Phẩm Hỏi đáp, thứ sáu (bản Đan, tức bản kinh in thời Khiết Đan, không có tên phẩm này).
Bấy giờ trưởng lão Đại Ca-diếp (vị đại đệ tử của Phật, nổi tiếng tu khổ hạnh bậc nhất) bạch Phật: "Bạch Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, tức Phật), Võng Minh Bồ-tát (người tu hành phát nguyện thành Phật để cứu độ mọi loài) bao giờ sẽ đạt được A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề (sự giác ngộ tối thượng, chân chính, trọn khắp của Phật)?" Phật dạy: "Ca-diếp, ông tự hỏi Võng Minh."
Thế là Ca-diếp hỏi Võng Minh Bồ-tát: "Thiện nam tử (người con trai hiền lành, tiếng gọi tôn trọng), nhân giả (thưa ngài) bao giờ sẽ đạt được A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề?" Võng Minh đáp: "Đại Ca-diếp, nếu có ai hỏi người do ảo thuật hóa ra: 'Ngươi bao giờ sẽ đạt được A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề?', thì người huyễn ấy sẽ đáp thế nào?" Đại Ca-diếp nói: "Thiện nam tử, người do ảo thuật hóa ra không có tướng nhất định, đáp thế nào được?" Võng Minh nói: "Đại Ca-diếp, tất cả các pháp (mọi sự vật, hiện tượng) cũng như người do ảo thuật hóa ra, không có tướng nhất định; ai có thể hỏi rằng: 'Ngươi bao giờ sẽ thành A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề?'"
Đại Ca-diếp nói: "Thiện nam tử, người do ảo thuật hóa ra lìa tự tướng của mình, không khác, không riêng biệt, không có chí nguyện gì; ông cũng như vậy sao? Nếu như vậy thì làm sao ông có thể làm lợi ích cho vô lượng chúng sinh?" Võng Minh đáp: "A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề chính là tính của tất cả chúng sinh; tính của tất cả chúng sinh chính là tính huyễn; tính huyễn chính là tính của tất cả các pháp. Ở trong pháp này, tôi không thấy có lợi, không thấy không lợi."
Đại Ca-diếp hỏi: "Thiện nam tử, nay ông không khiến chúng sinh trụ vào bồ-đề (sự giác ngộ) sao?" Võng Minh hỏi: "Bồ-đề của chư Phật có tướng trụ chăng?" Đại Ca-diếp đáp: "Không có." Võng Minh nói: "Vì vậy nay tôi không khiến chúng sinh trụ vào bồ-đề, cũng không khiến trụ vào đạo Thanh văn (người tu nhờ nghe lời Phật dạy mà giác ngộ, cầu giải thoát cho riêng mình) hay Bích-chi-phật (người tự giác ngộ nhờ quán xét nhân duyên, không giáo hóa rộng rãi)."
Đại Ca-diếp hỏi: "Thiện nam tử, nay ông muốn hướng về đâu?" Võng Minh đáp: "Tôi hướng về chỗ mà chân như (cái như thật, không đổi khác của mọi pháp) hướng về." Đại Ca-diếp nói: "Chân như thì không hướng về đâu, cũng không xoay chuyển." Võng Minh nói: "Chân như không hướng về, không xoay chuyển thế nào; vì tất cả pháp đều trụ nơi tướng chân như, nên tôi cũng không hướng về, không xoay chuyển như thế." Đại Ca-diếp hỏi: "Nếu không hướng về, không xoay chuyển, thì làm sao ông giáo hóa chúng sinh?" Võng Minh đáp: "Nếu người còn phát nguyện thì không thể giáo hóa chúng sinh; nếu người đối với pháp còn có xoay chuyển thì cũng không thể giáo hóa chúng sinh."
Đại Ca-diếp hỏi: "Thiện nam tử, ông không đưa chúng sinh ra khỏi sinh tử (vòng sống chết luân hồi) sao?" Võng Minh đáp: "Tôi còn không nắm bắt được sinh tử, huống gì ở trong sinh tử mà đưa chúng sinh ra." Đại Ca-diếp hỏi: "Ông không khiến chúng sinh được niết-bàn (cảnh giới dứt sạch phiền não, thoát khỏi sinh tử) sao?" Võng Minh đáp: "Tôi còn không thấy niết-bàn, huống gì giáo hóa chúng sinh khiến trụ vào niết-bàn." Đại Ca-diếp hỏi: "Thiện nam tử, nếu ông không nắm bắt sinh tử, không thấy niết-bàn, thì vì sao nay vì vô lượng chúng sinh mà tu hạnh bồ-đề? Như vậy há chẳng phải để diệt độ (đưa vào niết-bàn) chúng sinh sao?" Võng Minh đáp: "Nếu Bồ-tát nắm bắt sinh tử, phân biệt niết-bàn, nhân vì chúng sinh mà tu hạnh bồ-đề, thì người ấy không nên gọi là Bồ-tát."
