Thiên 9 — Phẩm 8: Bàn về tịch diệt (nói pháp và im lặng thánh)

 Phẩm Luận Tịch, thứ tám.

 Bấy giờ Tư Ích Phạm Thiên (Phạm Thiên: vị trời ở cõi Sắc giới, cõi trời trong sạch đã lìa dục lạc; Tư Ích là tên vị ấy) hỏi bồ tát Đẳng Hành: "Thiện nam tử (người con trai hiền lành, cách gọi người nghe), nay ông lấy hạnh gì làm hạnh tu?" Đáp: "Tôi lấy hạnh thuận theo tất cả chúng sinh trong pháp hữu vi (các pháp do nhân duyên tạo thành, có sinh có diệt) làm hạnh tu." Lại hỏi: "Thuận theo tất cả chúng sinh trong pháp hữu vi là lấy gì làm hạnh?" Đáp: "Chỗ hành của chư Phật chính là hạnh thuận theo tất cả chúng sinh trong pháp hữu vi." Lại hỏi: "Chư Phật lấy gì làm hạnh?" Đáp: "Chư Phật lấy đệ nhất nghĩa không (cái rỗng không của chân lý tối thượng, tức thực tướng các pháp vốn rỗng lặng) làm hạnh." Lại hỏi: "Chỗ hành của phàm phu (người thường chưa giác ngộ), chư Phật cũng lấy đó làm hạnh, vậy có gì khác nhau?" Đẳng Hành nói: "Ông muốn trong cái không lại có khác biệt sao?" Đáp: "Không phải vậy." Đẳng Hành nói: "Như Lai (danh hiệu của Phật: bậc từ chân như mà đến) chẳng phải đã nói tất cả pháp đều không sao?" Đáp: "Đúng vậy." "Cho nên, Phạm Thiên, tất cả pháp không có khác biệt, tướng của các hạnh cũng như vậy. Vì sao? Vì Như Lai không nói các pháp có khác biệt."

 Bấy giờ Tư Ích Phạm Thiên hỏi Văn Thù Sư Lợi: "Cái gọi là đi trong chỗ nên đi (?) nghĩa là gì?" Đáp: "Trong các hạnh có bốn phạm hạnh (bốn tâm rộng lớn không giới hạn: từ — mang vui cho người, bi — cứu khổ cho người, hỷ — vui theo niềm vui của người, xả — buông bỏ, không thiên vị), đó gọi là hành xứ hành (đi đúng chỗ nên đi của người tu). Nếu người lìa bốn phạm hạnh thì không gọi là hành xứ hành; người thực hành được bốn phạm hạnh thì gọi là hành xứ hành. Phạm Thiên, nếu người thành tựu bốn phạm hạnh, dù đi giữa nơi vắng vẻ, đồng hoang, cũng gọi là hành xứ hành. Nếu không thành tựu bốn phạm hạnh, dù đi lại trong lầu gác, cung điện, trên giường bằng vàng bạc với chăn nệm đẹp đẽ, cũng không gọi là hành xứ hành, và cũng không thể khéo biết tướng của chỗ nên đi."

 Lại hỏi: "Bồ tát nhờ hạnh gì mà sự hiểu biết và cái thấy được trong sạch?" Đáp: "Ở trong các hạnh mà làm trong sạch được ngã kiến (cái thấy chấp có một cái tôi thật)." Lại hỏi: "Nếu nắm được tính thật của cái tôi thì được sự hiểu biết chân thật sao?" Đáp: "Đúng vậy. Nếu thấy tính thật của cái tôi tức là có sự hiểu biết chân thật. Ví như người giữ kho vàng của vua, nhờ biết số vàng đã xuất ra dùng mà biết số còn lại; cũng vậy, nhờ biết tính thật của cái tôi mà được sự hiểu biết chân thật." Lại hỏi: "Làm sao được tính thật của cái tôi?" Đáp: "Là được pháp vô ngã (không có cái tôi thật). Vì sao? Vì cái tôi rốt cuộc không có gốc rễ, không có gì cố định. Nếu biết được như vậy thì gọi là được tính thật của cái tôi."

