Thiên 6 — Phẩm 5: Vấn nạn

 Phẩm Hỏi vặn, thứ năm (bản Đan, tức bản kinh in thời Khiết Đan, ghi là: Phẩm Huyễn hóa, thứ tám).

 Bấy giờ Võng Minh Bồ-tát ma-ha-tát (Bồ-tát: người tu hành phát nguyện thành Phật để cứu độ mọi loài; ma-ha-tát: bậc đại sĩ, Bồ-tát lớn) bạch Phật: "Bạch Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, tức Phật), vị Tư Ích Phạm Thiên này (một vị trời cõi Phạm, người thưa hỏi chính trong kinh) vì sao nghe pháp môn đại bi (cửa giáo pháp về lòng thương xót lớn muốn cứu khổ chúng sinh) này mà không vui mừng?"

 Phạm Thiên đáp: "Thiện nam tử (người con trai hiền lành, tiếng gọi tôn trọng), nếu tâm thức còn ở trong pháp đối đãi hai bên thì có vui mừng; nếu tâm thức ở trong thật tế (chỗ tột cùng chân thật) không hai thì không có vui mừng. Ví như người do ảo thuật hóa ra xem trò ảo thuật thì chẳng có gì vui mừng. Bồ-tát biết tướng của các pháp như vậy, thì đối với Như Lai (danh hiệu của Phật), dù Ngài thuyết pháp hay hiện thần thông (năng lực siêu phàm), cũng không vui mừng. Lại nữa, thiện nam tử, như người do Phật biến hóa ra nghe Phật thuyết pháp thì không vui không mừng; Bồ-tát biết tướng các pháp không khác gì vật biến hóa, nên đối với Như Lai không thêm vui mừng, đối với các chúng sinh cũng không có ý nghĩ coi thường."

 Võng Minh hỏi: "Phạm Thiên, nay ông thấy các pháp có tướng như huyễn hóa chăng?" Phạm Thiên đáp: "Người nào phân biệt các pháp thì ông nên hỏi người ấy."

 Võng Minh hỏi: "Nay ông đi lại ở đâu?" Phạm Thiên đáp: "Chỗ tất cả phàm phu (người thường chưa giác ngộ) đi lại thì tôi đi lại ở đó." Võng Minh hỏi: "Phàm phu đi trên đường tà của tham muốn, giận dữ, ngu si, thân kiến (chấp thân này là cái tôi thật), lưới nghi ngờ, cái tôi và cái của tôi…; ông đi lại ở chỗ ấy sao?" Phạm Thiên đáp: "Thiện nam tử, ông muốn nắm được tướng nhất định của pháp phàm phu chăng?" Võng Minh đáp: "Tôi còn không muốn nắm được một phàm phu nhất định, huống gì pháp của phàm phu." "Thiện nam tử, nếu pháp ấy không có gì nhất định, thì làm sao có pháp tham muốn, giận dữ, ngu si?" Võng Minh đáp: "Không có."

 "Thiện nam tử, tất cả pháp lìa tướng tham, giận, si; tướng của sự đi lại cũng như vậy. Thiện nam tử, hạnh của phàm phu và hạnh của hiền thánh đều không hai, không khác biệt. Thiện nam tử, tất cả hạnh đều chẳng phải hạnh, tất cả lời nói đều chẳng phải lời nói, tất cả đạo đều chẳng phải đạo."

 Võng Minh hỏi: "Thế nào là tất cả hạnh chẳng phải hạnh?" Phạm Thiên đáp: "Thiện nam tử, nếu người tu đạo suốt nghìn vạn ức kiếp (kiếp: khoảng thời gian cực kỳ dài) thì đối với pháp tính (bản tính chân thật của mọi pháp) cũng không thêm không bớt; vì vậy nói tất cả hạnh chẳng phải hạnh." "Thế nào là tất cả lời nói chẳng phải lời nói?" Phạm Thiên đáp: "Thiện nam tử, Như Lai dùng tướng không nói mà nói tất cả pháp; vì vậy nói tất cả lời nói chẳng phải lời nói." "Thế nào là tất cả đạo chẳng phải đạo?" Phạm Thiên đáp: "Vì không có chỗ đến, nên tất cả đạo chẳng phải đạo."