Đại Ca-diếp hỏi: "Thiện nam tử, nay ông đi lại ở đâu?" Võng Minh đáp: "Tôi không đi lại trong sinh tử, không đi lại trong niết-bàn, cũng không đi lại theo tướng chúng sinh. Đại Ca-diếp, như ông hỏi tôi đi lại ở đâu: chỗ người do Phật hóa ra đi lại, tôi đi lại ở đó." Đại Ca-diếp nói: "Người do Phật hóa ra không có chỗ đi lại." Võng Minh nói: "Nên biết chỗ đi lại của tất cả chúng sinh cũng có tướng như vậy." Đại Ca-diếp nói: "Người do Phật hóa ra không có tham, không có giận, không có si; nếu chỗ đi lại của tất cả chúng sinh có tướng như vậy, thì tham, giận, si của chúng sinh từ đâu mà khởi lên?"
Võng Minh nói: "Nay tôi hỏi ông, ông cứ tùy ý đáp tôi. Đại Ca-diếp, nay ông có tham, giận, si chăng?" Đáp: "Không." Võng Minh hỏi: "Tham, giận, si ấy đã diệt hết rồi chăng?" Đáp: "Không phải." Võng Minh hỏi: "Đại Ca-diếp, nếu nay không có tham, giận, si mà cũng không phải đã diệt hết, thì ông đặt tham, giận, si ở chỗ nào?" Đáp: "Thiện nam tử, phàm phu (người thường chưa giác ngộ) buông theo điên đảo, khởi vọng tưởng phân biệt mà sinh tham, giận, si thôi; trong pháp của hiền thánh, vì khéo biết thật tính của điên đảo, nên không có vọng tưởng phân biệt, do đó không có tham, giận, si."
"Đại Ca-diếp, ý ông nghĩ sao: nếu pháp từ điên đảo khởi lên, thì pháp ấy là thật hay hư dối?" Đáp: "Pháp ấy hư dối, không phải thật." Võng Minh hỏi: "Nếu pháp không thật, có thể khiến nó thành thật chăng?" Đáp: "Không thể." Võng Minh hỏi: "Nếu pháp không thật, nhân giả muốn ở trong đó nắm lấy tham, giận, si chăng?" Đáp: "Không." Võng Minh hỏi: "Nếu vậy thì đâu là tham, giận, si có thể làm phiền não chúng sinh?" Đáp: "Thiện nam tử, nếu vậy thì tất cả pháp từ xưa đến nay vốn lìa tướng tham, giận, si." Võng Minh nói: "Vì thế, tôi nói tướng của tất cả pháp như người do Phật hóa ra."
Khi nói pháp này, bốn vạn bốn nghìn Bồ-tát được nhu thuận pháp nhẫn (sự chấp nhận, thuận theo chân lý ở mức mềm mỏng, gần với chứng ngộ nhưng chưa chứng trọn).
(Bản Đan có: Phẩm Bồ-tát được thọ ký, thứ mười; ở tờ hai mươi lăm (?), trước chữ "Phạm Thiên" có: Phẩm Tát-bà-nhã, thứ mười một.) Bấy giờ trưởng lão Đại Ca-diếp bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, chúng sinh nào được Võng Minh Bồ-tát thấy đến thì không còn phải sợ rơi vào ba đường ác (địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh); ai nghe pháp Võng Minh nói thì ma (kẻ phá hoại người tu đạo) không tìm được dịp hãm hại; ai được Võng Minh giáo hóa thì không sợ rơi vào đạo Thanh văn, Bích-chi-phật. Bạch Thế Tôn, xin Ngài nói về cõi nước trang nghiêm bằng công đức (phước lành và phẩm chất tốt đẹp do tu tập) của Võng Minh."
