Kinh Thắng Tư Duy Phạm Thiên Sở Vấn (Kinh do vị Phạm thiên tên Thắng Tư Duy thưa hỏi), quyển thứ ba
Ngài Tam tạng (bậc thông suốt cả ba kho kinh điển Phật giáo: Kinh, Luật, Luận) Bồ-đề-lưu-chi, người Thiên Trúc (Ấn Độ), dịch vào đời Nguyên Ngụy (tức triều Bắc Ngụy, họ Thác Bạt, sau đổi sang họ Nguyên).
Bấy giờ, Bồ-tát (người tu hạnh lớn, cầu thành Phật để cứu độ mọi chúng sinh) Võng Minh đồng tử (bậc tu hành trong sạch như trẻ nhỏ, không vướng dục nhiễm) nói với Đại Phạm thiên (vị trời làm chủ cõi trời Phạm thiên) Thắng Tư Duy:
"Thiện nam tử (người con trai hiền lành, cách gọi người tu tập với ý kính trọng)! Ngài nói rằng 'chỗ mà mọi phàm phu (người thường chưa giác ngộ) hoạt động, ta cũng hoạt động ở đó'. Nói như vậy thì tôi thấy là có hành tướng (dấu vết, hình tướng của sự hoạt động)."
Phạm thiên đáp: "Thiện nam tử! Nếu tôi có chỗ sinh ra thì mới có hành tướng."
Võng Minh hỏi: "Phạm thiên! Nếu ngài không sinh ra, thì làm sao giáo hóa các chúng sinh?"
Phạm thiên đáp: "Người do Phật hóa hiện ra sinh thế nào, thì tôi sinh như thế ấy."
Bồ-tát Võng Minh nói: "Người do Phật hóa hiện ra thì không có chỗ sinh."
Phạm thiên hỏi: "Vậy có thể thấy được người ấy không?"
Đáp: "Phạm thiên! Nhờ sức của Phật nên thấy được."
Phạm thiên nói: "Thiện nam tử! Sự sinh của tôi cũng như thế, là do sức của nghiệp (những việc làm đã tạo ra, có sức dẫn đến quả báo)."
Bồ-tát Võng Minh hỏi: "Phạm thiên! Ngài có hoạt động trong việc tạo tác nghiệp không?"
Phạm thiên đáp: "Tôi thật không hoạt động trong việc tạo tác nghiệp."
Hỏi: "Phạm thiên! Sao không có nghiệp mà lại nói là do sức của nghiệp?"
Phạm thiên đáp: "Thiện nam tử! Sức của nghiệp như thế nào thì Như (tức chân như, thực tánh vốn như thế, không đổi khác của mọi sự vật) cũng như thế. Hai thứ ấy không ra ngoài Như."
Bấy giờ, Trưởng lão (vị tỳ-kheo lớn tuổi, đức cao) Xá-lợi-phất bạch Phật rằng: "Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, danh hiệu của Phật)! Nếu ai có thể hiểu thấu được giáo pháp mà bậc đại long này (ví bậc đại sĩ có uy lực lớn như rồng) nói ra với ý sâu kín, thì nên biết người ấy được công đức lớn.
Vì sao vậy? Bạch Thế Tôn, được nghe đến tên của bậc thượng nhân (bậc tu hành cao cả) này đã rất khó, huống chi lại được nghe những điều vị ấy nói.
Bạch Thế Tôn, ví như có cái cây không dựa vào đất mà đứng, ở giữa hư không mà vẫn hiện ra rễ, thân, cành, lá, hoa, quả. Bạch Thế Tôn, hành tướng của bậc đại nhân này cũng như vậy: không trụ vào bất cứ pháp nào, mà vẫn thị hiện khắp mười phương, có hoạt động, có sinh ra, có rời bỏ thân, có chết, ở khắp nơi trong các cõi nước của chư Phật đều hiện ra cho thấy, lại còn có trí tuệ, tài biện luận và lòng ưa thuyết giảng như thế.
Bạch Thế Tôn, nếu có thiện nam tử, thiện nữ nhân nào có trí tuệ, nghe được sức tự tại của trí tuệ này, thì ai lại không phát tâm A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề (tâm cầu đạt giác ngộ vô thượng, chánh đẳng chánh giác, tức quả vị Phật)?"
Bấy giờ trong hội có một vị Bồ-tát Ma-ha-tát (Bồ-tát lớn, bậc Bồ-tát đã tu hành lâu dài và có công hạnh lớn) tên là Phổ Hoa, hỏi Trưởng lão Xá-lợi-phất rằng: "Đại đức (bậc có đức lớn, cách gọi tôn kính các vị tỳ-kheo) Xá-lợi-phất! Ngài đã chứng (tự thân thể nghiệm, thấu đạt) pháp tánh (bản tánh chân thật của mọi sự vật) hay chưa chứng? Sao ngài không thể dùng trí tuệ lớn mà thuyết pháp mạnh mẽ, lanh lẹ như thế? Phật nói Đại đức là bậc đứng đầu về trí tuệ trong hàng người có trí. Đại đức, vì sao ngài không hiển lộ sức tự tại về trí tuệ và biện tài như thế?"
Đáp: "Thiện nam tử! Đó là tùy theo sức trí tuệ (của mỗi người). Phật nói tôi là người đứng đầu về trí tuệ trong hàng đệ tử Thanh văn (người tu theo Phật nhờ nghe lời dạy mà giác ngộ, nhắm đến giải thoát cho riêng mình), nên có thể nói ra được (trong giới hạn ấy)."
"Đại đức Xá-lợi-phất! Cảnh giới pháp tánh có nhiều ít hay không?"
Đáp: "Không có."
"Đại đức Xá-lợi-phất! Nếu cảnh giới pháp tánh không có nhiều ít, thì sao ngài lại nói 'đó là tùy theo sức trí tuệ, Phật nói tôi đứng đầu về trí tuệ trong hàng đệ tử Thanh văn, nên có thể nói ra được'?"
Đáp: "Thiện nam tử! Trong hàng Thanh văn, mỗi người tùy theo pháp mình đã đạt được mà nói ra."
"Đại đức Xá-lợi-phất! Cảnh giới pháp tánh mà ngài chứng có tướng hạn lượng không?"
Đáp: "Không có."
"Đại đức Xá-lợi-phất! Nếu vậy, sao ngài lại nói 'tùy theo pháp mình đã đạt được mà nói ra'? Đại đức Xá-lợi-phất, pháp tánh không có tướng hạn lượng thế nào, thì sự chứng cũng như thế; sự chứng như thế nào, thì lời nói cũng như thế. Vì sao vậy? Vì pháp tánh không có tướng hạn lượng."
Xá-lợi-phất nói: "Thiện nam tử! Pháp tánh không phải là cái tướng để chứng."
"Đại đức Xá-lợi-phất! Nếu pháp tánh không phải là tướng để chứng, thì ngài ra ngoài pháp tánh mà được giải thoát chăng?"
Đáp: "Không phải."
"Đại đức Xá-lợi-phất! Vì sao như vậy?"
Đáp: "Thiện nam tử! Nếu ra ngoài pháp tánh mà được giải thoát, thì là phá hoại pháp tánh."
Bồ-tát Phổ Hoa nói: "Vì thế, thưa Xá-lợi-phất, ngài chứng pháp như thế nào, thì pháp tánh cũng như thế."
Xá-lợi-phất nói: "Thiện nam tử! Tôi đến đây là để nghe, không phải để nói."
"Đại đức Xá-lợi-phất! Tất cả các pháp đều nhập vào pháp tánh. Trong pháp tánh ấy, có người nói, có người nghe chăng?"
Đáp: "Không có."
"Đại đức Xá-lợi-phất! Nếu vậy, sao ngài lại nói 'tôi đến để nghe, không phải để nói'?"
Đáp: "Thiện nam tử! Phật dạy có hai hạng người được phước vô lượng: một là người chuyên tâm thuyết pháp, hai là người một lòng lắng nghe và tiếp nhận. Vì nghĩa ấy, ngài Phổ Hoa nên nói, còn tôi nên nghe và tiếp nhận."
