Phẩm Vắng Lặng, thứ tám
Lúc bấy giờ, Trì Tâm Phạm Thiên (Phạm Thiên: vị trời làm chủ cõi trời Phạm, một cõi trời thanh tịnh đã lìa ham muốn; Trì Tâm là tên vị ấy) nói với Bồ Tát (người phát nguyện tu thành Phật để cứu độ mọi loài) Phổ Hành: "Này người con nhà dòng dõi (cách kinh Phật gọi người tu một cách kính trọng), ngài lấy hạnh gì làm hạnh?" Đáp: "Điều tôi thực hành là thấy hết thảy pháp hữu vi (mọi sự vật do nhân duyên hợp thành, có sinh ra và mất đi) đều không có gì thật, mà vẫn tùy theo chỗ chúng sinh bám chấp để hành." Lại hỏi: "Hết thảy chúng sinh đều bám chấp vào hữu vi mà hành. Vậy thế nào gọi là hạnh của chúng sinh?" Đáp: "Là theo chỗ hành của các Như Lai (danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc đến từ chân như, đã chứng biết sự thật đúng như nó vốn là)." Lại hỏi: "Xét các Như Lai lấy gì làm hạnh?" Đáp: "Lấy cái hoàn toàn trống không làm hạnh." Lại hỏi: "Chỗ hành của hết thảy phàm phu (người thường chưa giác ngộ) ngu si, với chỗ hành của các Như Lai cũng như nhau sao? Nếu như thế thì cái gì gọi là cảnh giới của Như Lai?" Đáp: "Ngài muốn khiến cái không (tính không: mọi vật đều không có tự thể cố định) có chỗ khác biệt sao?" Đáp: "Không." Đáp: "Thế chẳng phải Thế Tôn (danh hiệu Phật: bậc được cả thế gian tôn kính) đã dạy các pháp đều là không sao?" Đáp: "Đúng vậy." Đáp: "Vì thế hết thảy các pháp không có sai khác. Và hạnh này cũng không có tướng (hình tướng, dấu hiệu để phân biệt). Phạm Thiên nên biết, Như Lai không coi các pháp là nhiều thứ khác nhau."
Khi ấy Trì Tâm Phạm Thiên hỏi Phổ Thủ (tên một vị Bồ Tát, tức Bồ Tát Văn Thù): "Cái gọi là hành thì hành điều gì?" Đáp: "Thực hành bốn phạm hạnh (bốn tâm cao thượng: từ — thương yêu, ban vui; bi — xót thương, cứu khổ; hỷ — vui theo điều lành của người; xả — buông bỏ, đối xử bình đẳng) mới gọi là hành." Lại hỏi Phạm Thiên (?): "Người lấy bốn phạm hạnh làm hạnh, không phải vì ở nơi trống vắng mà gọi là dạo trong cõi vắng lặng (?). Ở bất cứ nơi nào làm việc mà thường tu bốn phạm hạnh, đầy đủ các hạnh, mới là dạo trong cõi vắng lặng. Giả sử, Phạm Thiên, người tu ở nơi nhàn cư, hoặc ở đồng hoang mà thường đầy đủ bốn phạm hạnh, đó mới gọi là dạo trong cõi vắng lặng. Còn nếu ở nơi giảng đường lầu gác, giường tòa bằng vàng tía, đồ trải chồng chất, mà không tu theo bốn phạm hạnh, thì không gọi là dạo trong cõi vắng lặng. Đó là vì không hiểu rõ chỗ mà hạnh dẫn tới."
Lại hỏi: "Lấy hạnh nào làm hạnh thấy bằng trí tuệ?" Đáp: "Là khi người tu thấy không, không thấy có thân." Lại hỏi: "Không thấy cái ta thì là thấy trí tuệ sao?" Đáp: "Đúng vậy, Phạm Thiên. Không thấy cái ta thì thấy trí tuệ. Ví như, Phạm Thiên, có vị vua sáng suốt, hay vị đế vương thánh minh, thì quan lại của ông có trí tuệ và được vua kính trọng. Cũng như thế, cũng như thế, không thấy cái ta mới thấy trí tuệ trong sạch." Lại hỏi: "Ai là người không thấy cái ta?" Đáp: "Là người không có pháp 'ta' và 'của ta'. Hạng người ấy là đầy đủ hết thảy thân (?). Một hạng như vậy gọi là thấy ta (?)." Lại hỏi: "Như điều nay ngài nói, tôi xét ý nghĩa thì: không thấy cái ta tức là thấy Phật. Vì sao? Cái ta vốn tự nhiên như thế, Phật cũng tự nhiên như thế. Thưa Phổ Thủ, Như Lai thấy điều gì?" Đáp: "Lìa cái thấy về ta. Vì sao? Không thấy cái ta thì là thấy pháp; thấy pháp tức là thấy Phật."
