Thiên 4 — Phụ lục: Đọc Tham Đồng Khế, bài ca tặng đạo nhân họ Lưu, bài ca Thạch Kiều

 Phụ lục

 Đọc sách *Chu Dịch tham đồng khế* (sách luyện đan cổ của Ngụy Bá Dương đời Hán, mượn lý Kinh Dịch để nói về cách luyện đan)

 Phép dùng diệu của Đại đan (viên thuốc lớn giúp sống lâu, thành tiên; ở đây chỉ nội đan, tức luyện tinh, khí, thần ngay trong thân mình) bắt chước Càn Khôn (hai quẻ đầu của Kinh Dịch: Càn là thuần dương, tượng trời; Khôn là thuần âm, tượng đất). Càn Khôn vận hành thì Ngũ hành (năm yếu tố Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ, sinh nhau và khắc nhau) mới chia ra. Ngũ hành đi thuận chiều thì theo lẽ thường, có sinh ra rồi có mất đi. Ngũ hành đi ngược chiều thì thân đan luôn linh diệu, còn mãi.

 Từ chốn hư vô, cái Một bắt đầu nảy ra dấu hiệu có hình chất. Lưỡng nghi (hai mặt âm và dương) nhờ cái Một mà mở ra gốc rễ. Tứ tượng (bốn trạng thái: thái dương, thiếu âm, thiếu dương, thái âm) không rời hai thể âm dương. Bát quái (tám quẻ cơ bản của Kinh Dịch) sinh lẫn nhau, làm con cháu của nhau. Muôn hiện tượng sinh ra từ biến động; tốt, xấu, hối, lận (bốn mức đoán trong Kinh Dịch: tốt lành, tai họa, ăn năn, khó khăn đáng tiếc) do đó mà phân ra. Dân chúng ngày ngày dùng mà không biết, chỉ bậc thánh nhân mới tìm ra được cội nguồn.

 Xét thấy đạo Dịch nói trọn vẹn và tinh vi lẽ của Càn Khôn, nên mới gửi hình tượng vào văn này. Quẻ Bĩ và quẻ Thái (Bĩ là trời đất cách biệt, bế tắc; Thái là trời đất giao hòa, hanh thông) giao nhau thì âm dương khi lên khi xuống. Quẻ Truân và quẻ Mông (trong sách *Tham đồng khế*, Truân ứng với buổi sáng, Mông ứng với buổi tối, dùng để chỉ thời điểm điều lửa) dấy lên thì động và tĩnh theo sáng và tối. Khảm và Ly (Khảm là quẻ Nước, Ly là quẻ Lửa) là trai gái, là nước lửa. Chấn và Đoài (Chấn là quẻ Sấm ở phương đông, Đoài là quẻ Đầm ở phương tây) là rồng và hổ, là phách và hồn.

 Giữ được chỗ giữa thì như câu "xiêm vàng, cả tốt" (lời hào sáu năm quẻ Khôn: màu vàng là màu của chính giữa, xiêm là đồ mặc dưới, ý nói giữ đạo trung, khiêm nhường thì rất tốt lành). Gặp chỗ cực điểm thì như "rồng bay quá cao" (lời hào trên cùng quẻ Càn: lên quá cao thì sẽ hối hận), chẳng còn ngôi, chẳng còn tôn quý. Quẻ Ký Tế và Vị Tế (Ký Tế là đã xong, Vị Tế là chưa xong) dạy phải thận trọng với chỗ đầu và chỗ cuối của muôn vật. Quẻ Phục và Cấu (Phục là một hào dương bắt đầu trở lại dưới năm hào âm; Cấu là một hào âm bắt đầu sinh dưới năm hào dương) làm sáng tỏ chỗ quay về và chỗ đi ra của hai khí âm dương. Trăng khuyết rồi tròn, ứng với sự suy và thịnh của tinh thần. Mặt trời mọc rồi lặn, hợp với sự lạnh và ấm của vinh vệ (theo y học cổ truyền: vinh là phần dinh dưỡng chạy trong mạch máu, vệ là phần khí bảo vệ chạy ngoài mạch, khắp bì phu).

 Vốn đặt lời ra để làm rõ hình tượng; đã nắm được hình tượng thì nên quên lời. Cũng như bày ra hình tượng là để chỉ ý; hiểu được ý thật thì bỏ hình tượng đi. Người thông đạt thì thấy chỉ giản dị, chỉ dễ dàng; người mê muội thì càng rối càng thêm phức tạp. Cho nên người tu luyện chân đạo, khi đọc *Tham đồng khế*, không được câu nệ vào hình tượng và bám chặt vào câu chữ.