 Lại hỏi: "Như tôi hiểu nghĩa ông Văn Thù Sư Lợi nói, thì do thấy cái tôi mà chính là thấy Phật. Vì sao? Vì tính của cái tôi chính là Phật tính (bản tính giác ngộ sẵn có, nhờ đó mà thành Phật). Văn Thù Sư Lợi, ai có thể thấy Phật?" Đáp: "Người không phá hoại ngã kiến. Vì sao? Vì ngã kiến chính là pháp kiến (cái thấy về pháp), mà nhờ pháp kiến thì có thể thấy Phật." Lại hỏi: "Có chăng cái không hành gì mà gọi là chính hạnh (tu hành đúng)?" Đáp: "Có. Nếu không hành tất cả pháp hữu vi, đó gọi là chính hạnh." Lại hỏi: "Hành thế nào thì gọi là chính hạnh?" Đáp: "Nếu không vì để thấy mà hành, không vì để đoạn, không vì để chứng, không vì để tu mà hành, đó gọi là chính hạnh."

 Lại hỏi: "Tuệ nhãn (con mắt trí tuệ) là để thấy pháp gì?" Đáp: "Nếu còn có cái để thấy thì không gọi là tuệ nhãn. Tuệ nhãn không thấy pháp hữu vi, không thấy pháp vô vi (pháp không do tạo tác, không sinh không diệt). Vì sao? Vì pháp hữu vi đều là phân biệt hư vọng, không có phân biệt hư vọng mới gọi là tuệ nhãn; còn pháp vô vi thì rỗng không, không có gì, vượt ngoài tầm của mọi con mắt, cho nên tuệ nhãn cũng không thấy pháp vô vi."

 Lại hỏi: "Có chăng trường hợp tỳ kheo (người nam xuất gia thụ giới đầy đủ) tu hành đúng mà không được đạo quả (sự chứng đắc trên đường tu)?" Đáp: "Có. Trong chính hạnh không có đạo, không có quả, không có hành, không có đắc, không có sự khác biệt về đắc quả. Phạm Thiên, vì không có gì để được nên mới gọi là được. Nếu có cái để được, nên biết đó là người tăng thượng mạn (kẻ kiêu mạn tự cho mình đã chứng đắc trong khi chưa chứng). Người tu hành đúng thì không có tăng thượng mạn; không có tăng thượng mạn thì không có hành, không có đắc."

 Lại hỏi: "Được pháp gì mà gọi là đắc đạo?" Văn Thù Sư Lợi nói: "Nếu pháp không tự sinh, không do cái khác sinh, cũng không do các duyên hợp lại mà sinh, từ xưa đến nay luôn không có sinh — được pháp ấy nên gọi là đắc đạo." Lại hỏi: "Nếu pháp không sinh thì được cái gì?" Đáp: "Nếu biết pháp không sinh thì gọi là được. Cho nên Phật nói: nếu thấy tướng không sinh của các pháp hữu vi thì liền vào chính vị (địa vị chân chính, tức chỗ chứng nhập chân lý, ra khỏi hàng phàm phu)." Lại hỏi: "Thế nào gọi là chính vị?" Đáp: "Cái tôi và Niết bàn (cảnh giới dứt hết phiền não, ra khỏi sinh tử) bình đẳng, không làm thành hai, đó gọi là chính vị. Lại vì hành bình đẳng nên gọi là chính vị; vì nhờ bình đẳng mà ra khỏi mọi khổ não nên gọi là chính vị; vì vào trong liễu nghĩa (nghĩa rốt ráo, rõ ràng trọn vẹn) nên gọi là chính vị; vì trừ hết mọi nhớ nghĩ nên gọi là chính vị."

 Bấy giờ Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, tức Đức Phật) khen Văn Thù Sư Lợi: "Hay thay, hay thay! Ông nói lời này thật khéo, đúng thật như điều ông nói." Khi nói pháp ấy, bảy nghìn tỳ kheo không còn chấp nhận các pháp, lậu tận (dứt sạch phiền não — lậu: phiền não, ví như chỗ rò rỉ khiến tâm chảy mãi trong sinh tử), tâm được giải thoát; ba vạn hai nghìn vị trời xa lìa bụi bặm, cấu nhơ, được pháp nhãn tịnh (con mắt thấy chân lý trong sạch, tức thấy rõ Bốn sự thật, chứng quả vị đầu tiên của bậc thánh); mười nghìn người lìa dục mà được định; hai trăm người phát tâm A nậu đa la tam miệu tam bồ đề (tâm cầu sự giác ngộ cao tột, chân chính, trọn vẹn, tức quả vị Phật); năm trăm bồ tát được vô sinh pháp nhẫn (sự an nhận, trụ vững vào chân lý các pháp vốn không sinh không diệt).

