Phẩm Chí Cầu Đại Thừa, thứ mười
Bấy giờ Bồ Tát (người phát nguyện tu thành Phật để cứu độ mọi loài) Phổ Hành thưa Thế Tôn (danh hiệu Phật: bậc được cả thế gian tôn kính): "Bạch Đại Thánh, thế nào gọi là Bồ Tát chí cầu Đại thừa (cỗ xe lớn: con đường tu cứu độ hết thảy chúng sinh cùng thành Phật)? Nên quán xét như thế nào?" Thế Tôn dùng kệ (thơ trong kinh) đáp Phổ Hành:
Nếu chí cầu đạo Phật, chưa từng mến sắc (hình sắc, vật chất, những gì mắt thấy);
Sắc thế nào thì đạo cũng thế, ấy là ý mến đạo.
Sắc với đạo không khác, người tu cũng như thế;
Điều nguyện không gì phá hoại, ấy là tuệ bậc nhất của đạo.
Nghĩa không hoại là nghĩa đạo, đạo không có nghĩa lợi lộc;
Ai tu nghĩa bậc nhất, mới là chí cầu đạo.
Trong ấm (năm nhóm hợp thành thân tâm: sắc, thọ, tưởng, hành, thức) mà cầu đạo Phật, cùng các chủng (mười tám giới: các yếu tố của sự nhận biết) và các nhập (mười hai xứ: sáu giác quan và sáu đối tượng của chúng);
Hiểu như thế là đẳng giác (giác ngộ bình đẳng), cùng với đạo không sai khác.
Nếu không nhận lấy pháp, không trên, dưới hay ở giữa;
Cũng không có gì buông bỏ, mới là chí cầu đạo.
Dù là pháp hay phi pháp, không tưởng đến hai việc ấy;
Vì không nắm lấy hai duyên, mới là chí cầu đạo.
Hữu vi (sự vật do nhân duyên hợp thành, có sinh có diệt) thì có hai, vô vi (không do tạo tác, không sinh không diệt) thì không hai;
Bỏ đi việc phân biệt, mới là tu hạnh đạo.
Vượt hơn hẳn phàm phu (người thường chưa giác ngộ), đứng vững nơi vắng lặng;
Không lấy quả Hiền thánh (quả vị chứng đắc của bậc thánh), là nơi đời nương nhờ phúc mà không bám chấp (?).
Quán các pháp thế gian, ở đời như hoa sen (mọc trong bùn mà không nhiễm bùn);
Tu theo hạnh tôn quý mầu nhiệm, mới là chí cầu đạo.
Đi lại khắp nơi trong đời, ở ngay nơi ấy mà tu hành;
Chỗ người đời bị trói buộc, người sáng suốt thì giải thoát.
Không sợ sinh tử (vòng sinh ra và chết đi nối tiếp không dứt), Bồ Tát chí tính mạnh mẽ;
Không khiếp sợ mà bền chắc, tu hành theo đạo Phật.
Nếu là người hiểu rõ, phân biệt được pháp tính (bản tính chân thật của mọi pháp);
Với pháp và phi pháp, hết thảy không nghĩ tưởng.
Không buông lìa các pháp, chuyên tu theo đạo Phật.
Chưa từng có sa đọa, đạo ấy không có tưởng;
Các pháp không có tướng (hình tướng để phân biệt), ví như hư không.
Vô tướng hay không phải vô tướng, người sáng suốt không nghĩ đến.
Với hạnh dũng mãnh phương tiện, thiện quyền (khéo léo tùy cơ để giáo hóa) là độ vô cực (ba-la-mật: hạnh tu hoàn hảo tột cùng, đưa sang bờ giải thoát);
Thì khiến các chúng sinh khác, đầy đủ điều họ mong vui.
Thường tổng trì (nắm giữ trọn vẹn, không quên mất) chính pháp, đứng vững nơi bình đẳng;
Ấy chính là chính pháp, trong kinh không có các niệm.
Chư Phật dù xuất hiện, thật ra không có gì khởi lên;
Thường trụ nơi chính pháp, như thế mới vâng giữ được kinh điển.