 Bài ca tặng đạo sĩ họ Lưu ở động Bạch Long

 Thỏ ngọc chạy, quạ vàng bay (mặt trăng và mặt trời), hai vầng sáng vội vàng; vừa nghe hoa nở đã thấy sương thu. Uổng công khoe Bành Tổ (người họ Tiễn, tương truyền sống tám trăm tuổi) thọ đến ngàn năm, thì cũng chỉ như một tia chớp trong mây. Một tia chớp, sao mà nhanh quá! Trăm năm gom lại chỉ có ba vạn ngày, trong đó nóng lạnh thay nhau giày vò, chẳng hay nét mặt trẻ thơ đã ngầm mất đi.

 Dù có con cháu đầy trước mắt, thì tình thương yêu lại thành ra dây trói buộc. Đến khi tinh lực cạn kiệt, thân khô héo mục nát, ai có thể giúp anh kéo dài thêm chút ít? Kéo dài thêm chút ít, đã chẳng có cách nào, đành phải đem thân trôi theo dòng nước chảy mất. Hãy nhìn các bậc thánh hiền xưa nay, có mấy ai biết cách giữ thân còn ở lại trên đời?

 Giữ thân còn ở lại trên đời, cũng có phương pháp, chỉ vì người đời không biết lường xét. Họ tranh nhau vào núi tìm cỏ cây, luyện chì, chế thủy ngân để làm thuốc điểm hóa (?) (thuật ngoại đan: nung khoáng vật để làm ra thuốc tiên). Việc luyện đan thật thì khác hẳn: phải vào trong Khảm mà tìm máu đỏ (Khảm là quẻ Nước, có một hào dương ở giữa; đây chỉ chút dương chân thật ẩn trong âm), bắt về chỗ Ly mà chế ngự tinh âm (Ly là quẻ Lửa, có một hào âm ở giữa), phối hợp điều hòa phải đúng thời tiết.

 Thời tiết đúng rồi, phải dùng bà mối (chỉ cái ý chân thật, làm trung gian cho hai bên âm dương gặp nhau). Ông Kim và cô gái xinh kết thành vợ chồng (ông Kim chỉ chì, cô gái xinh chỉ thủy ngân; trong nội đan, chì là dương khí chân thật, thủy ngân là âm tinh chân thật trong thân). Ông Kim thích cưỡi hổ trắng, cô gái xinh thường đi trên mình rồng đỏ. Hổ đến ngồi yên trong núi mùa thu, rồng từ dưới đầm vùng mình vọt lên. Hai con thú gặp nhau đánh một trận, sóng nước cuộn trào như vạc sôi.

 Bà Vàng và ông Đinh (bà Vàng chỉ Thổ, tức cái ý giữ ở chính giữa; ông Đinh chỉ Hỏa, tức lửa luyện) giúp thêm uy lực, làm rung chuyển trời đất, khiến quỷ thần chạy trốn. Chốc lát trận đánh xong, mây mưa tan, gieo được một hạt ngọc huyền diệu (mầm của đan) dưới đáy bùn. Từ đó rễ mầm dần lớn lên, phải tùy thời tưới tắm, ôm giữ tinh chân thật. Mười tháng thì thoát thai (đan thành như thai nhi chín tháng mười ngày ra đời), nuốt vào miệng, bất giác thân phàm đã trở nên linh diệu.

 Việc này trên đời hiếm có, không phải người tầm thường mà biết được. Nếu kiếp trước không có cốt tiên và duyên phận, thì dễ gì mà gặp được nó? Đã gặp được thì nên luyện ngay, vì thời gian nhanh như tên bắn. Muốn bắt cá thì phải đan lưới vó, đừng chỉ đứng bên sông mà than thở thèm muốn suông. Nghe nói anh biết về thuốc đã nhiều năm, sao không thu tâm lại mà luyện thủy ngân và chì? Đừng để ngọn nến bị gió thổi tắt, rồi khi trôi lăn trong sáu nẻo luân hồi (theo đạo Phật: sáu cõi chúng sinh phải sinh tử mãi là trời, người, a-tu-la, súc sinh, quỷ đói, địa ngục) thì chớ oán trời.

 Gần đây người đời nhiều kẻ dối trá, cứ mặc áo vải là xưng đạo sĩ. Hỏi họ Kim và Mộc (hai hành trong Ngũ hành; trong đan đạo chỉ tính và tình, cũng là chì và thủy ngân) là gì, họ ngậm miệng chẳng nói như bị câm. Lại bảo phải phục khí và nhịn ăn (phục khí là phép điều hòa, nuốt hơi thở; nhịn ăn là bỏ ngũ cốc), là có môn phái riêng, đường đi còn xa.

 Anh chẳng thấy sao, trong bài ca *Phá mê* có nói: phép "Thái nhất hàm chân" (giữ cái chân thật nguyên sơ của đạo Một) là tốt nhất. Đừng lấy làm lạ khi lời lẽ có nhiều chỗ ngông cuồng vụng về, chỉ là để người đời khó phân biệt. Chỉ vì lòng anh và lòng tôi giống nhau, nên tôi mới dám dốc hết nỗi lòng mà nói với anh.