"Đại đức Xá-lợi-phất! Khi ngài vào Diệt tận định (một tầng thiền định rất sâu, trong đó mọi cảm thọ và tư tưởng đều tạm ngưng dứt) thì có nghe pháp được không?"
Đáp: "Thiện nam tử! Khi vào Diệt tận định thì không có hai hoạt động (vừa ở trong định vừa nghe) để mà nghe pháp (?)."
"Đại đức Xá-lợi-phất! Ngài có tin rằng các pháp đều có tướng tự tánh vốn đã diệt tận (tự bản chất vốn vắng lặng, không sinh khởi) không?"
Đáp: "Thiện nam tử! Đúng vậy, các pháp đều là tướng tự tánh vốn diệt tận. Tôi tin lời ấy."
Bồ-tát Phổ Hoa nói: "Nếu vậy, thì Xá-lợi-phất thường xuyên, vào mọi lúc, đều không thể nghe pháp. Vì sao vậy? Vì tất cả các pháp luôn luôn là tướng tự tánh diệt tận."
Xá-lợi-phất nói: "Thiện nam tử! Ngài có thể không rời khỏi định (trạng thái tâm lắng yên, chuyên chú vào một đối tượng) mà thuyết pháp chăng?"
Phổ Hoa nói: "Có pháp nào không phải là định chăng?"
Đáp: "Không có."
"Đại đức Xá-lợi-phất! Vì nghĩa ấy, nên biết rằng mọi phàm phu ngu si cũng thường ở trong định."
Xá-lợi-phất nói: "Do định gì mà mọi phàm phu thường ở trong định?"
Đáp: "Do tam-muội (trạng thái thiền định, tâm chuyên nhất không tán loạn) không phá hoại pháp tánh."
Xá-lợi-phất nói: "Thiện nam tử! Nếu vậy thì phàm phu và bậc thánh không có khác biệt."
"Đại đức Xá-lợi-phất! Đúng vậy, đúng vậy. Tôi không muốn khiến phàm phu và bậc thánh có khác biệt. Vì sao vậy? Bậc thánh không đắc được một pháp nào, phàm phu không sinh ra một pháp nào. Cả hai đều không vượt ra ngoài tướng bình đẳng của pháp tánh."
Xá-lợi-phất nói: "Thiện nam tử! Ngài lấy gì làm tướng bình đẳng của pháp tánh các pháp?"
Đáp: "Chính như sự hiểu biết và thấy biết mà Xá-lợi-phất đã đạt được. Đại đức Xá-lợi-phất, ngài có sinh ra pháp của bậc hiền thánh không?"
Đáp: "Không."
"Ngài có diệt pháp của phàm phu không?"
Đáp: "Không."
"Ngài có đắc được pháp của bậc hiền thánh không?"
Đáp: "Không."
"Ngài có thấy pháp của phàm phu không?"
Đáp: "Không."
"Đại đức Xá-lợi-phất! Nếu vậy, ngài dựa vào sự hiểu biết và thấy biết gì mà nói là đắc pháp?"
Đáp: "Thiện nam tử! Há ngài không nghe rằng: cái Như của phàm phu không trí tuệ, chính là cái Như của sự lậu tận (dứt sạch mọi phiền não rỉ chảy làm ô nhiễm tâm) giải thoát; cái Như của sự lậu tận giải thoát, chính là cái Như của Vô dư Niết-bàn (Niết-bàn trọn vẹn, khi bậc giải thoát đã bỏ thân, không còn gì sót lại của sinh tử) đó sao?"
Bồ-tát Phổ Hoa nói: "Đại đức Xá-lợi-phất! Cái Như ấy là Như không khác, Như không đổi, Như không biến, Như không hoại. Nên dùng cái Như ấy mà biết tất cả các pháp."
Bấy giờ, Trưởng lão Xá-lợi-phất bạch Phật rằng: "Thế Tôn! Ví như đám lửa lớn, bất cứ ngọn lửa nào nơi tim đèn nào cũng đều đốt cháy được (?). Cũng như thế, pháp tánh mà các thiện nam tử này nói ra đều có thể đốt sạch mọi phiền não (những trạng thái tâm xấu làm khổ não, như tham, giận, si mê)."
Phật nói: "Xá-lợi-phất! Đúng như lời ông nói, pháp tánh mà các thiện nam tử này nói ra đều có thể đốt sạch mọi phiền não."
Bấy giờ, Bồ-tát Võng Minh đồng tử hỏi Trưởng lão Xá-lợi-phất rằng: "Đại đức Xá-lợi-phất! Phật nói Đại đức đứng đầu về trí tuệ trong hàng người có trí. Trí tuệ ấy là gì mà Xá-lợi-phất đứng đầu trong hàng người có trí?"
Đáp: "Thiện nam tử! Đó là: Thanh văn nhờ nghe tiếng giảng dạy mà hiểu ra, chỉ có một phần nhỏ trí tuệ tự soi xét tướng thân mình. Với trí tuệ ấy, Phật nói tôi đứng đầu về trí tuệ trong hàng đệ tử Thanh văn, chứ không phải đứng đầu về trí tuệ trong hàng Bồ-tát."
Hỏi: "Trí tuệ có phải là tướng hý luận (những lời bàn luận, phân biệt vô ích, không đúng với thực tướng) không?"
Đáp: "Không phải."
Hỏi: "Trí tuệ chẳng phải là tướng bình đẳng sao?"
Đáp: "Phải."
Hỏi: "Nay Đại đức đã chứng trí tuệ bình đẳng, sao lại nói trí tuệ có hạn lượng?"
Đáp: "Thiện nam tử! Xét theo tướng của pháp tánh thì trí tuệ là vô lượng; xét theo mức độ đi vào pháp tánh nhiều hay ít thì trí tuệ có hạn lượng."
Hỏi: "Có pháp nào có tướng vô lượng mà lại nói là có hạn lượng chăng?"
Đáp: "Không có."
Bồ-tát Võng Minh nói: "Nếu vậy, thưa Xá-lợi-phất, sao ngài lại dựa vào hạn lượng mà nói?"
Bấy giờ, Xá-lợi-phất im lặng không đáp.
Bấy giờ, Trưởng lão Đại Ca-diếp nương vào oai thần của Phật mà bạch Phật rằng: "Thế Tôn! Bồ-tát Võng Minh đồng tử này do nhân duyên gì mà có tên là Võng Minh (lưới ánh sáng)?"
Bấy giờ Phật bảo Bồ-tát Võng Minh đồng tử: "Thiện nam tử! Ông hãy hiện ra ánh sáng công đức do thiện căn (gốc lành, những việc thiện đã gieo trồng) của chính mình tạo thành, khiến cho chư thiên, loài người và mọi thế gian đều được vui mừng trong lòng. Những ai có phước đức và thiện căn đã chín muồi sẽ phát tâm A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề."
Bấy giờ, Bồ-tát Võng Minh đồng tử nghe Phật dạy xong, bạch Phật rằng: "Lành thay, Thế Tôn! Con xin vâng lời dạy."
Nói xong, ngài sửa y phục, để trần vai phải, quỳ gối phải xuống đất, liền từ giữa các ngón tay của bàn tay phải, nơi có màng lưới trang nghiêm màu trắng đỏ, phóng ra ánh sáng lớn, chiếu khắp vô lượng vô biên a-tăng-kỳ (con số cực lớn, không thể đếm được) thế giới trong mười phương, thảy đều cùng khắp.