Phật dạy: "Ca-diếp, Võng Minh Bồ-tát này đi đến cõi nước nào cũng làm lợi ích cho vô lượng chúng sinh. Ca-diếp, ông có thấy ánh sáng Võng Minh phóng ra chăng?" Đáp: "Đã thấy." Phật dạy: "Nếu cả tam thiên đại thiên thế giới (một nghìn triệu thế giới hợp thành một cõi lớn) chứa đầy hạt cải, vẫn còn có thể đếm được; nhưng số chúng sinh nay được ánh sáng của Võng Minh khiến trụ vào bồ-đề thì không thể đếm được. Ca-diếp, ánh sáng Võng Minh Bồ-tát phóng ra còn làm lợi ích nhiều như thế, huống gì là thuyết pháp. Nay ông hãy lắng nghe kỹ, ta sẽ nói sơ lược về công đức của vị ấy.
Ca-diếp, Võng Minh Bồ-tát này qua bảy trăm sáu mươi vạn a-tăng-kỳ kiếp (a-tăng-kỳ: số lớn không đếm được; kiếp: khoảng thời gian cực dài) sẽ được làm Phật, hiệu là Phổ Quang Tự Tại Vương Như Lai (Như Lai: danh hiệu của Phật), Ứng Cúng (bậc xứng đáng nhận cúng dường), Chánh Biến Tri (bậc biết đúng đắn và trọn khắp); thế giới tên là Tập Diệu Công Đức. Khi đức Phật ấy đến dưới cây bồ-đề (cây mà dưới gốc Phật thành đạo), các ma và dân của ma trong nước đều được chánh định (vững chắc không lay chuyển) hướng về A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề.
Cõi Phật ấy lấy báu chiên-đàn thật (loại gỗ thơm quý) làm đất, đất bằng như bàn tay, mềm mại mịn màng như áo vải Ca-lăng-già (loại vải mịn quý ở xứ Ca-lăng-già); khắp nơi đều trang nghiêm bằng các thứ báu; không có ba đường ác, cũng không có tám nạn (tám hoàn cảnh khó được gặp Phật nghe pháp). Nước ấy bề ngang bề dọc đều được trang hoàng bằng hoa sen báu màu sắc và hương thơm tuyệt đẹp.
Phổ Quang Tự Tại Vương Như Lai có vô lượng chúng Bồ-tát, khéo tu vô lượng pháp môn (cửa ngõ giáo pháp), được vô lượng thần thông tự tại, đều dùng ánh sáng trang nghiêm thân mình, được kho đà-la-ni (năng lực ghi nhớ và nắm giữ trọn vẹn giáo pháp) và vô ngại biện tài (tài ăn nói thông suốt không vướng mắc), khéo thuyết pháp, ánh sáng và sức thần đều thông suốt; có thể phá ma oán; dùng lòng hổ thẹn, chánh niệm, trí tuệ và các công đức tốt đẹp để tu tâm. Cõi Phật ấy không có người nữ; các Bồ-tát đều ngồi kiết già (ngồi xếp bằng, hai bàn chân đặt ngửa lên hai đùi) trong hoa sen báu mà tự nhiên hóa sinh (sinh ra tự nhiên, không qua thai mẹ); lấy niềm vui thiền định làm thức ăn. Mọi thứ cần dùng, chỗ kinh hành (đi tới lui chậm rãi để tu tập), nhà cửa, giường chõng, vườn rừng, ao tắm, vừa nghĩ đến liền có.
Ca-diếp, Phổ Quang Tự Tại Vương Như Lai này không dùng văn tự để thuyết pháp, chỉ phóng ánh sáng chiếu các Bồ-tát; ánh sáng chạm đến thân, họ liền được vô sinh pháp nhẫn (trí chứng biết và an trụ vững vàng vào lẽ các pháp vốn không sinh không diệt). Ánh sáng của đức Phật ấy lại chiếu khắp mười phương, thông suốt không ngăn ngại, khiến các chúng sinh được lìa phiền não (những trạng thái tâm làm rối loạn và khổ đau như tham, giận, si). Ánh sáng ấy lại thường phát ra ba mươi hai thứ tiếng pháp thanh tịnh. Ba mươi hai thứ ấy là gì?
