Thiên 14 — Phẩm 7 – Bồ-tát Bất Khả Thuyết

 Phẩm thứ bảy: Bồ Tát Bất Khả Thuyết (tên vị Bồ Tát, nghĩa là "Không thể nói")

 Bấy giờ Thế Tôn (danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc được cả thế gian tôn kính) vẫn ở trong giảng đường lớn bằng báu, nằm giữa hai cõi Dục giới (cõi của những chúng sinh còn ham muốn ăn uống, dâm dục…) và Sắc giới (cõi trên của các vị trời đã lìa dục nhưng vẫn còn thân hình vi tế). Ngài cùng đại chúng vây quanh mà thuyết pháp. Lúc ấy trong hội có một vị Bồ Tát (người tu hành phát nguyện thành Phật để cứu giúp mọi chúng sinh) tên là Bất Khả Thuyết. Vị ấy từ chỗ ngồi đứng dậy, sửa lại y phục, để trần vai phải (cách mặc áo tỏ lòng cung kính), đến trước lạy chân Phật, quỳ thẳng chắp tay, nói bài kệ (bài thơ tụng trong kinh) rằng:

 Trí tuệ không vướng ngại, việc làm không vướng ngại, như tính của hư không, không thể nói ra được;

 Ba đời (quá khứ, hiện tại, vị lai) bình đẳng, không có giác quán (sự suy xét, tìm tòi của tâm, từ thô đến tế); con nay cung kính lạy bậc Tôn quý không ai hơn.

 Ngài quán xét vô tướng (không có hình tướng nào để nắm bắt), vui nơi vắng lặng; điều phục các căn (các giác quan: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý), xa lìa mọi tướng;

 Thấu rõ pháp tính (bản chất thật của mọi sự vật) không có hai; con lạy vua sư tử giữa loài người (ví Phật là bậc dũng mãnh cao nhất).

 Ngài quán tính của chúng sinh và pháp tính, hai tính ấy không có khác biệt;

 Lấy tâm bình đẳng nhìn khắp chúng sinh; nay con dứt hẳn mọi chấp vào "tính" (?).

 Bồ đề (sự giác ngộ hoàn toàn) đạt được mà không có gì để đạt; như tính Bồ đề, sắc (thân thể, hình chất) cũng vậy;

 Lấy vô tướng làm trang nghiêm để trang nghiêm các tướng; con nay cung kính lạy bậc Tôn quý không ai hơn.

 Toàn bộ pháp giới (toàn thể mọi hiện tượng và thực tại) không có giác quán, nhưng phàm phu (người thường chưa giác ngộ) nhìn vào thì thấy có hình tướng, có vận hành;

 Tính của pháp giới không thể phá hoại; vì Phật có trí chân thật như thế nên con kính lạy.

 Thân nghiệp (hành động của thân) của Như Lai (danh hiệu Phật, bậc đến từ chân như, tức từ sự thật như nó vốn là) không thể nói được; khẩu nghiệp (lời nói) và ý nghiệp (ý nghĩ) cũng như thế;

 Tính của mọi pháp và của chúng sinh, bậc Tôn quý tối thắng đều biết rõ ràng.

 Như Lai ở nơi đất chân thật; điều Ngài diễn nói không có âm thanh, chữ nghĩa;

 Chúng sinh vui nghe mà được lợi lớn; vì thế Như Lai thật khó nghĩ bàn.

 Các pháp Ngài nói không có hình dạng; Ngài điều phục chúng sinh, cắt đứt các "hữu" (các cõi tồn tại và nguyên nhân dẫn đến tái sinh);

 Khéo nói tính của chúng sinh và các pháp đều là không (không có thực thể riêng); vì thế con lạy bậc Đại trượng phu.

 Bấy giờ Bồ Tát Bất Khả Thuyết dùng kệ khen Phật xong, bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn, các Bồ Tát trong hội này ai nấy đều đã thưa hỏi xong. Nay con ở trong kinh Đại Tập này lại muốn hỏi đôi điều, cúi mong Như Lai thương xót cho phép." Phật nói: "Lành thay, lành thay! Thiện nam tử (người nam hiền lành, lời Phật gọi người tu), có điều gì nghi thì cứ hỏi, ta sẽ phân tích, giảng giải cho ông."

 Bấy giờ Bồ Tát Bất Khả Thuyết được Phật cho phép, liền nhập định (đi vào trạng thái tâm lắng yên, chuyên chú một chỗ). Nhập định rồi, ngài khiến toàn thể đại chúng đều ở trên một đài báu lớn. Trên hư không mưa xuống hoa, hương và đủ thứ âm nhạc để cúng dường, lại phát ra tiếng nói: "Vị Bồ Tát Ma-ha-tát (Bồ Tát lớn) Bất Khả Thuyết này nay ở đây muốn hỏi việc lớn."

 Bấy giờ Bồ Tát Ma-ha-tát Bất Khả Thuyết bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn, Bồ đề của chư Phật trong sạch, vắng lặng; vắng lặng lớn, không nhơ, không tối, ánh sáng lớn; chân thật, đúng như vốn thế, tính của nó bình đẳng. Nhiệm mầu, rất sâu, không có giác quán. Xa lìa mọi nhơ bẩn, không thể nói ra được. Không chữ, không câu, không có âm thanh. Rộng lớn không lường, không có bờ bến. Lìa mọi cực đoan, không thêm không bớt. Không tiến không lui, không có chỗ dừng lại. Không dốc không bằng, không có 'có', không có 'không'. Bền chắc không hư hoại, không có ngã (cái tôi) và ngã sở (cái của tôi). Không lấy không bỏ, không rộng không hẹp. Không có pháp, không có chúng sinh. Không cùng tận mà rốt ráo là cùng tận. Không phải trống không mà là tính Không (?). Chẳng phải là chỗ, cũng chẳng phải là không-phải-chỗ. Chẳng phải tâm, chẳng phải tạo tác, chẳng sinh, chẳng diệt. Như đất, nước, lửa, gió, không có bờ bến, không thể đo lường. Bình đẳng, có khắp nơi, không chướng ngại, giống như hư không. Chẳng phải nhãn thức giới (lĩnh vực nhận biết bằng mắt), cho đến chẳng phải ý thức giới (lĩnh vực nhận biết bằng ý). Dứt mọi 'hữu', không thể ví dụ, lìa mọi ví dụ.

 Vì đúng như tất cả các Phật đã biết một cách chân thật, nên chẳng phải không phải là Như (chân như: thực tại đúng như nó vốn là). Vì sao? Vì tất cả chúng sinh đều đạt được, nên không khác với Như. Vì sao? Vì tất cả chúng sinh đều bình đẳng, nên tính ấy là có. Vì sao? Vì đó là thật tính, nên tính ấy là thật. Vì sao? Vì không có các phân đoạn quá khứ, vị lai, hiện tại.

 Không tạo tác, không thọ nhận, không sắc, không tâm. Không tưởng, không thọ, dứt mọi thọ (cảm nhận khổ, vui, không khổ không vui). Không tưởng, dứt tưởng (sự hình dung, nhận diện, đặt khái niệm). Không hành, dứt hành (sự tạo tác, chuyển động của tâm). Không thức, dứt thức (sự phân biệt nhận biết). Không có ấm, nhập, giới (ấm: năm nhóm yếu tố hợp thành con người là sắc, thọ, tưởng, hành, thức; nhập: sáu giác quan và sáu đối tượng của chúng; giới: mười tám lĩnh vực gồm sáu giác quan, sáu đối tượng và sáu thức), dứt ấm, nhập, giới. Không có đầu, giữa, cuối, lìa các việc làm của ma. Không có sự trôi chảy lan tràn (?); là vô lậu (không còn phiền não rỉ chảy ra) mà không bị thâu gồm vào đâu. Chẳng phải hành, chẳng phải kiện tụng, không tranh cãi, không tội lỗi. Thường trụ nơi tự tính, không có phân biệt. Không sinh, không có cái làm cho sinh; không diệt, không có cái làm cho diệt. Không có cội gốc, không trên không dưới. Không có nhà cửa, không có phương hướng, không có khoảng cách. Chẳng phải trí, chẳng phải tuệ, cũng chẳng phải việc làm của tuệ. Không thuộc vào đế (chân lý), không thuộc vào sinh tử. Không có pháp đối trị (phương pháp dùng để chữa trị phiền não), không mang công đức (?), xa lìa mọi tướng.

 Bạch Thế Tôn, nếu nghĩa như vậy gọi là Bồ đề, thì đó chính là câu không biến đổi, câu không giác, câu không tham, câu không tranh, câu bền chắc, câu không hoại, câu không động, câu không tạo tác, câu không thân, câu không sinh, câu không trí, câu bình đẳng, câu không hai, câu là thật, câu có, câu chân, câu Đệ nhất nghĩa (chân lý tối thượng), câu không phân biệt, câu một vị, câu một việc, câu Nhất thừa (một con đường duy nhất đưa tất cả đến thành Phật), câu vô tận, câu ba đời bình đẳng, câu phân biệt ba đời, câu Không, câu vô tướng, câu vô nguyện (không mong cầu, không tạo tác ý muốn), câu vô hành, câu vắng lặng, câu tính, câu Như, câu không sinh, câu không xuất hiện, câu tận, câu không nhà cửa, câu pháp, câu thật tính, câu tính của tự thân, câu không thân, câu không tạo tác, câu không tưởng, câu không tranh, câu không đoạn, câu vô thường, câu mười hai nhân duyên (chuỗi mười hai khâu nối nhau tạo thành vòng sinh tử: vô minh, hành, thức, danh sắc, lục nhập, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử), câu có thể quán xét, câu định, câu trên, câu hơn, câu không tội lỗi, câu không gì trên, câu rốt ráo, câu trong sạch, câu không đỉnh, câu không gì hơn, câu không gì bằng, câu không nương tựa, câu niệm, câu không gì giống, câu vượt hơn mọi thế gian, câu không có câu, câu là chỗ nương của mọi câu.

 Bồ đề như thế chẳng xanh, chẳng vàng, chẳng đỏ, chẳng trắng, chẳng phải sắc, chẳng phải không-sắc. Chẳng dài, chẳng ngắn, chẳng tròn, chẳng vuông, không có khuôn thước. Không thuộc vào ba cõi (Tam giới: Dục giới, Sắc giới và Vô sắc giới — cõi của những vị trời chỉ còn tâm, không có thân hình). Chẳng phải đạo, chẳng phải rốt ráo, chẳng phải đi, chẳng phải đến. Không có nơi chốn, không lấy, không bỏ. Lìa các phiền não, không có lo sợ. Dứt mọi vui mừng, không thật, không biến hóa. Lìa mọi nhập, không có ngã và ngã sở. Không có chúng sinh, thọ mạng, sĩ phu (các cách chấp rằng có một con người thật: một chúng sinh, một sinh mạng kéo dài, một người làm chủ). Vô lượng vô biên, không thể nghĩ bàn. Không có ranh giới, giống như hư không. Tính ấy rốt ráo không thể nói ra. Thành tựu vô lượng pháp như thế mới gọi là Bồ đề."

 Khi nói pháp này, mặt đất của tam thiên đại thiên thế giới (một vũ trụ lớn gồm một nghìn triệu thế giới) chấn động theo sáu cách. Tất cả chư thiên đều bày cúng dường lớn bằng hương, hoa, âm nhạc, ai nấy đều nói: "Lành thay, lành thay! Thiện nam tử, nói thật hay thay!" Bấy giờ trong hội có tám vạn bốn nghìn Bồ Tát đạt được các pháp môn: Vô Tận Khí Đà-la-ni (đà-la-ni: năng lực ghi nhớ, giữ gìn mọi điều không quên), Nhất Thiết Pháp Tự Tại Tam-muội (tam-muội: trạng thái định sâu; đây là định tự tại đối với mọi pháp) và Vô Ngại Giải Thoát (sự giải thoát không vướng ngại). Nếu có người tin được như vậy, người ấy cũng sẽ được lợi ích của pháp này.

 Bấy giờ Bồ Tát Bất Khả Thuyết lại bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn, giới (những điều răn, khuôn phép giữ gìn thân tâm) của Bồ Tát không thể nói ra được. Vì sao? Vì bản tính của thân không thể nói, nên giới của thân không thể nói. Bản tính của miệng cũng không thể nói, nên giới của miệng không thể nói. Bản tính của ý cũng không thể nói, nên giới của ý không thể nói.

