Thiên 3 — Phẩm 3: Phân biệt lời pháp

 Phẩm thứ ba: Phân biệt lời pháp.

 Bấy giờ Bồ-tát (người tu hành phát nguyện cầu thành Phật để cứu độ hết thảy chúng sinh) Minh Võng nói với Phạm thiên (vị trời ở cõi sắc, cõi đã lìa ham muốn) Trì Tâm: "Ngài đã hỏi những nghĩa tôn quý nhiệm mầu, hợp lẽ, hiểu rõ đường lối phương tiện (cách khéo léo tùy người mà dạy) của Bồ-tát, và Phật đã phân biệt giảng nói. Vậy thế nào là Bồ-tát có điều hỏi mà ứng thuận (phù hợp với lẽ chân thật) với nghĩa lý?"

 Trì Tâm đáp: "Đối với cái 'ta' mà giữ lòng bình đẳng để hỏi, là hỏi thuận nghĩa lý. Đối với những việc người khác làm và giữ gìn mà bình đẳng để hỏi, là ứng thuận. Đối với hình tướng của các pháp (mọi sự vật, hiện tượng) mà bình đẳng để hỏi, là ứng thuận. Lại nữa, Minh Võng, không chấp cái 'ta' là bình đẳng, không chấp người khác là bình đẳng, không chấp pháp là bình đẳng, đó là ứng thuận. Hỏi về sự sinh khởi, hỏi về sự diệt tận, hỏi về chỗ trú, là ứng thuận. Nếu hỏi rằng pháp không có sinh khởi, cũng không có diệt tận, cũng không có hành tướng của chỗ trú, là ứng thuận. Nếu hỏi về lòng ham muốn trần lao (phiền não làm nhọc nhằn, nhơ bẩn tâm như bụi) của người khác, hoặc hỏi về tranh cãi và điên đảo (cái thấy lộn ngược, trái với sự thật), là ứng thuận. Hỏi về sinh tử (vòng sinh ra rồi chết đi mãi không dứt), hỏi về việc vượt qua sinh tử, hỏi về vô vi (cái không do nhân duyên tạo thành, không sinh không diệt, tức Niết-bàn), là ứng thuận. Không hỏi về trần lao, cũng không hỏi về điên đảo, cũng không hỏi về sinh tử, cũng không hỏi về vượt sinh tử, cũng không có Nê-hoàn (Niết-bàn: sự tắt hết phiền não, giải thoát hoàn toàn), là ứng thuận. Vì sao? Người quán xét các pháp thì cũng không (chấp) vắng lặng, không (cần) trừ bỏ cấu bẩn của dục, điên đảo, sinh tử hay vô vi; đó là ứng thuận.

 "Hỏi về điều đạt được, là ứng thuận. Nếu lại hỏi về việc có điều chứng ngộ, hoặc có lúc nhất định mà trừ đoạn được điều gì, hoặc có điều tu hành, là ứng thuận. Nếu không hỏi về điều đạt được hay chứng ngộ, các tưởng niệm không gắn với thời điểm nhất định, không vướng mắc gì, không có ý tưởng trừ đoạn, cũng không thấy có tu hành, là ứng thuận. Vì tất cả mà nêu câu hỏi, tâm không vướng mắc, ý không chấp vào câu hỏi, là ứng thuận.

 "Nếu có người hỏi rằng: 'Đây là các đức lành, là hợp lẽ; đây là điều bất thiện, là không hợp lẽ; đây là việc thế tục, đây là việc vượt khỏi thế gian; đây là việc có tội, đây là việc không tội; đây là các lậu (phiền não rỉ chảy làm tâm ô nhiễm), đây là có, đây là không có' — người hỏi theo hai bên như vậy, chấp vào tất cả những điều ấy, là không ứng thuận. Không có hai bên, không thấy hỏi theo hai bên, là ứng thuận. Nếu có người nhìn chư Phật thấy có nhiều sai khác, (mà cho) là ứng thuận (?); chấp pháp có nhiều sai khác, là ứng thuận (?); Thánh chúng có nhiều sai khác, là ứng thuận (?); chúng sinh có nhiều sai khác, cõi nước có nhiều sai khác, là ứng thuận (?); các thừa (con đường tu) có nhiều sai khác mà không tưởng có sai khác, là ứng thuận. Pháp không thuộc về ai, không có sai khác, mà hỏi về một nghĩa duy nhất, là ứng thuận. Tất cả pháp đều ứng thuận; tất cả pháp đều không ứng thuận."