Lại hỏi Phổ Thủ: "Nếu thành tựu nhân duyên không có ta thì đạt được bình đẳng chăng?" Đáp: "Phạm Thiên, giả sử thành tựu những việc có hình tướng, há có thể gọi là đạt bình đẳng sao?" Lại hỏi: "Thế nào, Phổ Thủ, phải đạt được gì để đến bình đẳng mà thành tựu?" Đáp: "Không trừ bỏ gì, cũng không chứng đắc gì. Người vâng làm như thế thì đạt được bình đẳng." Lại hỏi: "Tuệ nhãn (con mắt trí tuệ, thấy được thực chất các pháp) thấy điều gì?" Đáp: "Phạm Thiên, tuệ nhãn không thấy gì cả. Tuệ nhãn không thấy hữu vi, cũng không thấy vô vi (cái không do tạo tác, không sinh không diệt). Vì sao? Nghĩ tưởng là hữu vi; không có nghĩ tưởng mới là tuệ nhãn. Bậc sáng suốt thông đạt đã vượt qua mọi dấu vết của mắt. Vì thế là không có gì để thấy."
Lại hỏi Phổ Thủ: "Nếu do nhân duyên của cái ta mà thành tựu bình đẳng (?), thì tỳ kheo (người xuất gia đã thọ giới đầy đủ) do đó không được chứng quả (đạt các bậc giác ngộ) sao?" Đáp: "Phạm Thiên, há có thể khiến người không bình đẳng được chứng quả sao? Không có phương thuốc bình đẳng thì dù có tu theo cũng không được chứng quả. Lìa nghĩ tưởng mới thấy được và đạt được. Nếu ở trong kiêu mạn thì chẳng phải phương thuốc bình đẳng. Dù có kiêu mạn hay không kiêu mạn cũng đều không được điểm ước định (?)." Lại hỏi Phổ Thủ: "Lấy pháp nào làm điểm ước định mà nói là điểm ước định?" Đáp: "Pháp ấy không sinh ra, nay cũng không sinh, về sau cũng không sẽ sinh; đó là điểm ước định của các pháp. Tôi nói điểm ước định là nói điều này." Lại hỏi Phổ Thủ: "Sinh như thế là điểm ước định gì?" Đáp: "Điểm ước định như thế là: cái không sinh thì gọi là sinh. Vượt qua mọi chỗ thấy của các hành, đó gọi là bình đẳng." Lại hỏi: "Bình đẳng là gì?" Đáp: "Cái ta và diệt độ (sự dứt sạch phiền não, ra khỏi vòng sinh tử) bình đẳng, không phải là hai, đó gọi là bình đẳng. Bình đẳng là không nương tựa vào đâu, đó gọi là bình đẳng. Điều được diễn nói đều đặn như nhau, đó gọi là bình đẳng. Không có lợi và không lợi, không có hợp lẽ và không hợp lẽ, đó gọi là bình đẳng. Trừ bỏ hết mọi điều có thể suy nghĩ, đó gọi là bình đẳng."
Khi ấy Thế Tôn khen Phổ Thủ: "Hay thay, hay thay! Ông nói lời ấy thật hay, đúng thật như điều ông nói." Khi nói lời ấy, bảy nghìn tỳ kheo lậu tận ý giải (dứt sạch phiền não, tâm được giải thoát); hai vạn hai nghìn thiên tử (các vị trời) xa lìa bụi nhơ, được pháp nhãn thanh tịnh (con mắt trong sạch thấy rõ chân lý); một vạn tỳ kheo lìa được ái dục; hai trăm trời và người phát tâm cầu đạo vô thượng chính chân (đạo giác ngộ cao nhất, chân chính, tức quả Phật); năm trăm Bồ Tát được bất khởi pháp nhẫn (sự an nhẫn vững vàng khi chứng biết các pháp vốn không sinh khởi).