 Bạch Thế Tôn, nếu có Bồ Tát khi tu đạo Bồ đề vô thượng mà giữ gìn mười điều thiện (thập thiện: không giết hại, không trộm cắp, không tà dâm, không nói dối, không nói đâm thọc, không nói lời ác, không nói lời thêu dệt, không tham, không giận, không tà kiến), thì điều ấy cũng không thể nói. Nếu đem mười điều thiện khuyên các chúng sinh, thì chúng sinh được khuyên cũng không thể nói. Tu tập tâm từ, bi, hỷ, xả (từ: thương yêu ban vui; bi: xót thương cứu khổ; hỷ: vui theo niềm vui của người; xả: buông bỏ, bình đẳng không thiên vị) cũng không thể nói. Vì sao? Tu tâm từ thì thấy không có chúng sinh; tu tâm bi thì không có người làm, không có người nhận; tu tâm hỷ thì lìa cơn say kiêu mạn; tu tâm xả thì xa lìa hai tướng đối đãi.

 Bạch Thế Tôn, nếu có Bồ Tát tu tập bốn tâm vô lượng (từ, bi, hỷ, xả mở rộng đến vô số chúng sinh) như vậy, thì đó chính là tu Phạm hạnh (đời sống trong sạch) thanh tịnh, ở trên con đường Phạm. Phương tiện Phạm ấy hơn hết mọi Phạm, thường được các vị Phạm thiên (các vị trời cõi Sắc giới, vốn tu tâm từ bi hỷ xả) cúng dường. Vì sao? Vì vượt hơn mọi Phạm hạnh; vì không tu lòng từ lấy chúng sinh làm đối tượng; vì không tu lòng bi lấy các pháp làm đối tượng; vì không tu lòng hỷ lấy hai tướng làm đối tượng; vì không tu lòng xả lấy trong và ngoài làm đối tượng; vì xa lìa mọi việc làm của thế gian; vì buông bỏ các Phạm hạnh của thế gian. Vì thế thường được tất cả các Phạm thiên cúng dường.

 Bạch Thế Tôn, vì nhân duyên ấy mà giới của Bồ Tát không thể nói ra. Giới của Bồ Tát là không bao giờ tự dối mình, cũng không dối Phật. Vì sao? Cái 'tự mình' tức là không có tự tính; không có tự tính tức là không; không tức là không xuất sinh; không xuất sinh tức là không có nhân duyên; không có nhân duyên tức là không có chữ; không có chữ tức là không thể nói. Nếu Bồ Tát học được như vậy thì không tự dối mình.

 Thế nào gọi là không dối Phật? Chư Phật Như Lai giác ngộ rằng tất cả các pháp chẳng phải pháp, cũng chẳng phải phi pháp. Nếu chẳng phải pháp, chẳng phải phi pháp thì tức là bình đẳng; sự bình đẳng ấy không thể nói ra. Nếu Bồ Tát học như vậy, đó gọi là không dối chư Phật Như Lai.

 Lại nữa, 'tự mình' tức là không có ngã, không có ngã sở. Cái biết cũng không có ngã, không có ngã sở. Nếu tu tập học được như vậy thì cũng không có ngã, không có ngã sở. Nếu suy xét quán chiếu được như thế thì không tự dối mình.

 Lại nữa, Như Lai là bậc thuận theo Như. Thuận theo Như tức là thuận theo chúng sinh; thuận theo chúng sinh tức là thuận theo tất cả các pháp; thuận theo tất cả các pháp tức là không xuất hiện, không diệt, không trụ. Nếu pháp không xuất hiện, không diệt, không trụ thì đó là vô vi (cái không do nhân duyên tạo thành, không sinh diệt biến đổi). Vì thế nói rằng pháp vô vi có ba tướng, đó là: không xuất hiện, không diệt, không trụ. Vì nghĩa ấy nên gọi là vô vi.

 Vô vi tức là Thánh; Thánh nghĩa là không có oán thù. Như Lai xa lìa mọi oán thù nên gọi là Thánh. Oán thù đó là vô minh (sự mê muội, không thấy rõ sự thật). Như Lai đã vĩnh viễn lìa mọi vô minh, vì thế không bị bất cứ kẻ oán thù nào làm hại. Người phàm phu còn đầy đủ vô minh, vì thế thường bị oán thù làm hại.

 Như Lai Thế Tôn quán được cõi oán thù và cõi trí tuệ; biết cõi phiền não và cõi vắng lặng; biết cõi sinh tử và cõi Niết bàn (trạng thái dứt hết phiền não, thoát khỏi sinh tử); biết cõi chúng sinh và pháp giới; biết rõ cõi ma và cõi Phật; quán cõi sắc và cõi mắt, cõi tai, cõi tiếng, cõi mũi, cõi mùi, cõi lưỡi, cõi vị, cõi thân, cõi xúc chạm, cõi ý, cõi pháp (đối tượng của ý); biết cõi vô minh và cõi trí tuệ đều bình đẳng — đó tức là bình đẳng, là cõi Phật, là cõi không thể nói.

 Hai cõi sinh tử và Niết bàn bình đẳng, đó chính là cõi Phật, là cõi không thể nói. Cõi danh sắc (tâm và thân hợp lại) và cõi biết danh sắc đều bình đẳng, đó chính là cõi Phật, là cõi không thể nói. Biết cõi lục nhập (sáu giác quan tiếp nhận đối tượng) và cõi sáu thần thông (sáu năng lực siêu phàm) đều bình đẳng, đó chính là cõi Phật, là cõi không thể nói. Cõi xúc (sự tiếp xúc giữa giác quan và đối tượng) và cõi diệt của nó đều bình đẳng, đó chính là cõi Phật, là cõi không thể nói. Cõi thọ và cõi diệt của nó đều bình đẳng, đó chính là cõi Phật, là cõi không thể nói. Cõi ái (lòng tham luyến) và cõi diệt của nó đều bình đẳng, đó chính là cõi Phật, là cõi không thể nói. Cõi thủ (sự bám chấp) và cõi diệt của nó đều bình đẳng, đó chính là cõi Phật, là cõi không thể nói. Cõi hữu (sự tồn tại do nghiệp tạo nên, dẫn tới đời sau) và cõi diệt của nó đều bình đẳng, đó chính là cõi Phật, là cõi không thể nói. Cõi sinh và cõi diệt của nó đều bình đẳng, đó chính là cõi Phật, là cõi không thể nói. Cõi già, bệnh, chết và cõi diệt của nó đều bình đẳng, đó chính là bình đẳng, là cõi Phật, là cõi không thể nói.

 Bạch Thế Tôn, Bồ Tát nếu quán được như vậy thì vào được tất cả các cõi. Bồ Tát nếu vào được các cõi như thế, thấy người có tham thì không sinh giận, thấy người dứt tham cũng không sinh yêu; thấy người có giận thì không sinh tâm giận, thấy người dứt giận không sinh tâm yêu; thấy người có si mê không sinh tâm giận, thấy người dứt si mê không sinh tâm yêu. Vì sao? Vì Bồ Tát Ma-ha-tát biết rõ ràng ba cõi ấy. Bồ Tát như vậy biết rõ ba nhóm (?). Bạch Thế Tôn, Bồ Tát nếu học như vậy thì không dối Như Lai. Vì sao? Vì biết các pháp mà chư Như Lai đã giác ngộ, và Bồ Tát ấy thuận theo mà học. Vì thế Bồ Tát không dối Như Lai."

 Bấy giờ trong chúng có một vị Bồ Tát tên là Vô Sở Úy (nghĩa là "Không sợ hãi"), hỏi Bồ Tát Bất Khả Thuyết rằng: "Thiện nam tử, Bồ Tát Ma-ha-tát học thế nào thì gọi là dối Như Lai?"

 Bồ Tát Bất Khả Thuyết nói: "Thiện nam tử, nếu có Bồ Tát tự nói rằng: 'Ta là người giữ giới, kẻ kia phá giới', Bồ Tát như vậy gọi là dối Như Lai. 'Ta là người bố thí, kẻ kia keo kiệt tham lam. Ta tu nhẫn nhục, kẻ kia nóng giận. Ta tinh tấn (siêng năng tu tập), kẻ kia biếng nhác. Ta là người có định, kẻ kia tâm tán loạn. Ta có trí tuệ, kẻ kia ngu si. Ta là người biết đủ, ít ham muốn, ưa vắng lặng, dễ nuôi, dễ thỏa mãn; đi khất thực (xin ăn), mặc áo may bằng vải vụn nhặt ở bãi rác, chỉ giữ ba tấm y (ba bộ áo của người xuất gia), không ở giữa đám đông; học rộng, không tranh cãi (?), lời nói mềm mỏng, chúng sinh vui lòng tiếp nhận; có đủ chánh niệm và trí tuệ, uy nghi (dáng điệu, cử chỉ) và lời nói đều trong sạch; đủ bốn nhiếp pháp (bốn cách thu phục, giúp đỡ người: bố thí, nói lời dịu dàng, làm việc lợi ích, cùng làm việc với họ), có từ bi hỷ xả; nói lời chân thật, nói sao làm vậy; biết cảnh giới của ma, biết rồi thì xa lìa; thường tu học sáu ba-la-mật (sáu hạnh đưa người qua bờ giác ngộ: bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ); khéo thuyết pháp, vì chúng sinh mà phát thệ nguyện lớn, giáo hóa được chúng sinh, không để họ buông lung.' Nếu tự khen mình, chê bai người khác như vậy, đó gọi là Bồ Tát dối Như Lai.

 Lại nữa, thiện nam tử, nếu Bồ Tát nói: 'Ta quán xét được, xa lìa, tu tập, diệt trừ các pháp như thế', thì cũng gọi là dối Như Lai. Vì sao? Vì dù chư Phật ra đời hay không ra đời, pháp tính vẫn thường còn. Vì thường còn nên toàn bộ pháp giới không thể biết, không thể thấy, không thể xa lìa, không thể tu tập hay diệt trừ.

 Bồ Tát nếu nói có ngã và ngã sở, thì cũng gọi là dối Như Lai. Vì sao? Vì không có hai tướng. Nếu có người nói: 'Ta đã chứng đắc, ta xa lìa được', thì cũng gọi là dối Như Lai. Vì sao? Vì tính vốn thanh tịnh. Nếu nói: 'Ta có bốn niệm xứ (bốn phép quán: quán thân, quán cảm thọ, quán tâm, quán các pháp)', thì cũng gọi là dối Như Lai. Vì sao? Vì Như Lai giác ngộ rằng tất cả các pháp không có niệm. Nếu nói: 'Ta có bốn chánh cần (bốn sự siêng năng đúng đắn: ngăn điều ác chưa sinh, dứt điều ác đã sinh, làm điều thiện chưa sinh, tăng điều thiện đã sinh)', thì cũng gọi là dối Như Lai. Vì sao? Vì Như Lai giác ngộ rằng bản tính tất cả các pháp vốn lìa. Nếu nói: 'Ta có bốn như ý túc (bốn nền tảng của thần thông: mong muốn, tinh tấn, tâm, quán xét)', thì cũng gọi là dối Như Lai. Vì sao? Vì Như Lai giác ngộ rằng tất cả các pháp không có phân biệt. Nếu nói: 'Ta đầy đủ căn, lực, giác, đạo (năm căn, năm lực, bảy giác chi, tám chánh đạo — các nhóm pháp tu dẫn tới giác ngộ)', thì cũng gọi là dối Như Lai. Vì sao? Vì tính của Như Lai Thế Tôn là vô vi.

 Nếu có người nói: 'Ta khác, đạo khác', thì cũng gọi là dối Như Lai. Vì sao? Vì thân tức là đạo. Nếu nói vô minh khác với hữu ái (lòng tham muốn được tồn tại), thì cũng gọi là dối Như Lai. Vì sao? Vì vô minh và ái chính là trí tuệ, chính là giải thoát. Nếu nói ba độc (tham, sân, si) khác với ba cửa giải thoát (Không, vô tướng, vô nguyện), thì cũng gọi là dối Như Lai. Vì sao? Vì Không, vô tướng, vô nguyện chính là tham dục, sân hận, si mê. Nếu nói bốn điên đảo (bốn cái thấy sai lầm: cho vô thường là thường, khổ là vui, vô ngã là ngã, nhơ là sạch) khác với bốn quả (bốn quả vị chứng đắc của hàng Thanh văn, từ Tu-đà-hoàn đến A-la-hán), thì cũng gọi là dối Như Lai. Vì sao? Vì bốn điên đảo chính là bốn đạo quả. Nếu nói tám tà khác với tám chánh (tám chánh đạo: thấy đúng, nghĩ đúng, nói đúng, làm đúng, sống đúng, siêng năng đúng, nhớ nghĩ đúng, định đúng; tám tà là ngược lại), thì cũng gọi là dối Như Lai. Vì sao? Vì để phá tám tà mà tu tám chánh. Nếu nói chín chỗ ở của chúng sinh khác với chín thứ đệ định (chín tầng thiền định nối tiếp nhau), thì cũng gọi là dối Như Lai. Vì sao? Vì không có hai tính. Nếu có người nói mười điều thiện khác với mười điều thiện của bậc vô học (bậc đã học xong, không còn gì phải học, tức A-la-hán), thì cũng gọi là dối Như Lai. Vì sao? Vì tất cả các pháp không có tu, không có học. Thiện nam tử, Bồ Tát nếu học các pháp như thế, đó gọi là dối chư Phật Như Lai.