 Bấy giờ Thế Tôn khen Tư Ích Phạm Thiên: "Hay thay, hay thay! Nói về tướng các pháp nên như vậy."

 Võng Minh Bồ-tát nói với Phạm Thiên: "Ông nói chỗ tất cả phàm phu đi lại thì ông đi lại ở đó, vậy là có tướng đi lại." Phạm Thiên đáp: "Nếu tôi có chỗ sinh ra thì mới có tướng đi lại." Võng Minh hỏi: "Nếu ông không sinh, thì làm sao giáo hóa chúng sinh?" Phạm Thiên đáp: "Người do Phật hóa ra sinh thế nào thì tôi sinh như thế." Võng Minh nói: "Người do Phật hóa ra thì không có chỗ sinh." Phạm Thiên hỏi: "Vậy có thể thấy được họ chăng?" Võng Minh đáp: "Nhờ sức Phật nên thấy." Phạm Thiên nói: "Sự sinh của tôi cũng vậy, là do nghiệp lực (sức mạnh của những việc đã làm)." Võng Minh hỏi: "Ông đi lại trong việc khởi tạo nghiệp sao?" Phạm Thiên đáp: "Tôi không đi lại trong việc khởi tạo nghiệp." Võng Minh hỏi: "Sao lại nói là do nghiệp lực?" Phạm Thiên đáp: "Tính của nghiệp thế nào thì sức của nghiệp cũng như thế; hai thứ ấy không ra ngoài chân như (cái như thật, không đổi khác của mọi pháp)."

 Bấy giờ Xá-lợi-phất (vị đại đệ tử của Phật, nổi tiếng trí tuệ bậc nhất) bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, nếu có ai đi vào được những pháp mà vị Bồ-tát này nói tùy nghi (nói tùy theo người nghe và hoàn cảnh), thì được công đức (phước lành và phẩm chất tốt đẹp) lớn. Vì sao? Bạch Thế Tôn, chỉ nghe tên của bậc thượng nhân này thôi đã được lợi lớn, huống gì nghe những lời người ấy nói. Ví như có cây không nương vào đất, ở giữa hư không mà hiện ra rễ, thân, cành, lá, hoa, quả, thật là hiếm có. Hành tướng của người này cũng vậy: không trụ vào bất cứ pháp nào, mà ở khắp mười phương vẫn hiện có đi lại, có sống chết, lại có trí tuệ và biện tài như thế. Bạch Thế Tôn, nếu có thiện nam tử, thiện nữ nhân nghe được sức tự tại của trí tuệ này, thì ai mà không phát tâm A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề (tâm cầu sự giác ngộ tối thượng, chân chính, trọn khắp của Phật)?"

 Lúc ấy có một vị Bồ-tát tên là Phổ Hoa, đang ngồi trong hội, nói với trưởng lão Xá-lợi-phất: "Nhân giả (tiếng gọi tôn kính: thưa ngài) đã chứng được pháp tính, Phật cũng khen ngài là bậc nhất trong hàng người có trí tuệ, sao không thể hiện ra sức tự tại của trí tuệ và biện tài như thế?" Xá-lợi-phất đáp: "Phổ Hoa, các đệ tử của Phật tùy theo sức trí của mình mà có thể nói ra được." Phổ Hoa hỏi: "Xá-lợi-phất, pháp tính có nhiều có ít chăng?" Xá-lợi-phất đáp: "Không có." Phổ Hoa hỏi: "Vậy sao ngài nói các đệ tử của Phật tùy theo sức trí của mình mà có thể nói ra?" Xá-lợi-phất đáp: "Tùy theo pháp đã chứng được mà có chỗ nói ra." Phổ Hoa hỏi: "Ngài chứng được tướng vô lượng của pháp tính chăng?" Xá-lợi-phất đáp: "Đúng vậy." Phổ Hoa nói: "Sao ngài lại nói tùy theo pháp đã chứng được mà có chỗ nói ra? Pháp tính có tướng vô lượng thế nào, thì chỗ chứng được cũng như thế; chỗ chứng được thế nào, thì lời nói cũng như thế. Vì sao? Vì pháp tính là vô lượng."