Bấy giờ Trì Tâm Phạm Thiên thưa Thế Tôn: "Phổ Thủ đồng chân (danh xưng chỉ vị Bồ Tát trong sạch như trẻ thơ) đang làm Phật sự (việc của Phật: giáo hóa, cứu độ chúng sinh)." Phổ Thủ liền đáp Phạm Thiên: "Phật không hề hưng khởi xuất hiện, thì có pháp gì được làm? Nếu không làm pháp gì thì có chỗ nào để ở?" Phạm Thiên lại hỏi Phổ Thủ: "Thế Tôn chẳng phải đã giáo hóa vô lượng người đến diệt độ sao? Ngài chẳng phải đã làm lợi ích cho vô số chúng sinh không thể tính đếm sao?" Đáp: "Phạm Thiên, không có loài người, ngài lại muốn khiến cho có sao?" Đáp: "Không." Đáp: "Phạm Thiên, ngài lại muốn khiến các loại người vật thành tựu được người sao?" Đáp: "Không." Đáp: "Phạm Thiên, ngài lại muốn khiến Như Lai vô ngại, cái vốn không có gì mà khiến nó khởi lên sao?" Đáp: "Không." Đáp: "Vậy loài người nào được Như Lai cứu giúp đến diệt độ?" Đáp: "Thưa Phổ Thủ, pháp ấy không sinh. Xét theo điều nói lúc nãy thì không có sinh tử (vòng sinh ra và chết đi nối tiếp không dứt), cũng không có diệt độ, cũng không có gì đạt được."
Đáp: "Đúng vậy, Phạm Thiên. Như Lai chí chân (bậc đạt đến chân lý tột cùng) không có được sinh tử, cũng không có diệt độ. Lại nữa, Phạm Thiên, những Thanh văn (người nghe lời Phật dạy mà tu để tự giải thoát) được Thế Tôn giáo hóa mà giải thoát, xét nơi họ cũng không có sinh tử, cũng không có diệt độ, thế mới là diệt độ. Này Phạm Thiên, cái gọi là diệt độ chỉ là lời nói theo thói thường, mượn tên gọi mà thôi. Cái gọi là sinh tử cũng là lời nói theo tập tục, chứ không có ai trôi lăn từ đầu đến cuối, cũng không có diệt độ." Phạm Thiên nói: "Thưa Phổ Thủ, ai sẽ chịu tin lời này?" Đáp: "Là người không bám chấp vào các pháp." Lại hỏi Phổ Thủ: "Người có chỗ nương tựa là bám vào điều gì?" Đáp: "Phạm Thiên, người có chỗ nương tựa là bám vào cái hư dối. Giả sử, Phạm Thiên, người thấy chân đế (sự thật chân chính) thì không có kiêu mạn, đối với điều này cũng không ham thích, huống nữa lại nương bám vào cái không sao? Vì thế người thấy chân đế thì không bám chấp. Đã không bám chấp thì không có sinh tử. Đã không có sinh tử thì cũng không lìa sinh tử. Đã không lìa sinh tử, ấy mới gọi là diệt độ."
Lại hỏi Phổ Thủ: "Người diệt độ thì chí cầu điều gì nơi diệt độ?" Đáp: "Phạm Thiên, diệt độ là tên của sự nối tiếp nhân duyên (?). Vì các thức và hành mà có hành của trí tuệ. Các hành lặng lẽ, không do đâu mà có thì không có chỗ trú. Không có chỗ trú ấy mới gọi là diệt độ. Người hành mà không có chỗ trú thì gọi là diệt hẳn. Đó là điểm ước định của đạo (?). Không có gì sinh ra, ấy gọi là Tứ đế (bốn sự thật: khổ, nguyên nhân của khổ, sự dứt khổ, con đường dứt khổ)."
Bấy giờ Bồ Tát Phổ Hành hỏi Phổ Thủ: "Những điều nay nói đều là lời chân thật sao?" Đáp: "Này người con nhà dòng dõi, hết thảy lời nói đều là chân thật." Lại hỏi Phổ Thủ: "Lời nói hư dối, như tiếng vang, như hình bóng, cũng là chân thật sao?" Đáp: "Thật là chân thật. Vì sao? Mọi lời nói đều không có chỗ ở, không có chỗ đứng. Đã được tự tại thì gọi là chân thật. Mọi lời ấy đều chân thật. Các trời, người, và Như Lai chí chân cũng nói lời dạy; xét các lời ấy cũng không phải nhiều thứ, cũng không khác nhau. Vì sao? Mọi điều được nói đều là lời của Như Lai. Hết thảy Như Lai cũng không có chỗ hành, không tiến không lui. Có lời nói, hoặc diễn giảng, cũng đều như vậy: lời dạy chỉ là lời dạy. Vì thế hết thảy lời nói đều là văn tự bình đẳng; lấy văn tự bình đẳng thì có thể đồng nhất mọi văn tự. Đã có thể bình đẳng hết thảy văn tự thì được tự tại, liền có thể bình đẳng; mọi lời nói đều bình đẳng khắp cả."