 Thiện nam tử, tất cả chúng sinh và một chúng sinh không hai, không khác. Vì sao? Vì tính vốn vô ngã. Nói một chúng sinh và tất cả các pháp không hai, không khác. Nếu nói một pháp và toàn bộ pháp giới không hai, không khác. Một Đức Phật Thế Tôn và toàn bộ pháp giới không hai, không khác. Nói một cõi Phật và tất cả cõi Phật không hai, không khác. Nói một phước điền (ruộng phước — người hay nơi đáng cúng dường, gieo vào đó thì sinh phước) và tất cả phước điền không hai, không khác. Tất cả phước điền và hư không không hai, không khác. Tất cả bậc Thánh đã xa lìa phiền não và tất cả phàm phu không hai, không khác, bản tính đều thanh tịnh. Tâm của một chúng sinh và tâm của tất cả chúng sinh không hai, không khác, bản tính thanh tịnh. Một giới và tất cả giới, một nhập và tất cả nhập, việc làm của một chúng sinh và việc làm của tất cả chúng sinh không hai, không khác.

 Nếu nói các pháp cho đến không dừng lại dù chỉ trong một niệm; không làm các điều ác, không chấp vào pháp thiện, không sinh kiêu mạn; nơi chỗ không đạt được thì không khởi ý tưởng đạt được; nơi chỗ không chứng thì không khởi ý tưởng đã chứng; biết sinh tử và Niết bàn không có người làm, không có người nhận; biết các phiền não không có cội gốc, không sinh, không lớn; thuận theo giới, đó là giới của giới, giới của tâm, giới của tuệ; xa lìa phiền não mà không bỏ chúng sinh — đó là làm trong sạch Đàn ba-la-mật (hạnh bố thí đến bờ giác ngộ). Nơi giới mà không có giới — đó là làm trong sạch Thi ba-la-mật (hạnh trì giới đến bờ giác ngộ). Nơi người mà không có người, cũng không có ngã — đó là làm trong sạch Sằn-đề ba-la-mật (hạnh nhẫn nhục đến bờ giác ngộ). Nơi việc làm mà không có việc làm — đó là làm trong sạch Tỳ-lê-da ba-la-mật (hạnh tinh tấn đến bờ giác ngộ). Nơi trong sạch mà không có trong sạch — đó là làm trong sạch Thiền ba-la-mật (hạnh thiền định đến bờ giác ngộ). Nơi hành mà không có hành — đó là làm trong sạch Bát-nhã ba-la-mật (hạnh trí tuệ đến bờ giác ngộ).

 Không tận, không sinh mà đạt được nhẫn; được tâm không mong thọ ký mà vẫn được thọ ký (lời Phật báo trước rằng người ấy sẽ thành Phật); không vào chánh vị (quả vị Niết bàn của hàng Tiểu thừa, chỉ cầu giải thoát riêng mình) mà cũng không thoái lui; một đời không sinh lên cõi trời Đâu-suất-đà (cõi trời nơi Bồ Tát ở đời cuối trước khi xuống trần thành Phật), không từ trời xuống mà vẫn ở trong thai mẹ; đối với tất cả các pháp, tâm không dừng trụ vào đâu; cũng không tự nói rằng mình đã vượt qua sinh, già, bệnh, chết; không đi bảy bước, cũng không tự nói: 'Ta là bậc Tôn quý không ai hơn trong thế gian'; không ở trong cung nội vui chơi với thể nữ; không học các nghề nghiệp kỹ thuật của thế gian.

 Hiện ra người già để phá lòng tham thân; hiện ra cảnh bệnh khổ để phá lòng tham tuổi thọ; hiện ra cảnh chết để phá lòng tham dục và ngã, ngã sở; hiện ra vị Sa-môn (người xuất gia tu hành) để chúng sinh không cầu thân Đế Thích, Phạm Thiên (vua cõi trời Đao-lợi và vua cõi trời Sắc giới), thân người, thân trời, mà siêng năng cầu pháp vô thượng ra khỏi thế gian. Vượt ra khỏi thành cung, để chỉ ra sự thoát khỏi trói buộc của ba cõi và chỉ ra quả của lòng bi. Ngoảnh nhìn trước sau, để chỉ ra không có giận, không có yêu. Ba mươi hai tướng tốt trang nghiêm thân, để chỉ cho chúng sinh thấy đây là ruộng phước che chở tốt lành. Cắt bỏ chu-la (búi tóc trên đỉnh đầu), vứt bỏ chuỗi ngọc, sai ngựa Kiền-trắc theo người hầu Xiển-đà trở về, để chỉ ra sự xa lìa mọi phiền não. Hiện cạo râu tóc, để chỉ ra không tham chấp mọi pháp. Nhận mặc áo ca-sa (áo của người xuất gia), để chỉ ra việc điều phục chúng sinh. Đến chỗ Uất-đà-già và A-la-la (hai vị thầy tu thiền định nổi tiếng thời đó) thưa hỏi, học pháp, để chỉ ra việc phá bỏ tâm tự cao. Sáu năm khổ hạnh, để phá các ngoại đạo (người theo đạo khác ngoài Phật pháp). Hiện nhận đồ ăn uống, để chỉ ra việc thuận theo phép thế gian. Hiện nhận bó cỏ khô, để chỉ ra sự biết đủ. Ngồi trên đệm cỏ, để chỉ ra việc phá kiêu mạn. Các vị trời, rồng, thần khen ngợi, kính ngưỡng, để chỉ ra quả báo trang nghiêm của công đức. Hàng phục quân ma oán thù, để chỉ ra sức dũng mãnh. Tay phải chỉ xuống đất, để chỉ ra sức phước đời trước. Mặt đất chấn động, để chỉ ra sự đền ơn. Đạt được đạo Bồ đề vô thượng, để chỉ ra sự biết rõ tướng của mọi pháp.

 Quán các pháp bình đẳng, gọi đó là Phật. Trí tuệ của Phật không ai hơn được, vì nghĩa ấy nên gọi là Như Lai. Biết rõ, thấy rõ pháp thiện và bất thiện, gọi là Tát-bà-nhã (trí biết tất cả). Vì nói lời chân thật nên gọi là Thiên Nhân Sư (thầy của trời và người). Không ra ngoài các pháp, gọi là chuyển pháp luân (giảng pháp, ví như quay bánh xe pháp lăn đi khắp nơi). Không có quay, không có nói, nên gọi là quay và nói. Cái vào mà không có vào, gọi là vào pháp. Cái cửa mà không có cửa, gọi là pháp môn (cửa vào pháp). Cái làm mà không có làm, gọi là việc làm của pháp. Cái thiền mà không có thiền, gọi là chánh thiền. Cái thoát mà không có thoát, gọi là chánh giải thoát. Tính của mọi pháp không có ràng buộc, không có trói buộc. Nếu là pháp đã diệt thì đó là quá khứ, tức là không sinh; đó gọi là Phật ra đời. Cái ra mà không có ra, tức gọi là Phật ra đời. Nếu Bồ Tát học được như vậy, đó gọi là không dối chư Phật Như Lai."

 Bấy giờ Thế Tôn khen Bồ Tát Ma-ha-tát Bất Khả Thuyết rằng: "Lành thay, lành thay! Thiện nam tử, ông khéo phân tích việc Như Lai ra đời. Nếu ai tin được sự ra đời của Phật như vậy, người ấy không thấy tướng nhỏ nhiệm của bất cứ một pháp nào. Nếu không thấy thì mới biết rõ được Như Lai ra đời. Vì sao? Cái ra mà không có ra chính là Phật ra đời, là không làm. Không làm thì không nhận; không nhận thì vô lậu; vô lậu thì không tranh, không thấy, không vào, không quay, không sinh, không diệt, không có Bồ đề, không nịnh hót, không dối gạt, không có tâm, ý, thức, không có mắt, không có hai, không có hành động của mắt cho đến hành động của ý, không nói, không dạy. Đó gọi là Phật ra đời."

 Bấy giờ Bồ Tát Vô Úy bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn, như lời Phật nói, Như Lai ra đời và không thể nói; sự ra đời của Phật như đã nói ấy, ai sẽ tin được?"

 Bấy giờ Bảo Nữ (tên một thiếu nữ trong hội, nghĩa là "Cô gái báu") nói với Vô Úy rằng: "Anh trong pháp, Như Lai ra đời không thể nghĩ bàn, khó trang nghiêm, khó chứng được. Nếu người biếng nhác, tâm không ngay thật, giả dối, nịnh hót quanh co, kiêu mạn, hay giận, ganh ghét, keo kiệt tham lam; không biết ơn nghĩa, nhận ơn không đền; ba giới (giới của thân, miệng, ý) không trong sạch, tham chấp ba cõi; bị ba thứ nhơ (tham, sân, si) làm bẩn, không kính Tam bảo (ba ngôi quý: Phật, Pháp, Tăng), không tu ba cửa giải thoát; thô lỗ, nói lời ác, thích nói chuyện vô ích, không biết hổ thẹn; vì lợi lộc cúng dường mà bên ngoài làm ra vẻ giữ hạnh tỉ mỉ; tự dối mình, dối người, tham được cúng dường, các căn không điều phục; ưa cầu Thanh văn thừa (con đường của người nghe lời Phật dạy mà tu để tự giải thoát) và Bích-chi Phật thừa (con đường của người tự giác ngộ một mình, không cần thầy, cũng không giáo hóa người); tâm không chân thật, nghe ít, ngu si, không có chánh niệm, hay quên, không biết phương tiện (cách khéo léo để giúp người); không tu tâm từ bi hỷ xả, thường đi trong cõi ma; tham chấp vào con người, chúng sinh, thọ mạng; nói không có nhân quả, không có nghiệp, hành, duyên; tâm buông lung, ưa làm việc ác; bỏ hạnh đầu-đà (các hạnh tu khổ giản dị như xin ăn, ở rừng, ít ngủ…), ưa làm việc thế gian, tự khen mình, chê bai người; tham thân mạng và năm thứ sắc, tiếng, mùi, vị, xúc chạm; ưa ngủ nghỉ; thích nghe chuyện thế gian, không biết thời tiết; gần gũi bạn xấu, không tu được bốn nhiếp pháp — anh trong pháp, những người như vậy không biết Phật ra đời, không tin Phật ra đời."

 Bồ Tát Vô Úy nói: "Bảo Nữ, nay cô đã xa lìa được những pháp ác như thế chưa?" Bảo Nữ nói: "Anh trong pháp, tôi đã xa lìa những pháp ác như thế." "Xa lìa thế nào?" "Như phần không tham (?)." "Không tham thế nào?" "Như phần tham." "Phần tham thế nào?" "Như phần chân thật." "Phần chân thật thế nào?" "Như phần thấy có ngã." "Thấy có ngã thế nào?" "Như phần quá khứ." "Quá khứ thế nào?" "Như phần vô minh." "Vô minh thế nào?" "Như phần tham ái." "Các phần vô minh, tham ái thế nào?" "Như các phần trí tuệ, giải thoát." "Các phần trí tuệ, giải thoát thế nào?" "Như phần huyễn hóa (ảo ảnh do nhà ảo thuật làm ra)."

 Bồ Tát Vô Úy nói: "Bảo Nữ, huyễn hóa thì không phải tâm, không phải ý; còn trí tuệ, giải thoát chính là tâm ý." "Anh trong pháp, tâm ý, trí tuệ và giải thoát của tất cả chúng sinh đều như huyễn hóa."