 Xá-lợi-phất nói: "Pháp tính không phải là tướng có thể chứng được." Phổ Hoa hỏi: "Nếu pháp tính không phải là tướng có thể chứng được, vậy ngài ra ngoài pháp tính mà được giải thoát chăng?" Xá-lợi-phất đáp: "Không phải." Phổ Hoa hỏi: "Vì sao vậy?" Xá-lợi-phất đáp: "Nếu ra ngoài pháp tính mà được giải thoát, thì phá hoại pháp tính." Phổ Hoa nói: "Vì vậy, Xá-lợi-phất, nhân giả chứng đạo thế nào thì pháp tính cũng như thế."

 Xá-lợi-phất nói: "Tôi đến đây để nghe, không phải để nói." Phổ Hoa hỏi: "Tất cả pháp đều đi vào pháp tính, trong đó có người nói người nghe chăng?" Xá-lợi-phất đáp: "Không có." Phổ Hoa nói: "Nếu vậy, sao ngài lại nói tôi đến để nghe chứ không phải để nói?" Xá-lợi-phất đáp: "Phật nói có hai người được phúc vô lượng: một là người chuyên tâm thuyết pháp, hai là người một lòng lắng nghe. Vì vậy nay ông nên nói, tôi sẽ lắng nghe."

 Phổ Hoa hỏi: "Ngài nhập diệt tận định (một loại định sâu, trong đó mọi cảm thọ và tưởng niệm đều tạm dứt) mà có thể nghe pháp chăng?" Xá-lợi-phất đáp: "Nhập diệt tận định thì không có hai hoạt động để mà nghe pháp." Phổ Hoa hỏi: "Ngài có tin lời Phật nói tất cả pháp đều là tướng diệt tận chăng?" Xá-lợi-phất đáp: "Đúng vậy, tất cả pháp đều là tướng diệt tận, tôi tin lời ấy." Phổ Hoa nói: "Nếu vậy, Xá-lợi-phất, ngài thường không thể nghe pháp. Vì sao? Vì tất cả pháp thường là tướng diệt tận."

 Xá-lợi-phất hỏi: "Ông có thể không ra khỏi định mà thuyết pháp chăng?" Phổ Hoa hỏi lại: "Có pháp nào chẳng phải là định chăng?" Xá-lợi-phất đáp: "Không có." Phổ Hoa nói: "Vì vậy nên biết tất cả phàm phu thường ở trong định." Xá-lợi-phất hỏi: "Do định gì mà tất cả phàm phu thường ở trong định?" Phổ Hoa đáp: "Do tam-muội (trạng thái định) không phá hoại pháp tính." Xá-lợi-phất nói: "Nếu vậy thì phàm phu và thánh nhân không có khác biệt." Phổ Hoa đáp: "Đúng vậy, đúng vậy. Tôi không muốn khiến phàm phu và thánh nhân có khác biệt. Vì sao? Thánh nhân không có gì để dứt bỏ, phàm phu không có gì sinh ra; hai bên không ra ngoài tướng bình đẳng của pháp tính."