 Minh Võng lại hỏi: "Thưa Phạm thiên, thế nào là tất cả các pháp đều ứng thuận, và tất cả các pháp đều không ứng thuận?" Đáp: "Người biết phân biệt thì tất cả các pháp đều ứng thuận. Nếu đối với pháp của tâm mà tâm ấy cố sức bám vào, thì không ứng thuận (?). Thấy tất cả pháp, tướng của các pháp đều vắng lặng, trống không, không có gì, là ứng thuận. Không ưa thích (chấp vào) pháp vắng lặng, là ứng thuận. Việc chuyên tâm này là điều nên làm; còn chỗ nào có kiêu mạn, có tạo tác, thì người làm như vậy cũng (phải xét là) ứng thuận hay không (?)."

 Lại hỏi: "Thế nào là quán sát các pháp?" Đáp: "Thấy tự tính của mình vốn vắng lặng, ở nơi bờ lìa dục, đó là quán sát các pháp." Lại hỏi: "Thưa Phạm thiên, ít có hạng người nào hiểu rõ mà không ứng thuận, chưa lìa dục mà thuận theo nghĩa của đạo chăng?" Đáp: "Này Minh Võng, có nhiều thiện nam tử, thiện nữ nhân (người con trai, con gái dòng dõi tốt lành) chưa lìa bờ dục mà thuận theo pháp nghĩa của đạo một cách ứng thuận, khiến người đã vào và người sắp vào (đạo) — nhưng nơi người ấy không có việc vào pháp trí tuệ, cũng không có gì để được, cũng không có người, cũng không có ai sắp vào. Vì sao? Đấng Đại Bi Thế Tôn há chẳng từng nói: 'Ai nghe pháp Phật nói, nếu tinh tấn (siêng năng tu tập) thì nên đúng như lời mà vâng làm; rốt cuộc không trở về chỗ cũ (?), không có gì để được.' Không quay về chỗ nào thì không còn sinh tử, cũng không đến Nê-hoàn. Vì sao? Điều Thế Tôn hiểu rõ là không có sinh tử, cũng không có Nê-hoàn."

 Lại hỏi: "Thưa Phạm thiên, Phật không vượt nghiệp sinh tử mà lại nói pháp sao?" Đáp: "Thế Tôn há có tự nói rằng 'Ta vượt qua sinh tử' chăng?" Đáp: "Không." "Vì vậy, thiện nam tử, Phật Thế Tôn không bỏ sinh tử, không cầu Nê-hoàn. Nếu có ý tưởng về sinh tử và Nê-hoàn thì không vượt được cả hai. Nơi Ngài không có sinh tử, thì vượt cái gì? Cũng không được Nê-hoàn. Vì sao?" "Chẳng phải là đem sinh tử bình đẳng mà đến Nê-hoàn sao?" Phạm thiên đáp: "Cũng không có sinh tử, cũng không có Nê-hoàn."

 Khi ấy Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, tức Phật) khen Phạm thiên Trì Tâm: "Lành thay, lành thay, Phạm thiên! Nếu muốn nói điều gì thì nên nói như thế; đó mới thật là nói." Khi nói lời ứng thuận này, hai nghìn Tỳ-kheo (tăng sĩ nam xuất gia) lậu tận ý giải (dứt sạch phiền não, tâm được giải thoát hoàn toàn). "Này Phạm thiên, không còn có được sinh tử, cũng không có Nê-hoàn. Như Lai (danh hiệu của Phật, bậc đến từ chân lý như thật) nói ra để chỉ bày rằng có sinh tử, nhưng không có ai trôi lăn xoay vần trong đó, cũng không có diệt độ (vào Niết-bàn), cũng không có gì phải lo, cũng không thấy có người nào diệt độ. Nếu Phạm thiên (hay ai) hiểu vào nghĩa này, thì nơi người ấy không có pháp sinh tử, không có pháp Nê-hoàn."