 Bấy giờ Tư Ích Phạm Thiên bạch Phật: "Thế Tôn, vị Văn Thù Sư Lợi Pháp vương tử (con của vua Pháp, chỉ bậc bồ tát sẽ nối ngôi Phật) này có thể làm việc của Phật, đem lợi ích lớn cho chúng sinh." Văn Thù Sư Lợi nói: "Phật ra đời không phải vì làm tăng thêm pháp mà ra, không phải vì làm giảm bớt pháp mà ra." Phạm Thiên nói: "Phật há chẳng diệt độ (đưa qua khỏi sinh tử vào Niết bàn) vô lượng chúng sinh sao? Ngài cũng chẳng làm lợi ích vô lượng chúng sinh sao?" Văn Thù Sư Lợi nói: "Ông muốn trong chỗ không có chúng sinh mà tìm ra chúng sinh sao?" Đáp: "Không phải vậy." "Phạm Thiên, ông muốn nắm được tướng nhất định của chúng sinh sao?" Đáp: "Không phải vậy." "Phạm Thiên, ông muốn thấy chư Phật có tướng sinh ra ở thế gian sao?" Đáp: "Không phải vậy." "Phạm Thiên, vậy những ai là chúng sinh được Phật diệt độ?" Phạm Thiên nói: "Theo nghĩa ngài nói thì không có sinh tử, không có Niết bàn."

 Văn Thù Sư Lợi nói: "Đúng vậy. Chư Phật Thế Tôn không thấy có sinh tử, không thấy có Niết bàn; các đệ tử của Phật được giải thoát cũng không thấy có sinh tử, không thấy có Niết bàn. Vì sao? Vì đây là Niết bàn, đây là sinh tử, chỉ là tên gọi tạm đặt để có lời nói mà thôi; thật ra không có sinh tử qua lại, cũng không có sự diệt hết để được Niết bàn." Lại hỏi: "Ai có thể tin pháp này?" Đáp: "Người không tham đắm các pháp." Lại hỏi: "Nếu là người tham đắm thì tham đắm vào đâu?" Đáp: "Tham đắm vào cái hư vọng. Phạm Thiên, nếu điều tham đắm là thật thì rốt cuộc không có người tăng thượng mạn. Vì tham đắm cái hư vọng, nên người tu biết vậy mà không tham đắm. Nếu không tham đắm thì không có dòng trôi (trôi lăn trong sinh tử); nếu không có dòng trôi thì không có sinh tử qua lại; nếu không có sinh tử qua lại thì đó là diệt độ."

 Lại hỏi: "Vì sao gọi là diệt độ?" Đáp: "Diệt độ nghĩa là các duyên không còn hợp lại. Nếu vô minh (sự si mê không thấy chân lý, gốc rễ của sinh tử) không hợp với nhân duyên của các hành (những hoạt động tạo nghiệp) thì các hành không khởi; nếu các hành không khởi thì gọi là diệt. Tướng không khởi là diệt rốt ráo. Được đạo ấy thì không còn chỗ sinh ra. Như vậy gọi là bốn thánh đế (bốn chân lý của bậc thánh: khổ, nguyên nhân của khổ, sự dứt khổ, con đường dứt khổ)."