Trong các thế giới ấy, những chúng sinh ở địa ngục (cõi chịu khổ hình nặng nề nhất), loài súc sinh, loài ngạ quỷ (quỷ đói, luôn bị đói khát hành hạ); những người mù, điếc, gù lưng, không tay, không chân, mắc đủ thứ bệnh; những chúng sinh tham lam độc ác; những kẻ ngu si, trần truồng, đói khát; những người bị trói buộc hay bị giam cầm; những người nghèo khổ, xấu xí, già yếu sắp chết, và những kẻ đố kỵ… chịu đủ thứ khổ não; những kẻ keo kiệt tham lam, phá giới, nóng giận, lười biếng, tâm niệm sai lầm, không có trí tuệ, không có lòng tin, ít nghe ít thấy, không biết hổ thẹn với mình, không biết xấu hổ với người, rơi vào lưới tà kiến và nghi ngờ — những chúng sinh như thế gặp được ánh sáng ấy đều được an vui, thảy đều vui mừng.
Không còn một chúng sinh nào bị tham dục, giận dữ, ngu si, kiêu mạn, buồn rầu, lo lắng… mà không được an vui, không vui mừng.
Đại chúng trong hội trước Phật, gồm các Bồ-tát Ma-ha-tát và các vị Thanh văn; chư thiên, loài rồng, dạ-xoa (loài quỷ thần có sức mạnh, đi lại nhanh), càn-thát-bà (thần nhạc ở cõi trời), a-tu-la (loài thần hay ganh ghét, thường đánh nhau với chư thiên), ca-lâu-la (chim thần cánh vàng), khẩn-na-la (thần ca hát), ma-hầu-la-già (thần rắn lớn), loài người và các loài không phải người; tỳ-kheo (người nam xuất gia), tỳ-kheo-ni (người nữ xuất gia), ưu-bà-tắc (người nam tu tại gia), ưu-bà-di (người nữ tu tại gia)… — tất cả đại chúng ấy đều cùng một màu, màu vàng ròng không khác nhau, tức là màu sắc thân của Như Lai (danh hiệu của Phật: bậc từ chân như mà đến).
Lúc ấy, đại chúng trong hội thảy đều như vậy: trong thân an vui, trong lòng vui mừng, giống hệt như Bồ-tát nhập vào tam-muội gọi là "Hỷ lạc thực phát khởi trang nghiêm" (lấy niềm vui trong thiền định làm thức ăn nuôi thân tâm) (?).
Khi ấy đại chúng đều cảm thấy điều hiếm có; mọi người nhìn nhau đều thấy giống như Phật, không khác; không thấy thân Phật cao hơn, thân mình thấp hơn.
Lại do sức ánh sáng của Bồ-tát Võng Minh đồng tử, liền khi ấy, ở phương dưới có bốn vị Bồ-tát từ dưới đất vọt lên, tên là Bồ-tát Nguyện Lực Khởi, Bồ-tát Thắng Hiền, Bồ-tát Trí Nguyệt Quang và Bồ-tát Bất Khả Hàng Phục.
Bốn vị Bồ-tát ấy chắp tay đứng, nghĩ rằng: "Ai là Phật? Ta muốn lễ kính."
Liền nghe tiếng giữa hư không nói: "Đó là do sức ánh sáng của Bồ-tát Võng Minh đồng tử, nên tất cả đại chúng cùng một màu vàng ròng, không khác gì Phật."
Bấy giờ bốn vị Bồ-tát sinh tâm thấy điều hiếm có, nói rằng: "Nay chúng tôi nói lời chân thật: hội chúng này màu sắc không khác nhau thế nào, thì tất cả các pháp cũng như thế."
Rồi phát lời thề: "Nếu lời này của chúng tôi chân thật không hư dối, thì nay Đức Thế Tôn Thích-ca Mâu-ni hãy hiện ra tướng khác lạ, để chúng tôi được thấy mà cúng dường, lễ lạy, phụng sự."
Bấy giờ Phật bảo Bồ-tát Võng Minh đồng tử: "Thiện nam tử! Hãy dừng thần lực này lại. Nay ông đã làm được việc mà Phật làm. Nay ông đã khiến vô lượng chúng sinh an trụ nơi Phật đạo."
Bấy giờ Bồ-tát Võng Minh đồng tử vâng lời Phật dạy, liền dừng thần lực, thu ánh sáng lại. Thu ánh sáng xong, oai nghi và hình sắc của tất cả đại chúng trở lại như cũ, thân không khác trước.
Liền khi ấy, thân tướng của Như Lai hiển hiện trên sư tử tòa (tòa ngồi của Phật, ví Phật như sư tử là vua trong loài thú) như cũ, không khác.
Bốn vị Bồ-tát liền thấy Như Lai, cúi đầu sát chân Phật lễ lạy, rồi nói rằng: "Như Lai Thế Tôn! Cảnh giới trí tuệ của Ngài thật không thể nghĩ bàn; cảnh giới phước đức, thiện căn và sức nguyện của Bồ-tát Võng Minh đồng tử cũng không thể nghĩ bàn. Nhờ công đức ấy mà có thể đem lại cho chúng sinh sự an vui như thế, khiến họ được vui mừng."
Bấy giờ, Trưởng lão Đại Ca-diếp bạch Phật rằng: "Thế Tôn! Bốn vị Bồ-tát này từ đâu đến?"
Bốn vị Bồ-tát nói: "Chúng tôi từ thế giới của Phật ở phương dưới đến đây."
Đại Ca-diếp hỏi: "Cõi nước ấy tên gì? Đức Phật ở đó hiệu là gì?"
Bốn vị Bồ-tát nói: "Cõi nước tên là Hiện Chư Bảo Trang Nghiêm, Phật hiệu là Nhất Bảo Cái, hiện nay đang thuyết pháp."
Đại Ca-diếp hỏi: "Cõi Phật ấy cách đây bao xa?"
Bốn vị Bồ-tát nói: "Phật tự biết điều đó."
Đại Ca-diếp hỏi: "Nay các ngài vì sao đến đây?"
Bốn vị Bồ-tát nói: "Ánh sáng của Bồ-tát Võng Minh đồng tử chiếu đến cõi ấy. Chúng tôi gặp được ánh sáng ấy, liền nghe danh hiệu của Phật Thích-ca Mâu-ni và nghe tên của Bồ-tát Võng Minh đồng tử. Vì thế nay chúng tôi đến đây để thấy Phật Thích-ca Mâu-ni và bậc thượng nhân Võng Minh."
Bấy giờ Đại Ca-diếp liền bạch Phật rằng: "Thế Tôn! Thế giới Hiện Chư Bảo Trang Nghiêm của Phật Nhất Bảo Cái cách đây bao xa?"
Phật nói: "Ca-diếp! Cõi nước ấy cách đây hơn bảy mươi hai lần số cõi Phật nhiều như cát sông Hằng (Hằng hà sa: ví số lượng nhiều vô kể như cát sông Hằng ở Ấn Độ)."
Đại Ca-diếp hỏi: "Thế Tôn! Bốn vị Bồ-tát này từ cõi ấy ra đi, mất bao lâu thì đến đây?"
Phật nói: "Ca-diếp! Chỉ trong khoảng một niệm (khoảng thời gian cực ngắn, bằng một ý nghĩ thoáng qua), các vị ấy biến mất ở cõi kia rồi bỗng nhiên đến đây."
Đại Ca-diếp nói: "Thật hiếm có, Thế Tôn! Ánh sáng của các Bồ-tát chiếu xa, thần thông nhanh chóng, thật rất hiếm có. Nay ánh sáng của Bồ-tát Võng Minh đồng tử chiếu xa, mà bốn vị Bồ-tát này ra đi lại đến nhanh chóng được như thế."
Phật nói: "Ca-diếp! Đúng như ông nói. Sức thần thông của Bồ-tát Ma-ha-tát đi lại nhanh chóng không thể nghĩ bàn, tất cả hàng Thanh văn, Bích-chi-phật (người tự mình giác ngộ nhờ quán xét lẽ nhân duyên, không cần nghe Phật dạy, và không đi giáo hóa rộng rãi) đều không thể sánh kịp."
Bấy giờ, Trưởng lão Đại Ca-diếp hỏi Bồ-tát Võng Minh đồng tử rằng: "Thiện nam tử! Ngài hiện ánh sáng chiếu vào đại hội này, khiến tất cả đều thành màu vàng ròng, là do nhân duyên gì?"