Lại hỏi Phổ Thủ: "Như Lai chí chân há không phân biệt lời của bậc Hiền thánh (người đã tu chứng, từ bậc hiền đến bậc thánh) và lời không phải của Hiền thánh sao?" Đáp: "Ngài muốn khiến các bậc Hiền thánh dạy bằng văn tự sao? Hay lại muốn khiến Hiền thánh dạy mà không có văn tự sao?" Đáp: "Đúng vậy (?)." Phổ Thủ đáp: "Văn tự của Hiền thánh và văn tự không phải của Hiền thánh có nghĩ tưởng chăng?" Đáp: "Không." Đáp: "Vì thế văn tự không có nghĩ tưởng. Nếu buông bỏ hết thảy nghĩ tưởng, đó gọi là Hiền thánh, không có lời nói. Bậc Hiền thánh không dùng văn tự để nói điều gì. Không có tưởng về người, cũng không có tưởng về pháp. Ví như các nhạc cụ, trống lớn, trống đánh nhịp, nhờ nhân duyên mà có tiếng nhưng không có nghĩ tưởng. Bậc Hiền thánh cũng thế, hiện có nói năng, có lời lẽ mà không bám chấp."
Lại hỏi Phổ Thủ: "Như Lai có dạy: 'Khi tụ họp thì nên làm hai việc: hoặc giảng luận pháp, hoặc như bậc Hiền thánh mà im lặng.' Thưa Phổ Thủ, thế nào là luận pháp? Thế nào là thánh tịch (sự im lặng của bậc thánh)?" Đáp: "Nếu không tranh cãi với Phật, không trái kinh pháp, không làm rối Thánh chúng (đoàn thể các bậc tu hành đã chứng đạo), đó gọi là giảng pháp. Nếu nghĩ về pháp thì: người hướng chí về Phật lìa ham muốn sắc dục; cái gọi là pháp thì vô vi, không hình; cái gọi là Thánh chúng là các bậc Hiền thánh im lặng.
Lại nữa, này người con nhà dòng dõi, siêng năng tu theo bốn ý chỉ (bốn chỗ đặt tâm quán sát: thân, cảm thọ, tâm, các pháp), phân biệt hiểu rõ, đó là luận pháp. Tâm không nghĩ gì đối với hết thảy pháp, đó gọi là Hiền thánh im lặng. Này người con nhà dòng dõi, người siêng năng phân biệt giải nói bốn ý đoạn (bốn sự siêng năng chân chính: ngăn điều ác chưa sinh, dứt điều ác đã sinh, làm sinh điều lành chưa có, tăng trưởng điều lành đã có), đó là luận pháp. Luận về pháp, đối với bình đẳng mà không làm thành bình đẳng, cũng không nắm giữ, thì gọi là thánh tịch. Nếu có ai tu tập giảng nói bốn thần túc (bốn nền tảng của năng lực thiền định: ý muốn, siêng năng, tâm, quán xét), đó là luận pháp. Nếu không có thân, không có lời, không có tâm, thì gọi là thánh tịch. Tu tập giảng giải năm căn, năm lực (năm gốc lành và năm sức mạnh tu tập: tin, siêng năng, nhớ nghĩ chân chính, định, tuệ) thì là luận pháp. Lại nếu không có tiếng, không tin vào pháp (?), thì không có Hiền thánh chọn lựa các pháp; chuyên tinh một ý mà tự đứng vững, bình đẳng thành tựu sự giải thoát gốc (?); đối với các pháp đều tin, mọi điều được nói đều quyết định hiểu rõ mà hành theo trí tuệ, đó gọi là Hiền thánh giải thoát. Theo sự giải thoát của Hiền thánh nơi bảy giác ý (bảy yếu tố giác ngộ: nhớ nghĩ, chọn lựa pháp, siêng năng, vui mừng, nhẹ nhàng an ổn, định, buông xả), thì gọi là luận pháp (?). Quán xét sắc dục một cách bình đẳng, không nâng lên, không hạ xuống, người được hạnh này gọi là thánh tịch. Siêng năng tu tập, hiểu rõ tám thánh đạo (tám con đường chân chính: thấy, nghĩ, nói, làm, sinh sống, siêng năng, nhớ nghĩ, định đều chân chính), đó gọi là luận pháp. Đã thấy chỗ sinh ra của dòng giống (?), ví như chiếc bè (bè dùng để qua sông, qua rồi thì bỏ, không mang theo), không bám vào pháp, không bám vào phi pháp, thì gọi là thánh tịch.