 Bồ Tát Vô Úy nói: "Bảo Nữ, điều Bồ Tát Bất Khả Thuyết nói, cô có tin được không?" Bảo Nữ nói: "Anh trong pháp, 'Không thể nói' thì rốt cuộc không có gì để nói. Nếu có nói thì không phải là 'Không thể nói'. Nếu 'Không thể nói' mà có điều được nói, thì sao gọi là 'Không thể nói' được? Lẽ ra phải gọi là 'Nói'. Vì 'Không thể nói' thật không có gì được nói, nên mới gọi là 'Không thể nói'. Nếu 'Không thể nói' thật không có gì được nói, thì nay tôi nghe được cái gì? Nếu không nghe được gì thì tin cái gì?"

 Bồ Tát Vô Úy nói: "Bảo Nữ, vị Bất Khả Thuyết này thật có nói. Nay có bằng chứng, đó là đại chúng, toàn thể đại chúng đều được nghe những điều Bất Khả Thuyết đã giảng." Bảo Nữ nói: "Anh trong pháp, trong đại chúng này nếu ai nói 'Tôi đã nghe điều Bất Khả Thuyết nói', thì đó là hư dối. Vì sao? Vì Bất Khả Thuyết thật không có gì để nói, sao đại chúng lại bảo là nghe?"

 Bồ Tát Vô Úy nói: "Bảo Nữ, nay cô có tin lời Phật không?" "Anh trong pháp, nếu trên đời có người không có lòng tin, đó chính là Phật. Vì sao? Lòng tin chính là tham dục, sân hận; Như Lai không có tham dục, sân hận, vì thế không có lòng tin. Nếu không có lòng tin thì tức là không có chứng. Anh trong pháp, Không, vô tướng, vô nguyện thật không có chứng, vì thế Như Lai cũng không có chứng. Anh trong pháp, thật tính của pháp giới không làm, không tạo, các pháp như hư không thật không có chứng, vì thế Như Lai cũng không có chứng."

 Bồ Tát Vô Úy nói: "Bảo Nữ, lấy gì làm chứng?" Bảo Nữ nói: "Anh trong pháp, nếu có người không thấy vô lượng Phật pháp, người như vậy có thể làm chứng." Bồ Tát Vô Úy nói: "Bảo Nữ, các vị Xá-lợi-phất, Mục-kiền-liên (hai đại đệ tử của Phật, một vị trí tuệ bậc nhất, một vị thần thông bậc nhất) đây có phải là người làm chứng, người có lòng tin không?" Bảo Nữ nói: "Anh trong pháp, đúng vậy, đúng vậy, đó là người làm chứng, là người có lòng tin. Vì sao? Vì giới của hàng Thanh văn (đệ tử nghe lời Phật mà tu để tự giải thoát) có giới hạn, còn giới của Như Lai không có giới hạn. Định, tuệ, giải thoát, giải thoát tri kiến (sự biết và thấy rõ mình đã giải thoát) cũng như vậy."

 Bấy giờ Xá-lợi-phất nói với Bảo Nữ rằng: "Bảo Nữ, Thanh văn cũng có ba cửa giải thoát, Như Lai cũng có ba cửa giải thoát; sao nay cô lại lấy hàng Thanh văn làm người chứng, người tin, mà không lấy Như Lai?" Bảo Nữ nói: "Thưa Đại đức (cách gọi tôn kính vị tăng), như hồ A-nậu-đạt (hồ lớn ở phương bắc, nguồn của các sông lớn) có nước tám vị, mưa xuống cõi Diêm-phù-đề (châu đất nơi loài người chúng ta ở), khiến tất cả cây cỏ, rừng rậm đều được lớn lên. Nước mưa như thế có khác nhau không?" Xá-lợi-phất nói: "Không khác, Bảo Nữ." "Thưa Đại đức, nước hồ A-nậu-đạt vốn chỉ một vị, người có phước dùng thì có đủ thứ vị ngọt ngon nhiệm mầu, người ít phước dùng thì vị ấy chỉ thô dở, không ngon. Thưa Đại đức, ba cửa giải thoát của Như Lai và Thanh văn cũng như vậy. Vì thế Như Lai và hàng Thanh văn có khác nhau, nhưng tính của pháp giới thật không khác."

 Bấy giờ Thế Tôn khen Bảo Nữ rằng: "Lành thay, lành thay! Bảo Nữ, cô khéo phân tích, giảng nói nghĩa này." Bảo Nữ, khi nói pháp này, có ba vạn hai nghìn trời và người phát tâm A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề (tâm cầu quả giác ngộ hoàn toàn, chân chính, không gì cao hơn — tức quả Phật).

 Bảo Nữ lại nói với Xá-lợi-phất: "Thưa Đại đức, ví như biển lớn, nước chỉ một vị, có nhiều thứ báu, cũng có ngọc thủy tinh rẻ tiền. Pháp giới cũng vậy, tuy bình đẳng, nhưng chư Phật học thì được báu vô giá, Thanh văn học thì được báu rẻ tiền. Thưa Đại đức, như trên núi Tu-di (ngọn núi ở trung tâm thế giới theo quan niệm Phật giáo) có các vị trời hưởng nhiều khoái lạc, cũng có vị trời hưởng ít khoái lạc, nhưng núi Tu-di thật không khác. Pháp giới cũng vậy, tuy không khác, nhưng Như Lai ở đó hưởng niềm vui vô lượng, Thanh văn ở đó hưởng niềm vui có hạn. Thưa Đại đức, như vua Chuyển luân (vị vua lý tưởng thống trị cả bốn châu thiên hạ bằng chính pháp), tuy có nghìn người con nhưng không ai được gọi là nối ngôi vua. Hàng Thanh văn cũng vậy, tuy có trí tuệ nhưng không gọi là Phật. Thưa Đại đức, như đồ thắp đèn, bằng vàng thì ánh vàng, bằng đồng thì ánh đỏ; màu tuy khác nhưng đèn không khác. Pháp giới cũng vậy, chư Phật thắp lên thì ánh sáng trí tuệ không bờ bến, Thanh văn thắp lên thì ánh sáng trí tuệ có bờ bến; nhưng tính của pháp giới thật không khác.

 Thưa Đại đức, như vua Chuyển luân khi vào thành ấp thì ai cũng biết; còn người ít phước vào thành ấp, đến người thân thiết cũng không hay biết. Như Lai Thế Tôn khi vào pháp giới cũng như vậy: tất cả trời người đều hay biết, che lấp mọi ngoại đạo và người học thuyết khác, vượt hơn hàng Thanh văn, Bích-chi Phật. Còn người Thanh văn khi vào pháp giới, đến hàng Thanh văn còn không hay không biết, huống là người khác. Thưa Đại đức, ví như trong núi có tiếng sư tử gầm, tiếng chim cù-chỉ-la (chim tu hú), chim ca-lăng-tần-già (loài chim có tiếng hót rất hay), tiếng chim công…, tiếng người, tiếng bò, tiếng lừa, tiếng ngựa; tiếng vọng theo tiếng mà phát ra. Tiếng vọng ấy thật không khác, nhưng vì theo tiếng mà phát ra nên tiếng vọng thì không giống nhau. Ba cửa giải thoát của Như Lai và Thanh văn cũng như vậy. Như Lai phá được mọi quân ma, thắng được mọi tà kiến của ngoại đạo, biết được mọi ý nghĩ trong tâm chúng sinh, biết được đủ thứ việc làm của chúng sinh, điều phục được hàng Thanh văn, Bích-chi Phật, phát ra được tiếng nói của chư Phật Như Lai. Người Thanh văn tuy cùng một pháp giới nhưng không làm được những việc như thế.

 Thưa Đại đức, ví như cây mía, vị tuy một, nhưng cho đường phèn trắng thì dành cho người có phước, cho đường đen thì dành cho người ít phước. Pháp giới cũng vậy, Bồ Tát Ma-ha-tát được vị cam lồ (nước thuốc bất tử, ví cho chánh pháp) của trí lớn, không lẫn vị của Thanh văn, Bích-chi Phật; Thanh văn chỉ được vị trí tuệ có bờ bến. Thưa Đại đức, ví như trong tam thiên đại thiên thế giới có nhiều biển lớn làm lợi cho vô lượng vô biên chúng sinh, cũng có sông nhỏ làm lợi cho ít chúng sinh; pháp giới cũng vậy. Thưa Đại đức, như mặt trời, mặt trăng và các vì sao cùng đi trong hư không, nhưng các vì sao sáng không bằng mặt trời mặt trăng, mà tính hư không thật không khác. Pháp giới cũng vậy, Như Lai và Thanh văn tuy cùng đi đứng trong đó, nhưng ánh sáng trí tuệ thật không ngang nhau, mà tính pháp giới cũng không khác.

 Thưa Đại đức, ví như hai người cùng học một nghề, một người khéo léo được nhiều lợi, một người vụng về được lợi chẳng bao nhiêu. Như Lai và Thanh văn đối với pháp giới cũng vậy. Thưa Đại đức, như một loại bông vải không có gì khác nhau, nhờ cách làm khéo mà dệt được áo giá cao, vì cách làm vụng mà dệt ra áo giá thấp. Pháp giới một tính cũng như vậy: Như Lai nhờ trí tuệ, phương tiện và nhân duyên đại từ đại bi mà được trí tuệ vô giá vắng lặng lớn; người Thanh văn được trí tuệ thấp kém và không thanh tịnh. Thưa Đại đức, như trong biển lớn có vua A-tu-la (loài thần có sức mạnh, hay gây chiến với các vị trời) La-hầu-la, cũng có các loài chúng sinh khác; chỉ vua A-tu-la mới chạm được đáy biển, những loài khác thì không. Pháp giới cũng vậy, Như Lai được trí tuệ rốt ráo, Thanh văn thì không được. Thưa Đại đức, ví như mặt đất mọc lên hoa nghìn cánh và hoa bảy cánh, các vị trời và người đời thấy hoa nghìn cánh đều sinh vui mừng. Như Lai và Thanh văn đối với pháp giới cũng vậy: trời người thấy Phật thì vui mừng, sinh lòng yêu mến, chứ không phải đối với Thanh văn. Thưa Đại đức, vì nghĩa ấy mà trí tuệ Như Lai vô lượng vô biên, trí tuệ Thanh văn có lượng có bờ bến, nhưng tính của pháp giới thật không khác."

 Bồ Tát Vô Úy nói với Bảo Nữ: "Vị Bồ Tát Ma-ha-tát Bất Khả Thuyết này chắc hẳn là thầy của cô, đã dùng pháp mầu điều phục cô." Bảo Nữ đáp: "Thiện nam tử, Bồ Tát Bất Khả Thuyết không điều phục ai cả. Vì sao? Vì Bồ Tát ấy không thấy mình, người, đây, kia. Nếu đã như vậy thì điều phục cái gì? Thiện nam tử, nếu có người không thấy mọi cõi ma và cảnh giới của chính mình, người như vậy mới điều phục được. Lại nữa, thiện nam tử, nếu biết thấy được mọi pháp mà không thấy có ngã và ngã sở, người như vậy mới điều phục được. Lại nữa, thiện nam tử, nếu có người tự mình siêng tu khổ hạnh, không khuyên người khác tu, tu khổ hạnh rồi tâm không sinh tự cao, người như vậy mới điều phục được. Lại nữa, thiện nam tử, như các Bồ Tát vì chúng sinh mà ở trong biển sinh tử lớn, liền được giải thoát mà không đi vào Niết bàn, người như vậy mới điều phục được. Đó gọi là sự điều phục theo nghĩa chân thật bậc nhất."

 Bấy giờ Thế Tôn bảo Bồ Tát Vô Úy rằng: "Thiện nam tử, Bảo Nữ này thật sự được Bồ Tát Bất Khả Thuyết điều phục. Nhờ được điều phục nên đời sau sẽ đạt được A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề."

 Lúc ấy Bảo Nữ lại bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn, Bồ Tát Ma-ha-tát thật không có điều phục. Nếu có điều phục thì đó là đại bi; chính lòng bi điều phục được, chứ không phải con người. Hàng Thanh văn thì cần phải được điều phục. Vì sao? Vì không có đại bi. Bạch Thế Tôn, như quả am-la (quả xoài), quả chín trên cây thì vị ngọt ngon, người ta thèm thích; nếu là quả ủ cho chín (?) thì vị đắng, người ta coi rẻ. Trí tuệ của Như Lai cũng như vậy, sinh ra từ đại bi, vì thế tự điều phục, không nhờ người khác."