 Bấy giờ trong hội chúng có năm trăm Tỳ-kheo liền từ chỗ ngồi đứng dậy lẳng lặng bỏ đi, nói rằng: "Chúng ta ở trong đạo này tu phạm hạnh (đời sống trong sạch, giữ giới) cho thanh tịnh, trong lòng tự nghĩ sẽ được diệt độ; vậy mà lại không có ai được diệt độ. Thế thì uổng công chí cầu học đạo này sao? Làm sao thành trí tuệ được?"

 Khi ấy Bồ-tát Minh Võng bước tới bạch Phật: "Thưa vâng, bạch Thế Tôn, nếu có ai muốn cho pháp có sinh khởi, thì đối với người ấy Phật không xuất hiện; người ấy không vượt qua được nạn sinh tử. Bạch Thiên Trung Thiên (trời trong các trời, danh hiệu tôn xưng Phật), (đó là) vì họ cầu thấy Nê-hoàn. Bạch Thiên Trung Thiên, cái gọi là Nê-hoàn là trừ bỏ mọi tưởng niệm, cũng không vội vã cầu mong; đối với trí thông suốt mọi điều thì đó là chỗ khác biệt (?). Nếu những Tỳ-kheo này hiểu như vậy thì tức là tự dối mình. Bạch Thiên Trung Thiên, họ xuất gia trong chính pháp và giới luật mà lại rơi vào tà kiến của ngoại đạo (các đạo ngoài Phật giáo), đem chí muốn thấy chỗ Nê-hoàn (như một vật có thật), ví như (tìm) dầu trong hạt mè, (tìm) váng sữa, bơ, đề hồ (tinh chất ngon nhất chế từ sữa) trong sữa (?). Nếu cho rằng diệt hết các pháp, Thế Tôn mãi mãi diệt độ, thì sự mãi mãi diệt độ ấy, con cho là rất kiêu mạn. Bạch Thiên Trung Thiên, người tu hành thì không có gì để tu; người đạt đến bình đẳng thì rốt cuộc không tạo lập pháp sinh khởi hay diệt tận, cũng không có mong cầu. Người muốn được pháp thì cũng không bình đẳng."

 Rồi Bồ-tát Minh Võng nói với Phạm thiên Trì Tâm: "Phạm thiên nói điều này, năm trăm Tỳ-kheo nghe pháp liền đứng dậy lẳng lặng bỏ đi. Ngài đã biết ý hướng của bọn họ, sao không làm cho họ vào pháp, khiến họ tin ưa, được thoát khỏi lưới các kiến chấp?" Trì Tâm đáp: "Thiện nam tử, dù ông đi đến các cõi Phật nhiều như cát sông Hằng, trải bao kiếp (khoảng thời gian dài vô cùng) tìm cầu cũng không thể lìa được (cái không ấy); pháp như vậy cũng không có lối nào thoát ra khỏi. Ví như người ngu sợ hư không, bèn chạy trốn, nhưng đến đâu cũng không lìa được hư không. Các Tỳ-kheo này cũng vậy: dù có đi xa không thể kể xiết, thì tướng không (các pháp vốn rỗng không) vẫn tự nhiên như thế, tướng vô tướng (các pháp không có hình tướng cố định) cũng tự nhiên như thế, tướng vô nguyện (không còn gì để mong cầu, nắm bắt) cũng tự nhiên như thế. Lại như có người thứ hai đi tìm hư không, khắp tám phương trên dưới muốn có được hư không, trong lòng tự nghĩ: 'Ta muốn được hư không, ta muốn được hư không', đi đến đâu cũng vậy; miệng tự nói hư không mà không biết hư không, thân đi trong hư không mà không thấy hư không. Cũng thế, thiện nam tử, các Tỳ-kheo này cầu diệt độ, đang ở trong Nê-hoàn mà vẫn đi cầu diệt độ, không hiểu chỗ mình đã vào. Vì sao? Cái gọi là 'được diệt độ' chỉ là tên gọi giả đặt mà thôi. Như hư không, người đi trong hư không, dạo trong hư không, thì lời nói cũng là không; Nê-hoàn cũng chỉ là lời gá đặt mà thôi."

