Thiên 33 — Phần Hư Không Mục – Phẩm 1: Thanh văn (đầu)

 Phần Hư Không Mục (nghĩa là "con mắt hư không"), phần thứ mười, mục một. Phẩm Thanh Văn (Thanh văn: người tu nghe lời Phật giảng mà giác ngộ, hướng tới quả A-la-hán), phẩm thứ nhất.

 Bấy giờ Thế Tôn (danh hiệu tôn xưng Phật: bậc được cả thế gian tôn kính) vẫn ở trong Đại Bảo Phường (giảng đường lớn làm bằng châu báu), nằm khoảng giữa hai cõi Dục giới (cõi của chúng sinh còn ham muốn ăn uống, dâm dục) và Sắc giới (cõi trời đã lìa dục nhưng còn thân hình vi tế). Ngài cùng vô số chư Tỳ-kheo tăng (những người nam xuất gia đã thọ giới đầy đủ) và các vị đại Bồ-tát (người tu hướng tới quả Phật, phát nguyện cứu độ mọi chúng sinh) vây quanh mà giảng pháp.

 Khi ấy các ngài Xá-lợi-phất, Mục-kiền-liên (hai vị đại đệ tử của Phật)… xuất gia chưa lâu. Nhân duyên vì Xá-lợi-phất và Mục-liên, Phật giảng pháp Thanh văn, xen lẫn giáo lý Tứ chân đế (bốn sự thật: Khổ là sự khổ; Tập là nguyên nhân gây khổ; Diệt là sự dứt hết khổ; Đạo là con đường đưa tới dứt khổ).

 Lúc ấy trong chúng có một số người vốn là ngoại đạo (người theo các đạo khác ngoài đạo Phật). Các giác quan và trí hiểu của họ tối tăm, chậm lụt, mà lại tự cho mình là có trí. Họ sinh lòng kiêu mạn lớn, làm tăng thêm các thứ kiêu mạn: mạn vì sắc, mạn vì dục, mạn do mê muội, mạn cho mình hơn người, mạn trái với pháp. Họ chưa chứng được quả Sa-môn thứ hai, thứ ba, thứ tư (Sa-môn quả: bốn bậc chứng đắc của người tu: Tu-đà-hoàn, Tư-đà-hàm, A-na-hàm, A-la-hán).

 Vì vậy Như Lai vì những người như thế mà giảng về Trung đạo (con đường giữa, lìa bỏ hai cực đoan), để họ lìa bỏ những phiền não xấu ác như vậy. Khi Như Lai giảng nghĩa Trung đạo, những người ấy lại mỗi người bàn luận theo đoạn kiến (cho rằng chết là mất hẳn) và ngã kiến (chấp rằng có một cái "tôi" có thật).

 Bấy giờ Thế Tôn nghĩ rằng: "Thương thay những người này! Vì vốn là ngoại đạo, nên tuy đã vào đạo Phật mà vẫn còn sinh kiêu mạn lớn. Điều chưa chứng được thì tưởng là đã chứng được; điều chưa biết thì tưởng là đã biết. Trong giáo pháp của Như Lai mà không tu hành. Tuy thuận theo Tứ đế mà không đạt được Tứ vô ngại trí (bốn thứ trí hiểu biết và nói năng không bị trở ngại: về giáo pháp, về ý nghĩa, về ngôn từ, về biện thuyết), cho đến không chứng được quả thứ tư."

 Lúc ấy Thế Tôn hai tay cầm nâng một vòng hoa chiêm-bặc (loài hoa vàng thơm ở Ấn Độ), phát lời thệ nguyện lớn. Nhờ sức nguyện, trong vòng hoa hiện ra bốn viên ngọc báu: một là ngọc Đế Thích, hai là ngọc Thiên Quang, ba là ngọc Kim Cương Quang, bốn là ngọc Thắng Chư Quang (sáng hơn mọi ánh sáng). Mỗi viên ngọc phát ra ánh sáng lớn, chiếu khắp thế giới Ta-bà này (thế giới chúng ta đang ở, nơi chúng sinh phải nhẫn chịu nhiều khổ). Ánh sáng phát ra rồi, Phật ném vòng hoa lên hư không. Khi ấy trong vòng hoa vang ra bài kệ rằng:

 Dù cạo râu tóc mà không bỏ kết (những mối trói buộc của phiền não), / Mặc áo nhuộm (áo cà-sa của người xuất gia) mà không lìa nhiễm ô,

 Tỏ ra nhận Phật làm thầy mà không theo lời dạy, / Người như vậy làm ô uế đại chúng.

 Khi Như Lai giảng nói chánh pháp, / Lại không thể hết lòng lắng nghe,

 Người ấy không được nghĩa chân thật, / Cũng không thể lìa các phiền não.

 Nếu ai thấy được bản tánh chân thật của pháp, / Người ấy phá được thói kiêu mạn do mê muội.

 Nếu ai gần gũi thiện tri thức (người bạn lành, bậc thầy tốt dẫn dắt tu hành), / Người ấy mau được vị cam lộ (nước ngọt bất tử, ví cho chánh pháp đưa tới Niết-bàn).