Ấy là: các pháp là không, vì không có cái thấy về chúng sinh; các pháp không có tướng, vì lìa phân biệt; các pháp không có tạo tác, vì ra khỏi tam giới (ba cõi luân hồi: cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc); các pháp lìa tham muốn, vì tính vốn vắng lặng; các pháp lìa giận dữ, vì không có ngăn ngại; các pháp lìa ngu si, vì không có tối tăm; các pháp không từ đâu đến, vì vốn không sinh; các pháp không đi về đâu, vì không có chỗ đến; các pháp không trụ, vì không nương tựa vào đâu; các pháp vượt qua ba đời, vì quá khứ, vị lai, hiện tại đều không có gì; các pháp không khác nhau, vì tính vốn là một; các pháp không sinh, vì lìa quả báo; các pháp không có nghiệp, vì nghiệp, quả báo của nghiệp và người tạo tác đều không thể nắm bắt; các pháp không tạo tác, vì không có gì khởi lên; các pháp không khởi, vì tính là vô vi (không do tạo tác); các pháp là vô vi, vì lìa sinh diệt; các pháp là chân thật, vì không do hòa hợp mà sinh; các pháp là thật, vì cùng một cửa đạo; các pháp không có chúng sinh, vì chúng sinh không thể nắm bắt; các pháp không có ngã, vì là đệ nhất nghĩa (chân lý tối thượng); các pháp là trơ lì, vì không có cái biết; các pháp là buông xả, vì lìa ghét và yêu; các pháp lìa phiền não, vì không có nóng bức; các pháp không nhơ, vì tính không bị vấy bẩn; các pháp chỉ một tướng, vì lìa ranh giới của tham muốn (?); các pháp lìa tướng, vì thường ở trong định; các pháp trụ nơi thật tế (chỗ tột cùng chân thật), vì tính không hoại; các pháp là tướng chân như, vì không phân biệt; các pháp đi vào pháp tính (bản tính chân thật của mọi pháp), vì đi vào khắp nơi; các pháp không có duyên, vì các duyên không hợp lại; các pháp là bồ-đề, vì thấy đúng như thật; các pháp là niết-bàn, vì không có nhân duyên.
Ca-diếp, ánh sáng của Phổ Quang Tự Tại Vương Như Lai thường phát ra những tiếng pháp thanh tịnh như thế, có thể khiến các Bồ-tát làm Phật sự (việc của Phật: giáo hóa cứu độ). Cõi Phật ấy không có việc của ma. Thọ mạng của Phật là vô lượng a-tăng-kỳ kiếp."
Đại Ca-diếp bạch Phật: "Nếu người muốn được cõi Phật thanh tịnh, thì nên chọn lấy cõi nước thanh tịnh đầy đủ công đức như chỗ Võng Minh Bồ-tát đã tu." "Đúng vậy, Ca-diếp, vì Võng Minh Bồ-tát này ở chỗ vô lượng a-tăng-kỳ đức Phật, theo nguyện mà tu hành, công đức đầy đủ."
Bấy giờ Tư Ích Phạm Thiên (vị trời cõi Phạm tên Tư Ích, người thưa hỏi chính trong kinh) nói với Võng Minh Bồ-tát: "Nhân giả đã được Phật thọ ký (lời Phật báo trước rằng người ấy sẽ thành Phật)." Võng Minh đáp: "Tất cả chúng sinh đều được Phật thọ ký." Phạm Thiên hỏi: "Do việc gì mà được thọ ký?" Võng Minh đáp: "Tùy theo nghiệp mà nhận quả báo, như thế mà được thọ ký." Phạm Thiên hỏi: "Ông đã làm nghiệp gì mà được thọ ký?" Võng Minh hỏi lại: "Nếu nghiệp không do thân làm, không do miệng làm, không do ý làm, thì nghiệp ấy có thể chỉ ra được chăng?" Phạm Thiên đáp: "Không thể chỉ ra." Võng Minh hỏi: "Bồ-đề có phải là tướng khởi lên tạo tác chăng?" Phạm Thiên đáp: "Không phải. Vì sao? Vì bồ-đề là vô vi, không phải tướng khởi lên tạo tác." Võng Minh hỏi: "Có thể dùng tướng khởi lên tạo tác mà được bồ-đề vô vi chăng?" Phạm Thiên đáp: "Không thể." "Phạm Thiên, vì vậy nên biết: không có nghiệp, không có quả báo của nghiệp, không có các hạnh, không khởi các hạnh, đó gọi là bồ-đề. Tính của bồ-đề thế nào thì sự chứng được cũng thế; tính của sự chứng được thế nào thì sự thọ ký cũng thế. Không thể dùng pháp khởi lên tạo tác mà được thọ ký."