Hết thảy pháp hiện tại, như pháp và phi pháp;
Điều được nói cũng như thế, thì trụ nơi bản vô (vốn không: chân như, thực tướng không có tự thể).
Tu theo đạo vi diệu, mà không biết việc ma (những gì phá hoại việc tu, do ma vương hay phiền não gây ra) (?);
Với các pháp cũng vậy, thì không nhận được lời dạy của đạo.
Chí nguyện cầu đạo Phật, mà lại khởi hạnh kiêu mạn;
Thì không có lời dạy của trí tuệ, điều nói ra không được gì.
Trí tuệ chư Phật vô lượng, nơi pháp không bám vào pháp;
Nơi ấy không nương tựa, đạo này đưa sang bờ kia (bờ giải thoát).
Bố thí (đem của cải, sự giúp đỡ cho người) với chí hướng về đạo, tâm vui nơi cho và buông bỏ;
Hàng phục mọi cái có, không bám cả vào đạo Phật.
Pháp không thể thắng được, cũng không thể nhận giữ;
Các pháp cũng như thế, không nắm được hình tượng của tâm.
Đến được giải thoát rốt ráo, hiểu rõ hết thảy pháp;
Người tu theo câu thương xót, thì không có các kiến (những cái thấy sai lầm).
Họ xét cái ta và người (?), thì không có hai việc;
Không ở nơi kiêu căng, không mến các thứ đang có;
Hết thảy hạnh bố thí, đều khuyến trợ (đem công đức góp vào) đạo Phật.
Bố thí và đạo đức, không tính là có hai.
Giới cấm (những điều răn phải giữ) không có chỗ hành, thường đứng nơi chính đạo;
Cũng không có ý tưởng, nói rằng "ta giữ giới cấm".
Vô vi không sinh ra, bậc thánh thông đạt hiểu rõ giới cấm;
Vì thế giới thanh tịnh, mở nút buộc như hư không.
Thân như bóng trong gương, lời như tiếng vang của tiếng gọi;
Hiểu tâm như huyễn hóa, không vì giữ giới mà kiêu mạn.
Như thế là vâng lời thầy dạy, họ vui nơi vắng lặng;
Diệt trừ hết thảy điều ác, lặng lẽ: ấy là độ vô cực.
Cái gọi là giới cấm, thì không có hai việc;
Đều phân biệt được pháp tính, giới này là vô lậu (không còn phiền não rỉ chảy làm ô nhiễm tâm).
Nhẫn nhục độ vô cực, kham chịu mọi tai họa;
Chúng sinh cũng như thế, bình đẳng lập các tưởng.
Không nương vào hư không, các pháp không chỗ trụ;
Họ không có lời mắng chửi, thì cũng không có gì cả.
Dù bị cắt thân từng đốt, tâm không ôm giận hờn;
Tâm ấy không chỗ trụ, cũng không ở trong hay ngoài.
Tự quán khi đứng giữa bốn chúng (bốn hạng đệ tử Phật: tỳ kheo, tỳ kheo ni, nam cư sĩ, nữ cư sĩ), như có thể nhẫn với oán thù;
Trọn không làm việc ác, nhẫn nhục như mặt đất (chịu mọi thứ đặt lên mà không oán).
Ngay hiện tại đạt được điều này, mới gọi là nhẫn nhục;
Hết thảy chúng sinh này, không thể khiến họ sân giận.
Khuyến trợ, ưa thích Đại thừa, thế lực mạnh không sợ hãi;
Chỗ hành của tâm ý, chưa từng có bám chấp.
Từ nguồn gốc ban đầu, sinh tử không thể biết được điểm khởi;
Thì vì dù chỉ một người, cũng thề mặc áo giáp sức lớn.
Pháp ấy chưa từng sinh ra, há có thể hoại diệt sao?
Sức mạnh nơi chỗ điên đảo, không hiểu được bản tế (biên giới gốc, điểm khởi đầu).