 Bồ Tát Vô Úy nói với Bảo Nữ: "Cô có đền được ơn của Bồ Tát Bất Khả Thuyết không?" Bảo Nữ nói: "Thiện nam tử, tôi nếu biết ơn thì sao lại không đền? Nếu có chúng sinh không tu được đạo Bồ đề, người như vậy thì không đền ơn được." "Bảo Nữ, thế nào gọi là tu đạo Bồ đề?" Bảo Nữ nói: "Thiện nam tử, ba mươi hai việc gọi là hạnh Bồ đề. Ba mươi hai việc ấy là gì? Không bao giờ để mất tâm Bồ đề. Không tham tâm Thanh văn, Bích-chi Phật. Hết lòng tu hành, không quanh co nịnh hót. Mọi việc tu hành đều không có chướng ngại. Làm việc vì chúng sinh mà tâm không chán nản hối tiếc. Tuy đi trong sinh tử mà lìa tâm tham giận. Đối với chúng sinh, tâm bình đẳng. Đều giáo hóa được và điều phục họ. Dùng bốn nhiếp pháp mà thu nhận họ. Vì muốn chúng sinh được vui mà tu đại từ. Vì chúng sinh đang khổ mà tu đại bi. Nói sao làm vậy, tinh tấn bền chắc. Không bao giờ lừa dối bất cứ chúng sinh nào. Những gì tu tập để trang nghiêm đều nhằm giúp thành Bồ đề. Không cầu bất cứ niềm vui nào của thế gian. Tâm không tham chấp lợi lộc cúng dường của thế gian. Không vì thân mình mà làm các điều ác. Không tham tuổi thọ, không nhìn lỗi người. Tâm được điều phục, giữ trong sạch ba loại giới. Trang nghiêm, tu tập những việc làm đem lại tướng tốt. Thường nghĩ đến xuất gia, đền đáp nghiệp lành xưa. Thường ưa vắng lặng, học rộng không chán. Trí tuệ làm lợi cho mình và người. Mọi lần thuyết pháp đều không có ý nghĩ cầu ăn uống. Bỏ được tất cả mà không mong quả báo. Giữ trong sạch các giới mà không sinh kiêu mạn. Không bao giờ tự khen công đức mình có. Vì người khác mà siêng tu nhẫn nhục. Vì làm trong sạch cõi nước mà siêng tu tinh tấn. Vì biết phương tiện mà cầu nhất thiết trí (trí biết hết thảy). Dứt hẳn mọi phiền não và tập khí (thói quen còn sót lại của phiền não). Vì được thần thông mà giữ gìn chánh pháp. Gần gũi bạn lành, suy nghĩ bằng tâm thiện. Xa lìa việc làm của ma, sống đúng theo pháp. Được trí tuệ nhiệm mầu không sinh không diệt. Thiện nam tử, nếu có người không làm được những pháp như thế, nên biết người ấy không đền được ơn, cũng không biết được ơn Như Lai.

 Thiện nam tử, có hai hạng người chắc chết không chữa được, rốt cuộc không thể biết ơn đền ơn: một là Thanh văn, hai là Duyên giác (cũng là Bích-chi Phật, người tự quán nhân duyên mà giác ngộ). Thiện nam tử, ví như có người rơi xuống hố sâu, người ấy không thể tự lợi, cũng không lợi được người. Thanh văn, Duyên giác cũng như vậy, rơi vào hố giải thoát, không thể tự lợi và lợi người."

 Bấy giờ Bồ Tát Vô Úy liền cởi chiếc áo ngoài đang mặc để đền ơn Bảo Nữ đã thuyết pháp. Bảo Nữ không chịu nhận. Bồ Tát Vô Úy nói: "Tôi vì pháp, cúi mong cô nhận cho." "Thiện nam tử, pháp lìa tham, vì thế không nên vì thế mà nói pháp (?); người nhận pháp không có chấp lấy, vì thế không nên lấy vật cúng dường. Pháp không tham, vì thế không nên tham vật cúng dường. Pháp không có ngã và ngã sở, vì thế không nên lấy vật của mình để cúng dường. Pháp là thanh tịnh, vì thế không nên lấy vật không thanh tịnh để cúng dường. Pháp không có thân tâm; ai làm việc bằng thân tâm thì không phải là cúng dường. Pháp không phải tâm, ý, thức; cái gì thuộc tâm, ý, thức thì không phải là cúng dường. Pháp không có lôi kéo; có lôi kéo thì không phải là cúng dường. Pháp chẳng phải có, chẳng phải không; vì thế cái pháp 'có' không phải là cúng dường. Pháp không phải các 'hữu'; vì thế ý tưởng 'có' không phải là cúng dường. Pháp không phải giác quán; có giác quán thì không phải là cúng dường. Pháp không thêm không bớt; có thêm bớt thì không phải là cúng dường. Pháp không cao không thấp; có cao thấp thì không phải là cúng dường. Pháp không thể nói, không thể nghe, không có tên gọi, bỏ mọi âm thanh, xa lìa cả đạo Thánh; vì thế không thể lấy áo mà cúng dường. Pháp không có cảnh giới, không phải cảnh giới của mắt cho đến cảnh giới của ý, không có nhà cửa; vì thế không nên lấy áo cúng dường. Pháp chính là mười hai nhân duyên, không thường còn, cũng không đứt đoạn; vì thế không nên lấy áo cúng dường. Pháp không chướng ngại, không điên đảo, không thể đo lường, không có ngã, chúng sinh, sĩ phu, thọ mạng, không sinh không diệt, không xuất hiện, là vô vi; vì thế không nên lấy áo cúng dường."

 Bồ Tát Vô Úy nói: "Bảo Nữ, Như Lai Thế Tôn cũng nhận sự cúng dường pháp như thế." "Thiện nam tử, Như Lai tuy nhận sự cúng dường pháp, nhưng như tính của pháp giới, không phân biệt." "Bảo Nữ, thế nào gọi là phân biệt pháp giới?" "Thiện nam tử, nếu nói pháp khác, sự cúng dường pháp khác, người nhận khác, người cho cũng khác, đó gọi là phân biệt pháp giới. Nếu không phân biệt pháp, sự cúng dường, người nhận, người cho, thì không gọi là phân biệt pháp giới."

 Bồ Tát Vô Úy nói: "Bảo Nữ, nếu pháp giới không có phân biệt, sao lại nói phân biệt pháp giới hay không phân biệt?" Bảo Nữ nói: "Thiện nam tử, tính của pháp giới tuy không có phân biệt, nhưng vì tâm chúng sinh điên đảo nên sinh ra phân biệt. Thiện nam tử, như vì có cái đồ đựng nên mới gọi là lành hay vỡ. Nếu có tạo tác, có chấp lấy, thì gọi là vỡ, gọi là phân biệt. Thiện nam tử, như đồ đựng tuy vỡ nhưng khoảng trống bên trong đồ đựng không bao giờ vỡ được. Tính của pháp giới cũng như vậy."

 Bấy giờ Thế Tôn khen Bảo Nữ rằng: "Lành thay, lành thay! Nếu có người thành tựu được pháp này, người như vậy xứng đáng nhận sự cúng dường của trời người trong tam thiên đại thiên thế giới." Phật nói xong, mọi người trong đại chúng ai nấy đều cởi áo uất-đa-la-tăng (tấm áo khoác ngoài của người xuất gia) dâng lên Bảo Nữ.

 Bấy giờ Bồ Tát Ma-ha-tát Bất Khả Thuyết bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn, cái gì nói được thì đó là thế gian, cái không thể nói thì đó là xuất thế gian (vượt ra khỏi thế gian). Cái nói được là tâm yêu thích, cái không thể nói là lìa yêu thích. Cái nói được là việc làm của thế gian, cái không thể nói là việc làm xuất thế gian. Bạch Thế Tôn, nghĩa xuất thế gian là không có gì tạo tác. Không có gì tạo tác thì không có tranh cãi. Không tranh cãi tức là pháp Sa-môn. Pháp Sa-môn tức là pháp xuất thế gian. Pháp xuất thế gian tức là không có tội lỗi. Không tội lỗi tức là không chấp lấy, không sinh, không diệt. Không sinh không diệt tức là xuất thế gian. Pháp xuất thế gian không thể nói ra, không thể chỉ bày. Vì nghĩa ấy mà tất cả các pháp đều không thể nói ra."

 Bấy giờ trong chúng có một vị thiên tử (con trời, chỉ một vị trời) tên là Thắng Ý, nói với Bồ Tát Bất Khả Thuyết rằng: "Thiện nam tử, nếu tất cả các pháp không thể nói, thì chúng sinh làm sao mà nói năng được?" Bất Khả Thuyết nói: "Thiện nam tử, ông có biết tiếng vọng có lời nói không?" Thắng Ý nói: "Thiện nam tử, tiếng vọng đều do nhân duyên mà có." "Thiện nam tử, nguyên nhân của tiếng vọng ấy nhất định ở trong hay nhất định ở ngoài?" Thiên tử nói: "Thiện nam tử, nguyên nhân ấy không nhất định ở trong, không nhất định ở ngoài." "Thiên tử, tất cả chúng sinh gượng khởi lên hai ý tưởng mà có lời nói, chứ tính của các pháp thật không thể nói."

 Thiên tử nói: "Thiện nam tử, nếu không thể nói, sao Như Lai lại giảng tám vạn bốn nghìn pháp môn, khiến các Thanh văn thọ trì, đọc tụng?" "Thiên tử, Như Lai Thế Tôn thật không có nói gì. Không có nói gì chính là Như Lai. Thiên tử, ông biết cái gì là Như Lai không? Chẳng lẽ ông cho sắc, thọ, tưởng, hành, thức là Như Lai sao? Chẳng lẽ ông nói Phật là quá khứ, vị lai, hiện tại, là hữu vi (cái do nhân duyên tạo thành, có sinh diệt), vô vi, là ấm, giới, nhập, bị ba cõi thâu gồm, là nhân, là quả, là sự hòa hợp sao? Hay là có tưởng, không tưởng, cũng là chẳng phải có tưởng chẳng phải không tưởng sao?" "Không phải vậy, thiện nam tử." "Thiên tử, nếu những thứ như thế đều không phải Như Lai, thì làm sao nói được? Nếu không thể nói, sao lại nói Như Lai Thế Tôn giảng tám vạn bốn nghìn pháp môn? Vì thế tám vạn bốn nghìn pháp môn thật không thể nói, hàng Thanh văn tiếp nhận cũng không thể nói. Không thể nói chính là nghĩa đúng. Nghĩa nếu không có lời nói thì là chân thật. Nếu nói được thì là không cố định. Nếu không thể nói thì có thể chứng. Nếu nói được thì không thể làm chứng. Vì sao? Vì điên đảo."

 Bấy giờ thiên tử Thắng Ý bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn, điều Bồ Tát Bất Khả Thuyết nói, ai sẽ tin được?" Bấy giờ Bồ Tát Bất Khả Thuyết dùng sức thần thông hóa ra một vị tỳ-kheo (người nam xuất gia), vị ấy nói rằng: "Nay tôi tin sâu những điều Bồ Tát Bất Khả Thuyết đã nói. Vì sao? Tôi như Như Lai, cũng như pháp giới. Các ấm của Như Lai không thể nói, các ấm của tôi cũng vậy, không thể nói. Giới, nhập của Như Lai không thể nói, giới, nhập của tôi cũng không thể nói. Bồ đề của Như Lai và Bồ đề của tôi cũng vậy, ngang nhau không khác. Như Lai biết rõ các cõi chúng sinh, tôi cũng biết rõ các cõi chúng sinh. Như Lai chuyển pháp luân vô thượng, tôi cũng chuyển pháp luân như thế. Như Lai vào Niết bàn vô thượng, tôi cũng vào Niết bàn như thế."

 Thiên tử nói: "Tỳ-kheo, chẳng lẽ nay ông là do ma tạo ra sao, mà nói những lời ngang bằng với Như Lai?" Tỳ-kheo nói: "Thiên tử, nếu có người nói 'Ta khác, Phật khác', nên biết người ấy là đệ tử của ma. Nếu có người nói: 'Vì ta bình đẳng nên thấy pháp bình đẳng; vì pháp bình đẳng nên chúng sinh bình đẳng; chúng sinh bình đẳng nên Như Lai bình đẳng', người như vậy mới là biết chân thật, vượt được cõi ma."