 Xá-lợi-phất hỏi: "Thế nào là tướng bình đẳng của các pháp?" Phổ Hoa đáp: "Như chỗ biết thấy mà Xá-lợi-phất đã chứng được. Xá-lợi-phất, ngài có sinh ra pháp hiền thánh chăng?" Đáp: "Không." "Ngài có diệt pháp phàm phu chăng?" Đáp: "Không." "Ngài có được pháp hiền thánh chăng?" Đáp: "Không." "Ngài có thấy pháp phàm phu chăng?" Đáp: "Không." "Xá-lợi-phất, vậy ngài do biết thấy gì mà nói là đã chứng đạo?" Đáp: "Ông chưa nghe sao: chân như của phàm phu chính là chân như của lậu tận giải thoát (sự giải thoát do đã dứt sạch phiền não); chân như của lậu tận giải thoát chính là chân như của vô dư niết-bàn (niết-bàn trọn vẹn, khi thân và mọi dư sót của sinh tử đều đã hết)." "Xá-lợi-phất, chân như ấy gọi là chân như không khác, chân như không hoại; nên dùng chân như ấy để biết tất cả pháp."

 Bấy giờ Xá-lợi-phất bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, ví như đám lửa lớn, tất cả ngọn lửa đều có tướng thiêu đốt; cũng vậy, những gì các thiện nam tử này nói đều đi vào pháp tính." Phật bảo Xá-lợi-phất: "Đúng như lời ông nói, những pháp các thiện nam tử này nói đều đi vào pháp tính."

 Bấy giờ Võng Minh Bồ-tát nói với Xá-lợi-phất: "Phật nói nhân giả là bậc nhất trong hàng người có trí tuệ; ngài do trí tuệ nào mà được bậc nhất?" Xá-lợi-phất đáp: "Nghĩa là hàng Thanh văn (người tu nhờ nghe lời Phật dạy mà giác ngộ) nhờ tiếng mà hiểu ra; với trí tuệ ấy, Phật nói tôi là bậc nhất trong hàng đó mà thôi, chứ không nói so với Bồ-tát." Võng Minh hỏi: "Trí tuệ là tướng hý luận (lời bàn luận suông, sự phân biệt hư vọng) chăng?" Đáp: "Không phải." Võng Minh hỏi: "Trí tuệ chẳng phải là tướng bình đẳng sao?" Đáp: "Đúng vậy." Võng Minh hỏi: "Nay nhân giả đã được trí tuệ bình đẳng, sao lại nói trí tuệ có hạn lượng?" Đáp: "Thiện nam tử, xét về tướng pháp tính thì trí tuệ là vô lượng; tùy theo sự đi vào pháp tính nhiều hay ít mà trí tuệ có hạn lượng." Võng Minh nói: "Pháp vô lượng rốt cuộc không bao giờ trở thành có hạn lượng; sao nhân giả lại nói trí tuệ có hạn lượng?" Lúc ấy Xá-lợi-phất im lặng không đáp.

 (Bản Đan: trước chữ "Bấy giờ" có tên Phẩm Ánh sáng của Bồ-tát, thứ chín.) Bấy giờ trưởng lão Đại Ca-diếp (vị đại đệ tử của Phật, nổi tiếng tu khổ hạnh bậc nhất), vâng theo ý Phật, bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, vị Võng Minh Bồ-tát này vì nhân duyên gì mà có hiệu là Võng Minh (lưới ánh sáng)?"

 Phật bảo Võng Minh: "Thiện nam tử, hãy hiện ra nhân duyên ánh sáng do phúc báo (quả báo của phước đức) của ông, khiến các trời, người và tất cả thế gian đều được vui mừng; ai có nhân duyên phước đức sẽ phát tâm bồ-đề (tâm cầu giác ngộ)."