Đáp: "Đại Ca-diếp! Ngài hãy hỏi Thế Tôn, Ngài sẽ nói cho ngài nghe."
Bấy giờ Đại Ca-diếp đem việc ấy bạch Phật. Phật nói: "Ca-diếp! Khi Bồ-tát Võng Minh đồng tử này thành Phật, đại chúng trong hội của vị ấy đều cùng một màu vàng ròng, ai nấy đều tin ưa trí tuệ biết tất cả. Trong cõi Phật ấy cho đến cả tên gọi Thanh văn, Bích-chi-phật cũng không có, chỉ có toàn chúng đại Bồ-tát Ma-ha-tát thanh tịnh."
Trưởng lão Đại Ca-diếp bạch Phật rằng: "Thế Tôn! Nên biết các Bồ-tát sinh về cõi ấy đều giống như Phật."
Phật nói: "Ca-diếp! Đúng như ông nói, các Bồ-tát sinh về cõi ấy thảy đều giống như Phật."
Lúc ấy trong hội có bốn vạn bốn nghìn người nghe xong đều phát tâm A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề. Phát tâm rồi, họ nguyện sinh về cõi ấy, và bạch Phật rằng: "Thế Tôn! Khi Bồ-tát Võng Minh đồng tử thành Phật, chúng con đều sẽ sinh về cõi nước ấy."
Bấy giờ, Trưởng lão Đại Ca-diếp bạch Phật rằng: "Thế Tôn! Bồ-tát Võng Minh đồng tử này đến bao giờ sẽ đắc A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề?"
Phật nói: "Ca-diếp! Ông tự hỏi vị ấy."
Thế là Đại Ca-diếp tự mình hỏi Bồ-tát Võng Minh đồng tử: "Thiện nam tử! Đến bao giờ ngài sẽ đắc A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề?"
Bồ-tát Võng Minh nói: "Đại Ca-diếp! Nếu có người hỏi một người huyễn hóa (người do phép ảo thuật biến hiện ra, không có thật) rằng: 'Đến bao giờ ngài sẽ đắc A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề?', thì người huyễn hóa ấy sẽ đáp thế nào?"
Đại Ca-diếp nói: "Người do huyễn thuật biến ra không có tướng quyết định (không có thực thể nhất định), thì biết nói gì?"
Võng Minh đáp: "Tất cả các pháp cũng đều như thế, không có tướng quyết định. Sao lại hỏi đến bao giờ sẽ đắc A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề?"
Đại Ca-diếp nói: "Người do huyễn thuật biến ra thì lìa tướng của chính mình, không khác, không riêng, không có chí nguyện gì. Ngài cũng như thế sao? Nếu ngài như thế thì làm sao có thể làm lợi ích cho vô lượng chúng sinh?"
Võng Minh nói: "Đại Ca-diếp! A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề chính là tánh của tất cả chúng sinh; tánh của tất cả chúng sinh chính là tánh huyễn; tánh huyễn chính là tánh của tất cả các pháp. Trong pháp ấy, tôi không thấy có lợi ích, cũng không thấy không có lợi ích."
Đại Ca-diếp nói: "Thiện nam tử! Há nay ngài không khiến chúng sinh an trụ nơi bồ-đề (sự giác ngộ hoàn toàn) sao?"
Võng Minh nói: "Bồ-đề của chư Phật có tướng an trụ chăng?"
Đáp: "Không có."
"Đại Ca-diếp! Vì thế tôi không khiến chúng sinh an trụ nơi bồ-đề, tôi cũng không khiến họ an trụ nơi đạo Thanh văn hay đạo Bích-chi-phật."
Đại Ca-diếp hỏi: "Thiện nam tử! Nay ngài hướng đến đâu?"
Đáp: "Chỗ tôi hướng đến chính là hướng đến Như."
Đại Ca-diếp nói: "Như thì không có chỗ hướng đến, cũng không có xoay chuyển."
Võng Minh nói: "Như không có chỗ hướng đến, cũng không có xoay chuyển. Tất cả các pháp đều trụ nơi tướng Như. Vì thế tôi không hướng đến đâu, cũng không xoay chuyển."
Đại Ca-diếp nói: "Nếu tất cả các pháp đều trụ nơi tướng Như, không hướng đến, không xoay chuyển, thì ngài lại làm sao giáo hóa chúng sinh?"
Bồ-tát Võng Minh nói: "Nếu người nào còn khởi nguyện (với ý chấp có chúng sinh để độ), thì người ấy không thể giáo hóa chúng sinh. Nếu người nào còn có sự xoay chuyển đối với pháp, thì người ấy cũng không thể giáo hóa chúng sinh."
Đại Ca-diếp nói: "Thiện nam tử! Há ngài không chuyển chúng sinh ra khỏi thế gian sinh tử (vòng sống chết luân hồi nối tiếp không dứt) sao?"
"Đại Ca-diếp! Tôi còn không thấy có thế gian, huống chi ở trong thế gian mà chuyển chúng sinh."
Đại Ca-diếp nói: "Thiện nam tử! Há ngài không khiến chúng sinh đắc Niết-bàn (cảnh giới dứt sạch phiền não và khổ đau, ra khỏi sinh tử) sao?"
"Đại Ca-diếp! Tôi còn không thấy có Niết-bàn, huống chi giáo hóa chúng sinh khiến họ đắc Niết-bàn."
Đại Ca-diếp nói: "Thiện nam tử! Nếu ngài không thấy có thế gian, cũng không thấy có Niết-bàn, thì vì sao các Bồ-tát lại tu hạnh Bồ-tát? Các ngài vì cứu vô lượng chúng sinh mà tu hành bồ-đề, việc ấy há chẳng phải để diệt độ (đưa ra khỏi khổ, vào Niết-bàn) chúng sinh sao?"
"Đại Ca-diếp! Nếu Bồ-tát thấy có thế gian, phân biệt có Niết-bàn, chấp lấy tướng chúng sinh mà tu hành bồ-đề, thì người ấy không nên gọi là Bồ-tát."
Đại Ca-diếp hỏi: "Thiện nam tử! Nay ngài hoạt động ở chỗ nào?"
"Đại Ca-diếp! Tôi không hoạt động trong thế gian, không hoạt động trong Niết-bàn, cũng không hoạt động với tướng chúng sinh. Đại Ca-diếp, như ngài hỏi 'nay ngài hoạt động ở chỗ nào', thì chỗ hoạt động của người do Phật hóa hiện ra thế nào, tôi hoạt động ở đó như thế."
Đại Ca-diếp nói: "Người do Phật hóa hiện ra thì không có chỗ hoạt động."
"Đại Ca-diếp! Nên biết chỗ hoạt động của tất cả chúng sinh cũng có tướng như thế."
Đại Ca-diếp nói: "Thiện nam tử! Người do Phật hóa hiện ra không có tham, giận, si. Nếu chỗ hoạt động của tất cả chúng sinh đều có tướng như thế, thì tham dục, giận dữ, ngu si của tất cả chúng sinh đi về đâu?"
"Đại Ca-diếp! Nay tôi hỏi ngài, ngài cứ tùy ý đáp tôi. Đại Ca-diếp, nay ngài còn có tham, giận, si không?"
Đáp: "Không có."
Hỏi: "Tham, giận, si ấy đã diệt hết rồi chăng?"
Đáp: "Không phải."
Hỏi: "Nếu nay Đại Ca-diếp không có tham dục, giận dữ, ngu si, mà chúng cũng không bị diệt hết, thì ngài đã đặt tham, giận, si ở đâu?"
Đáp: "Thiện nam tử! Người phàm phu từ chỗ điên đảo (nhận thức sai lệch, thấy trái với sự thật) mà khởi lên vọng tưởng phân biệt, sinh ra tham, giận, si. Trong pháp của bậc hiền thánh, vì khéo biết thực tánh của điên đảo, nên không khởi vọng tưởng phân biệt; vì thế không có tham dục, giận dữ, ngu si."