Này người con nhà dòng dõi, biết hiểu rõ chỗ quy về của ba mươi bảy phẩm pháp (ba mươi bảy pháp trợ giúp giác ngộ, gồm các nhóm vừa kể), đó gọi là giảng luận pháp. Nếu ở đây lấy pháp chứng nơi thân thì không lìa thân; thấy pháp thì không lìa pháp; người có thấy mà không có cái thấy gốc; nếu không thấy hai thì không thấy hai; như chỗ thấy của trí tuệ hiện tại thì không có thấy; cái không thấy ấy mới gọi là thánh tịch. Lại nữa, này người con nhà dòng dõi, phân biệt giảng nói mà không coi giống như ta, không coi giống như người khác, không coi giống như pháp (?), đó là luận pháp. Nếu không nắm được pháp, lìa mọi lời dạy bằng văn tự, âm thanh, lời nói, bỏ kiêu mạn, khởi tâm lặng lẽ, tâm vắng lặng, rốt ráo nơi hạnh, đó gọi là Hiền thánh im lặng. Lại nữa, này người con nhà dòng dõi, đối với chúng sinh khác và những người khác, thấy rõ căn tánh của từng người mà phân biệt nói cho họ; dù tâm đang định hay đang tán loạn, các bậc Hiền thánh ấy vẫn là vắng lặng, có chỗ đứng vững mà không rối loạn."
Bấy giờ Bồ Tát Phổ Hành hỏi Phổ Thủ: "Như điều nay ngài luận nói, tôi xét ý nghĩa quy về thì hết thảy Thanh văn và Duyên giác (người tự quán nhân duyên mà giác ngộ, không nhờ thầy, cũng không giáo hóa rộng) đều không có thuyết pháp, không có thánh tịch. Vì sao? Vì họ không thể hiểu rõ căn bản của chúng sinh, không thấu suốt bình đẳng. Lại nữa, Phổ Thủ, ai sẽ được nói là có ý bình đẳng? Ai thuận theo pháp mà trú trong thánh tịch? Nên nói Như Lai là bình đẳng. Chỉ chư Phật Thế Tôn mới có thể hiểu rõ căn bản chúng sinh mà thường chuyên định." Khi ấy Thế Tôn bảo Phổ Thủ: "Thật đúng như người con nhà dòng dõi Phổ Hành nói. Chỉ chư Phật Thế Tôn mới hiểu rõ được mà thôi."
Khi ấy hiền giả Tu Bồ Đề (một đại đệ tử của Phật) thưa Thế Tôn: "Chính con đã trực tiếp nghe Thế Tôn dạy các tỳ kheo: 'Khi họp ngồi thì nên làm hai việc: một là giảng luận kinh điển, hai là theo sự im lặng của bậc Hiền thánh.' Nếu chúng Thanh văn không thực hành được, thì cớ sao Như Lai lại vì các Thanh văn mà nói lời pháp này: nên phân biệt giảng luận kinh điển, nếu không thì Hiền thánh im lặng?" Thế Tôn bảo: "Tu Bồ Đề, ý ông nghĩ sao? Chúng Thanh văn, khi không có ai hỏi, có thể giảng luận và hành sự im lặng của Hiền thánh được không?" Đáp: "Không thể, thưa Thiên Trung Thiên (danh hiệu Phật: bậc trời cao nhất trong các vị trời)." "Vì vậy, Tu Bồ Đề nên quán thế này: hết thảy Thanh văn và Duyên giác đều không có thuyết pháp và sự im lặng của Hiền thánh."
Bấy giờ Phổ Thủ nói với hiền giả Tu Bồ Đề: "Thưa bậc trưởng lão, ngài há biết căn bản chúng sinh mà Như Lai thấy chăng? Ở đây có tám vạn bốn nghìn hạnh được phân biệt giảng nói, ngài có tụng đọc được chăng? Bậc trưởng lão dùng trí tuệ gì để quán sự giải thoát nơi ấy?" Đáp: "Không với tới được." Lại nói: "Ngài có nhập định, có tam muội (trạng thái tâm định vững một chỗ) tên là Quán tâm chúng sinh, trú trong định này thì quán thấy được tâm chúng sinh, tâm mình tâm người đều không bị ngăn ngại chăng?" Đáp: "Không với tới được." Phổ Thủ lại nói: "Này Tu Bồ Đề, Như Lai có nói có tám vạn bốn nghìn hạnh, nhân theo chỗ hành của chúng sinh mà phân biệt giảng nói; hiểu rõ thuốc men chữa trị, nhập chính thọ (an trú đúng đắn) trong tam muội mà không lay động, biết khắp tâm của hết thảy chúng sinh. Vì thế Tu Bồ Đề nên quán như vầy: đây không phải chỗ mà địa vị Thanh văn, Duyên giác có thể với tới.