 Khi vị tỳ-kheo hóa hiện nói lời ấy, có năm trăm tỳ-kheo dứt sạch phiền não mà giải thoát (lậu tận), tám nghìn Bồ Tát thành tựu nhẫn, liền lấy hương hoa cúng dường vị tỳ-kheo. Xá-lợi-phất nói: "Các thiện nam tử, sao lại cúng dường vị tỳ-kheo hóa hiện này?" Các Bồ Tát nói: "Thưa Đại đức, ai tạo ra sự hóa hiện này?" "Các thiện nam tử, các ông không biết đây là do Bất Khả Thuyết hóa ra sao?" Các Bồ Tát nói: "Thưa Đại đức, ví như Như Lai lại hóa ra một Như Lai, có người cúng dường thì là cúng dường ai?" "Các thiện nam tử, người ấy là cúng dường Như Lai." "Thưa Đại đức, nếu có ai cúng dường vị tỳ-kheo hóa hiện này, thì chính là cúng dường Bồ Tát Bất Khả Thuyết."

 Xá-lợi-phất nói: "Thiện nam tử, vị Bồ Tát Ma-ha-tát Bất Khả Thuyết này, phải bày sự cúng dường nào mới xứng đáng cúng dường ngài?" "Thưa Đại đức, nếu có người trí không có việc làm bằng âm thanh, không chữ, không sắc, không tên, không tạo tác, không nói năng, không mình, không người, không pháp, không phi pháp, không sạch, không nhơ — cúng dường như thế mới xứng đáng cúng dường."

 Lúc ấy vị tỳ-kheo hóa hiện nói với Xá-lợi-phất: "Thưa Đại đức, chẳng lẽ ý ngài cho rằng nay tôi khác với ngài sao?" Xá-lợi-phất nói: "Không phải vậy, tỳ-kheo. Vì sao? Như Lai thường nói tất cả các pháp đều như huyễn hóa. Như Lai nói thế nào, tôi cũng tin như vậy." "Thưa Đại đức, nếu có người cúng dường được Như Lai, thì chính là cúng dường vị hóa hiện, không khác."

 Lúc ấy Xá-lợi-phất nói với Bồ Tát Bất Khả Thuyết: "Thiện nam tử, ai đi vào vị hóa hiện này mà nay nói được như thế?" "Thưa Đại đức, như hình bóng trong gương, ai ở trong đó mà có bóng hiện ra?" "Thiện nam tử, không có ai ở trong đó, chỉ do nhân duyên bốn đại (bốn yếu tố đất, nước, lửa, gió cấu thành vật chất) trong sạch mà có bóng hiện ra." "Thưa Đại đức, vị hóa hiện cũng vậy, vì pháp tính thanh tịnh nên nói được như thế." "Thiện nam tử, nếu vậy thì sao tất cả chúng sinh không nói được như thế?" "Thưa Đại đức, mặt sau tấm gương cũng không lìa gương, sao bóng lại không hiện?" "Thiện nam tử, vì bốn đại ở mặt sau gương không trong sạch." "Thưa Đại đức, chúng sinh cũng vậy, vì không làm trong sạch được tính pháp giới nên không nói được."

 "Thiện nam tử, lời trước lời sau của ông không ăn khớp nhau. Vì sao? Ông thường nói tính của tất cả pháp giới tự thanh tịnh, nay sao lại nói pháp giới không thanh tịnh?" "Thưa Đại đức, nếu không phải vậy, sao ngài lại nhờ tỳ-kheo A-thấp (tức A-thấp-bà-thị, vị tỳ-kheo mà nhờ một bài kệ của ông, Xá-lợi-phất ngộ đạo) mà được pháp nhãn tịnh (con mắt pháp trong sạch, tức lần đầu thấy rõ chân lý)?" "Thiện nam tử, tôi chỉ nhờ vị ấy mở bày, dẫn dắt mà diệt trừ khách phiền não (phiền não như khách lạ từ ngoài đến, không phải bản tính của tâm), nên gọi là pháp nhãn tịnh; thật không có gì đạt được. Thiện nam tử, nếu có người nói 'Tôi đạt được hư không', nghĩa ấy không đúng. Vì sao? Vì tính hư không thường tự trong sạch. Đã thường trong sạch thì làm sao đạt được? Chỉ vì mây khách che phủ nên chúng sinh không thấy, trừ mây khách đi thì gọi là thấy. Tính của pháp giới cũng như vậy. Vì thế tôi thật không đạt được pháp nhãn. Thiện nam tử, nay sao ông lại nói những lời không ăn khớp như thế, bảo tính pháp giới khi thì sạch khi thì không sạch?"

 Bồ Tát Bất Khả Thuyết nói: "Thưa Đại đức, điều ngài nói và điều tôi nói đều là cảnh giới của chư Phật Như Lai, không phải chỗ chúng ta biết thấy được." Xá-lợi-phất nói: "Thiện nam tử, nếu nói lời này là cảnh giới của Phật, không phải chỗ ta biết được, sao lại còn nói tính pháp giới không có phân biệt? Nếu có phân biệt thì nên biết pháp giới có vô lượng." Bất Khả Thuyết nói: "Thưa Đại đức, tính pháp giới là một, thật không phải vô lượng." Xá-lợi-phất nói: "Thiện nam tử, nếu tính pháp giới là một, sao lại nói đó là cảnh giới của Phật, không phải chỗ ta biết được? Nếu pháp giới là một, vì nhân duyên gì mà tất cả chúng sinh không được gọi là Như Lai?" "Thưa Đại đức, ngài muốn phân biệt chúng sinh và Như Lai có tướng khác nhau sao?" "Thiện nam tử, như ông đã nói trước, tôi không muốn để chúng sinh và Như Lai có ý tưởng khác biệt." "Thưa Đại đức, ý ngài chắc cho rằng có cái không sinh chăng?" "Thiện nam tử, có, đó là pháp giới." "Thưa Đại đức, ý ngài lại cho rằng có tà có chánh chăng?" "Không, thiện nam tử. Nhóm tà và nhóm chánh đều là điên đảo." "Thưa Đại đức, ngài cho rằng có pháp không sinh mà lại sinh chăng?" "Không, thiện nam tử. Nếu là không sinh thì rốt ráo không sinh." "Thưa Đại đức, ý ngài cho rằng pháp không sinh ấy có phân biệt chăng?" "Không, thiện nam tử." "Thưa Đại đức, nếu không phải vậy, sao lại nói tất cả chúng sinh không phải Như Lai? Nếu như thế thì ai là chúng sinh, ai là Như Lai?" "Thiện nam tử, tôi đã hiểu nghĩa ấy từ trước, chỉ vì muốn làm sáng tỏ trí tuệ nên hỏi như vậy. Thiện nam tử, nếu có người không hiểu điều ông nói, những chúng sinh ấy sẽ rơi vào địa ngục. Vì sao? Vì sinh lòng phỉ báng."

 Bồ Tát Bất Khả Thuyết nói: "Thưa Đại đức, pháp như thế không ai phỉ báng được, không ai tiếp nhận được. Vì sao? Nếu có ai phỉ báng hay tiếp nhận, nên biết người ấy cũng sẽ đạt được những pháp như vậy. Thưa Đại đức, như một lực sĩ lớn, kẻ yếu đuối không thể nghi ngờ (sức ông). Pháp của tôi cũng vậy, nếu ai chưa gieo căn lành nơi vô lượng Đức Phật thì rốt cuộc không thể nghi, không thể thọ trì." "Thiện nam tử, theo tôi hiểu nghĩa ông nói, người nào tin theo lời pháp như thế thì hơn người trong vô lượng kiếp (khoảng thời gian cực kỳ dài) tu Đàn ba-la-mật, Thi ba-la-mật, Sằn-đề ba-la-mật, Tỳ-lê-da ba-la-mật, Thiền ba-la-mật và Bát-nhã ba-la-mật của thế gian."

 Bấy giờ Thế Tôn khen Xá-lợi-phất rằng: "Lành thay, lành thay! Đúng như ông nói. Nếu có ai tin hiểu những lời như thế, nên biết người ấy đã tu sáu ba-la-mật như thế trong vô lượng a-tăng-kỳ (số lớn không đếm được) kiếp. Nếu ai không tin được lời này thì không được Phật thọ ký thành A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề; nếu tin được thì được thọ ký thành A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề. Xá-lợi-phất, ta nhớ xưa kia trong vô lượng kiếp, ta tu sáu ba-la-mật, vì không tin được những lời như thế nên không được thọ ký, không thành A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề. Về sau tin rồi thì liền được thọ ký thành A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề. Vì thế nên biết, nếu ai tin hiểu được lời này thì liền được thọ ký thành A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề."

 Bồ Tát Bất Khả Thuyết bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn, nhờ phần nào mà được thọ ký? Nếu nhờ phần quá khứ mà được thọ ký, nghĩa ấy không đúng. Vì sao? Vì đó là pháp đã diệt. Nếu nhờ phần vị lai mà được thọ ký, cũng không đúng. Vì sao? Vì chưa sinh. Nếu nhờ phần hiện tại mà được thọ ký, cũng không đúng. Vì sao? Vì không thể nói. Nếu ba phần ấy đều không có thọ ký, sao lại nói Bồ Tát được thọ ký?"

 Phật nói: "Thiện nam tử, nếu có Bồ Tát Ma-ha-tát tin cái không thể nói, biết cái không thể nói, nói cái không thể nói, đối với cái không thể nói không sinh sợ hãi; biết cái không thể nói và sắc là hai pháp không có khác biệt; thọ, tưởng, hành, thức, mắt cho đến ý, Phật, Pháp, Tăng bảo, sinh tử, giải thoát, pháp giới không thể nói cũng như vậy — đó gọi là Bồ Tát được phần nhẫn, được phần không sinh, được phần không xuất hiện, được phần không chấp lấy, được phần không nhiễm bẩn, được phần không có, được phần không tạo tác. Đầy đủ, thành tựu những phần như thế, đối với tất cả các pháp không sinh hai tướng, hai tâm, hai ý, hai phần, hai duyên. Nếu Bồ Tát quán được như vậy, đó gọi là không đi, không đến, không trụ. Vì không trụ nên không có gì tạo tác. Vì không có gì tạo tác nên không có mong cầu. Vì không mong cầu nên không đoạn không thường. Nếu không đoạn không thường thì đó là trung đạo (con đường giữa, không rơi vào hai cực đoan). Trung đạo chính là mười hai nhân duyên. Mười hai nhân duyên không làm không cầu, vì nghĩa ấy nên gọi là rất sâu. Không có người làm, không có người nhận, vì nghĩa ấy lại gọi là rất sâu. Không sinh mà sinh, không xuất hiện mà xuất hiện, vì nghĩa ấy lại gọi là rất sâu. Ví như ngọn lửa cháy mạnh do nhân duyên mà sinh, không có người làm, không có người nhận; lửa ấy tắt rồi không có chỗ đi, không có chỗ đến. Tất cả các pháp cũng như vậy, không có người làm, không có người nhận. Thiện nam tử, nếu Bồ Tát biết được như vậy, nên biết người ấy được thọ ký."

 Bấy giờ, khi Thế Tôn nói pháp này, tám nghìn Bồ Tát đạt được vô sinh pháp nhẫn (sự chấp nhận, an trú vững vàng trong chân lý rằng các pháp vốn không sinh không diệt). Được nhẫn ấy rồi, các vị bay lên hư không cao bằng bảy cây đa-la (cây thốt nốt, loại cây rất cao, dùng làm đơn vị đo chiều cao), chắp tay cung kính nói kệ rằng:

 Nếu quán được phần sắc ấm (nhóm yếu tố vật chất, thân thể) và cái không thể nói là không có hai tướng,

 Người ấy liền được trí bình đẳng, giống như chư Phật trước đã đạt được.

 Nếu quán các ấm thọ, tưởng, hành, thức cũng như vậy, không có hai,

 Biết rõ chắc chắn cái không thể nói, liền được thọ ký như chư Phật trước.

 Nếu muốn quán xét nhập, giới… và tất cả các pháp là không có hai tướng,

 Không tiếng, không chữ, không có phân đoạn, vì thế các pháp không thể nói.

 Phần không thể nói và phần ba đời, chính là một phần, không khác nhau;

 Thật tính và tướng chân thật đều bình đẳng; quán như vậy gọi là Bồ Tát hiểu nghĩa.

 Tham dục, sân hận và ngu si cùng Không, vô tướng, vô nguyện đều bình đẳng;

 Sinh tử và Niết bàn không khác nhau; Phật, Pháp, Tăng bảo cũng không hai.

 Nghĩa của tất cả các pháp không thể nói, không có sinh diệt, như hư không;

 Không người làm, không người nhận, như tính của lửa, nhờ duyên mà sinh, không phải do duyên mà diệt.