 (Từ câu "Bấy giờ" trở xuống, bản Đan — tức bản Đại Tạng Kinh khắc đời Khiết Đan — ghi là phẩm Như Lai Nhị Sự, thứ năm.) Bấy giờ bồ tát Đẳng Hành nói với Văn Thù Sư Lợi: "Như điều ông nói đều là chân thật." Đáp: "Mọi lời nói đều là chân thật." Lại hỏi: "Lời nói hư vọng cũng chân thật sao?" Đáp: "Đúng vậy. Vì sao? Vì các lời nói đều là hư vọng, không có nơi chốn, không có phương hướng; nếu pháp đều hư vọng, không nơi chốn, không phương hướng, thì vì thế mà mọi lời nói đều là chân thật. Thiện nam tử, lời của Đề Bà Đạt (tức Đề Bà Đạt Đa, người em họ của Phật, từng nhiều lần mưu hại Phật) và lời của Như Lai không khác, không riêng. Vì sao? Vì mọi lời nói đều là lời nói của Như Lai, bởi không ra ngoài cái như (chân như: bản thể chân thật, vốn như vậy, không đổi khác). Mọi lời nói đều có việc được nói, nhưng đều nhờ không có gì để nói mà mới có được lời nói. Cho nên mọi lời nói đều bình đẳng: vì văn tự giống nhau, vì văn tự không có ý niệm, vì văn tự là rỗng không."

 Đẳng Hành nói: "Như Lai chẳng phải có nói về lời nói của phàm phu và lời nói của bậc hiền thánh sao?" Văn Thù Sư Lợi nói: "Đúng vậy. Dùng văn tự để nói lời phàm phu, cũng dùng văn tự để nói lời hiền thánh. Vậy, thiện nam tử, các văn tự có phân biệt đây là lời phàm phu, đây là lời hiền thánh chăng?" Đẳng Hành đáp: "Không." Văn Thù Sư Lợi nói: "Như các văn tự không phân biệt, tất cả bậc hiền thánh cũng không phân biệt. Cho nên hiền thánh không có lời nói. Vì sao? Vì hiền thánh không theo tướng văn tự, không theo tướng chúng sinh, không theo tướng pháp mà có lời nói. Ví như chuông trống, do nhiều duyên hợp lại mà có âm thanh, mà chuông trống ấy cũng không phân biệt gì; cũng vậy, các bậc hiền thánh khéo biết các nhân duyên nên đối với mọi lời nói không tham đắm, không vướng mắc."

 Đẳng Hành nói: "Như Phật đã nói: 'Các ông khi họp nhau nên làm hai việc: hoặc nói pháp, hoặc thánh mặc nhiên (sự im lặng của bậc thánh).' Thế nào là nói pháp? Thế nào là thánh mặc nhiên?" Đáp: "Nếu nói pháp mà không trái Phật, không trái Pháp, không trái Tăng, đó gọi là nói pháp. Nếu biết pháp chính là Phật, lìa tướng chính là Pháp, vô vi chính là Tăng, đó gọi là thánh mặc nhiên."

 "Lại nữa, thiện nam tử, nhân bốn niệm xứ (bốn phép quán: quán thân là nhơ nhớp, quán cảm thọ là khổ, quán tâm là vô thường, quán các pháp là không có cái tôi) mà có lời nói, gọi là nói pháp; đối với tất cả pháp không nhớ nghĩ gì, gọi là thánh mặc nhiên. Nhân bốn chính cần (bốn sự siêng năng đúng đắn: dứt điều ác đã sinh, ngăn điều ác chưa sinh, làm cho điều lành chưa sinh được sinh, làm cho điều lành đã sinh tăng trưởng) mà có lời nói, gọi là nói pháp; đối với các pháp bình đẳng, không tạo ra bình đẳng, không tạo ra không bình đẳng, gọi là thánh mặc nhiên. Nhân bốn như ý túc (bốn nền tảng của thần thông: ý muốn, siêng năng, tâm chuyên nhất, suy xét) mà có lời nói, gọi là nói pháp; nếu không khởi thân tâm, gọi là thánh mặc nhiên."