"Đại Ca-diếp! Ý ngài nghĩ sao? Nếu một pháp từ chỗ điên đảo mà khởi lên, thì pháp ấy là thật hay là hư dối?"
Đáp: "Thiện nam tử! Pháp ấy là hư dối, không phải thật."
Hỏi: "Nếu pháp không thật, có thể làm cho nó thành thật được không?"
Đáp: "Không thể."
Hỏi: "Nếu pháp không thật, thì ngài, Đại Ca-diếp, có muốn tìm thấy tham, giận, si ở trong đó không?"
Đáp: "Không."
Hỏi: "Nếu vậy, thì tham, giận, si ở đâu mà có thể làm nhiễm ô chúng sinh?"
Đáp: "Thiện nam tử! Nếu vậy, thì tất cả các pháp từ xưa đến nay, tự tánh vốn lìa tướng tham, giận, si."
Bồ-tát Võng Minh nói: "Đại Ca-diếp! Vì thế tôi nói tướng của tất cả các pháp đều như người do Phật hóa hiện ra."
Khi nói pháp này, có bốn vạn bốn nghìn Bồ-tát đắc nhu thuận pháp nhẫn (mức nhẫn tin hiểu và thuận theo lẽ thật của các pháp, là bậc thấp hơn vô sinh pháp nhẫn).
Bấy giờ, Trưởng lão Đại Ca-diếp bạch Phật rằng: "Thế Tôn! Nếu có người được nghe tên của Bồ-tát Võng Minh đồng tử, người ấy sẽ không còn rơi vào ba đường ác (ba cõi khổ: địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh). Nếu có người được thấy thân của Bồ-tát Võng Minh đồng tử, nên biết mọi việc làm của ma (những thế lực phá hoại việc tu hành) không thể ngăn trở người ấy. Nếu có chúng sinh được nghe pháp do Bồ-tát Võng Minh đồng tử nói, các chúng sinh ấy sẽ không rơi vào địa vị Thanh văn, Bích-chi-phật. Nếu được Bồ-tát Võng Minh đồng tử giáo hóa, các chúng sinh ấy đối với đại bồ-đề rốt ráo không còn thối lui. Thế Tôn! Xin Ngài nói về cõi Phật được trang nghiêm bằng công đức thiện căn của Bồ-tát Võng Minh đồng tử."
Phật nói: "Ca-diếp! Bồ-tát Võng Minh đồng tử này, tùy theo vị ấy ở cõi Phật nào, đi đến chỗ nào, đều có thể làm lợi ích cho vô lượng chúng sinh. Ca-diếp, ánh sáng mà Bồ-tát Võng Minh đồng tử phóng ra như thế, ông có thấy không?"
Đáp: "Con đã thấy."
Phật nói: "Ca-diếp! Hạt cải chứa đầy trong tam thiên đại thiên thế giới (một nghìn triệu thế giới hợp thành một cõi lớn) còn có thể đếm được, nhưng những chúng sinh mà ánh sáng của Bồ-tát Võng Minh đồng tử chiếu đến, khiến an trụ nơi A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề, thì không thể đếm được. Ca-diếp, ông nên biết, ánh sáng do Bồ-tát Võng Minh đồng tử phóng ra còn làm lợi ích như thế, huống chi những lợi ích do vị ấy thuyết pháp. Nay ông hãy lắng nghe kỹ, Ta sẽ nói một phần nhỏ về cõi Phật thanh tịnh được trang nghiêm bằng công đức thiện căn của vị ấy.
Ca-diếp! Bồ-tát Võng Minh đồng tử này, qua bảy trăm sáu mươi vạn a-tăng-kỳ kiếp (kiếp: một khoảng thời gian cực kỳ dài) sẽ được thành Phật, hiệu là Phổ Quang Tự Tại Vương Như Lai, Ứng Cúng (bậc xứng đáng nhận sự cúng dường của trời người), Chánh Biến Tri (bậc hiểu biết đúng đắn và cùng khắp mọi pháp); thế giới tên là Tập Diệu Công Đức.
Ca-diếp! Khi Đức Phật ấy đi đến cây bồ-đề (cây mà Phật ngồi dưới gốc để thành đạo), các ma, quyến thuộc của ma, chư thiên và nhân dân trong cõi nước ấy đều đã được quyết định chắc chắn sẽ đạt A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề.
Ca-diếp! Đất trong cõi Phật ấy bằng phẳng như lòng bàn tay, mềm mại, mịn màng, trơn láng như mặt đất nơi an lạc được trải vải Ca-lăng-già (loại vải rất mềm mịn của xứ Kalinga) (?), được trang nghiêm bằng đủ mọi thứ báu. Thế giới ấy không có cả tên gọi ba đường ác, cũng không có tám nạn (tám hoàn cảnh khó gặp Phật, khó nghe pháp). Cõi Phật ấy không có chỗ cao chỗ thấp, không có những thứ dơ bẩn như gạch ngói, sỏi vụn, gai góc, đất đá; được trang nghiêm bằng những hoa sen báu tuyệt đẹp. Những hoa sen ấy đều là báu thật, tỏa ra hương thơm tuyệt diệu. Thế giới ấy dài rộng.
Ca-diếp! Thế giới của Đức Phật ấy có những công đức thù thắng hội tụ như vậy. Đức Phổ Quang Tự Tại Vương Như Lai có rất nhiều, vô lượng chúng Tăng (đoàn thể người tu hành) Bồ-tát, tất cả đều khéo tu vô lượng pháp môn (con đường, phương pháp tu tập), đều đắc vô lượng thần thông tự tại (năng lực siêu phàm, biến hóa không trở ngại), đều dùng ánh sáng trang nghiêm thân mình, đắc đà-la-ni (năng lực ghi nhớ và giữ gìn không quên mọi điều đã nghe), các tam-muội thù thắng và vô ngại biện tài (tài biện luận, thuyết giảng thông suốt không bị trở ngại), khéo léo thuyết pháp.
Các vị Bồ-tát ấy, ánh sáng và sức thần thông không gì không thông đạt, đều đắc các thần thông, sự không sợ hãi và biện tài, khéo hàng phục các ma và kẻ thù. Các vị Bồ-tát ấy tu hành chánh niệm và trí tuệ, sinh lòng biết hổ thẹn…, dùng trí tuệ cao diệu cùng các công đức thù thắng để tu dưỡng tâm mình.
Ca-diếp! Cõi Phật ấy không có cả tên gọi người nữ. Các Bồ-tát ở đó đều hóa sinh (tự nhiên hiện ra, không qua cha mẹ sinh), ngồi kiết già (ngồi xếp bằng, hai bàn chân đặt ngửa trên hai đùi) trong hoa sen báu, lấy niềm vui của thiền định làm thức ăn. Mọi vật cần dùng, như chỗ kinh hành (đi chậm rãi qua lại để tu tập, giữ tâm tỉnh thức), nhà cửa, giường chõng, vườn rừng, ao tắm, hễ nghĩ đến là liền có.
Ca-diếp! Đức Phổ Quang Tự Tại Vương Như Lai ấy không dùng văn tự để thuyết pháp, chỉ phóng ánh sáng chiếu đến các Bồ-tát, các vị ấy liền đắc vô sinh pháp nhẫn (trí tuệ thấu suốt và an trụ vững chắc nơi lẽ thật rằng mọi pháp vốn không sinh không diệt). Ánh sáng ấy lại chiếu khắp mười phương, thông suốt không ngăn ngại, khiến các chúng sinh được lìa phiền não.