 Nếu ai biết chê trách vòng sinh tử, / Người ấy sẽ đến được bờ bên kia (tức Niết-bàn, chỗ dứt hết khổ).

 Người ấy đầy đủ giới hạnh và học rộng nghe nhiều, / Cũng đầy đủ kho thiền định và trí tuệ.

 Nếu ai muốn phá ma phiền não, / Xa lìa ấm ma (ma năm uẩn: thân tâm làm chướng ngại) và tử ma (ma chết),

 Hàng phục thiên ma (ma vương cõi trời phá người tu) cùng quyến thuộc, / Thì phải luôn gần gũi Đấng Vô Thượng Tôn (bậc cao tột không ai hơn, tức Phật).

 Kệ vừa dứt, những đệ tử Thanh văn còn kiêu mạn đều nghĩ: "Như Lai biết chúng ta có lòng nhơ, nên vì chúng ta mà nói bài kệ như thế." Ngay lúc ấy trong lòng họ sinh hổ thẹn lớn. Các đệ tử của Phật ở khắp bốn châu thiên hạ cũng sinh lòng hổ thẹn như vậy, và trong khoảnh khắc một niệm đều đến nhóm họp. Bấy giờ vô lượng trăm nghìn vạn ức đại chúng Thanh văn đều tụ hội. Phật biết chúng hội đã yên định, liền vì họ giảng giáo lý Tứ đế xen lẫn.

 Khi ấy vòng hoa báu bay thẳng về phương Nam, qua khỏi các thế giới chư Phật nhiều bằng chín vạn hai nghìn lần số cát sông Hằng (cách nói chỉ số lượng nhiều không đếm xuể). Ở đó có một thế giới tên là Kim Cương Quang Tạng. Chúng sinh cõi ấy đủ cả năm thứ cặn đục (ngũ trược: thời đại suy đồi, tà kiến, phiền não, chúng sinh xấu kém, mạng sống ngắn ngủi). Có một vị Phật hiệu là Kim Cương Quang Minh Công Đức Như Lai, Ứng, Chánh Biến Tri, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật Thế Tôn (mười danh hiệu của mọi đức Phật, nghĩa là: bậc đến như như; đáng được cúng dường; hiểu biết đúng và khắp; trí và hạnh đầy đủ; khéo đi tới chỗ an lành; hiểu rõ thế gian; bậc cao tột; người điều phục chúng sinh; thầy của trời và người; bậc giác ngộ được đời tôn kính). Ngài cũng đang vì bốn chúng giảng giáo pháp Tứ đế xen lẫn như thế.

 Trong hội ấy có các vị Bồ-tát, Thanh văn và bốn chúng — tỳ-kheo, tỳ-kheo-ni (người nữ xuất gia thọ giới đầy đủ), ưu-bà-tắc (nam cư sĩ tại gia giữ giới), ưu-bà-di (nữ cư sĩ tại gia giữ giới) — thấy ánh sáng lớn của vòng hoa báu, nhìn khắp bốn phương, ngửa lên thấy vòng hoa báu dừng giữa hư không trên đỉnh đầu Phật, liền bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn, vòng hoa báu này từ đâu đến? Do ai gửi tới?"

 Đức Phật ấy đáp: "Này thiện nam tử, cách đây về phương Bắc, qua các thế giới chư Phật nhiều như chín vạn hai nghìn lần số cát sông Hằng, có một thế giới tên là Ta-bà. Có Phật Thế Tôn hiệu là Thích-ca Mâu-ni Như Lai, Ứng, Chánh Biến Tri, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật Thế Tôn. Ngài cũng vì chúng sinh đầy đủ năm thứ cặn đục mà giảng nói, mở bày giáo pháp Tứ đế xen lẫn, không khác gì ta nay ở cõi này.

 Này thiện nam tử, chúng sinh trong thế giới của đức Phật ấy rất ngu tối, thô bạo, nóng nảy hấp tấp, sinh kiêu mạn lớn, gây nhiều nghiệp ác, khó điều phục, khó hiểu. Vì vậy Thích-ca Mâu-ni Như Lai mở đại hội này, và trong đại hội diễn nói chánh pháp, để phá những việc xấu ác lớn như vậy. Chúng sinh trong thế giới ấy, điều chưa đạt thì tưởng là đã đạt, điều chưa chứng thì tưởng là đã chứng, điều chưa tu thì tưởng là đã tu. Vì thế đức Phật ấy giảng pháp cho đại chúng, khiến tu hành đúng như pháp, để phá thói kiêu mạn lớn như vậy; để họ được Tận trí (trí biết rõ phiền não đã dứt sạch) và Vô sinh trí (trí biết rõ phiền não không còn sinh lại nữa).

 Ngài sắp giảng pháp tu Hư Không Mục; muốn cho chúng sinh đạt quả Thanh văn, quả Duyên giác (người tự quán xét lý nhân duyên mà giác ngộ) và quả Phật; muốn mở kho pháp vô thượng của Như Lai. Vì thế đức Phật ấy gửi vòng hoa báu này đến xin sự ưng thuận của ta (nguyên văn "dục": lời đồng ý gửi gắm, như khi tăng chúng họp thì người vắng mặt gửi lời tán thành), nay ta trao cho Ngài. Ta lại muốn đem môn Đà-la-ni Pháp Mục (đà-la-ni: thần chú, cũng là pháp "tổng trì" — giữ trọn mọi điều lành, ghi nhớ không quên) tặng Ngài làm tín vật.