 Tắt rồi không biết chỗ đi chỗ đến; tất cả các pháp cũng như thế.

 Các pháp đều từ nhân duyên sinh ra; nhân duyên dứt nên gọi là diệt.

 Nếu pháp không sinh mà cũng không diệt, cũng không thường còn mà cũng không đứt đoạn,

 Đó chính là mười hai nhân duyên rất sâu, không còn từ duyên mà sinh ra nữa.

 Vốn không có sinh mà nay sinh, vốn không có xuất hiện mà nay xuất hiện;

 Không có tạo tác, không có người nhận, không có các nhân và quả báo.

 Cũng chẳng phải có, chẳng phải không, không có hai tướng đây và kia;

 Cũng không ở trong, không ở ngoài; đó chính là mười hai nhân duyên rất sâu.

 Pháp này vốn không mà nay có, pháp đã có sau lại trở về không;

 Nếu là pháp có thì thuộc trong ba đời; nên biết tính và tướng như đã nói trước.

 Nếu là pháp bên trong thì bên ngoài không có; tính của pháp bên ngoài thì bên trong không có;

 Tất cả các pháp cũng như vậy; đó gọi là nghĩa Chân Không (cái Không chân thật) bậc nhất.

 Bản tính tâm của tất cả chúng sinh trong sạch không nhơ, như hư không;

 Phàm phu không biết tính của tâm, nên nói là bị khách phiền não làm nhiễm bẩn.

 Nếu các phiền não làm nhơ được tâm, thì tâm không bao giờ sạch được, như vết dơ bẩn;

 Vì các khách phiền não che lấp, nên nói tâm phàm phu không sạch.

 Nếu tính tâm vốn trong sạch, thì tất cả chúng sinh lẽ ra đều được giải thoát;

 Vì khách phiền não che lấp, nên không được giải thoát.

 Tâm không thể sinh ra tâm kế tiếp, tâm không thể thấy tâm kế tiếp;

 Tất cả các tâm từ duyên mà sinh, vì thế tâm kế tiếp nhau không dứt.

 Nếu biết thấy được tâm như vậy, giống như hư không và tướng huyễn hóa,

 Người ấy liền được tự tại với tâm, cũng biết rõ được tâm kế tiếp.

 Như nhà ảo thuật tạo ra ảo ảnh, nghiệp vô lượng đời làm thầy (tạo ra chúng sinh) cũng vậy;

 Như tâm, chúng sinh cũng thế; nếu biết vậy liền được tự tại với tâm.

 Nếu ai được nhẫn như thế, như pháp huyễn hóa không có nhân duyên,

 Nếu biết như vậy thì không sinh tham, không nhờ nhân duyên mà được giải thoát.

 Tính tâm của tất cả chúng sinh, Như Lai thâu gồm vào ba đời;

 Như vật huyễn hóa không có tính thật, tâm chúng sinh cũng như vậy.

 Tâm biết rõ được chúng sinh, chúng sinh cũng biết rõ được tâm;

 Tâm không phải sắc, không thể thấy; như tâm, chúng sinh cũng thế.

 Như tính chúng sinh, tất cả các pháp, tính vô vi đều không thể nói;

 Như Lai học được pháp tính chân thật, vì thế gọi là trí không vướng ngại.

 Tất cả phàm phu không biết không thấy, trôi lăn trong vô lượng sinh tử;

 Bị vô minh che lấp, mê lầm sự thật, không biết Như và pháp giới.

 Tính của pháp giới như hư không, tất cả thế gian không thể nói được;

 Như Lai tu tập đại từ bi, ở trong pháp không có chữ mà diễn nói.

 Như sáu vị của thế gian, mỗi vị không thể tự biết mình;

 Chúng sinh tuy nói ấm, nhập, giới, mà không hiểu rõ được tính và tướng của chúng.

 Trí tuệ của chúng sinh không sinh không diệt, như hư không và như huyễn hóa;

 Vì xa lìa mọi điên đảo, đó gọi là trí tuệ trong sạch.

 Như Lai giác ngộ tất cả các pháp, không nhận không làm, như cỏ cây;

 Nếu quán xét được pháp như vậy, người ấy liền được vô sinh nhẫn.

 Nếu có vô lượng Bồ Tát đạt được nhẫn như thế,

 Những người ấy liền được vô lượng Phật thọ ký Bồ đề vô thượng.

 Nếu buông bỏ được vật trong vật ngoài, cho đến không tiếc thân mạng,

 Điều phục được tất cả chúng sinh, người ấy liền được Phật thọ ký.

 Nếu làm trong sạch được chúng sinh, đã trong sạch rồi không sinh kiêu mạn,

 Nói rằng mọi chúng sinh đều trong sạch, nhờ nhân duyên ấy mà được thọ ký.

 Nếu biết các pháp diệt trong từng niệm, vì chúng sinh mà tu nhẫn nhục,

 Lại diễn nói được sự nhẫn đối với chúng sinh, nhờ nhẫn ấy mà được thọ ký.

 Xa lìa pháp ác, siêng năng tinh tấn, vì tu pháp thiện mà không nghỉ ngơi,

 Nếu diễn nói được sự siêng năng tinh tấn, nhờ tinh tấn mà được thọ ký.

 Tất cả các pháp bản tính trong sạch, bình đẳng không khác, như hư không;

 Nếu diễn nói được sự bình đẳng ấy, nhờ tam-muội mà được thọ ký.

 Nếu biết được pháp không thể nói, khi nói ra không sinh sợ hãi,

 Dùng phương tiện giáo hóa được chúng sinh, nhờ trí ấy mà được thọ ký.

 Bấy giờ Ma vương (vua của loài ma, kẻ chuyên ngăn cản người tu) dẫn bốn thứ quân: quân xe, quân ngựa, quân voi, quân bộ, đến chỗ Phật. Ma tự hóa thân làm hình tỳ-kheo, nói với Bồ Tát Bất Khả Thuyết: "Thiện nam tử, Ma vương Ba-tuần nay dẫn bốn thứ quân đến chỗ Phật, nay ông định dùng cách gì?" Bất Khả Thuyết nói: "Nếu hắn đến, tôi sẽ khiến hắn phát tâm A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề." Tỳ-kheo nói: "Thiện nam tử, ma Ba-tuần ấy hoàn toàn không có tâm thiện, sao có thể khiến hắn phát tâm Bồ đề?" Bất Khả Thuyết nói: "Tôi sẽ điều phục khiến hắn có tâm thiện; có tâm thiện rồi, nhờ nhân duyên ấy mà phát tâm A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề." "Điều phục thế nào?" "Tôi sẽ đến cõi của vua trời Tha Hóa Tự Tại (cõi trời cao nhất trong Dục giới, nơi ma vương ngự trị), cảnh giới ấy sẽ thuộc về tôi; đã thuộc về tôi rồi thì tôi sẽ tùy ý điều phục hắn."

 Bấy giờ Ba-tuần nghe lời ấy, trong lòng lo sợ, liền muốn rút lui mà không được, lại nghĩ: "Nay ta đã không bị trói mà cũng không được cởi, lại cũng không dùng được sức thần thông." Lúc ấy ma liền nghe trong hư không có tiếng nói: "Đó là sức thần thông của Bất Khả Thuyết." Ma vương Ba-tuần liền tiến tới trước Bất Khả Thuyết, lạy và sám hối (thú nhận lỗi, xin sửa đổi), nói rằng: "Nay tôi xin bỏ hết mọi việc làm của ma." Bất Khả Thuyết nói: "Ba-tuần, ai trói ông?" Ba-tuần đáp: "Thiện nam tử, tôi không bị trói, không bị thả, mà không đi được." Bất Khả Thuyết nói: "Thiện nam tử, như ông nay không bị trói, không bị thả mà không đi được, tất cả chúng sinh cũng vậy, không bị trói, không bị thả mà không đi được. Vì sao? Vì bị điên đảo như vô minh, ái… trói buộc, không được giải thoát. Ba-tuần, nay nếu ông muốn phá sự trói buộc, hãy mau phát tâm A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề."

 Ba-tuần đáp: "Thiện nam tử, chúng sinh thành tựu bao nhiêu pháp thì phát được tâm Bồ đề vô thượng?" "Ba-tuần, chúng sinh thành tựu mười sáu pháp thì phát được tâm A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề. Mười sáu pháp ấy là gì? Đó là: thường tu tâm cao thượng, mài giũa các căn; siêng tu các điều thiện, trang nghiêm công đức; hết lòng giữ giới, không sinh hối hận chán nản; tu tập đại bi, thương xót chúng sinh; tin Phật Thế Tôn có đại từ bi, vì chúng sinh mà chịu làm mọi khổ hạnh, phá được mọi khổ não của chúng sinh; điều phục các căn, đầy đủ chánh niệm; tâm không sợ hãi, không cầu các 'hữu'; ưa cầu trí Phật, không ưa hai thừa (Thanh văn và Duyên giác); hưởng vui mà không kiêu mạn, chịu khổ mà không hối hận; cung kính trí tuệ, phá bỏ kiêu mạn; biết ơn đền ơn, đủ sức thân; giữ gìn chánh pháp, không để Tam bảo dứt mất. Đó gọi là mười sáu pháp. Thiện nam tử, nếu có chúng sinh đủ các pháp như thế, nên biết người ấy phát được tâm A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề."

 Ba-tuần nói: "Thiện nam tử, nếu chúng sinh đủ các pháp như thế mới phát được tâm A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề, thì nay tôi thật không có những pháp ấy, làm sao phát được tâm đạo vô thượng?" Bất Khả Thuyết nói: "Ba-tuần, ví như trồng cây để lấy hoa quả, lúc đầu tuy chưa có, nhưng nên biết về sau chắc chắn được, không nghi ngờ. Chúng sinh nếu làm hạnh hướng về tâm Bồ đề cũng như vậy, tuy hiện chưa có, dần dần sẽ được mười sáu pháp ấy." Ba-tuần nói: "Lành thay, lành thay! Thiện nam tử, đúng như ông nói." Khi nói pháp này, có ba vạn hai nghìn trời và người phát tâm A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề.

 Ba-tuần nói: "Thiện nam tử, thế nào gọi là hạnh hướng về tâm Bồ đề?" "Thiện nam tử, có ba mươi hai pháp hướng về tâm Bồ đề mà được tăng trưởng. Ba mươi hai pháp ấy là gì? Một là tâm hết lòng. Hai là tâm định. Ba là tâm trong sạch. Bốn là tâm mong muốn. Năm là tâm không buông lung. Sáu là tu tập pháp thiện. Bảy là trang nghiêm, hướng về Bồ đề vô thượng. Tám là dùng bốn nhiếp pháp thu nhận chúng sinh. Chín là ưa dùng phương tiện. Mười là điều phục chúng sinh. Mười một là làm cho chúng sinh chín muồi (căn lành đủ để giác ngộ). Mười hai là biết được nhân duyên. Mười ba là siêng năng tinh tấn. Mười bốn là gần gũi bạn lành. Mười lăm là đầy đủ lòng tin. Mười sáu là vì đủ lòng tin mà sinh vui mừng. Mười bảy là cúng dường, cung kính thầy dạy, hòa thượng (vị thầy truyền giới cho người xuất gia) và những người có đức. Mười tám là chăm sóc được người bệnh khổ. Mười chín là khéo suy nghĩ. Hai mươi là sống đúng theo pháp. Hai mươi mốt là vì giữ gìn pháp mà không tiếc thân mạng. Hai mươi hai là thành tựu tổng trì (khả năng ghi nhớ giữ gìn trọn vẹn mọi điều đã nghe). Hai mươi ba là đầy đủ tâm chánh niệm. Hai mươi bốn là nói được pháp sâu xa. Hai mươi lăm là đầy đủ trí tuệ. Hai mươi sáu là đầy đủ các sức. Hai mươi bảy là nguyện cầu Bồ đề. Hai mươi tám là không bỏ chúng sinh. Hai mươi chín là tu tập tâm từ bi hỷ xả. Ba mươi là đi trong sinh tử mà tâm không hối tiếc. Ba mươi mốt là vì thọ thân mà trang nghiêm phước đức, vì phát nguyện trong sạch mà trang nghiêm trí tuệ. Ba mươi hai là biết tất cả các pháp không thể nói ra. Đó gọi là ba mươi hai pháp. Bồ Tát nếu làm tăng trưởng được những pháp này, chắc chắn đạt được A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề.