Lại nữa, ánh sáng ấy thường phát ra ba mươi hai thứ âm thanh pháp thanh tịnh vi diệu. Ba mươi hai thứ ấy là gì? Đó là:
Tất cả các pháp là không (không có thực thể riêng), vì lìa các kiến chấp mà thanh tịnh;
tất cả các pháp là vô tướng (không có hình tướng để nắm bắt), vì lìa mọi cái phân biệt và cái bị phân biệt;
tất cả các pháp là vô nguyện (không có gì để mong cầu), vì ra khỏi tam giới (ba cõi sinh tử: cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc);
tất cả các pháp lìa tham dục, vì tự tánh vắng lặng;
tất cả các pháp lìa giận dữ, vì không có tướng ngăn ngại;
tất cả các pháp lìa ngu si, vì không có tối tăm;
tất cả các pháp không từ đâu đến, vì vốn không sinh;
tất cả các pháp không đi, vì không có nơi đến;
tất cả các pháp không trụ, vì không có chỗ nương trụ;
tất cả các pháp vượt qua ba đời, vì quá khứ, vị lai, hiện tại đều không có gì;
tất cả các pháp không khác nhau, vì tánh của chúng là một;
tất cả các pháp không sinh, vì lìa nghiệp và quả báo;
tất cả các pháp không có nghiệp báo, vì không thấy có nhân;
tất cả các pháp không do tạo tác, vì không thể tạo tác được;
tất cả các pháp không có tên, vì không thể đặt tên được;
tất cả các pháp không khởi lên, vì không sinh không diệt;
tất cả các pháp không thật, vì vốn không khởi lên;
tất cả các pháp là thật, vì bình đẳng trong một cửa đạo duy nhất;
tất cả các pháp không có chúng sinh, vì không thấy có chúng sinh;
tất cả các pháp không có ngã (cái "tôi" thường còn, có thực thể), vì thuộc về đệ nhất nghĩa (chân lý tối thượng, sự thật rốt ráo);
tất cả các pháp là chậm lụt, vì không có sự biết;
tất cả các pháp là buông xả, vì lìa ghét và yêu;
tất cả các pháp lìa phiền não, vì không có sự chấp lấy;
tất cả các pháp không có phiền não, vì tự tánh không bị nhiễm ô;
tất cả các pháp chỉ có một tướng, vì thật tế (chân tướng rốt ráo của sự vật) là bình đẳng;
tất cả các pháp lìa tướng, vì thường vắng lặng, an định;
tất cả các pháp trụ nơi thật tế, vì tánh không hư hoại;
tất cả các pháp trụ nơi tướng Như, vì vốn không hư hoại;
tất cả các pháp nhập vào pháp tánh, vì nhập vào khắp cả;
tất cả các pháp không có duyên (điều kiện), vì các duyên không hợp lại;
tất cả các pháp do các duyên sinh ra, vì đầy đủ và bình đẳng;
tất cả các pháp là bồ-đề, vì thấy đúng như thật;
tất cả các pháp là Niết-bàn, vì không thành tựu (không có gì được tạo thành).
Ca-diếp! Ánh sáng của Đức Phổ Quang Tự Tại Vương Như Lai ấy thường phát ra ba mươi hai thứ âm thanh pháp thanh tịnh vi diệu như vậy.
Ca-diếp! Nếu có chúng sinh nào sinh về cõi ấy, nên biết người ấy có thể làm Phật sự (việc làm của Phật, tức giáo hóa cứu độ chúng sinh).
Ca-diếp! Đức Phật Thế Tôn ấy thọ mạng vô lượng.
Ca-diếp! Cõi Phật ấy không có việc ma nào có thể gây trở ngại, khó khăn cho các Bồ-tát."
Trưởng lão Đại Ca-diếp bạch Phật rằng: "Thế Tôn! Nếu có người muốn có cõi Phật thanh tịnh, thì nên chọn lấy cõi Phật thanh tịnh được trang nghiêm bằng công đức thiện căn do Bồ-tát Võng Minh tu tập như thế."
Phật nói: "Ca-diếp! Bồ-tát Võng Minh đồng tử này đã ở chỗ vô lượng trăm nghìn vạn ức na-do-tha (một con số rất lớn, khoảng hàng trăm triệu hoặc hơn) Như Lai mà phát nguyện thanh tịnh, tu hành công đức, trang nghiêm đầy đủ, nên được cõi Phật thanh tịnh như thế. Vì vậy, Ca-diếp, nếu thiện nam tử hay thiện nữ nhân nào muốn có cõi Phật thanh tịnh như thế, thì nên học theo hạnh nguyện mà Bồ-tát Võng Minh đồng tử đã tu."
Bấy giờ Phạm thiên Thắng Tư Duy nói với Bồ-tát Võng Minh đồng tử: "Ngài đã được Phật thọ ký (lời Phật báo trước rằng một người về sau sẽ thành Phật) rồi."
Bồ-tát Võng Minh đồng tử nói: "Phạm thiên! Tất cả chúng sinh đều được Như Lai thọ ký."
Phạm thiên hỏi: "Được thọ ký trong việc gì?"
Đáp: "Tùy theo nghiệp mà nhận quả báo, như thế là được thọ ký."
Phạm thiên hỏi: "Ngài đã làm nghiệp gì mà được thọ ký?"
Võng Minh hỏi: "Phạm thiên! Nếu nghiệp không do thân làm, không do miệng làm, không do ý làm, thì nghiệp ấy có thể chỉ ra được không?"
Phạm thiên đáp: "Không thể chỉ ra được."
Hỏi: "Phạm thiên! Vậy vì sao ngài lại nói như thế? Phạm thiên, hạnh của Bồ-tát có tướng có thể tạo tác chăng?"
Đáp: "Không có. Vì bồ-đề không phải là tướng của các hành (các hoạt động tạo tác)."
Hỏi: "Phạm thiên! Bồ-đề có phải là tướng khởi lên, tạo tác không?"
Đáp: "Không phải. Vì bồ-đề là vô vi (không do nhân duyên tạo tác, không sinh không diệt), không phải tướng khởi lên tạo tác."
Hỏi: "Phạm thiên! Có thể dùng tướng khởi lên tạo tác mà đắc bồ-đề vô vi không?"
Đáp: "Không thể."
Bồ-tát Võng Minh nói: "Phạm thiên! Vì thế nên biết rằng, theo ý nghĩa này, chỗ nào không có nghiệp, không có quả của nghiệp, không làm, không hành, chỗ ấy là bồ-đề. Bồ-đề như thế nào thì lời nói cũng như thế; lời nói như thế nào thì thọ ký cũng như thế. Không thể dùng pháp khởi lên tạo tác mà được thọ ký."
Phạm thiên hỏi: "Thiện nam tử! Chẳng phải ngài đã tu hành sáu ba-la-mật (sáu pháp tu đưa người từ bờ mê sang bờ giác: bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ), rồi sau mới được thọ ký sao?"
Đáp: "Phạm thiên! Đúng như ngài nói, Bồ-tát tu hành sáu ba-la-mật mà được thọ ký.
Phạm thiên! Nếu Bồ-tát xả bỏ tất cả phiền não, gọi là Đàn ba-la-mật (bố thí đến chỗ rốt ráo); đối với các pháp không khởi lên gì, gọi là Thi ba-la-mật (trì giới đến chỗ rốt ráo); đối với các pháp không làm tổn thương gì, gọi là Sằn-đề ba-la-mật (nhẫn nhục đến chỗ rốt ráo); đối với các pháp lìa tướng, gọi là Tỳ-lê-da ba-la-mật (tinh tấn đến chỗ rốt ráo); đối với các pháp không trụ vào đâu, gọi là Thiền ba-la-mật (thiền định đến chỗ rốt ráo); đối với các pháp không có hý luận, gọi là Bát-nhã ba-la-mật (trí tuệ thấu suốt thực tướng đến chỗ rốt ráo).
Phạm thiên! Bồ-tát tu hành sáu ba-la-mật như thế, là hành ở chỗ nào?"
Phạm thiên nói: "Thiện nam tử! Không có chỗ nào để hành. Vì sao vậy? Hễ có chỗ hành thì đều là không hành. Nếu hành tức là không hành; nếu không hành tức là hành."