 Đà-la-ni này tạo được vô lượng ánh sáng lớn vi diệu; làm khô kiệt mọi phiền não xấu ác; giữ được mọi điều đã nghe không quên; làm sạch mọi cấu nhơ của tâm; giữ gìn mọi giới cấm lành; vào được mọi trí tuệ lớn; giữ gìn mọi tam-muội (trạng thái tâm định tĩnh, chuyên chú một chỗ) vô thượng; giữ được tâm mình và làm người khác sinh vui; thọ trì thánh pháp, xa lìa mọi bệnh tật; pháp nào cầu mong liền được như ý; làm tăng thêm mọi vật dụng cần cho đời sống; cũng nuôi lớn mọi căn lành; điều phục được vua ác và bốn giai cấp (bốn đẳng cấp trong xã hội Ấn Độ xưa), các quỷ thần dữ, chim muông và loài thủy tộc; giữ gìn mọi gốc rễ lành; đạt được mọi pháp của Như Lai, cho đến đạt được mười tám pháp bất cộng (mười tám đức riêng có của Phật, không chung với ai khác). Vì vậy nay ta muốn gửi Đà-la-ni Pháp Mục này đến thế giới kia, trao cho Thích-ca Như Lai."

 Ngài liền bảo đồng tử Kim Cương Sơn (đồng tử: chàng trai trẻ, cũng là danh xưng của vị Bồ-tát): "Này thiện nam tử, con hãy đến thế giới Ta-bà, xưng tên ta mà thăm hỏi đức Phật ấy, rằng: Kim Cương Quang Minh Công Đức Như Lai đem môn Đà-la-ni Pháp Mục này từ xa kính tặng Thế Tôn."

 Đồng tử Kim Cương Sơn thưa: "Bạch Thế Tôn, lành thay, lành thay! Con cũng muốn đến lễ bái, chiêm ngưỡng đức Phật ấy, và muốn được thỉnh nhận pháp môn Hư Không Mục chưa từng được nghe."

 Bấy giờ lại có sáu vạn ức vị Bồ-tát ma-ha-tát (Bồ-tát lớn) và tám mươi nghìn ức đại chúng Thanh văn đồng thanh thưa: "Bạch Thế Tôn, chúng con cũng muốn đến thế giới ấy lễ bái chiêm ngưỡng đức Phật ấy, và muốn thỉnh nhận pháp môn Hư Không Mục chưa từng được nghe. Cúi xin Như Lai gia thêm sức thần cho chúng con đi về được."

 Đức Phật ấy đáp: "Lành thay, lành thay, các thiện nam tử! Nên biết đã đúng lúc. Đồng tử Kim Cương Sơn này điều phục được các con, chính là thiện tri thức của các con."

 Rồi đức Phật ấy bảo đồng tử Kim Cương Sơn: "Này thiện nam tử, hãy lắng nghe kỹ, lắng nghe kỹ, ta sẽ vì con nói Đà-la-ni Pháp Mục này." Liền nói thần chú rằng:

 A-bà(?) (1) A-bà(?) (2) A-bà(?) (3) Nhã-na-xà-tra (4) Ma-ha-ma-khư (5) Tam-ma-khư-khư-bà(?)-bà(?) (6) Thụ-đề (7) A-tha (8) Na-bà(?)-na-xà-trữ (9) Phật-xà-la-đa (10) An-đậu-lại-đa (11) Xà-la-ca-đa (12) A-na-nậu-đức-xoa (13) Phàm-phù-bà (14) Na-bà-đồ-bà (15) Lặc-xoa-lô-chiến-na (16) Sa-trí-khư-bà (17) Đà-la-ni-xoa-xà (18) Ba-la-ca-trác-bà (19) Bệ-na-xoa (20) Bà-na-bệ-hống (21) A-na-ca-khư (22) Chiến-đồ-mi-tu (23) Ba-đà-khư-đa (24) Tu-lô-già-na (25) Lô-chiến-na-bà (26) Lô-già-xà-nhã-bà-bà-tư (27) Sa-ha (28)

 "Này thiện nam tử, con hãy thọ trì, đọc tụng, biên chép đà-la-ni này, đến thế giới kia thăm hỏi Thích-ca Mâu-ni Như Lai, theo lời ta dặn: 'Bốn chúng đệ tử có vui lòng thọ nhận pháp chăng? Người thuộc bốn giai cấp có cúng dường được chăng? Tâm chúng sinh có vẩn đục rối loạn chăng? Có thường gần gũi Như Lai chăng? Có tôn trọng khen ngợi Phật chăng? Có làm rộng thêm và lưu truyền chánh pháp của Phật chăng? Kim Cương Quang Minh Công Đức Như Lai đem môn Đà-la-ni Pháp Mục này từ xa kính tặng Thế Tôn; nó tạo ánh sáng lớn, làm khô cháy mọi phiền não xấu ác, cho đến đạt được mười tám pháp bất cộng của Như Lai.'"