Phạm Thiên hỏi: "Thiện nam tử, ông không tu sáu ba-la-mật (sáu hạnh đưa người tu sang bờ giác ngộ) rồi sau mới được thọ ký sao?" Võng Minh đáp: "Đúng như lời ông nói, Bồ-tát tu sáu ba-la-mật mà được thọ ký. Phạm Thiên, nếu Bồ-tát bỏ hết mọi phiền não, gọi là đàn ba-la-mật (hạnh bố thí trọn vẹn); đối với các pháp không khởi lên gì, gọi là thi-la ba-la-mật (hạnh trì giới trọn vẹn); đối với các pháp không làm tổn hại gì, gọi là sằn-đề ba-la-mật (hạnh nhẫn nhục trọn vẹn); đối với các pháp lìa tướng, gọi là tỳ-lê-da ba-la-mật (hạnh tinh tấn trọn vẹn); đối với các pháp không trụ vào đâu, gọi là thiền ba-la-mật (hạnh thiền định trọn vẹn); đối với các pháp không có hý luận (lời bàn luận suông, phân biệt hư vọng), gọi là bát-nhã ba-la-mật (hạnh trí tuệ trọn vẹn). Phạm Thiên, Bồ-tát tu sáu ba-la-mật như thế thì tu ở chỗ nào?" Phạm Thiên đáp: "Không tu ở chỗ nào cả. Vì sao? Mọi việc tu đều là không tu; nếu tu tức là không tu, nếu không tu tức là tu." "Phạm Thiên, vì vậy nên biết không có chỗ tu chính là bồ-đề. Như ông hỏi ông được thọ ký bồ-đề: pháp tính của chân như được thọ ký thế nào, thì tôi được thọ ký cũng như thế." Phạm Thiên nói: "Thiện nam tử, pháp tính của chân như thì không có thọ ký." Võng Minh đáp: "Tướng thọ ký của các Bồ-tát cũng đều như vậy, như chân như, như pháp tính."
Bấy giờ Tư Ích Phạm Thiên bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, Bồ-tát tu hạnh gì mà chư Phật thọ ký A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề?" Phật dạy: "Nếu Bồ-tát không tu theo pháp sinh, không tu theo pháp diệt; không tu theo thiện, không tu theo bất thiện; không tu theo thế gian, không tu theo xuất thế gian (vượt ra ngoài thế gian); không tu theo pháp có tội, không tu theo pháp không tội; không tu theo pháp hữu lậu (còn phiền não, còn dẫn tới tái sinh), không tu theo pháp vô lậu (đã dứt phiền não); không tu theo pháp hữu vi (do nhân duyên tạo tác, có sinh diệt), không tu theo pháp vô vi; không tu theo việc tu đạo, không tu theo việc dứt bỏ; không tu theo sinh tử, không tu theo niết-bàn; không tu theo pháp thấy, không tu theo pháp nghe, không tu theo pháp cảm giác, không tu theo pháp biết; không tu theo bố thí, không tu theo buông xả; không tu theo giới, không tu theo sự che giữ (?); không tu theo nhẫn, không tu theo thiện, không tu theo sự phát khởi (?); không tu theo tinh tấn; không tu theo thiền, không tu theo tam-muội (trạng thái định); không tu theo trí tuệ, không tu theo hạnh, không tu theo biết, không tu theo chứng được.
Phạm Thiên, nếu Bồ-tát tu như thế thì chư Phật thọ ký A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề. Vì sao? Mọi hạnh đều là nắm lấy tướng; không tướng, không phân biệt thì là bồ-đề. Mọi hạnh đều có chỗ cho là phải; không có chỗ cho là phải thì là bồ-đề. Mọi hạnh đều là phân biệt; không phân biệt là bồ-đề. Mọi hạnh đều là khởi lên tạo tác; không khởi lên tạo tác là bồ-đề. Mọi hạnh đều là hý luận; không hý luận là bồ-đề. Vì vậy nên biết, nếu Bồ-tát vượt qua mọi hạnh thì được thọ ký."
"Thưa vâng, bạch Thế Tôn, thọ ký có nghĩa gì?" Phật dạy: "Lìa hai tướng đối đãi của các pháp là nghĩa thọ ký. Không phân biệt con đường sinh diệt là nghĩa thọ ký. Lìa tướng của nghiệp thân, miệng, ý là nghĩa thọ ký.
Phạm Thiên, ta nhớ thời quá khứ có kiếp tên là Hỷ Kiến; trong kiếp ấy ta cúng dường bảy mươi hai na-do-tha (một con số rất lớn) đức Phật, các đức Như Lai ấy không thọ ký cho ta. Qua kiếp ấy lại có kiếp tên là Thiện Hóa; trong kiếp ấy ta cúng dường hai mươi hai ức đức Phật, các đức Như Lai ấy cũng không thọ ký cho ta. Qua kiếp ấy lại có kiếp tên là Phạm Thán; trong kiếp ấy ta cúng dường một vạn tám nghìn đức Phật, các đức Như Lai ấy cũng không thọ ký cho ta. Qua kiếp ấy lại có kiếp tên là Vô Cựu; trong kiếp ấy ta cúng dường ba vạn hai nghìn đức Phật, các đức Như Lai ấy cũng không thọ ký cho ta. Qua kiếp ấy lại có kiếp tên là Trang Nghiêm; trong kiếp ấy ta cúng dường bốn trăm bốn mươi vạn đức Phật, ta đều dùng mọi thứ đồ cúng dường để cúng dường các Ngài, các đức Như Lai ấy cũng không thọ ký cho ta.