 "Nhân năm căn, năm lực (năm gốc lành và năm sức mạnh tu tập: lòng tin, sự siêng năng, sự nhớ biết, định tâm, trí tuệ) mà có lời nói, gọi là nói pháp; nếu không theo lời người khác mà có lòng tin; vì không lấy không bỏ mà phân biệt các pháp, một lòng an trụ; trong niệm không có niệm mà hiểu được tất cả pháp; tính thường ở trong định; trí tuệ dứt hết mọi hý luận (lời bàn suông xa rời chân lý) — gọi là thánh mặc nhiên. Nhân bảy bồ đề phần (bảy yếu tố đưa đến giác ngộ: nhớ biết, chọn lựa pháp, siêng năng, hoan hỷ, nhẹ nhàng an ổn, định, buông xả) mà có lời nói, gọi là nói pháp; nếu luôn hành tâm buông xả, không phân biệt gì, không thêm không bớt, gọi là thánh mặc nhiên. Nhân tám thánh đạo phần (tám nhánh của con đường bậc thánh: thấy đúng, suy nghĩ đúng, nói đúng, làm đúng, sống đúng, siêng năng đúng, nhớ biết đúng, định đúng) mà có lời nói, gọi là nói pháp; nếu biết tướng của việc nói pháp như thí dụ chiếc bè (Phật ví giáo pháp như chiếc bè dùng để qua sông, qua rồi thì bỏ), không nương vào pháp, không nương vào phi pháp, gọi là thánh mặc nhiên."

 "Thiện nam tử, đối với ba mươi bảy pháp trợ đạo (ba mươi bảy pháp giúp thành đạo, gồm các nhóm vừa kể) này, nếu có thể giảng giải, diễn nói, gọi là nói pháp; nếu tự thân chứng được pháp ấy, cũng không lìa thân mà thấy pháp, cũng không lìa pháp mà thấy thân, trong phép quán ấy không thấy tướng hai, không thấy tướng không hai, hiểu biết và thấy rõ ngay trước mắt như vậy mà cũng không thấy gì, gọi là thánh mặc nhiên. Lại nữa, thiện nam tử, nếu không vọng tưởng chấp vào ta, không vọng tưởng chấp vào người, không vọng tưởng chấp vào pháp mà có lời nói, gọi là nói pháp; nếu đến được tướng không thể nói, lìa được mọi lời nói âm thanh, được chỗ bất động, vào tâm lìa tướng, gọi là thánh mặc nhiên. Lại nữa, thiện nam tử, nếu biết căn tính sắc bén hay chậm lụt của tất cả chúng sinh mà dạy bảo họ, gọi là nói pháp; luôn ở trong định, tâm không tán loạn, gọi là thánh mặc nhiên."

 Đẳng Hành nói: "Như tôi hiểu nghĩa ông Văn Thù Sư Lợi nói, thì tất cả Thanh văn (người tu nhờ nghe lời Phật dạy mà giác ngộ, cầu quả A la hán) và Bích chi Phật (người tự giác ngộ nhờ quán xét nhân duyên, không có thầy và không giáo hoá người) đều không có nói pháp, cũng không có thánh mặc nhiên. Vì sao? Vì họ không thể biết rõ căn tính sắc bén hay chậm lụt của tất cả chúng sinh, cũng không thể luôn ở trong định. Văn Thù Sư Lợi, nếu có người thật sự hỏi: 'Ai là người nói pháp trong thế gian? Ai là người thánh mặc nhiên trong thế gian?' thì nên đáp rằng đó là chư Phật. Vì sao? Vì chư Phật khéo phân biệt được căn tính sắc bén hay chậm lụt của tất cả chúng sinh, lại luôn ở trong định." Phật bảo Văn Thù Sư Lợi: "Đúng vậy, đúng vậy, như lời Đẳng Hành nói, chỉ có chư Phật Như Lai mới có hai pháp này."

 Bấy giờ Tu Bồ Đề (một vị đại đệ tử của Phật, nổi tiếng hiểu lẽ không) bạch Phật: "Thế Tôn, chính con đã nghe Phật dạy: 'Các ông khi họp (?) nên làm hai việc: hoặc nói pháp, hoặc thánh mặc nhiên.' Thế Tôn, nếu Thanh văn không làm được thì sao Như Lai lại bảo các tỳ kheo làm hai việc ấy?" Phật bảo Tu Bồ Đề: "Ý ông thế nào? Nếu Thanh văn không nghe từ người khác thì có thể nói pháp, có thể thánh mặc nhiên chăng?" Tu Bồ Đề nói: "Không thể." "Tu Bồ Đề, vì vậy nên biết tất cả Thanh văn và Bích chi Phật đều không có nói pháp, không có thánh mặc nhiên."