Này Tu Bồ Đề, có người nặng hạnh dâm dục, nhờ việc quán không mà được giải thoát, Như Lai đều biết; hoặc có người không nhờ quán không. Hoặc có người mang hạnh sân giận, hay thấy lỗi của người, lại nhân sân giận mà được giải thoát, không nhờ tâm từ, Như Lai đều biết. Hoặc có người mang hạnh ngu si, nhân nghe giảng nói mà được giải thoát; hoặc không nhờ thuyết pháp, Như Lai đều biết. Hoặc có người mang hạnh đẳng phần (tham, giận, si ngang nhau), không nhờ hạnh quán không, cũng không nhờ quán mà được giải thoát, không nhờ tâm từ, cũng không do sân hận mà được ra khỏi đời, không nhờ khuyên khen, không nhờ thuyết pháp mà được giải thoát. Lại nữa, Như Lai nhân theo thuyết pháp ứng với căn hạnh, theo loại hình của từng người mà khiến họ được giải thoát, Như Lai đều biết. Vì thế Tu Bồ Đề nên quán như vầy: thiền định của Như Lai và việc giảng nói pháp tôn quý, gọi là thánh tịch."
Khi ấy Tu Bồ Đề nói với Phổ Thủ: "Vì thế Duyên giác không kham nổi việc giảng pháp, không có thánh tịch; chỉ có Bồ Tát đầy đủ pháp này mới giảng nói được và có thánh tịch." Đáp: "Như Lai sáng tỏ những điều Ngài biết, không gì không thông đạt." Thế Tôn bảo Tu Bồ Đề: "Có một tam muội tên là Nhập nhất thiết âm (Vào hết thảy âm thanh), chỉnh đốn được tâm tán loạn. Bồ Tát dùng tam muội này mà chính thọ, hành định, đầy đủ khắp các đức, bình đẳng đủ các hạnh."
Bấy giờ Bồ Tát Phổ Thủ hỏi Bồ Tát Phổ Hành: "Này người con nhà dòng dõi, nói tám vạn bốn nghìn hạnh, tám vạn bốn nghìn kho phẩm pháp, đó gọi là giảng nói kinh pháp. Hiểu rõ hết thảy tưởng, đến định diệt tịch (định dứt hết tưởng và cảm thọ), đó gọi là Hiền thánh im lặng. Lại nữa, này người con nhà dòng dõi, Phật trong một kiếp (đơn vị thời gian cực dài), rồi hơn một kiếp, phân biệt quyết định nghĩa của pháp được nói này, đó gọi là Hiền thánh im lặng."
Bấy giờ Thế Tôn bảo Phổ Hành: "Này người con nhà dòng dõi, về thuở xa xưa, đã qua vô số kiếp không thể tính đếm, không có hạn lượng, không thể nghĩ bàn, khi ấy có Phật hiệu là Phổ Quang Như Lai Chí Chân ra đời. Kiếp ấy tên là Danh Văn, thế giới tên là Ái Kiến. Thế giới Ái Kiến của Phổ Quang Như Lai được mùa, an ổn, lúa gạo rẻ, không tai họa, vui sướng, trời người đông đúc. Cõi Phật ấy lấy mọi thứ báu hợp thành mặt đất, dùng các cây thơm xông hương, mềm mại mịn đẹp như áo quý, đều được trang hoàng bằng hoa sen của các thứ báu. Thế giới Ái Kiến có bốn trăm ức bốn vực thiên hạ (mỗi 'bốn vực thiên hạ' là một thế giới nhỏ gồm bốn châu lục quanh núi Tu Di), mỗi bốn vực rộng ba trăm ba mươi sáu vạn dặm; mỗi thành quách dọc ngang bốn mươi vạn dặm, đều tự nhiên được trang hoàng bằng châu báu. Mỗi thành lớn có hai mươi quận làm phần phụ thuộc, cùng các huyện ấp. Vua của mỗi thành lớn cai quản vô lượng trăm nghìn dân cư. Lại nữa, nhân dân nơi ấy mắt thấy gì cũng chỉ thấy điều tốt đẹp, vui thích, vừa ý, đáng kính. Hết thảy dân chúng đều được định tam muội niệm Phật. Vì thế cõi Phật ấy tên là Ái Kiến (Thấy mà yêu thích). Nếu các Bồ Tát có đến cõi Phật khác thì cũng không ưa thích thế giới khác. Phổ Quang Như Lai nói giáo pháp ba thừa (ba cỗ xe, tức ba con đường tu: Thanh văn, Duyên giác, Bồ Tát); khi vì các Thanh văn giảng nói kinh pháp, lại để tâm rộng giải thích ý nghĩa, thì dạy khởi hai hạnh: tuyên giảng thuyết pháp, và hạnh lặng lẽ của bậc thánh.