 Đồng tử Kim Cương Sơn thọ trì, đọc tụng, biên chép đà-la-ni ấy xong, bảo đại chúng: "Ai muốn đến thế giới Ta-bà chiêm bái Thích-ca Mâu-ni Như Lai, và muốn thỉnh nhận pháp môn Hư Không Mục chưa từng được nghe, thì phải xa lìa mọi ý tưởng về sắc (hình tướng vật chất), cũng đừng nghĩ đến tướng phân biệt; phải luôn tu tập quán tướng hư không, xa lìa mọi tướng giữ lấy hay bỏ đi, buông bỏ mọi tướng trần lao (phiền não làm nhọc mệt thân tâm), cởi các mối trói buộc, chuyên tâm nghĩ đến hư không."

 Bấy giờ đại chúng đều nói: "Lành thay, lành thay, thiện nam tử!" Liền đến trước lễ Phật. Lễ xong, buộc tâm quán tướng hư không, trong khoảnh khắc một niệm liền đến thế giới Ta-bà này, chiêm bái Thích-ca Mâu-ni Như Lai, cúi đầu sát chân Phật mà lễ, cúng dường cung kính, tôn trọng khen ngợi, đi nhiễu quanh theo chiều bên phải ba vòng, rồi lui đứng một bên chắp tay.

 Khi ấy vòng hoa báu lại bay về phương Tây, qua tám vạn ức thế giới chư Phật. Ở đó có một thế giới tên là Tuệ Ám, đủ năm thứ cặn đục. Có Phật Thế Tôn hiệu là Trí Tràng Như Lai, Ứng, Chánh Biến Tri, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật Thế Tôn, cũng đang vì bốn chúng giảng giáo pháp Tứ đế xen lẫn như thế.

 Lúc ấy trong hội có các vị Bồ-tát, Thanh văn và bốn chúng tỳ-kheo, tỳ-kheo-ni, ưu-bà-tắc, ưu-bà-di thấy ánh sáng lớn của vòng hoa báu, nhìn khắp bốn phương, ngửa lên thấy vòng hoa báu dừng giữa hư không trên đỉnh đầu Phật, liền bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, vòng hoa báu này từ đâu đến? Do ai gửi tới?"

 Đức Phật ấy đáp: "Này thiện nam tử, cách đây về phương Đông tám vạn ức thế giới chư Phật, có một thế giới tên là Ta-bà, đủ năm thứ cặn đục. Có Phật Thế Tôn hiệu Thích-ca Mâu-ni, đủ mười danh hiệu, cũng vì bốn chúng giảng nói, mở bày giáo pháp Tứ đế xen lẫn, không khác gì ta nay ở cõi này… cho đến muốn mở kho pháp của Như Lai. Vì vậy đức Phật ấy gửi vòng hoa báu này đến xin sự ưng thuận của ta, nay ta trao cho Ngài. Ta lại muốn tặng Ngài Đà-la-ni Tịnh Mục; nó tạo ánh sáng lớn, làm khô cháy phiền não, cho đến đạt được mười tám pháp bất cộng của Như Lai. Vì vậy nay ta muốn gửi Đà-la-ni Tịnh Mục này đến thế giới kia tặng đức Như Lai ấy."

 Đức Phật ấy liền bảo đồng tử Thắng Tràng: "Con hãy đến thế giới Ta-bà, xưng tên ta thăm hỏi đức Phật ấy, và đem môn Đà-la-ni Tịnh Mục này từ xa kính tặng." Khi ấy trong chúng lại có vô lượng Bồ-tát, Thanh văn đồng thanh nói: "Lành thay Thế Tôn! Chúng con cũng muốn đến thế giới ấy lễ bái chiêm ngưỡng đức Phật ấy, và muốn nghe nhận pháp môn Hư Không Mục chưa từng được nghe"… cho đến đức Phật ấy liền nói thần chú rằng:

 Mật-ha (1) Mật-ha (2) Mật-ha (3) Mật-ha (4) A-bà-mật-ha (5) Tát-đa-mật-ha (6) Tu-bà-xá-mật-ha (7) Na-bà-mật-ha (8) Tu-phá-bà (9) A-năng-già-đề-tỷ-xoa (10) Xà-xà-tư-la (11) Na-la-ô-nan (12) Khư-bà-ba-la (13) Na-la-la-thiền (14) Tu-xoa (15) Sí-xa-tư-la (16) A-bà-la-tư-ma (17) Ma-ha-xí-đề-xà-na (18) A-na-xoa-đà (19) A-bà-khư-già (20) Na-do-đa-văn-đà (21) Sa-bà-la (22) A-nhã-già-già (23) Tát-già-thủ-lưu-bà-kiệt-bà-xa-na (24) Sa-ha (25)

 "Này thiện nam tử, con hãy thọ trì, đọc tụng, biên chép đà-la-ni này, đến thế giới kia"… cho đến "lui đứng một bên chắp tay."