Bồ-tát Võng Minh nói: "Phạm thiên! Vì nghĩa ấy, nên biết rằng không có chỗ hành chính là bồ-đề. Như ngài hỏi 'ngài được thọ ký bồ-đề', thì chân như (thực tánh chân thật, vốn như thế, không đổi khác của mọi pháp) và pháp tánh được thọ ký thế nào, tôi cũng được thọ ký như thế. Phạm thiên, theo pháp này nên biết không hành chính là hạnh Bồ-tát. Phạm thiên, như ngài nói 'ngài được thọ ký', thì chân như và pháp giới (toàn thể các pháp, xét về mặt bản tánh chân thật) được thọ ký thế nào, tôi được thọ ký như thế."
Phạm thiên nói: "Thiện nam tử! Chân như và pháp giới thì không có thọ ký."
Bồ-tát Võng Minh nói: "Phạm thiên! Sự thọ ký của tôi có tướng như thế, giống như chân như và pháp giới."
Bấy giờ Phạm thiên Thắng Tư Duy bạch Phật rằng: "Thế Tôn! Bồ-tát tu hạnh gì mà được chư Phật thọ ký A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề?"
Phật nói: "Phạm thiên! Nếu Bồ-tát không hành pháp sinh, không hành pháp diệt; không hành pháp thiện, không hành pháp bất thiện; không hành pháp thế gian, không hành pháp xuất thế gian; không hành pháp hữu lậu (pháp còn phiền não rỉ chảy, còn trong sinh tử), không hành pháp vô lậu (pháp không còn phiền não); không hành pháp có tội, không hành pháp không tội; không hành pháp hữu vi (pháp do nhân duyên tạo tác, có sinh có diệt), không hành pháp vô vi; không hành việc tu đạo, không hành việc đoạn trừ; không hành thế gian, không hành Niết-bàn; không hành pháp được thấy, không hành pháp được nghe, không hành pháp được cảm nhận, không hành pháp được biết; không hành bố thí, không hành buông xả; không hành giới, không hành sự giữ gìn che chở (?); không hành nhẫn, không hành sự hiền hòa (?); không hành sự phát khởi, không hành tinh tấn; không hành thiền, không hành tam-muội; không hành tuệ, không hành hành, không hành biết, không hành đắc.
Phạm thiên! Nếu Bồ-tát hành như thế, thì chư Phật thọ ký A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề cho vị ấy. Vì sao vậy? Phạm thiên, hễ có chỗ hành thì đều có cái được khẳng định là 'cái này'; không có cái được khẳng định ấy mới là bồ-đề. Hễ có chỗ hành thì đều là phân biệt; không phân biệt mới là bồ-đề. Hễ có chỗ hành thì đều là khởi lên tạo tác; không khởi lên tạo tác mới là bồ-đề. Hễ có chỗ hành thì đều là hý luận; không hý luận mới là bồ-đề.
Phạm thiên! Theo nghĩa ấy, nên biết rằng nếu Bồ-tát vượt qua mọi chỗ hành thì được thọ ký."
Bấy giờ Phạm thiên Thắng Tư Duy bạch Phật rằng: "Thế Tôn! Thế Tôn nói thọ ký. Thọ ký ấy là lấy pháp gì mà gọi là thọ ký?"
Phật nói: "Phạm thiên! Lìa hai tướng (đối đãi) của các pháp, gọi là thọ ký; không phân biệt sinh diệt, gọi là thọ ký; lìa tướng nghiệp của thân, miệng, ý, gọi là thọ ký.
Phạm thiên! Ta nhớ thuở quá khứ, lúc ấy có kiếp tên là Thiện Kiến. Trong kiếp ấy, Ta cúng dường bảy mươi hai na-do-tha Đức Phật, nhưng các Đức Như Lai ấy không thọ ký cho Ta.
Qua khỏi kiếp ấy, có kiếp tên là Thiện Hóa. Trong kiếp ấy, Ta cúng dường bảy mươi hai ức Đức Phật, các Đức Như Lai ấy cũng không thọ ký cho Ta.
Lại qua khỏi kiếp ấy, có kiếp tên là Phạm Thán. Trong kiếp ấy, Ta cúng dường tám vạn tám nghìn Đức Phật, các Đức Như Lai ấy cũng không thọ ký cho Ta.
Lại qua khỏi kiếp ấy, có kiếp tên là Vô Cữu. Trong kiếp ấy, Ta cúng dường ba vạn hai nghìn Đức Phật, các Đức Như Lai ấy cũng không thọ ký cho Ta.
Lại qua khỏi kiếp ấy, có kiếp tên là Trang Nghiêm. Trong kiếp ấy, Ta cúng dường bốn nghìn tám vạn (?) Đức Phật, đều dùng đủ mọi thứ phẩm vật cúng dường mà cúng dường các Ngài, các Đức Như Lai ấy cũng không thọ ký cho Ta.
Phạm thiên! Thuở xưa, trong một kiếp và phần kiếp còn lại, Ta đã cúng dường chư Phật, hết lòng cung kính, tôn trọng, ngợi khen; tu phạm hạnh (đời sống trong sạch, không dâm dục) thanh tịnh; bố thí tất cả; giữ trọn mọi giới và tu hạnh đầu-đà (lối tu khổ hạnh, sống thiếu thốn, giản dị để dứt bỏ tham đắm); lìa giận dữ, nhẫn nhục, có lòng từ; làm đúng như lời dạy, siêng năng tinh tấn; tất cả những gì đã nghe đều thọ trì được; ở một mình nơi vắng vẻ, nhập các thiền định; theo trí tuệ có được từ chỗ nghe mà đọc tụng, suy nghĩ, thưa hỏi — nhưng các Đức Như Lai ấy cũng không thọ ký cho Ta.
Vì sao vậy? Vì Ta nương vào văn tự mà thưa hỏi chư Phật, nên chư Phật không thọ ký cho Ta. Vì sao vậy? Vì Ta còn nương vào chỗ hành. Vì thế nên biết, nếu các Bồ-tát vượt qua mọi hành thì được thọ ký.
Phạm thiên! Sau đó Ta gặp Phật Nhiên Đăng, liền đắc vô sinh pháp nhẫn. Khi ấy Phật Nhiên Đăng thọ ký cho Ta rằng: 'Thiện nam tử! Đời sau ông sẽ được thành Phật, hiệu là Thích-ca Mâu-ni Như Lai, Ứng Cúng, Chánh Biến Tri.'
Lúc ấy Ta đã vượt qua mọi hành, đầy đủ sáu ba-la-mật. Vì sao vậy? Nếu Bồ-tát có thể xả bỏ mọi tướng, gọi là Đàn ba-la-mật; có thể diệt mọi chỗ chấp giữ, gọi là Thi ba-la-mật; không bị cảnh giới bên ngoài làm tổn thương, gọi là Sằn-đề ba-la-mật; lìa mọi chỗ hành, gọi là Tỳ-lê-da ba-la-mật; không nhớ nghĩ đến bất cứ pháp nào, gọi là Thiền ba-la-mật; vì có thể nhẫn chịu (an trụ) nơi tánh vô sinh của các pháp, gọi là Bát-nhã ba-la-mật.
Phạm thiên! Ở chỗ Phật Nhiên Đăng, Ta đã đầy đủ sáu ba-la-mật như thế.
Phạm thiên! Những việc bố thí Ta làm từ lúc mới phát tâm bồ-đề đến nay, so với sự bố thí lìa tướng này, không bằng một phần trăm, một phần trăm nghìn, một phần trăm nghìn vạn ức, cho đến không thể dùng số đếm hay ví dụ mà sánh được.
Phạm thiên! Việc trì giới và tu hạnh đầu-đà của Ta từ lúc mới phát tâm đến nay, so với giới thường tịch diệt này, không bằng một phần trăm, cho đến không thể dùng số đếm hay ví dụ mà sánh được.
Phạm thiên! Sự nhu hòa nhẫn nhục của Ta từ lúc mới phát tâm đến nay, so với pháp nhẫn rốt ráo này, không bằng một phần trăm, cho đến không thể dùng số đếm hay ví dụ mà sánh được.