Phạm Thiên, thuở xưa ta cúng dường chư Phật, cung kính, tôn trọng, khen ngợi, tu phạm hạnh (đời sống trong sạch) thanh tịnh, bố thí tất cả, giữ đủ mọi giới, và tu hạnh đầu-đà (lối tu khổ hạnh, sống giản dị, ít muốn biết đủ); lìa giận dữ, nhẫn nhục, có lòng từ; đúng như lời dạy mà tu hành, siêng năng tinh tấn; mọi điều đã nghe đều có thể ghi nhớ giữ gìn; ở một mình nơi xa vắng, nhập các thiền định; tùy theo trí tuệ đã nghe mà khen ngợi, tụng đọc, suy nghĩ, hỏi han; vậy mà các đức Như Lai ấy cũng không thọ ký cho ta. Vì sao? Vì ta còn nương tựa vào những hạnh mình làm. Do đó nên biết, nếu các Bồ-tát vượt ra khỏi mọi hạnh thì được thọ ký. Nếu ta dùng một kiếp hay gần một kiếp để kể danh hiệu các đức Phật ấy cũng không thể kể hết.
Phạm Thiên, sau đó ta gặp Phật Nhiên Đăng, liền được vô sinh pháp nhẫn. Lúc ấy Phật thọ ký cho ta rằng: 'Đời sau ông sẽ được làm Phật, hiệu là Thích-ca Mâu-ni Như Lai, Ứng Cúng, Chánh Biến Tri.' Lúc ấy ta vượt ra khỏi mọi hạnh, đầy đủ sáu ba-la-mật. Vì sao? Nếu Bồ-tát bỏ được mọi tướng, gọi là đàn ba-la-mật; diệt được mọi sự thọ trì, gọi là thi-la ba-la-mật; không bị sáu trần (sáu đối tượng của giác quan: hình sắc, âm thanh, mùi, vị, cảm giác chạm, ý niệm) làm tổn hại, gọi là sằn-đề ba-la-mật; lìa mọi hạnh, gọi là tỳ-lê-da ba-la-mật; không nhớ nghĩ tất cả pháp, gọi là thiền ba-la-mật; chấp nhận được tính không sinh của các pháp, gọi là bát-nhã ba-la-mật. Ta ở chỗ Phật Nhiên Đăng đã đầy đủ sáu ba-la-mật như thế.
Phạm Thiên, sự bố thí ta đã làm từ khi mới phát tâm bồ-đề đến nay, so với sự bố thí năm đóa hoa này (năm đóa hoa sen dâng lên Phật Nhiên Đăng), không bằng một phần trăm, một phần trăm nghìn, một phần trăm nghìn vạn ức, cho đến không thể tính đếm hay thí dụ được. Ta từ khi mới phát tâm đến nay thọ giới, giữ giới, tu hạnh đầu-đà, so với giới thường vắng lặng này, không bằng một phần trăm, cho đến không thể tính đếm hay thí dụ được. Ta từ khi mới phát tâm đến nay hiền hòa nhẫn nhục, so với pháp nhẫn rốt ráo, không bằng một phần trăm, cho đến không thể tính đếm hay thí dụ được. Ta từ khi mới phát tâm đến nay gắng sức tinh tấn, so với sự tinh tấn không nắm giữ không buông bỏ này, không bằng một phần trăm, cho đến không thể tính đếm hay thí dụ được. Ta từ khi mới phát tâm đến nay thiền định, ở một mình, so với thiền định không trụ vào đâu này, không bằng một phần trăm, cho đến không thể tính đếm hay thí dụ được. Ta từ khi mới phát tâm đến nay suy nghĩ, cân nhắc bằng trí tuệ, so với trí tuệ không hý luận này, không bằng một phần trăm, một phần trăm nghìn, một phần trăm nghìn vạn ức, cho đến không thể tính đếm hay thí dụ được. Phạm Thiên, vì vậy nên biết lúc ấy ta được đầy đủ sáu ba-la-mật."