 Khi ấy vòng hoa báu lại đến phương Bắc, qua chín vạn chín ức thế giới chư Phật. Ở đó có một thế giới tên là Thường (?), đủ năm thứ cặn đục. Có Phật Thế Tôn hiệu là Phát Quang Công Đức, đủ mười danh hiệu, cũng đang vì bốn chúng giảng nói, mở bày giáo pháp Tứ đế xen lẫn. Trong hội ấy có các vị Bồ-tát, Thanh văn và bốn chúng tỳ-kheo, tỳ-kheo-ni, ưu-bà-tắc, ưu-bà-di thấy ánh sáng lớn của vòng hoa báu, nhìn khắp bốn phương, ngửa lên thấy vòng hoa báu dừng giữa hư không trên đỉnh đầu Phật, liền bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, vòng hoa báu này từ đâu đến? Do ai gửi tới?"

 Đức Phật ấy đáp: "Này thiện nam tử, cách đây về phương Nam chín vạn chín ức thế giới chư Phật, có một thế giới tên là Ta-bà, đủ năm thứ cặn đục. Có Phật Thế Tôn hiệu Thích-ca Mâu-ni, đủ mười danh hiệu, cũng vì bốn chúng giảng nói, mở bày giáo pháp Tứ đế xen lẫn, không khác gì ta nay ở cõi này… cho đến muốn mở kho pháp của Như Lai. Vì vậy Ngài gửi vòng hoa có bốn ngọc báu này đến xin sự ưng thuận của ta, nay ta trao cho Ngài. Ta lại muốn tặng Ngài Đà-la-ni Quang Mục; nó tạo ánh sáng lớn, làm khô cháy phiền não, cho đến đạt được mười tám pháp bất cộng của Như Lai. Vì vậy nay ta muốn gửi Đà-la-ni Quang Mục này đến thế giới kia tặng đức Như Lai ấy."

 Đức Phật ấy liền bảo đồng tử Thắng Ý: "Này thiện nam tử, con hãy đến thế giới Ta-bà, xưng tên ta thăm hỏi đức Phật ấy, và đem Đà-la-ni Quang Mục này từ xa kính tặng." Khi ấy trong chúng lại có vô lượng Bồ-tát, Thanh văn đồng thanh nói: "Lành thay Thế Tôn! Chúng con cũng muốn đến thế giới ấy lễ bái chiêm ngưỡng đức Phật ấy, và muốn thỉnh nhận pháp môn Hư Không Mục chưa từng được nghe"… cho đến đức Phật ấy liền nói đà-la-ni này:

 Xà-bà-ma (1) Xà-bà-ma (2) Xà-bà-ma (3) A-câu-lô-tra (4) Tỳ-bà-xà-bà (5) Ma-ha-đà-ma (6) Khư-bà (7) A-la-xà (8) Tán-bồ-đà-nhã-khư-bà (9) A-la-xà-bà(?)-bà (10) Tam-mâu-bà-la-bà(?)-bà (11) Tam-ma-la-bà(?)-bà(?) (12) Xà-bà(?)-bà(?)-bà(?)-bà(?) (13) Xà-đề-xoa-xà-bà-bà (14) Ma-hi-xà-bà-niết-bạn-đà (15) Tỳ-mâu-già-bà-bà (16) Na-xà-na-bà-bà (17) Già-bạt-bà-bà (18) Du-lô-đa-bà-bà (19) Kỳ-lãng-na-bà-bà (20) Ngoa-bà-bà (21) Ca-xà-bà-bà (22) Chất-đa-bà-bà (23) Tam-mâu-đà-bà-bà (24) Đề-la-na-bà-bà (25) Sân-na-tu-lưu-đề-bà-bà (26) Sa-ha

 "Này thiện nam tử, con hãy thọ trì, đọc tụng, biên chép đà-la-ni này, đến thế giới kia"… cho đến "lui đứng một bên chắp tay."

 Khi ấy vòng hoa báu lại đến phương Đông, cách đây sáu vạn nghìn ức cõi Phật. Ở đó có một thế giới tên là Bảo Đỉnh, đủ năm thứ cặn đục. Có Phật hiệu là Bảo Cái Quang Minh Công Đức, đủ mười danh hiệu, cũng đang vì bốn chúng giảng nói, mở bày giáo pháp Tứ đế xen lẫn. Trong hội ấy có các vị Bồ-tát, Thanh văn và bốn chúng tỳ-kheo, tỳ-kheo-ni, ưu-bà-tắc, ưu-bà-di thấy ánh sáng lớn của vòng hoa báu, nhìn khắp bốn phương, ngửa lên thấy vòng hoa báu dừng giữa hư không trên đỉnh đầu Phật, liền bạch Phật: "Vòng hoa báu này từ đâu đến? Do ai gửi tới?"

