ các thiền định, thông suốt trí tuệ.
Ở nơi nào nghe pháp này, thì phương ấy có Phật;
Các Bồ-tát như thế, chẳng bao lâu sẽ ngồi nơi đạo tràng (chỗ Phật ngồi thành đạo).
Nếu có người hết lòng yêu thích, pháp thế gian được hiểu như thế,
Thì có thể hàng phục các ma, mau được đạo cao tột.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video