Ở thế giới phương Đông có hai Bồ Tát, trú tại cõi Phật của Y Vương Như Lai: một vị tên là Dục Tận (?), một vị tên là Trì Ý. Hai vị đến chỗ Phổ Quang Như Lai, cúi đầu sát đất, đi vòng bên phải ba vòng (lễ nghi tỏ lòng kính Phật), chắp tay đứng. Cõi Phật ấy có tam muội tên là Thanh tịnh phổ thuyết (?). Vì một việc mà cõi ấy tên là Thanh tịnh: nếu Bồ Tát đạt được định này thì buông bỏ mọi tưởng và trần lao (phiền não làm nhơ tâm như bụi bặm, khiến mỏi mệt), liền được ánh sáng của Phật pháp; vì thế thế giới tên là Thanh tịnh. Các pháp quá khứ đều thanh tịnh, các pháp vị lai cũng đều thanh tịnh, các pháp hiện tại cũng đều thanh tịnh. Đây gọi là hai thanh tịnh (?). Sở dĩ gọi là thanh tịnh là nói chân thanh tịnh. Chân thanh tịnh thì không có gì sinh ra, cũng không có thanh tịnh. Sự thanh tịnh ấy là nguồn gốc vốn thanh tịnh, nên gọi là bản tịnh (vốn sẵn trong sạch). Cái vốn thanh tịnh ấy chính là hết thảy pháp. Pháp nào mà vốn thanh tịnh? Không thì vốn tịnh, liền lìa xa hết thảy các pháp; tất cả đều hư dối, vô tưởng (không có tướng để nắm bắt) mà vốn tịnh. Lại nữa, hết thảy pháp nhờ trừ bỏ mọi suy tưởng, các việc tà niệm đều tiêu diệt; vô nguyện (không mong cầu gì) thì vốn tịnh. Hết thảy các pháp là không nên hành theo (?), là không có gì mong cầu, kham nổi sự rốt ráo; vì lìa tự tánh (?) nên có thể là bản tịnh. Đó gọi là bản tịnh sáng tỏ, bản tịnh chiếu sáng. Như sinh tử là tịnh, thì nê hoàn (niết bàn: cảnh giới dứt hết phiền não khổ đau) vốn tịnh cũng như vậy. Như nê hoàn là tịnh, thì hết thảy các pháp vốn tịnh cũng như vậy. Đó gọi là bản tịnh.
Sự sáng tỏ của tâm, này người con nhà dòng dõi, giống như hư không, không có chỗ trú, không có điều mong cầu. Nếu có thể chữa trị trần lao một cách triệt để (?), thì tâm vốn tịnh không có chỗ trú, không có điều mong cầu, liền trừ bỏ được ham muốn của trần lao. Này người con nhà dòng dõi, tâm vốn thanh tịnh, tâm là sáng tỏ, giống như hư không: mây mù khói bụi không làm hại được hư không, cũng không làm hư hoại, cũng không soi chiếu được nó. Hư không vốn tịnh, không gì làm nhơ được, cũng không có trần lao. Đây là lời nói rốt ráo: mãi mãi không bị nhơ, nên gọi là hư không. Nếu suy nghĩ thuận theo đúng lẽ thì: phàm phu ngu dốt nói rằng trần lao khởi lên, nhưng tâm vốn tịnh không có chỗ nào bị nhơ được; vì không thể bị nhơ nên gọi là gốc ngọn thanh tịnh. Vì không bị nhiễm nhơ nên gọi là bản tịnh. Vì thế giải thoát mới thật là giải thoát. Này người con nhà dòng dõi, đó là tam muội 'Thế giới thanh tịnh mà khắp đều vào'. Bấy giờ Thế Tôn vì các Bồ Tát phân biệt giảng nói; nghe tam muội này, tâm họ liền hướng về ánh sáng rực rỡ của pháp.