Phạm thiên! Sự phát khởi siêng năng tinh tấn của Ta từ lúc mới phát tâm đến nay, so với sự tinh tấn không nắm lấy, không buông bỏ này, không bằng một phần trăm, cho đến không thể dùng số đếm hay ví dụ mà sánh được.
Phạm thiên! Việc thiền định, ở một mình nơi vắng vẻ của Ta từ lúc mới phát tâm đến nay, so với thiền định không trụ vào đâu này, không bằng một phần trăm, cho đến không thể dùng số đếm hay ví dụ mà sánh được.
Phạm thiên! Trí tuệ suy nghĩ, cân nhắc của Ta từ lúc mới phát tâm đến nay, so với trí tuệ không hý luận này, không bằng một phần trăm, một phần trăm nghìn, một phần trăm nghìn vạn ức, cho đến không thể dùng số đếm hay ví dụ mà sánh được.
Phạm thiên! Vì thế nên biết, vào lúc ấy Ta đã được đầy đủ sáu ba-la-mật."
Phạm thiên hỏi: "Thế Tôn! Thế Tôn ơi, thế nào gọi là đầy đủ sáu ba-la-mật?"
Phật nói: "Phạm thiên! Nếu không nghĩ đến việc bố thí, không nương vào giới, không phân biệt nhẫn, không nắm giữ tinh tấn, không trụ vào thiền định, không thấy hai bên đối đãi nơi trí tuệ — Phạm thiên, đó gọi là đầy đủ sáu ba-la-mật."
Phạm thiên hỏi: "Thế Tôn! Đầy đủ sáu ba-la-mật rồi thì có thể làm đầy đủ pháp gì?"
Phật nói: "Phạm thiên! Đầy đủ sáu ba-la-mật rồi thì có thể làm đầy đủ Tát-bà-nhã (Nhất thiết trí: trí tuệ biết tất cả, trí tuệ của Phật)."
Phạm thiên hỏi: "Thế Tôn! Vì sao đầy đủ sáu ba-la-mật rồi thì có thể làm đầy đủ Tát-bà-nhã?"
Phật nói: "Phạm thiên! Bố thí bình đẳng tức là Tát-bà-nhã bình đẳng; trì giới bình đẳng tức là Tát-bà-nhã bình đẳng; nhẫn nhục bình đẳng tức là Tát-bà-nhã bình đẳng; tinh tấn bình đẳng tức là Tát-bà-nhã bình đẳng; thiền định bình đẳng tức là Tát-bà-nhã bình đẳng; trí tuệ bình đẳng tức là Tát-bà-nhã bình đẳng. Tất cả các pháp bình đẳng như thế, gọi là Tát-bà-nhã.
Lại nữa, Phạm thiên, đầy đủ tướng bố thí, tướng trì giới, tướng nhẫn nhục, tướng tinh tấn, tướng thiền định, tướng trí tuệ, đó gọi là Tát-bà-nhã. Phạm thiên, đầy đủ sáu ba-la-mật như thế thì có thể làm đầy đủ Tát-bà-nhã."
Phạm thiên hỏi: "Thế Tôn! Thế nào là sự đầy đủ của Tát-bà-nhã?"
Phật nói: "Phạm thiên! Nếu mắt không thấy sắc, cho đến ý không biết pháp. Phạm thiên, nếu quán xét sáu nhập bên trong và bên ngoài (sáu căn: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý; và sáu trần tương ứng: hình sắc, âm thanh, mùi, vị, xúc chạm, các pháp) như thế, đó gọi là đầy đủ Tát-bà-nhã.
Phạm thiên! Đầy đủ Tát-bà-nhã như thế, tức là không dính mắc vào mắt, cho đến không dính mắc vào ý. Vì nghĩa ấy, gọi là trí Tát-bà-nhã không chướng, không ngại của Như Lai.
Phạm thiên! Tát-bà-nhã đối với các pháp không thọ nhận gì. Vì sao vậy? Vì Tát-bà-nhã không phải là đồ chứa để thọ nhận pháp. Phạm thiên, nói 'không phải đồ chứa' tức là không có vật gì có thể nhận chứa đựng (?). Nói 'không có vật gì' tức là không; không thì giống như hư không, đó gọi là Tát-bà-nhã. Vì nghĩa ấy, nó không thể thọ nhận pháp.
Phạm thiên! Ví như mọi việc làm đều nương vào hư không, mà hư không ấy thì không nương vào đâu. Cũng như thế, mọi trí tuệ đều từ Tát-bà-nhã mà ra, mà Tát-bà-nhã thì không nương vào đâu."
Phạm thiên Thắng Tư Duy bạch Phật rằng: "Thế Tôn! Tát-bà-nhã mà Ngài nói, Tát-bà-nhã ấy là gì? Vì nghĩa gì mà gọi là Tát-bà-nhã?"
Phật nói: "Phạm thiên! Trí Tát-bà-nhã ấy biết tất cả các hành, tức là các hành của Thanh văn, Bích-chi-phật và toàn thể thế gian; vì nghĩa ấy gọi là Tát-bà-nhã.
Vì là trí bình đẳng đối với mọi điều được hành, biết các tâm, biết các hành, biết các lòng từ bi, biết các điều học, biết các sự phát khởi tu hành, nên gọi là Tát-bà-nhã.
Vì có thể lìa tất cả các tướng, có thể phá tan tất cả các niệm suy tính phân biệt, nên gọi là Tát-bà-nhã.
Vì biết đúng như thật điều nói ra và điều không nói ra, biết đúng như thật tâm và hành của tất cả chúng sinh, nên gọi là Tát-bà-nhã.
Vì biết đúng như thật tất cả các trí chứng ngộ, nên gọi là Tát-bà-nhã.
Vì biết đúng như thật rằng trí vô học (trí của bậc đã học xong, không còn gì phải học, tức bậc A-la-hán), trí Thanh văn, trí Bích-chi-phật, và Nhất thiết chủng trí (trí biết tường tận mọi loại, mọi chi tiết của tất cả các pháp) đều từ trong Tát-bà-nhã mà ra; vì nghĩa ấy gọi là Tát-bà-nhã.
Vì biết đúng như thật rằng các hạnh chân chánh đều từ Tát-bà-nhã mà ra, nên gọi là Tát-bà-nhã.
Vì biết đúng như thật mọi thứ thuốc (chữa bệnh phiền não), nên gọi là Tát-bà-nhã. Vì có thể làm cho mọi bệnh tiêu diệt, nên gọi là Tát-bà-nhã. Vì có thể lìa mọi trói buộc, nên gọi là Tát-bà-nhã. Vì có thể trừ sạch phiền não và tập khí (thói quen, dấu vết còn sót lại của phiền não tích tụ lâu đời), nên gọi là Tát-bà-nhã. Vì thường ở trong mọi định, nên gọi là Tát-bà-nhã. Vì đối với tất cả các pháp không còn nghi ngờ, nên gọi là Tát-bà-nhã. Vì từ Tát-bà-nhã ấy phát ra mọi trí tuệ thế gian và xuất thế gian, nên gọi là Tát-bà-nhã. Vì biết tướng phương tiện (cách thức khéo léo để giáo hóa) của mọi trí tuệ, nên gọi là Tát-bà-nhã.
Phạm thiên! Vì mọi phương tiện của tất cả các pháp đều từ pháp này mà ra, nên gọi là Tát-bà-nhã."
Bấy giờ Phạm thiên Thắng Tư Duy bạch Phật rằng: "Thật hiếm có, Thế Tôn! Trí tuệ của chư Phật Như Lai rất sâu xa, tâm không duyên vào đâu, mà biết rõ tâm và các hoạt động của tâm của tất cả chúng sinh. Thế Tôn! Tát-bà-nhã ấy có vô lượng công đức như thế, thì có thiện nam tử, thiện nữ nhân nào có trí tuệ, nghe đến Tát-bà-nhã mà lại không phát tâm A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề?"
Kinh Thắng Tư Duy Phạm Thiên Sở Vấn, quyển thứ ba (hết).
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video