 Bấy giờ Văn Thù Sư Lợi nói với Tu Bồ Đề: "Trưởng lão Tu Bồ Đề, Như Lai biết rõ tám vạn bốn nghìn hạnh (tám vạn bốn nghìn loại tính khí, phiền não khác nhau) của chúng sinh; ông ở trong đó có trí tuệ để tùy chỗ thích hợp mà nói pháp cho họ chăng?" Đáp: "Không." "Nay Tu Bồ Đề có thể nhập tam muội (trạng thái tâm định, chuyên chú một mối) quán tâm của tất cả chúng sinh, trụ trong tam muội ấy mà thông suốt những gì tâm và các trạng thái tâm của tất cả chúng sinh đang hướng đến, tâm mình và tâm người không ngăn ngại nhau chăng?" Đáp: "Không." "Tu Bồ Đề, Như Lai đối với tám vạn bốn nghìn hạnh của chúng sinh, tùy chỗ thích hợp mà cho họ thuốc pháp; lại luôn trụ trong tướng bình đẳng của định, tâm không lay động, mà vẫn thông suốt những gì tâm và các trạng thái tâm của tất cả chúng sinh đang hướng đến. Tu Bồ Đề, vì vậy nên biết tất cả Thanh văn và Bích chi Phật không theo kịp việc này."

 "Tu Bồ Đề, có chúng sinh nặng dâm dục, nhờ quán sự trong sạch mà được giải thoát, chứ không nhờ quán sự nhơ nhớp (của thân); điều này chỉ Phật biết được. Có chúng sinh nặng giận dữ, nhờ quán lỗi lầm mà được giải thoát, chứ không nhờ lòng từ; điều này chỉ Phật biết được. Có chúng sinh nặng ngu si, nhờ không cùng nói chuyện mà được giải thoát, chứ không nhờ nghe nói pháp; điều này chỉ Phật biết được. Có chúng sinh có tham, giận, si ngang nhau, không nhờ quán trong sạch, không nhờ quán nhơ nhớp, không nhờ quán lỗi lầm, không nhờ lòng từ, không nhờ không cùng nói chuyện, không nhờ nghe nói pháp mà được giải thoát; Phật tùy căn tính của họ, dùng lẽ bình đẳng của các pháp mà nói pháp khiến họ được giải thoát; điều này chỉ Phật biết được. Cho nên Như Lai là bậc nhất trong những người nói pháp, cũng là bậc nhất trong những người thiền định."

 Bấy giờ Tu Bồ Đề hỏi Văn Thù Sư Lợi: "Nếu Thanh văn và Bích chi Phật không thể nói pháp như vậy, không thể thánh mặc nhiên như vậy, thì các bồ tát có ai thành tựu công đức như thế, có thể nói pháp, có thể thánh mặc nhiên chăng?" Đáp: "Chỉ Phật mới biết." Lúc ấy Phật bảo Tu Bồ Đề: "Có tam muội tên là 'Vào mọi lời nói mà tâm không tán loạn'; nếu bồ tát thành tựu tam muội này thì đều được công đức ấy."

 Bấy giờ Văn Thù Sư Lợi nói với bồ tát Đẳng Hành: "Thiện nam tử, vì tám vạn bốn nghìn hạnh của chúng sinh mà nói tám vạn bốn nghìn pháp tạng (kho tàng giáo pháp), gọi là nói pháp; luôn ở trong diệt thụ tưởng định (loại định sâu, dứt hết cảm thọ và tri giác), gọi là thánh mặc nhiên. Thiện nam tử, nếu tôi nói nghĩa này trong một kiếp (khoảng thời gian cực dài) hay gần một kiếp, thì về tướng nói pháp và tướng thánh mặc nhiên này vẫn không thể nói hết."