 Bài ca Cầu Đá

 Nhà tôi vốn ở phía bắc Cầu Đá, núi trấn, nước chắn, cây cổ thụ um tùm. Nước khe dưới cầu chảy thông lên tận Côn Lôn (núi tiên thần thoại; trong nội đan chỉ đỉnh đầu), dưới núi uống nước suối thơm ngát. Chỗ tôi ở trong núi thật đáng khoe, khắp nơi trồng toàn hoa không bao giờ tàn. Trong hang phía bắc núi có mãnh hổ ẩn náu, ra khỏi hang gầm thét, nổi gió và ráng mây. Dưới đáy đầm phía nam núi có giao long (loài rồng sống dưới nước) ẩn mình, bay lên mây làm mưa, núi mờ mịt. Hai con thú gặp nhau đánh một trận, hạt ngọc nguyên sơ ẩn kín bên trong, ấy là điềm lành.

 Cảnh đáng ham, tôi thầm mừng, tự rót tự uống say ngà ngà. Say rồi gảy một khúc đàn không dây, trong đàn mỗi tiếng đều dạy phải kỹ càng. Đáng tiếc say rồi chẳng ai hiểu, mê mê lặng lặng như kẻ ngây. Ngẩng lên xem công phu của tạo hóa thật kỳ diệu: mặt trời lại mọc ở phía tây, mặt trăng lại về phía đông (ý nói đảo ngược lẽ thường mới thành đan). Trời là đất, đất là trời, lật ngược âm dương hợp với tự nhiên. Biết được chỗ Ngũ hành đảo ngược, thì chẳng bao lâu sẽ cưỡi ráng mây về động trời (chốn tiên ở).

 Nhà vàng ròng, rui (?) ngọc trắng, ngọc nữ kim đồng (tiên nữ và tiên đồng hầu cận) ngày ngày hầu trước mặt. Sao Nam và sao Bắc Đẩu bày rõ ràng, muôn hình muôn tượng hiện ra không bờ bến. Không kể ngày đêm, phải giữ cho liên tục không dứt; tụ, tán, rút bớt, thêm vào (rút bớt âm, thêm vào dương trong quá trình luyện), hỏa hầu (cách điều chỉnh độ lửa và thời điểm luyện đan) phải trọn vẹn. Nếu hỏi chỗ chính xác của kim đan (viên đan vàng, tức đan đã luyện thành, không hư hoại), thì phải tìm thầy chỉ rõ chì trong nước (chút dương chân thật ẩn trong âm).

 Mộc sinh Hỏa, Kim sinh Thủy, Thủy và Hỏa phải chia đội trước sau. Phải phân biệt chìm nổi, biết ai là chủ ai là khách, thì chì, bạc, chu sa, thủy ngân mới giao hội được. Có cứng có mềm, chớ để ý buông thả; biết đủ thì luôn đủ, trở về đúng chỗ gốc. Muôn thần cùng mừng năm thái bình, lúc ấy nước giàu dân vui (ví thân thể khỏe mạnh, khí huyết điều hòa).

 Việc này cứ suy lý cho kỹ, người cùng đạo sẽ hiểu ý nghĩa này. Lớp người đời sau học tu chân, chỉ nói đến giữ tâm nuôi tính và vận khí. Nó ở ngay trước mắt, rất dễ dàng; người được uống thuốc ấy thì diệu dụng khó gì sánh. Trước hết là trừ bệnh, rồi kéo dài tuổi thọ, dùng lửa nung nấu mà biến thành thân thuần dương.

 Người học đạo, hãy bỏ cái riêng tư của mình, đừng hỏi các phép nhỏ của bàng môn (các lối tu lệch, không phải chính đạo). Chỉ biết trước mắt lừa được người, mà không hay bản thân đã ngầm tiều tụy. Khuyên người học sau phải mạnh mẽ quyết liệt, chớ uổng công bỏ nhà đi ở nơi khác. Đạo màu không rời thân mình, há lại ở nơi ngàn núi muôn sông?

 Chớ lần lữa, chớ tự tham lam hèn kém, hãy gấp rút tìm thầy cầu lấy ý chỉ gốc. Lúc còn sống nếu không học tu hành, thì chưa biết kiếp sau sẽ đầu thai vào bụng nào. Đã có lòng thì phải giữ trọn trước sau; việc lớn của đời người chỉ là sống và chết. Nếu trời cao phụ người có lòng hướng đạo, thì xin cho tôi đọa vào tam đồ (theo đạo Phật: ba đường ác là địa ngục, quỷ đói, súc sinh) làm quỷ ở dưới.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video