 Bấy giờ năm trăm Tỳ-kheo nghe lời ấy, lậu tận ý giải, đạt được thần thông (năng lực siêu phàm do tu tập mà có), mỗi người đều khen rằng: "Thưa vâng, bạch Thế Tôn, tất cả các pháp đều đã diệt độ. Nếu có người cầu diệt độ thì đối với người ấy Phật không ra đời. Bạch Đại Thánh, chúng con không phải phàm phu, cũng không phải hàng còn phải học, cũng không phải hàng không còn phải học (bậc đã tu xong); không sinh tử, không Nê-hoàn, không có pháp diệt độ. Vì sao? (Vì đối với) trí thông suốt mọi điều, chúng con đã lìa mọi trí tuệ về đạo có được (?), mà khởi các pháp của Phật."

 Khi ấy Tôn giả Xá-lợi-phất (đệ tử của Phật, nổi tiếng trí tuệ bậc nhất) nói với các Tỳ-kheo: "Các vị đã được lập nên, vào trí tuệ này mà tự được lợi ích rồi chăng?" Đáp: "Chúng tôi đã vào, ở trong trần lao mà không có gì để làm." Lại hỏi: "Vì sao nói vậy?" Các Tỳ-kheo đáp: "Thưa Xá-lợi-phất, nếu (cố) đoạn trần lao thì lại rơi vào bụi dục, (và nếu) không mong diệt độ (?)... Vì lẽ đó, chúng tôi nói rằng đã được vào, ở trong trần lao mà không có gì để làm." Xá-lợi-phất nói: "Lành thay, lành thay, thiện nam tử! Nên ngợi khen địa vị ruộng phước (chỗ để chúng sinh cúng dường mà sinh phước) mà các vị đã đứng vững." Các Tỳ-kheo đáp: "Thưa Xá-lợi-phất, ngay cả Thế Tôn đối với ngài cũng chẳng phải ruộng phước thanh tịnh, huống chi chúng tôi mà là thanh tịnh sao?" Lại hỏi: "Lời ấy nghĩa là sao?" Các Tỳ-kheo đáp: "Phật biết rằng gốc của pháp giới (toàn thể các pháp) vốn đều thanh tịnh."

 Bấy giờ Phạm thiên Trì Tâm bạch Thế Tôn: "Thưa vâng, bạch Thế Tôn, thế nào là bậc chúng hựu (bậc ban phước, làm chỗ nương cho mọi người) của thế gian?" Phật bảo Phạm thiên: "Là người không bị pháp thế gian (những điều đời thường xoay chuyển lòng người: được, mất, chê, khen, danh, không danh, khổ, vui) mê hoặc, không vướng (?) vào pháp thế gian." Lại hỏi: "Bạch Thế Tôn, thế nào là trọn vẹn việc làm bậc chúng hựu thanh tịnh?" Đáp: "Vì đối với các pháp không thọ nhận gì." Lại hỏi: "Ai là ruộng phước của thế gian?" Đáp: "Là người không đánh mất Phật đạo." Lại hỏi: "Thế nào là bạn lành của chúng sinh?" Đáp: "Là người không bỏ hết thảy mọi người." Lại hỏi: "Ai là người biết đền ơn Như Lai?" Đáp: "Là người không trái nghịch, nghi ngờ lời dạy của Phật." Lại hỏi: "Thế nào là phụng sự Như Lai?" Đáp: "Là hiểu rõ bờ không sinh khởi." Lại hỏi: "Thế nào là gần gũi hạnh của Như Lai?" Đáp: "Là thà mất thân mạng chứ không phạm giới cấm." Lại hỏi: "Thế nào là cung kính Như Lai?" Đáp: "Là người tu hành biết gìn giữ các căn (các giác quan: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý)." Lại hỏi: "Thế nào là giàu có lớn ở thế gian?" Đáp: "Là đầy đủ bảy báu (bảy của báu của bậc thánh: lòng tin, giữ giới, biết hổ thẹn với mình, biết hổ thẹn với người, học rộng, bố thí, trí tuệ)." Lại hỏi: "Thế nào là người biết đủ ở đời?" Đáp: "Là người đã được trí tuệ vượt khỏi thế gian." Lại hỏi: "Thế nào là hiểu rõ?" Đáp: "Là đối với ba cõi (cõi dục còn ham muốn, cõi sắc có hình sắc vi tế, cõi vô sắc không còn hình sắc) không mong cầu gì." Lại hỏi: "Thế nào là người khuyên răn thế gian?" Đáp: "Là người đã dứt hết mọi trói buộc." Lại hỏi: "Thế nào là sống ở đời mà an ổn?" Đáp: "Là người không tham, không nhận giữ của cải." Lại hỏi: "Thế nào là không tham?" Đáp: "Là không có ấm cái (những thứ che lấp tâm: tham muốn, giận dữ, hôn trầm uể oải, xao động hối hận, nghi ngờ)." Lại hỏi: "Thế nào là lìa ấm cái?" Đáp: "Là bỏ lục nhập (sáu chỗ tiếp xúc giữa giác quan và đối tượng: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý) mà cũng không có gì để bỏ." Lại hỏi: "Thế nào là đã vượt qua (?)?" Đáp: "Là hiểu rõ trí tuệ của đạo."