 Lúc ấy Phật bảo bồ tát Đẳng Hành: "Thiện nam tử, về thuở quá khứ cách đây vô lượng vô biên không thể nghĩ bàn a tăng kỳ kiếp (số kiếp nhiều đến mức không thể đếm), thời ấy có Phật hiệu là Phổ Quang, kiếp tên là Danh Văn, nước tên là Hỷ Kiến. Nước ấy trang nghiêm, trong sạch, giàu vui, yên ổn, trời và người đông đúc. Đất ở đó đều trang hoàng bằng các thứ báu, mềm mại, mịn màng, mọc hoa sen báu, các cây hương đầy khắp, luôn toả hương thơm diệu kỳ. Thiện nam tử, cõi nước Hỷ Kiến có bốn trăm ức tứ thiên hạ (một thế giới gồm bốn châu lớn bao quanh núi Tu Di); mỗi thiên hạ dài rộng tám vạn bốn nghìn do tuần (do tuần: đơn vị đo đường dài của Ấn Độ xưa, khoảng mười mấy cây số); các thành trong đó dài rộng một do tuần, đều được trang sức bằng các thứ báu; mỗi thành có một vạn năm nghìn xóm làng vây quanh; mỗi xóm làng có vô lượng trăm nghìn người đông đúc."

 "Người dân thời ấy hễ thấy hình sắc gì thì lòng đều vui vẻ, không có gì đáng ghét, và cũng đều được niệm Phật tam muội (trạng thái định nhớ nghĩ đến Phật). Vì vậy cõi nước ấy tên là Hỷ Kiến (thấy là vui). Các bồ tát từ thế giới phương khác đến đó đều được an vui, còn các nước khác thì không được như vậy. Thiện nam tử, Phật Phổ Quang ấy dùng pháp ba thừa (ba cỗ xe: đạo Thanh văn, đạo Duyên giác tức Bích chi Phật, và đạo Bồ tát) mà nói cho đệ tử, lại thường ưa nói lời pháp như vầy: 'Các tỳ kheo, các ông nên làm hai việc: hoặc nói pháp, hoặc thánh mặc nhiên.'"

 "Thiện nam tử, khi ấy ở cõi Phật Y Vương phương trên có hai bồ tát, một vị tên là Vô Tận Ý, một vị tên là Ích Ý, đến chỗ Phật Phổ Quang, cúi đầu mặt lễ sát chân Phật, đi vòng quanh bên phải ba vòng (cách tỏ lòng tôn kính), cung kính chắp tay rồi đứng lui về một bên. Bấy giờ Phật Phổ Quang vì hai bồ tát nói rộng về Tịnh Minh tam muội. Sở dĩ gọi là Tịnh Minh tam muội là vì nếu bồ tát nhập tam muội này thì liền được giải thoát khỏi mọi tướng và sự vướng mắc phiền não, lại đối với tất cả Phật pháp được ánh sáng trong sạch; cho nên gọi là Tịnh Minh (trong sạch sáng suốt) tam muội."

 "Lại nữa, tất cả pháp ở thời quá khứ đều trong sạch, tất cả pháp ở thời vị lai đều trong sạch, tất cả pháp ở hiện tại đều trong sạch; ba đời ấy rốt ráo trong sạch, không gì làm cho nhơ được, vì tính vốn luôn trong sạch. Vì vậy nói tính của tất cả các pháp luôn thanh tịnh. Thế nào là tính các pháp trong sạch? Nghĩa là tất cả pháp có tướng không, vì lìa mọi chỗ có thể nắm được; tất cả pháp có tướng vô tướng (không có hình tướng), vì lìa nhớ nghĩ phân biệt; tất cả pháp có tướng vô tác (không tạo tác), không lấy không bỏ, không cầu không mong, vì rốt ráo lìa tự tính (không có bản chất tự có riêng). Đó gọi là tính luôn thanh tịnh. Nhờ tướng luôn trong sạch ấy mà biết tính của sinh tử chính là Niết bàn, tính của Niết bàn chính là tính của tất cả pháp. Cho nên nói tính của tâm luôn thanh tịnh."