"Bạch Thế Tôn, thế nào gọi là đầy đủ sáu ba-la-mật?" "Phạm Thiên, nếu không nghĩ đến bố thí, không nương vào giới, không phân biệt nhẫn, không nắm lấy tinh tấn, không trụ vào thiền định, không thấy hai bên đối với trí tuệ, đó gọi là đầy đủ sáu ba-la-mật." Lại hỏi: "Đầy đủ sáu ba-la-mật rồi thì làm viên mãn được pháp gì?" Phật dạy: "Đầy đủ sáu ba-la-mật rồi thì làm viên mãn được tát-bà-nhã (nhất thiết trí: trí tuệ biết tất cả của Phật)." "Bạch Thế Tôn, vì sao đầy đủ sáu ba-la-mật rồi thì làm viên mãn được tát-bà-nhã?" "Phạm Thiên, bố thí bình đẳng chính là tát-bà-nhã bình đẳng; trì giới bình đẳng chính là tát-bà-nhã bình đẳng; nhẫn nhục bình đẳng chính là tát-bà-nhã bình đẳng; tinh tấn bình đẳng chính là tát-bà-nhã bình đẳng; thiền định bình đẳng chính là tát-bà-nhã bình đẳng; trí tuệ bình đẳng chính là tát-bà-nhã bình đẳng. Dùng sự bình đẳng ấy làm bình đẳng tất cả pháp, gọi là tát-bà-nhã. Lại nữa, Phạm Thiên, đầy đủ tướng bố thí, tướng trì giới, tướng nhẫn nhục, tướng tinh tấn, tướng thiền định, tướng trí tuệ, đó gọi là tát-bà-nhã. Phạm Thiên, đầy đủ sáu ba-la-mật như thế thì làm viên mãn được tát-bà-nhã."
"Bạch Thế Tôn, làm sao biết là đã viên mãn tát-bà-nhã?" "Phạm Thiên, nếu không nhận mắt, không nhận sắc; không nhận tai, không nhận tiếng; không nhận mũi, không nhận mùi; không nhận lưỡi, không nhận vị; không nhận thân, không nhận xúc chạm; không nhận ý, không nhận pháp (đối tượng của ý) — nếu không nhận mười hai nhập trong và ngoài này (sáu giác quan bên trong và sáu đối tượng bên ngoài), gọi là viên mãn tát-bà-nhã. Ta đã viên mãn tát-bà-nhã như thế, đối với mắt không bám víu, đối với sắc, tai, tiếng, mũi, mùi, lưỡi, vị, thân, xúc, ý, pháp đều không bám víu; vì vậy Như Lai được gọi là bậc tát-bà-nhã có cái biết cái thấy không ngăn ngại.
Phạm Thiên, tát-bà-nhã đối với các pháp không nhận gì cả. Vì sao? Vì không có tác dụng. Không có tác dụng tức là nghĩa không có gì; nghĩa không có gì tức là nghĩa trống không như hư không; đồng với tướng hư không là tát-bà-nhã; vì vậy đối với các pháp không nhận gì cả. Phạm Thiên, ví như mọi việc làm đều nhờ hư không, mà hư không không nương vào đâu; cũng vậy, mọi trí tuệ đều từ tát-bà-nhã mà ra, mà tát-bà-nhã không nương vào đâu."
Phạm Thiên bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, tát-bà-nhã mà Thế Tôn nói, tát-bà-nhã ấy nghĩa là gì?" "Phạm Thiên, trí ấy là chân thật trong mọi việc làm, chẳng phải chỗ hàng Thanh văn, Bích-chi-phật theo kịp, nên gọi là tát-bà-nhã. Vì làm cho mọi việc tu tập đều thành tựu, nên gọi là tát-bà-nhã. Vì phá được mọi niệm tưởng và hý luận, nên gọi là tát-bà-nhã. Vì mọi lời dạy bảo, mọi giới cấm ngăn ngừa, tức những pháp chúng sinh thực hành, đều từ đó mà ra, nên gọi là tát-bà-nhã. Vì các trí của bậc thánh — trí của bậc hữu học (bậc thánh còn phải tu học), trí của bậc vô học (bậc đã tu xong), trí của Bích-chi-phật — đều từ đó mà ra, nên gọi là tát-bà-nhã. Vì thực hành chân chính, nên gọi là tát-bà-nhã. Vì phân biệt được mọi thứ thuốc, nên gọi là tát-bà-nhã. Vì diệt được bệnh của mọi chúng sinh, nên gọi là tát-bà-nhã. Vì trừ được mọi phiền não và tập khí (thói quen sâu xa do phiền não để lại), nên gọi là tát-bà-nhã. Vì thường ở trong định, nên gọi là tát-bà-nhã. Vì đối với mọi pháp không còn nghi ngờ, nên gọi là tát-bà-nhã. Vì mọi trí tuệ thế gian và xuất thế gian đều từ đó mà ra, nên gọi là tát-bà-nhã. Vì khéo biết tướng phương tiện (cách khéo léo dẫn dắt) của mọi trí tuệ, nên gọi là tát-bà-nhã."