 Lại hỏi: "Thế nào là Bồ-tát làm thí chủ (người chủ việc bố thí)?" Đáp: "Là khuyên dạy hết thảy chúng sinh vào tâm trí thông suốt mọi điều." Lại hỏi: "Thế nào là giới cấm?" Đáp: "Là không bỏ đạo tâm (tâm cầu giác ngộ)." Lại hỏi: "Thế nào là nhẫn?" Đáp: "Là thấy tâm diệt tận." Lại hỏi: "Thế nào là tinh tấn?" Đáp: "Là tìm tâm mà không thấy chỗ ở của nó." Lại hỏi: "Thế nào là nhất tâm (tâm chuyên một, thiền định)?" Đáp: "Là tâm dừng nghỉ." Lại hỏi: "Thế nào là trí tuệ?" Đáp: "Là đối với tất cả các pháp không có âm thanh (không vướng vào lời nói tên gọi)." Lại hỏi: "Thế nào là Bồ-tát thực hành từ (lòng thương, muốn đem vui cho người)?" Đáp: "Là không chạy theo mọi tưởng." Lại hỏi: "Thế nào là Bồ-tát thực hành bi (lòng xót thương, muốn cứu khổ cho người)?" Đáp: "Là không có niệm tưởng về các pháp." Lại hỏi: "Thế nào là Bồ-tát thực hành hỷ (vui theo niềm vui của người)?" Đáp: "Là không chấp cái 'ta'." Lại hỏi: "Thế nào là Bồ-tát thực hành hộ (tâm buông xả, bình đẳng che chở)?" Đáp: "Là không chấp tưởng người và ta." Lại hỏi: "Thế nào là Bồ-tát lập lòng tin rộng lớn vững chắc?" Đáp: "Là không bỏ sự trong trắng của các pháp." Lại hỏi: "Thế nào là Bồ-tát học rộng nghe nhiều mà an trụ trong không?" Đáp: "Là không nương vào mọi âm thanh." Lại hỏi: "Thế nào là tàm (biết hổ thẹn với chính mình)?" Đáp: "Là hiểu rõ và trừ bỏ (phiền não) ở bên trong." Lại hỏi: "Thế nào là quý (biết hổ thẹn với người)?" Đáp: "Là không tập theo việc bên ngoài." Lại hỏi: "Bạch Thế Tôn, thế nào là Bồ-tát vào khắp nơi, không chỗ nào không vào?" Bấy giờ Thế Tôn dùng kệ (thơ tóm ý giáo pháp) đáp rằng:

 Thân thanh tịnh, không phạm các điều ác; lời miệng thanh tịnh,

 thường nói lời chí thành; giữ ý thanh tịnh, thường thực hành lòng từ;

 đó gọi là Bồ-tát vào khắp, không chỗ nào không vào. Theo tu hạnh từ,

 không nương nhiễm bụi trần; chuyên làm hạnh bi, không giận dữ làm hại;

 thêm lòng nhân hậu che chở, không có ngu si; đó gọi là Bồ-tát

 vào khắp, không chỗ nào không vào. Dù đi trong xóm làng, hay ở chỗ vắng vẻ cũng vậy,

 nơi huyện ấp, chỗ yên tĩnh, giữa hội chúng đều không khác; chưa từng sai mất

 oai nghi lễ tiết; đó gọi là Bồ-tát vào khắp, không chỗ nào không vào.