Các chủng lập nên thiên nhãn (mắt trời: khả năng thấy xa, thấy mọi nơi), pháp tính không thể nghĩ bàn;
Người hiểu rõ như thế, không khởi lên, không cùng tận.
Chúng sinh không hiểu điều này, các pháp và phi pháp;
Thường siêng năng nơi nghĩa này, kẻ điên đảo thì buông lung.
Chư Phật không thể vào được, rốt ráo không có gì;
Không có hành mà thường mặc giáp, quán sự tinh tấn (siêng năng tu tập) thù thắng.
Chọn lựa hết thảy pháp, như huyễn, như dã mã (ảo ảnh như làn nước bốc hơi ngoài đồng nắng);
Họ biết được cái xấu không bền chắc, như quán hư không.
Suy tưởng nơi điều giả dối, nương bám vào chẳng ích gì;
Vì thế nói bình đẳng, được đến diệt độ (dứt sạch phiền não, ra khỏi sinh tử).
Bằng nghĩa tinh tấn này, tu theo không gì phá hoại;
Hành chỗ đáng hành mà lìa hành, tinh tấn ấy là cao nhất.
Hạnh đạo là vắng lặng, tu theo nghĩa không (tính không: mọi vật không có tự thể cố định);
Chớ tin điều giả dối, ý ấy sợ sinh tử.
Dũng mãnh ưa sống nhàn cư, sáng rõ vô thường như huyệt mộ (?);
Người trí vui với thiền (tâm lắng đọng, tập trung), thần thông là độ vô cực.
Như ở chốn nhàn cư, chỗ trú chí luôn bình đẳng;
Uy nghi không nghĩ tưởng, ở đâu ý cũng thường định.
Vốn trong sạch, bình đẳng với pháp, vắng lặng không còn các lậu (phiền não);
Tin ưa nơi giải thoát, nơi chỗ độ thường bình đẳng định.
Đều bình đẳng mà đến, luôn đứng nơi bình đẳng;
Không tranh cãi làm rối sự bình đẳng, vì thế gọi là đều đặn.
Không bị tâm và kiến mê hoặc, đạo tâm trùm khắp tất cả;
Khai hóa cho chúng sinh, vì thế gọi là bình đẳng.
Thường niệm nhớ chư Phật, Như Lai (danh hiệu Phật: bậc đến từ chân như) chính là pháp thân (thân là chân lý, không phải thân xác thịt);
Không bám chấp nơi sắc, vì thế gọi là bình đẳng.
Ý niệm hành theo kinh điển, dù là pháp hay phi pháp;
Tâm ấy không nghĩ gì, vì thế gọi là bình đẳng.
Tâm niệm nhớ Thánh chúng (đoàn thể các bậc thánh tu hành), biết rằng chúng là vô vi;
Lìa cả có số và không số, sáng suốt thông đạt thiền định.
Thấy khắp các cõi Phật, chúng sinh khắp mười phương;
Nơi mắt không có sắc, không tưởng rằng hành có hai.
Hoặc nghe hết thảy chư Phật, những kinh pháp các Ngài nói;
Không vì âm thanh nơi tai, mà lui về tưởng có hai.
Tâm của hết thảy chúng sinh, chỉ một tâm mà biết hết;
Không có người, cũng không có ý, thì không có các tưởng.
Nhớ biết ức vạn cai (số cực lớn), số kiếp (đơn vị thời gian cực dài) như cát sông Hằng;
Cũng không có trước sau, chỗ biết là như thế.
Dạo khắp ức nghìn nước, hiện thần túc (thần thông đi lại, biến hóa tự tại) vô hạn;
Lúc ấy người sáng suốt, thân, miệng, tâm không loạn.
Có thể phân biệt kinh điển, biện tài một mình vượt trội;
Giảng nói ức nghìn kiếp, pháp tính không mất gì.
Trí tuệ độ vô cực, phương tiện hiểu rõ năm ấm;
Tu theo không hý luận (bàn cãi vô ích), vì người mà nói kinh pháp.
Hiểu rõ cơ duyên thuận tiện, bỏ đi điều phân biệt;
Nhân vì trần lao (phiền não làm nhơ tâm như bụi bặm, khiến mỏi mệt), mà hiểu được các sự thanh tịnh.