Khi ấy Bồ Tát Tận Ý thưa Phổ Quang Như Lai: "Con đã từng được nghe, thưa Thiên Trung Thiên; vậy môn 'khắp vào' này nên dùng phương tiện nào để tu hành?" Phổ Quang Phật bảo Bồ Tát Tận Ý: "Các hiền giả đến đây, là những người con nhà dòng dõi, nên hành hai hạnh. Hai hạnh là gì? Một là phân biệt thuyết pháp, hai là hạnh lặng lẽ của Hiền thánh im lặng." Này người con nhà dòng dõi, các Bồ Tát ấy nghe từ Thế Tôn rồi, cúi đầu lễ chân Phật, đi vòng bên phải ba vòng, liền lui ra, rồi đến một nơi dạo chơi khác, ở trong lầu gác biến hóa mà tu theo. Khi ấy có vị Phạm Thiên tên là Thiện Quang, cùng bảy vạn hai nghìn vị trời Phạm, đến chỗ các Bồ Tát, cúi đầu lễ dưới chân. Vừa thấy xong, liền hỏi Bồ Tát: "Này người con nhà dòng dõi, khi Phổ Quang Như Lai tụ hội, có nói rằng các tỳ kheo ngồi cũng nói lời kinh, nên làm hai việc: phân biệt thuyết pháp, và Hiền thánh im lặng không nghĩ gì. Này người con nhà dòng dõi, thế nào là thuyết pháp? Thế nào là Hiền thánh im lặng?"
Bấy giờ Bồ Tát nói với Phạm Thiên Thiện Quang: "Phạm Thiên hãy nghe, tôi xin đáp sơ lược điều ngài hỏi. Như Lai dùng mắt quán xét mà phân biệt giảng nói để vượt đến chỗ vô cực (?)." Này người con nhà dòng dõi, chúng Bồ Tát ấy dùng hai câu này vì hội chúng mà rộng nói ý nghĩa. Khi ấy bảy vạn hai nghìn Phạm Thiên đều phát tâm cầu đạo vô thượng chính chân, được bất khởi pháp nhẫn. Thiện Quang được tam muội Phổ Minh (Sáng khắp). Này người con nhà dòng dõi, các Bồ Tát không thể ngăn được, biện tài vô ngại khởi lên mà hỏi vặn nhau: ai giảng nói pháp, ai Hiền thánh im lặng mà khai diễn giảng nói. Trong bảy vạn sáu nghìn năm, họ tuyên bày hai câu ấy mà phát khởi, vẫn chưa đến được bờ mé của một câu, huống nữa là hai câu.
Khi ấy Như Lai đứng giữa hư không mà nói lời này: "Thôi, này các người con nhà dòng dõi, chớ nói năng mà sinh ra tranh cãi. Nghe các thí dụ và những lời được nói, như tiếng gọi và tiếng vang, nhờ đó mà thoát; liền thuận theo, nhân tiếng vang mà vào. Biện tài có phân biệt là hạnh vô tận, không thể cùng tận. Ta trong khoảng một lần phát ý, cho đến trong một kiếp hay hơn một kiếp, nếu hỏi nghĩa ấy mà khen biện tài của các hiền giả, cũng không thể cùng tận, không đến được bờ mé. Các hiền giả không thể cùng tận trí tuệ biện tài." Lại nữa, về sự vắng lặng, Phật nói: "Vắng lặng, lặng lẽ là không có việc văn tự hay nghĩa lý. Lại không lấy lợi lộc như lợi của sự cúng dường, đó là nghĩa thích đáng (?). Lại điều được cứu giúp thì tâm nghĩ nhớ biết; nghe từ Như Lai mà có hiểu, có nói, thì lúc ấy im lặng." Vì thế, này người con nhà dòng dõi, Bồ Tát trong khoảng một niệm có thể khen nói biện tài được diễn bày trong trăm nghìn kiếp. Hành điều này rồi mới nên nghĩ như vầy. Có Bồ Tát tên là Nguy Nguy Cứu Hộ Tận Ý (?), ở trong nhân gian nói lời này (?): "Xét lại thuở xưa, nơi Phổ Hành, Phạm Thiên và hai Bồ Tát đã vào, há là người khác sao? Chớ nghĩ như thế. Vì sao? Bồ Tát Tận Ý lúc ấy nay chính là Phổ Thủ; Bồ Tát Trì Ý nay chính là Phổ Hành; Phạm Thiên Thiện Quang nay chính là Trì Tâm Phạm Thiên."
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video