 Đều tin khắp chính pháp của chư Phật, lại thường vui thích

 kinh điển về vô ngã (không có cái "ta" thật sự), vui với Thánh chúng, với nghĩa không có gì để nắm giữ;

 đó gọi là Bồ-tát vào khắp, không chỗ nào không vào. Thoát khỏi lòng ham muốn sắc dục,

 (mà) không thấy có điều mình làm (?); vượt qua giận dữ mà cũng không có gì để vượt;

 hiểu rõ chỗ quy về của mọi hạnh; đó gọi là Bồ-tát

 vào khắp, không chỗ nào không vào. Cũng không vướng chấp vào dục giới (cõi còn ham muốn),

 cũng không đứng ở sắc giới (cõi có hình sắc vi tế), không chấp vô sắc giới (cõi không còn hình sắc),

 tất cả đều như vậy; đó gọi là Bồ-tát vào khắp, không chỗ nào không vào.

 Tin ưa rằng các pháp tất cả đều không; thế nhưng chúng sinh

 rong ruổi theo suy tưởng, vì thế không dứt hết các lậu (phiền não rỉ chảy làm tâm ô nhiễm);

 đó gọi là Bồ-tát vào khắp, không chỗ nào không vào. Dùng phương tiện hiểu rõ

 thừa Duyên giác (con đường tự quán nhân duyên mà giác ngộ), dùng âm thanh (lời dạy, tức thừa Thanh văn) chỉ bày mà giáo hóa;

 đối với Đại thừa (con đường cứu độ khắp chúng sinh để cùng thành Phật) của Phật không đâu không thông đạt; đó gọi là Bồ-tát

 vào khắp, không chỗ nào không vào. Biết rõ tất cả chỗ nên đến,

 chưa từng làm trái lời dạy của bậc Dẫn Đường (Phật); thường giữ tâm bình đẳng

 với kẻ ghét người thương; đó gọi là Bồ-tát vào khắp, không chỗ nào không vào.

 Chưa từng tưởng nhớ các pháp quá khứ; vị lai và hiện tại

 cũng đều như vậy; đi đứng ở mọi nơi không nương không chấp;

 đó gọi là Bồ-tát vào khắp, không chỗ nào không vào.

 Bấy giờ Phạm thiên Trì Tâm bạch Thế Tôn: "Thế nào là Bồ-tát vượt khỏi pháp thế gian, không ở trong pháp thế gian, mà hiện vào thế gian để cứu độ chúng sinh; ở trong pháp thế gian mà chỉ bày sự bình đẳng của thế gian; nhân duyên với pháp thế gian mà dạo trong đời; dù ở trong đời mà không phá hoại pháp thế gian, không đánh mất pháp của đạo?" Bấy giờ Thế Tôn liền nói kệ đáp Trì Tâm:

 Ta nói thế gian là năm ấm (năm nhóm hợp thành con người: thân thể, cảm thọ, tưởng, ý chí tạo tác, nhận biết); đối với đời không vướng mắc;

 vì không tham đắm thế gian, nên không (cần) bỏ pháp thế gian.

 Bồ-tát hiểu rõ điều ấy, biết thế gian vốn tự nhiên như vậy;

 các ấm không có gốc thật, nên không vướng pháp thế gian.

 Có lợi hay không lợi, được khen hay bị chê,

 có danh hay không danh, khổ hay vui — đều là pháp của đời.

 Người ấy dùng trí tuệ lớn, dù đi giữa các pháp đời,

 không thấy điều đời tham muốn, đạo tâm không thể lay động.

 Được lợi không vì thế mà vui, mất đi cũng không buồn,

 vững như núi Thái Sơn, không gì lay chuyển được.

 Được khen ngợi hay bị chê bai, chí vẫn thường bình đẳng;

 có danh, không danh, khổ hay vui, vẫn vững trụ trong tâm bình đẳng.

 Biết rõ thế gian vốn tự nhiên, do điên đảo mà khởi lên;

 không sinh trong thế gian, sáng suốt một mình dạo bước.

 Nếu vào trong thế tục, thông hiểu chỗ mình đến;

 vì thế theo tập tục, cứu chúng sinh khỏi khổ.

 Bậc dũng mãnh dù dạo trong đời, ở giữa thế tục như hoa sen (mọc từ bùn mà không nhiễm bùn);

 không phá hoại thế tục, mà phân biệt rõ pháp tính (bản chất chân thật của các pháp).