 Thế là Võng Minh vâng lời Phật dạy, để trần vai phải (lối mặc áo tỏ lòng cung kính), từ khoảng giữa các móng ngón tay đỏ trắng trang nghiêm của bàn tay phải phóng ra ánh sáng lớn, chiếu khắp vô lượng vô biên a-tăng-kỳ (số lớn đến mức không đếm được) cõi Phật ở mười phương, thảy đều thông suốt. Trong các cõi ấy, những chúng sinh ở địa ngục, súc sinh, ngạ quỷ (loài quỷ đói), kẻ mù, điếc, câm, ngọng, tay chân co quắp, già bệnh đau khổ, tham muốn, giận dữ, ngu si, trần truồng, xấu xí, nghèo khổ, đói khát, bị ngục tù, bị trói nhốt khốn đốn, sắp chết, keo kiệt tham lam, phạm giới, nóng giận, lười biếng, niệm tưởng sai lầm, không có trí tuệ, ít nghe ít thấy, không biết hổ thẹn, rơi vào lưới nghi ngờ tà vạy — những chúng sinh như thế gặp ánh sáng này đều được an vui; không còn chúng sinh nào bị tham muốn, giận dữ, ngu si, kiêu mạn, buồn rầu, ôm hận… làm cho phiền não.

 Còn đại chúng trong hội trước Phật: các Bồ-tát ma-ha-tát, trời, rồng, dạ-xoa (một loài quỷ thần), càn-thát-bà (thần âm nhạc cõi trời) v.v., cùng tỳ-kheo (tăng nam xuất gia), tỳ-kheo-ni (tăng nữ xuất gia), ưu-bà-tắc (nam cư sĩ tại gia), ưu-bà-di (nữ cư sĩ tại gia) — tất cả chúng sinh ấy đều cùng một màu vàng ròng, không khác gì Phật, có ba mươi hai tướng tốt và tám mươi vẻ đẹp phụ (những đặc điểm thân thể tốt đẹp của bậc Phật); không ai thấy được đỉnh đầu họ (như tướng đỉnh đầu của Phật không ai nhìn thấy được) (?); đều ngồi trên tòa hoa sen báu, phía trên có lọng báu kết lưới che phủ, ngang bằng không khác biệt. Mọi chúng sinh trong hội đều được an vui, ví như Bồ-tát nhập Phát Hỷ Trang Nghiêm tam-muội (một loại định làm phát sinh niềm vui và sự trang nghiêm). Lúc ấy đại chúng được điều chưa từng có, ai nấy thấy nhau đều như Phật, không thấy thân Phật lớn, thân mình nhỏ.

 Lại do sức ánh sáng ấy, liền khi đó ở phương dưới có bốn vị Bồ-tát từ đất vọt lên, chắp tay đứng, muốn cùng lễ Phật, nghĩ rằng: "Ai là Phật thật để ta lễ kính?" Liền nghe trong không trung có tiếng nói: "Đây là sức ánh sáng của Võng Minh Bồ-tát, khiến tất cả đại chúng cùng một màu vàng ròng, không khác gì Phật." Khi ấy bốn vị Bồ-tát phát tâm cho là hiếm có, nói rằng: "Nay chúng hội này màu sắc không khác nhau; tất cả các pháp cũng như vậy. Nếu lời chúng tôi đây chân thật không hư dối, xin Thế Tôn Thích-ca Mâu-ni hiện ra tướng khác lạ, để chúng tôi nay được cúng dường lễ bái phụng sự." Liền khi đó Phật ngồi trên tòa sư tử (tòa ngồi của Phật) hoa sen báu bay lên hư không, cao bằng một cây đa-la (cây thốt nốt rất cao, dùng làm đơn vị đo chiều cao). Thế là bốn vị Bồ-tát cúi đầu lễ dưới chân Phật, nói rằng: "Trí tuệ của Như Lai không thể nghĩ bàn; phước đức và bản nguyện (lời nguyện gốc từ thuở ban đầu) của Võng Minh Bồ-tát cũng không thể nghĩ bàn, mới phóng ra được ánh sáng vô lượng như thế."

 Bấy giờ Phật bảo Võng Minh Bồ-tát: "Thiện nam tử, nay ông đã làm Phật sự (việc của Phật: giáo hóa cứu độ), khiến vô lượng chúng sinh trụ vào đạo Phật; có thể thu ánh sáng lại." Thế là Võng Minh vâng lời Phật dạy, thu ánh sáng lại. Thu ánh sáng xong, dáng vẻ và màu sắc của đại chúng trở lại như cũ, thấy Phật ngồi trên tòa sư tử ban đầu.