Bấy giờ Tư Ích Phạm Thiên bạch Phật: "Thật chưa từng có, bạch Thế Tôn! Trí tuệ của chư Phật Như Lai rất sâu xa, tâm không bám vào đối tượng nào, mà biết được tâm và những gì tâm làm của tất cả chúng sinh. Bạch Thế Tôn, tát-bà-nhã có vô lượng công đức như thế, thì thiện nam tử, thiện nữ nhân nào lại không phát tâm A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề?"
Khi ấy Võng Minh Bồ-tát bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, nếu có Bồ-tát vì mong cầu lợi lộc của công đức mà phát tâm bồ-đề, thì không gọi là phát tâm Đại thừa (cỗ xe lớn: con đường tu nhằm cứu độ tất cả chúng sinh và thành Phật). Vì sao? Vì tất cả pháp không có lợi lộc của công đức, vì không có chỗ đối đãi. Bạch Thế Tôn, Bồ-tát ma-ha-tát (Bồ-tát lớn) không nên vì lợi lộc của công đức mà phát tâm bồ-đề, mà chỉ vì tâm đại bi (lòng thương xót lớn), vì diệt các khổ não của chúng sinh, vì không tự lo buồn khổ sở, vì làm sinh ra các pháp lành, vì giải thoát khỏi các tà kiến (thấy biết sai lệch), vì diệt trừ các bệnh, vì bỏ sự tham đắm vào cái của mình, vì không nhìn theo ghét và yêu, vì không chìm đắm trong việc đời, vì chán ngán các pháp hữu vi, vì an trụ nơi niết-bàn mà phát tâm bồ-đề. Bạch Thế Tôn, Bồ-tát không nên đối với chúng sinh mà mong được đền ơn, cũng không nên để ý người ta có làm hay không làm cho mình; lại đối với khổ hay vui, tâm không nghiêng ngả lay động."
"Bạch Thế Tôn, thế nào là dòng dõi của Bồ-tát được thanh tịnh?" Phật dạy: "Thiện nam tử, Bồ-tát nếu sinh vào nhà Chuyển luân thánh vương (vị vua lý tưởng cai trị cả thiên hạ bằng chánh pháp) thì không gọi là dòng dõi thanh tịnh; nếu sinh làm Đế Thích (vua cõi trời Đao-lợi), nếu sinh làm Phạm vương (vua cõi trời Phạm), cũng không gọi là dòng dõi thanh tịnh. Sinh ra ở bất cứ nơi đâu, cho đến làm loài súc sinh, mà tự mình không đánh mất căn lành (gốc rễ của điều thiện), lại khiến chúng sinh sinh ra các căn lành, đó gọi là dòng dõi thanh tịnh của Bồ-tát. Lại nữa, Võng Minh, từ (lòng thương yêu, muốn đem vui cho người) là nhà của Bồ-tát, vì tâm bình đẳng; bi (lòng xót thương, muốn cứu khổ cho người) là nhà của Bồ-tát, vì tâm nghĩ đến sâu xa; hỷ (niềm vui theo điều tốt của người) là nhà của Bồ-tát, vì sinh ra niềm vui của pháp; xả (buông xả, không thiên vị) là nhà của Bồ-tát, vì lìa tham đắm; không bỏ bồ-đề là nhà của Bồ-tát, vì không tham bậc Thanh văn, Bích-chi-phật."
Kinh Tư Ích Phạm Thiên Sở Vấn (Kinh do Phạm Thiên Tư Ích hỏi), quyển thứ hai (hết).
Kinh Tư Ích Phạm Thiên Sở Vấn, quyển thứ ba.
Đời Diêu Tần (triều Hậu Tần do họ Diêu lập ở Trung Hoa, cuối thế kỷ 4 – đầu thế kỷ 5), Tam tạng (vị pháp sư thông suốt cả ba kho kinh điển: kinh, luật, luận) Cưu-ma-la-thập, người nước Quy Tư (một nước xưa ở vùng Tân Cương ngày nay), dịch.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video