 Đức Phật ấy đáp: "Cách đây về phương Tây sáu vạn nghìn ức thế giới chư Phật, có một thế giới tên là Ta-bà, đủ năm thứ cặn đục. Có Phật Thế Tôn hiệu Thích-ca Mâu-ni, đủ mười danh hiệu, cũng vì bốn chúng giảng nói, mở bày giáo pháp Tứ đế xen lẫn, không khác gì ta nay ở cõi này… cho đến muốn mở kho pháp của Như Lai. Vì vậy Ngài gửi vòng hoa có bốn ngọc báu này đến xin sự ưng thuận của ta, nay ta trao cho Ngài. Ta lại muốn tặng Ngài Đà-la-ni Thánh Mục; nó tạo ánh sáng lớn, làm khô cháy phiền não, cho đến đạt được mười tám pháp bất cộng của Như Lai. Vì vậy nay ta muốn gửi Đà-la-ni Thánh Mục này đến thế giới kia tặng đức Như Lai ấy."

 Ngài liền bảo đồng tử Hư Không Thanh: "Này thiện nam tử, con hãy đến thế giới Ta-bà, xưng tên ta thăm hỏi đức Phật ấy, và đem Đà-la-ni Thánh Mục này từ xa kính tặng"… cho đến lại có vô lượng đại chúng Bồ-tát, Thanh văn đồng thanh nói: "Lành thay Thế Tôn! Chúng con cũng muốn đến thế giới ấy lễ bái chiêm ngưỡng đức Phật ấy, và muốn thỉnh nhận pháp môn Hư Không Mục chưa từng được nghe"… cho đến đức Phật ấy liền nói đà-la-ni này:

 A-la-ma (1) A-la-ma (2) A-la-ma (3) Xà-xà-la-xà (4) Thủ-lộ-la-xà (5) Già-xà-thủ (6) Bà(?)-la-già-la (7) A-ni-già (8) A-khư-sa-la (9) Khư-già-sa-xà-na (10) Na-ô-ha (11) Na-la-tha (12) Na-ô-ha (13) Ma-hê-thủ-la-già-ma (14) A-ma-nặc (15) A-xà-sa-lợi-la (16) Già-sưu(?)-già-ma (17) Già-sưu(?)-tán-già-sưu(?)-na (18) Na-bà(?) (19) Na-bà-ma-xà (20) A-bà(?)-khư-bà(?) (21) Xa-bà-na-bà-khư-già-thiền-đầu (22) Sa-la-chiến-đà-la (23) Ma-hê-thủ-la-ni-la-na-bà(?) (24) Tát-đà-ma-xoa-xà (25) Sa-ha

 "Này thiện nam tử, con hãy thọ trì, đọc tụng, biên chép đà-la-ni này, đến thế giới kia"… cho đến "lui đứng một bên chắp tay."

 Khi ấy bốn vị đồng tử biến đổi thế giới này: mặt đất bằng phẳng như lòng bàn tay, hương, hoa, phướn, lọng và bảy thứ báu đầy đủ để cúng dường Phật. Mọi cung trời và cung A-tu-la (loài thần có sức mạnh lớn, tính hay ganh đua chiến đấu) đều rung động. Chư thiên vui mừng, hưởng nhiều niềm vui, đều đem hương hoa, bảy báu, phướn lọng và đủ thứ âm nhạc cúng dường Phật. Bốn đồng tử cúng dường Phật như vậy rồi, bay lên hư không cao bằng bảy cây đa-la (cây thốt nốt cao, dùng làm đơn vị đo chiều cao), mỗi vị cầm bốn món báu, nói kệ khen ngợi:

 Phật là Đại Pháp Vương thanh tịnh, / Vì chúng sinh nói pháp cam lộ.

 Đối với chúng sinh, tâm như mặt đất (chở che, chịu đựng tất cả), / Như vị chủ đoàn buôn lớn tìm ngọc báu, thương xót tất cả (ví Phật dẫn đường cho chúng sinh tìm được báu chánh pháp).

 Vì chúng sinh nói pháp thanh tịnh, / Khiến lìa mọi khổ và phiền não.

 Tâm Như Lai bình đẳng như hư không, / Lời Ngài vi diệu, biết rõ đạo chân thật.

 Đầy đủ giới cấm và trí tuệ, / Dứt hẳn phiền não, ban mưa cam lộ.

 Vì người khát pháp mà ra đời giữa đời ác, / Ngọn đuốc trí sáng lớn phá được tối tăm.

 Dù là người chưa tu tập Bát chánh đạo (tám con đường đúng đắn: thấy đúng, nghĩ đúng, nói đúng, làm đúng, sống đúng, siêng năng đúng, nhớ nghĩ đúng, định tâm đúng), / Và chưa chứng được giải thoát,

 Như Lai vẫn sinh lòng thương xót, / Ban cho trời người pháp nhãn thanh tịnh (con mắt thấy rõ chân lý).

 Đưa được chúng sinh qua bờ sinh tử, / Ban được bảy của báu vô thượng (bảy của báu của bậc thánh: lòng tin, giữ giới, biết hổ, biết thẹn, học rộng, bố thí, trí tuệ).

 Khiến chúng sinh chán sinh tử, / Tu đủ ba mươi bảy phẩm trợ đạo (ba mươi bảy pháp tu giúp đạt giác ngộ).

 Báu pháp mất đã lâu, nay Phật chỉ bày, / Vì thế được gọi là Đấng Vô Thượng Tôn.

 Chúng sinh bốn phương đã nhóm họp đông đủ, / Cúi xin thương xót chuyển bánh xe pháp (tức giảng nói chánh pháp).