 Thiện nam tử, ví như trăng đầu tháng trong đêm thu lớn dần, càng sáng càng trong. Chúng sinh chưa phát tâm Bồ đề mà đủ ba mươi hai pháp ấy cũng như vậy. Thiện nam tử, Bồ Tát nếu đầy đủ ba mươi hai pháp ấy thì được sắc tướng đẹp đẽ, thường được trời người cúng dường; bỏ được tất cả mà không mong quả báo; phát thệ nguyện lớn, làm trong sạch ba đời; giữ giới trọn vẹn trong sạch, không rỉ chảy, không phá; tu nhẫn nhục, nhờ nghe mà được điều thiện; dùng vô sinh pháp nhẫn trang nghiêm pháp thiện; thân tâm vắng lặng, không tham chấp căn lành; không bao giờ tu tập các tầng thiền còn đắm say mùi vị; cũng không tu lòng từ lấy chúng sinh làm đối tượng, chỉ tu lòng từ lấy pháp làm đối tượng và lòng từ không có đối tượng; tu tập đại bi, làm việc người khác cần làm; biết ơn đền ơn, không bỏ chúng sinh; ưa nghe chánh pháp, nghe sao nói vậy; khi giảng pháp không có ý nghĩ cầu ăn uống; điều phục được mình và người, lìa tâm tham giận; dùng bốn nhiếp pháp thu nhận chúng sinh; tu hai thứ trang nghiêm là phước và trí; tu tỳ-bà-xá-na (quán: dùng trí tuệ quán sát rõ sự thật) và xa-ma-tha (chỉ: làm cho tâm dừng lặng, an định); đầy đủ chánh niệm, uy nghi trong sạch; thành tựu, đạt được bốn trí vô ngại (bốn sự hiểu biết và biện tài không vướng ngại: về pháp, về nghĩa, về ngôn ngữ, về sự giảng nói); việc làm của thân, miệng, ý đều theo trí tuệ; tâm bền chắc không thoái lui; thường làm lợi ích cho tất cả chúng sinh. Ba-tuần, vì để chúng sinh vào Phật pháp mà tạm bày ra văn tự, âm thanh để diễn nói; trong Đệ nhất nghĩa thì hoàn toàn không có văn tự, âm thanh, lời nói như thế. Đó gọi là tính của tất cả các pháp; tính của tất cả các pháp ấy không thể nói ra."

 Ba-tuần nói: "Thiện nam tử, nếu tất cả các pháp không thể nói, Bồ Tát làm sao phát thệ nguyện lớn hướng về Bồ đề?" Bất Khả Thuyết nói: "Ba-tuần, ví như hư không, tính của nó không bờ bến, trong đó có thể đào giếng, đào ao được không?" "Không được, thiện nam tử." "Ba-tuần, nếu tính tất cả các pháp không phải là không thể nói (?), thì rốt cuộc không thể chứng, không thể nói ra."

 Ba-tuần nói: "Thế nào gọi là phát tâm Bồ đề?" Bất Khả Thuyết nói: "Biết rõ tính của tham thì gọi là phát tâm. Nếu lại biết rõ sân, si, keo kiệt, ganh ghét, ấm, nhập, các giới, vô minh, hành, thức, danh sắc, lục nhập, cho đến sinh, già, bệnh, chết, khối khổ lớn, đó gọi là phát tâm." Ba-tuần nói: "Tất cả các pháp có tính gì?" "Ba-tuần, tất cả các pháp lấy không xuất hiện làm tính." Ba-tuần nói: "Thế nào là không xuất hiện?" "Không xuất hiện tức là không có dấu vết của ma. Dấu vết của ma tức là ngã và ngã sở; lìa ngã và ngã sở gọi là không xuất hiện. Giác quán, nhân duyên, hành, tưởng, nhóm họp, chấp lấy; nói có tưởng không tưởng, sinh diệt, thiện ác, hữu lậu (còn phiền não rỉ chảy) vô lậu, hữu vi vô vi, thế gian và xuất thế gian — đó đều là dấu vết của ma. Nếu không có những thứ ấy thì đó là không xuất hiện."

 Khi nói pháp này, tám nghìn Bồ Tát được vô sinh nhẫn. Trong hư không phát ra tiếng nói: "Lành thay, lành thay! Ba-tuần, khi nói pháp này, tám nghìn Bồ Tát đã được vô sinh nhẫn." Ba-tuần nói: "Thiện nam tử, Bồ Tát đầy đủ những pháp gì thì được vô sinh nhẫn?" Tiếng trong hư không nói: "Tu tập đầy đủ sáu ba-la-mật thì được vô sinh nhẫn."

 Bấy giờ Bồ Tát Bất Khả Thuyết bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn, cúi mong Như Lai vì các Bồ Tát mà nói về cái không thể nói." Phật nói: "Thiện nam tử, nếu có Bồ Tát khi làm Đàn ba-la-mật (hạnh bố thí), quán thân như huyễn, quán cảm thọ như mộng, quán Bồ đề như hư không, lúc bố thí không thấy một pháp nào, đó gọi là Đàn ba-la-mật không thể nói ra.

 Nếu có Bồ Tát quán giới, nền tảng của giới, sự phạm giới và nền tảng của nó, quán các chúng sinh không có tính ngã, quán pháp tính, đó gọi là giữ giới, không phạm, không phá giới. Đủ giới rồi không khởi ba con mắt: một là con mắt giữ giới, hai là con mắt phá giới, ba là con mắt Bồ Tát. Tuy giữ giới mà không cầu một pháp nào, không thấy Bồ đề ở quá khứ, vị lai, hiện tại; đó gọi là Thi ba-la-mật (hạnh trì giới) không thể nói ra.

 Thiện nam tử, nếu có Bồ Tát quán các chúng sinh không sinh, không xuất hiện mà tu nhẫn; quán Bồ đề, chúng sinh và các pháp đều trống không vắng lặng; trong chúng sinh trống không ấy không có tâm giận hay mừng; cũng không thấy tướng oán thù của một pháp nào mà tu nhẫn; cũng không thấy xa lìa một pháp nào mà tu nhẫn; đó gọi là Sằn-đề ba-la-mật (hạnh nhẫn nhục) không thể nói ra.

 Thiện nam tử, nếu có Bồ Tát siêng năng tinh tấn mà hoàn toàn không thấy nơi thân, miệng, ý có một pháp nào sinh, một pháp nào diệt, mà tu tinh tấn không phá hoại pháp giới; vì độ chúng sinh mà tu trang nghiêm; đối với Không, vô ngã không sinh rối loạn; vì muốn đầy đủ tất cả Phật pháp mà làm trang nghiêm; nghe nói Phật pháp tức là không có pháp, đối với việc ấy không sinh sợ hãi; trang nghiêm trong sạch thế giới của Như Lai, tuy trang nghiêm mà quán nó như hư không; cũng không trang nghiêm việc chuyển pháp luân. Vì sao? Vì tính tất cả các pháp không thể nói. Đó gọi là Tỳ-lê-da ba-la-mật (hạnh tinh tấn) không thể nói ra.

 Thiện nam tử, nếu có Bồ Tát tu Thiền ba-la-mật (hạnh thiền định), tu rồi không thấy tính của tâm quá khứ; làm trong sạch bản tính rồi không thấy chỗ trụ; cũng không thấy tâm tham, giận, si, tâm bậc trên, giữa, dưới và tâm không tham giận; tâm ngu si hay tâm trí tuệ cũng không phân biệt. Vì sao? Như tính của tham, giận, si, thì không tham, giận, si cũng như vậy. Quán như vậy rồi cũng vào thiền định, cũng không thể làm cho bình đẳng thành bình đẳng, cũng không thể lấy pháp không bình đẳng làm thành bình đẳng; cũng biết rõ được ấm, giới, các nhập, thiện ác, sạch nhơ, hữu lậu vô lậu, thế gian xuất thế gian, sinh tử Niết bàn, các pháp đối trị… Đó gọi là Thiền ba-la-mật không thể nói ra.

 Thiện nam tử, thế nào gọi là Bát-nhã ba-la-mật (hạnh trí tuệ) không thể nói ra? Nếu không có việc làm của tuệ, không có ngã, ngã sở, chúng sinh, thọ mạng, sĩ phu, cùng các kiến chấp thường, đoạn, có, không…; Dục giới, Sắc giới và Vô sắc giới, đó gọi là không có việc làm. Không tranh cãi, không đi không đến, đó gọi là thuận theo việc làm của tuệ. Lìa bóng tối vô minh và các tà kiến xấu; quán pháp như vậy tức là quán chân thật. Thiện nam tử, khi tai họa lửa (đại hỏa tai cuối kiếp) nổi lên, tất cả bị đốt sạch, không còn nhân duyên gì, chỉ trừ hư không. Bồ Tát khi làm Bát-nhã ba-la-mật không thể nói ra này cũng như vậy, không có nhân duyên, thấy bản tính của tất cả các pháp đều tận diệt; vì phương tiện mà vì chúng sinh nói Niết bàn. Cũng biết chúng sinh không có tên gọi, vì phương tiện mà nói tên gọi. Nhờ sức tuệ mà biết quá khứ vị lai, nói về sự xuất hiện và diệt. Tuy biết rõ không có thân tâm, vì phương tiện mà nói thân tâm. Tuy biết các pháp không thể nói, vì chúng sinh mà dùng phương tiện để nói. Tuy biết không có sự bố thí và người nhận, vì phương tiện mà nói bố thí, nói nhận. Tuy biết bản tính các pháp thanh tịnh, vì phương tiện mà nói có giới cấm. Tuy biết các pháp vốn không có tính giận, vì phương tiện mà tu tập nhẫn nhục. Tuy biết không có tu, không có xa lìa, vì phương tiện mà siêng tu tinh tấn. Tuy biết bản tính các pháp vắng lặng, vì phương tiện mà tu thiền định. Tuy biết không có sinh tử Niết bàn, vì phương tiện mà tu tập trí tuệ. Tuy biết bản tính các pháp tự diệt, vì phương tiện mà nói Niết bàn — đó chính là Bát-nhã.

 Bát-nhã thì không tiếng, không tên, không chữ, không thể nói ra, không thể thấy nghe, không tâm không thức, không lấy không bỏ, không phải ngã và ngã sở, không có nơi chốn, hình chất, khuôn thước, không cao không thấp, không phải sắc, không phải cái thấy, không phải đối đãi, không phải tạo tác, không phải giác, không phải tưởng, không có chỗ trụ, không phải quá khứ vị lai hiện tại, không phải sắc, tiếng, mùi, vị, xúc chạm, pháp, ý, không phải sáng không phải tối, không phải hư không, không phải trong không phải ngoài, không phải tạo tác không phải có, không béo không gầy, không thêm không bớt, bản tính trong sạch, không phải tham, giận, si, cũng không phải điên loạn, không có bờ bến, không thể cân lường. Đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật không thể nói ra."

 Khi nói pháp này, Ma vương Ba-tuần được thoát khỏi trói buộc, trong lòng vui mừng, liền nói rằng: "Như nay tôi nghe pháp không thể nói mà được giải thoát, nếu có thiện nam tử, thiện nữ nhân nào nghe pháp này, cũng sẽ như tôi, được giải thoát khỏi điên đảo, tất cả bọn ma không thể thừa dịp làm hại." Bấy giờ trong hội có một vạn hai nghìn chúng sinh phát tâm A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề.

 Lúc ấy A-nan (vị thị giả của Phật, nổi tiếng nghe nhiều nhớ giỏi) bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn, chánh pháp này tên là gì, phải vâng giữ thế nào?" Phật bảo A-nan: "Kinh này tên là Phương Đẳng Đại Tập, cũng gọi là Pháp Không Thể Nói, cũng gọi là Vào Tất Cả Phật Pháp, Dứt Mọi Tên Gọi Của Tất Cả Chư Phật. Nếu có người đội lên đầu mà thọ trì những pháp như thế, người ấy liền đạt được A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề." Bấy giờ trong hư không bày nhiều âm nhạc, hương hoa cúng dường Bồ Tát Bất Khả Thuyết. Lúc ấy tam thiên đại thiên thế giới chấn động theo sáu cách.

 Kinh Đại Phương Đẳng Đại Tập, quyển thứ mười ba (hết)

 Kinh Đại Phương Đẳng Đại Tập, quyển thứ mười bốn

 Đời Bắc Lương, Tam tạng (vị pháp sư thông suốt ba kho kinh điển: Kinh, Luật, Luận) người Thiên Trúc (Ấn Độ) là Đàm Vô Sấm dịch.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video