 Bấy giờ trưởng lão Đại Ca-diếp bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, bốn vị Bồ-tát này từ đâu đến?" Bốn vị Bồ-tát đáp: "Chúng tôi từ thế giới ở phương dưới đến." Ca-diếp hỏi: "Nước ấy tên gì? Phật hiệu là gì?" Bốn vị Bồ-tát đáp: "Nước tên là Hiện Chư Bảo Trang Nghiêm (hiện ra các thứ báu trang nghiêm), Phật hiệu là Nhất Bảo Cái (một lọng báu), hiện đang thuyết pháp." Đại Ca-diếp hỏi: "Cõi Phật ấy cách đây bao xa?" Bốn vị Bồ-tát đáp: "Phật tự biết." Đại Ca-diếp hỏi: "Các ông vì sao đến đây?" Bốn vị Bồ-tát đáp: "Ánh sáng của Võng Minh Bồ-tát chiếu đến cõi kia; chúng tôi gặp ánh sáng ấy liền nghe danh hiệu Phật Thích-ca Mâu-ni và Võng Minh Bồ-tát, vì vậy nay chúng tôi đến để thấy Phật và bậc thượng nhân Võng Minh."

 Đại Ca-diếp bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, thế giới Hiện Chư Bảo Trang Nghiêm của Phật Nhất Bảo Cái cách đây bao xa?" Phật dạy: "Cách đây bảy mươi hai lần số cõi Phật nhiều như cát sông Hằng." Đại Ca-diếp hỏi: "Bạch Thế Tôn, bốn vị Bồ-tát này từ cõi kia lên đường, bao lâu thì đến đây?" Phật dạy: "Chỉ như khoảng một niệm (một khoảnh khắc tâm), ở bên kia biến mất, bỗng nhiên đã đến." Đại Ca-diếp thưa: "Bạch Thế Tôn, ánh sáng của các Bồ-tát chiếu xa, thần thông nhanh chóng, thật là hiếm có: nay ánh sáng của Võng Minh Bồ-tát chiếu xa, bốn vị Bồ-tát này đến nhanh chóng." Phật dạy: "Ca-diếp, đúng như lời ông nói, những việc làm của Bồ-tát ma-ha-tát không thể nghĩ bàn, tất cả Thanh văn và Bích-chi-phật (người tự giác ngộ nhờ quán xét nhân duyên, không giáo hóa rộng rãi) đều không theo kịp."

 Bấy giờ trưởng lão Đại Ca-diếp nói với Võng Minh Bồ-tát: "Thiện nam tử, ông hiện ánh sáng chiếu đại hội này khiến tất cả thành màu vàng ròng, vì nhân duyên gì?" Võng Minh đáp: "Trưởng lão Đại Ca-diếp, có thể hỏi Thế Tôn, Ngài sẽ nói cho ông." Liền khi đó Đại Ca-diếp đem việc ấy bạch Phật. Phật dạy: "Ca-diếp, khi Võng Minh Bồ-tát này thành Phật, đại chúng trong hội của vị ấy đều cùng một màu vàng ròng, cùng tin ưa nhất thiết trí (trí tuệ biết tất cả của Phật). Cõi Phật ấy đến cả tên gọi Thanh văn, Bích-chi-phật cũng không có, chỉ có hội của các Bồ-tát ma-ha-tát thanh tịnh." Đại Ca-diếp bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, các Bồ-tát sinh về cõi ấy nên biết là như Phật." Phật dạy: "Đúng như lời ông nói, các Bồ-tát sinh về cõi ấy nên biết là như Phật."

 Khi ấy trong hội có bốn vạn bốn nghìn người đều phát tâm A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề, rồi nguyện sinh về cõi ấy, bạch Phật: "Khi Võng Minh Bồ-tát thành Phật, chúng con nguyện sinh về cõi của vị ấy."

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video