 Bấy giờ hết thảy vô lượng đại chúng lòng sinh vui mừng, ai nấy đều nói: "Vô lượng vô biên chúng sinh như vậy từ đâu đến? Uy nghi thanh tịnh, đủ vô lượng đức, lòng hổ thẹn và trí tuệ đều thành tựu. Từ xưa đến nay ta chưa từng thấy những vị đại tiên có năm thần thông với dung sắc đẹp như thế."

 Bấy giờ Thế Tôn bảo tỳ-kheo Kiều-trần-như (một trong năm vị đệ tử đầu tiên của Phật): "Kiều-trần-như, từ bốn phương có vô lượng Bồ-tát đều đến nhóm họp, vì muốn nghe pháp. Nay các con hãy hết lòng giữ ý cho trong sạch."

 Rồi Thế Tôn dùng tiếng vi diệu bảo bốn đồng tử: "Các thiện nam tử, các con đến thật tốt lành! Các con từ phương nào, nơi nào mà đến?" Bốn đồng tử kính lễ chân Phật, đi nhiễu quanh.

 Đồng tử Kim Cương Sơn thưa: "Bạch Thế Tôn, cách đây về phương Nam, qua các thế giới chư Phật nhiều như chín vạn hai nghìn ức lần số cát sông Hằng, có thế giới tên là Kim Cương Quang Tạng, đủ năm thứ cặn đục. Có Phật Thế Tôn hiệu Kim Cương Quang Minh Công Đức Như Lai, đủ mười danh hiệu, hiện nay đang vì chúng sinh giảng nói, mở bày giáo pháp Tứ đế xen lẫn. Đức Phật ấy khuyên con đến thế giới này thăm hỏi Thế Tôn, và muốn được nghe nhận pháp môn Hư Không Mục. Bạch Thế Tôn, Kim Cương Quang Minh Công Đức Như Lai ân cần kính lời thăm hỏi Thế Tôn, và gửi tặng đà-la-ni này; nó tạo ánh sáng lớn, làm khô cháy phiền não, cho đến đạt được mười tám pháp bất cộng của Như Lai." Rồi ngay trước Phật đọc thần chú ấy… cho đến bốn đồng tử cũng đều như vậy.

 Đọc chú xong, mặt đất liền rung động theo sáu cách. Hết thảy các long vương (vua loài rồng) đều nói: "Chúng ta cũng nên cùng đến chỗ Phật." Khi ấy ở phương Đông có hai long vương, một tên Ngưu Hộ, hai tên Bảo Hộ; hai vị long vương này cùng sáu vạn long vương. Phương Nam cũng có hai vị, một tên là Nguyệt, hai tên là Bà-tu, cùng bảy vạn long vương, đến chỗ Phật, cúi đầu kính lễ, đến trước bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, chúng con đều có thể thọ trì, đọc tụng, biên chép Đà-la-ni Pháp Mục này. Nếu có tỳ-kheo, tỳ-kheo-ni, ưu-bà-tắc, ưu-bà-di thọ trì, đọc tụng, biên chép Đà-la-ni Pháp Mục này, chúng con đều sẽ thành tâm giữ gìn che chở." Phương Tây và phương Bắc cũng như vậy. Khi ấy mỗi phương đều có mười vạn long vương đến chỗ Phật cúi đầu kính lễ.

 Bấy giờ ở nước Quy Tư có một long vương tên là Hải Đức, là em của long vương A-na-bà-đạt-đa (vua rồng ở hồ A-nậu-đạt), cùng chín vạn long vương. Ở nước Vu Điền có một long vương tên Lạc Tạng Bảo, cũng là em của long vương A-na-bà-đạt-đa, cùng một vạn tám nghìn long vương. Ở nước Ba-la-việt có một long vương tên là Sơn Đức, cũng là em của long vương A-na-bà-đạt-đa, cùng hai vạn long vương. Ở nước Sư Tử có một long vương tên là Bảo Tạng, cùng bốn vạn tám nghìn long vương. Ở nước Tỳ-trà có một long vương tên là Trường Phát, cùng bốn vạn hai nghìn long vương. Ở núi Niệm-mật-xa có một long vương tên là Bà-tu-cát, cùng tám nghìn long vương. Ở nước Ô-trường có một long vương tên A-bát-la-la, cùng hai vạn năm nghìn long vương. Ở nước Càn-đà-la có một long vương tên Y-la-bát-đa, cùng ba vạn long vương. Ở nước Chân Đan (tức Trung Hoa) có một long vương tên là Tam Giác, cùng một vạn tám nghìn long vương. Long vương Nan-đà, long vương Ưu-ba-nan-đà cũng cùng vô lượng long vương, đều đến chỗ Phật cúi đầu kính lễ, bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, chúng con đều có thể thọ trì, đọc tụng, biên chép môn đà-la-ni này, cho đến không quên không sót một chữ."

 Phật nói: "Lành thay, lành thay, các thiện nam tử! Các ông thật sự có thể giữ gìn chánh pháp."