 Dù đi trong đời, không phân biệt các pháp đời;

 nên dạo giữa đó mà thấu suốt hình tướng thế tục.

 Tướng của đời như hư không, mà cũng không có tướng của chỗ hư không;

 đã hiểu rõ được điều này thì không vướng vào thế tục.

 Theo điều tục lệ các phương hiểu biết, thuận theo đó mà giáo hóa chúng sinh;

 thông suốt thế gian vốn tự nhiên, không phá hỏng tục lệ.

 Nếu không có năm ấm, đó gọi là thế gian tự nhiên;

 người không hiểu rõ thì thường nương vào thế tục.

 Nếu bỏ được các ấm, không khởi, không có gì,

 thì dù hiện ở thế gian, đối với đời không vướng mắc.

 Kẻ không hiểu pháp đời thì hừng hực tranh cãi,

 hư dối không chân thật, thường đứng ở hai bên đối lập.

 Ta chưa từng tranh với đời, cũng không có gì tranh cãi;

 Phật vì lẽ ấy mà phân bày pháp tự nhiên.

 Pháp vốn không có tranh cãi, đó là điều chư Phật nói;

 thông hiểu thế gian bình đẳng, không hư dối mà cũng không (chấp) chân thật.

 Lời đâm thọc hai lưỡi hay lời chân thật, (nếu chấp mà) nhận làm giáo lệnh (?),

 nếu thành điều độc hại, thì chẳng khác gì ngoại đạo.

 Ai xét đúng thật các pháp thì thấy không thật cũng không hư;

 vì thế Thế Tôn nói rằng vượt khỏi đời không có hai pháp.

 Trí tuệ thông đạt về đời của Ta, đó là (thuận theo) pháp tục lệ các phương;

 thì không hư cũng không thật, thấy rõ tội lỗi của đời,

 làm ánh sáng cho đời, đạt được danh tiếng lớn.

 Thế gian mà Phật mở bày thì trong sạch không vết nhơ.

 Nếu có người quán xét thế tục, tự thân thấy được lẽ tự nhiên,

 thì thấy các bậc Đẳng Chính Giác (bậc giác ngộ hoàn toàn chân chính) hiện ở mười phương.

 Biết nhân duyên của các pháp, thì biết các pháp không có tự tính (không tự có thật);

 nếu phân tích được nhân duyên thì hiểu thấu suốt lý của pháp.

 Ai hiểu thấu được pháp thì hiểu rõ được không;

 nếu hiểu biết được không thì nhận ra được bậc Dẫn Đường.

 Nếu phân biệt giảng nói về đời mà tìm nơi âm thanh (?),

 thì dù làm việc thế gian cũng không cùng với thế gian.

 Nếu rơi vào các kiến chấp thì tất cả đều không đạt tới điều này.

 Mượn tên giả mà dạo trong đời, mà không vướng vào việc tục.

 Sau khi Phật diệt độ, ai ưa nhẫn (chấp nhận, an trú) pháp này,

 thì đối với người ấy Phật như đang hiện tiền, (vì đó là) pháp thân (thân chân thật của Phật, chính là chân lý) của bậc Dẫn Đường.

 Nếu giữ gìn pháp như thế thì tức là cúng dường Phật,

 ở đời được tôn quý, là người được bậc Dẫn Đường biết đến.

 Dù ác ma Ba-tuần (vua cõi ma, chuyên phá hoại người tu đạo) cũng không thể thừa cơ hãm hại.

 Nếu ở trong nhân gian mà giảng rộng kinh này,

 thì người ấy có trí tuệ lớn, là chủ bố thí cho tất cả,

 giới cấm đầy đủ, hiểu biết bậc Dẫn Đường là Phật,

 vượt qua bằng sức nhẫn nhục, dũng mãnh bước đi trong tinh tấn,

 sáng suốt ưa thiền định, phân biệt rõ thế gian,

 nói pháp Phật là không, không có pháp nào để chấp. Người nghe được những điều như vậy,

 bậc đại sĩ (Bồ-tát có tâm lớn) ấy chẳng bao lâu sẽ ngồi nơi đạo tràng (chỗ Phật ngồi thành đạo) mà hàng phục ma.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video