 "Thiện nam tử, ví như hư không, không có chuyện bị nhơ bẩn; tính của tâm cũng vậy, không có chuyện bị nhơ bẩn. Lại như hư không, tuy bị khói, bụi, mây, sương che phủ, trông không sáng, không sạch, nhưng không thể làm nhơ được tính của hư không; nếu đã nhơ thật thì không thể sạch lại được; vì hư không thật ra không bị nhơ nên lại thấy trong sạch. Tâm phàm phu cũng vậy, tuy do nhớ nghĩ sai lệch mà khởi các phiền não, nhưng tướng của tâm không thể bị nhơ; nếu đã nhơ thật thì không thể sạch lại được; vì tướng của tâm thật ra không bị nhơ, tính luôn sáng sạch, cho nên tâm được giải thoát. Thiện nam tử, đó gọi là cửa vào Tịnh Minh tam muội."

 "Hai bồ tát kia nghe tam muội này xong, đối với các pháp được ánh sáng của pháp không thể nghĩ bàn. Bấy giờ bồ tát Vô Tận Ý bạch Phật Phổ Quang: 'Thế Tôn, chúng con đã nghe cửa vào Tịnh Minh tam muội, phải dùng hạnh gì để thực hành pháp môn này?' Phật bảo Vô Tận Ý: 'Thiện nam tử, các ông nên làm hai hạnh: hoặc nói pháp, hoặc thánh mặc nhiên.' Khi ấy hai bồ tát nhận lời dạy của Phật, cúi đầu mặt lễ chân Phật, đi quanh ba vòng rồi ra đi, đến một khu vườn rừng, tự dùng thần lực hoá ra một lầu báu rồi tu hành trong đó."

 "Bấy giờ có vị Phạm Thiên tên là Diệu Quang cùng bảy vạn hai nghìn vị Phạm Thiên đến chỗ ấy, cúi đầu mặt lễ chân, hỏi hai bồ tát: 'Thiện nam tử, Phổ Quang Như Lai có dạy: "Các tỳ kheo, khi họp nhau nên làm hai việc: hoặc nói pháp, hoặc thánh mặc nhiên." Thiện nam tử, thế nào là nói pháp, thế nào là thánh mặc nhiên?' Hai bồ tát nói: 'Nay các ông hãy khéo nghe, chúng tôi sẽ nói đôi chút; chỉ có Như Lai mới thông suốt trọn vẹn mà thôi.' Rồi hai bồ tát đem nghĩa của hai câu ấy phân tích giảng rộng cho chúng Phạm Thiên. Khi ấy bảy vạn hai nghìn Phạm Thiên đều được vô sinh pháp nhẫn, Phạm Thiên Diệu Quang được Phổ Quang Minh tam muội. Hai bồ tát ấy trong bảy vạn sáu nghìn năm dùng sức biện tài không ngăn ngại mà đáp những điều được hỏi, không lười không nghỉ, phân tích hai câu ấy, hỏi đáp qua lại với nhau mà không cùng tận."

 "Lúc ấy Phật Phổ Quang ở giữa hư không nói như vầy: 'Thiện nam tử, chớ vì văn tự lời nói mà khởi tranh luận. Mọi lời nói đều rỗng không như tiếng vang; những điều hỏi đáp cũng như vậy. Hai ông đều đã được biện tài không ngăn ngại và đà la ni (năng lực ghi nhớ, nắm giữ mọi pháp không quên) vô tận; dù trong một kiếp hay trăm kiếp nói hai câu này thì biện tài cũng không thể cùng tận. Thiện nam tử, Phật pháp là nghĩa đệ nhất, có tướng tịch diệt (vắng lặng, dứt hết mọi sinh diệt); trong đó không có văn tự, không thể nói được; mọi lời nói đều không có nghĩa lợi chân thật. Vì vậy các ông nên theo nghĩa ấy, chớ chạy theo văn tự.' Hai bồ tát nghe Phật dạy xong thì im lặng mà dừng."

 Phật bảo Đẳng Hành: "Do đó nên biết, bồ tát nếu dùng biện tài mà nói pháp thì trong trăm nghìn vạn kiếp hay hơn trăm nghìn vạn kiếp cũng không thể cùng tận." Phật lại bảo Đẳng Hành: "Ý ông thế nào? Hai bồ tát kia đâu phải là người nào khác? Chớ nghĩ như vậy. Bồ tát Vô Tận Ý nay chính là Văn Thù Sư Lợi; bồ tát Ích Ý nay chính là thân ông; Phạm Thiên Diệu Quang nay chính là Tư Ích Phạm Thiên."

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video