Do nhân duyên được giải thoát, tin rằng không có các kiến;
Hiểu các việc như thế, các pháp không có hình tượng.
Tự mình thấy thân Phật, quán không mà đều nhẫn được;
Thấy đầu cuối và diệt độ, hết thảy đều không có gì.
Hiểu trí tuệ vốn trong sạch, đối với đời không nghĩ gì;
Nhờ lìa đám tối tăm, mới là tu hạnh đạo.
Thừa này là Đại thừa, tuệ Phật không thể nghĩ bàn;
Vỗ về soi chiếu chúng sinh, khuyên họ theo thừa vô thượng này.
Xét hết thảy các đạo, thừa này là tôn quý nhất;
Như thế nơi thừa ấy, đều hiểu rõ mọi điều học.
Giả sử hết thảy mọi người, không ai đo lường hạn được thừa này;
Chúng ta theo Đại thừa, lắng nghe xét kỹ để cứu quần sinh.
Người lập chí theo Đại thừa, ví như hư không;
Chưa từng có tham dâm, đối với chúng sinh không bám chấp.
Hư không không có bờ hạn, không có sắc, không thể thấy;
Đại thừa cũng như thế, vô hạn, không có lậu.
Giả sử hết thảy mọi người, đều chí học theo thừa này;
Nhận dùng cũng như thế, thừa này là đặc biệt thù thắng.
Nếu trong trăm nghìn kiếp, người tu theo thừa này;
Khen ngợi đức cũng không thể hết, công phúc của Đại thừa.
Thì bỏ được mọi chướng ngại, sáng suốt thông đạt, được tự tại.
Giả sử với kinh tôn quý này, có người giữ gìn kệ này;
Trọn không đọa vào ác thú (các đường dữ: địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh), về sau được tự do.
Ở trên trời hay nhân gian, kính kinh này cũng như thế;
Ta sẽ trao lời thụ ký (lời Phật báo trước người ấy sẽ thành Phật), khiến đều được đạo Phật.
Nếu ai nghe kinh này, rốt cuộc không sợ hãi;
Những người ấy có chính pháp, thì đứng vững nơi kinh điển chân chính.
Thì là chuyển pháp luân (quay bánh xe pháp: truyền giảng chính pháp), trụ nơi kinh này như thế.
Hết thảy ai suy nghĩ về kinh, thì lui ra khỏi sinh tử;
Thì gần với Đẳng Chính Giác (giác ngộ chân chính trọn vẹn của Phật), giữ kinh này như thế.
Người giữ gìn kinh này, thì có sức dũng mãnh lớn;
Hàng phục quân binh của ma, tiến mạnh đến tuệ vô cực.
Như Phật Định Quang (tức Phật Nhiên Đăng, vị Phật thuở xưa đã thụ ký cho Phật Thích Ca) thụ ký cho người được pháp nhẫn (sự an nhẫn khi chứng biết các pháp vốn không sinh);
Người kính trọng kinh này, ta cũng sẽ thụ ký cho.
Chư Phật không do đâu sinh ra, cứu đời, che chở, rống tiếng dạy và dẫn đường;
Nếu ai giảng kinh này, thì là làm Phật sự (việc của Phật: giáo hóa, cứu độ chúng sinh).
Khi Phật nói kệ này, phân biệt chỗ hướng đến của hạnh âm thanh, mười nghìn thiên tử (các vị trời) phát tâm cầu đạo vô thượng chính chân (đạo giác ngộ cao nhất, chân chính, tức quả Phật); hai nghìn Bồ Tát được bất khởi pháp nhẫn (sự an nhẫn vững vàng khi chứng biết các pháp vốn không sinh khởi); một nghìn tỳ kheo (người xuất gia đã thọ giới đầy đủ) lậu tận ý giải (dứt sạch phiền não, tâm được giải thoát); ba vạn hai nghìn người xa lìa bụi nhơ, được pháp nhãn (con mắt thấy rõ chân lý) sinh khởi.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video