 Bấy giờ Thế Tôn bảo thiên nữ Chánh Ngữ: "Thiên nữ, cô có thể giữ gìn chánh pháp của ta chăng?" — "Bạch Thế Tôn, khi Như Lai còn tại thế và sau khi Ngài diệt độ (nhập Niết-bàn, rời bỏ thân đời này), ở nơi nào đà-la-ni này được lưu truyền, con sẽ giữ gìn. Ai thọ trì, cầu điều gì con sẽ ban cho điều ấy. Lại nếu ai muốn thấy thân con, con sẽ hiện ra. Bạch Thế Tôn, nếu có tỳ-kheo, tỳ-kheo-ni, ưu-bà-tắc, ưu-bà-di muốn thấy con, thì phải giữ thân trong sạch, giữ giới, siêng năng; trong một ngày tắm gội ba lần; nhịn ăn ba ngày; ở một mình nơi vắng lặng, hoặc bên tượng Phật, hoặc trong tháp, hoặc trong tịnh thất; đem hương hoa thơm đẹp, đủ thứ phướn lọng và các thứ nước uống ngon cúng dường Phật; mặt hướng thẳng về phương Đông đọc tụng câu đà-la-ni này:

 Bà(?)-tra-trí (1) Bà(?)-tra-trí (2) Hưu-lâu (3) Hưu-lâu (4) Đồn-đậu-lâu (5) Đồn-đậu-lâu (6) Khư-tra (7) Khư-tra (8) Tỳ-sa-ha

 Khi bốn chúng tụng đà-la-ni này xong, con sẽ theo điều bốn chúng mong cầu mà khiến tất cả đều được thành tựu. Nếu con không đến, tức là lừa dối chư Phật mười phương, và xin đừng cho con thành A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề (sự giác ngộ cao tột, chân chánh, trọn vẹn của Phật)."

 Bấy giờ Phật bảo A-tu-la vương La-hầu, A-tu-la vương Tỳ-ma-chất-đa, A-tu-la vương Tỳ-lâu-giá-na: "Nay ta đem Đà-la-ni Tịnh Mục này giao phó cho các ông. Vì sao? Vì các ông có sức lớn; nếu có chúng sinh không tin Tam bảo (ba ngôi báu: Phật, Pháp, Tăng), các ông có thể khiến họ tin."

 Các A-tu-la thưa: "Lành thay Thế Tôn, chúng con sẽ giữ gìn. Nếu có bốn chúng tỳ-kheo, tỳ-kheo-ni, ưu-bà-tắc, ưu-bà-di, dù lúc Phật tại thế hay sau khi diệt độ, thọ trì, đọc tụng, biên chép, giảng rộng đà-la-ni này, chúng con có thể ban cho những người ấy tám điều. Tám điều gì? Một là đi đứng mạnh mẽ (?); hai là vui thích nghe nhận pháp; ba là lòng không sợ hãi; bốn là luôn sáng suốt không tối tăm; năm là đầy đủ những nguyện lành; sáu là được giải thoát; bảy là đầy đủ tài biện luận; tám là pháp lành tăng trưởng. Bạch Thế Tôn, nếu cha mẹ, anh em, vợ con, quyến thuộc của A-tu-la quấy nhiễu người ấy, chúng con sẽ trị tội. Nếu chúng con không giữ gìn Phật pháp trong thế giới này, tức là lừa dối chư Phật mười phương."

 Bấy giờ Thế Tôn nhìn khắp bốn chúng, bảo tỳ-kheo Kiều-trần-như: "Kiều-trần-như, hết thảy đại chúng rất muốn nghe pháp. Vô lượng chúng sinh ở vô lượng thế giới đều vì pháp mà nhóm họp nơi đây, ai cũng muốn biết phương tiện của pháp hành (sự tu hành đúng theo giáo pháp, thực hành chứ không chỉ học hiểu), để thành tựu trí tuệ lớn, xa lìa tham dục và mọi phiền não, thật sự hiểu rõ phương tiện của pháp hành."

 Kiều-trần-như bạch Phật: "Lành thay Thế Tôn, thật đúng như lời Thánh dạy. Bạch Thế Tôn, vô lượng Bồ-tát ở các thế giới bốn phương đều mang theo sự ưng thuận mà bốn đức Phật trao cho, lại muốn thỉnh nhận pháp hành Hư Không Mục. Nay đúng là lúc, cúi xin rủ lòng thương, vì chúng sinh mà giảng nói. Bạch Thế Tôn, Ngài nói 'pháp hành', 'tỳ-kheo pháp hành'. Thế nào gọi là tỳ-kheo pháp hành? Cúi xin Thế Tôn phân biệt giảng giải về tỳ-kheo pháp hành."

 Phật nói: "Kiều-trần-như, hãy hết lòng lắng nghe kỹ, ta sẽ nói cho ông. Nếu có tỳ-kheo đọc tụng mười hai bộ kinh của Như Lai (mười hai thể loại kinh điển), tức từ Tu-đa-la (khế kinh, phần kinh văn xuôi) cho đến Ưu-bà-đề-xá (phần luận giải, vấn đáp), thì gọi là ham đọc, không gọi là pháp hành. Lại có tỳ-kheo đọc tụng mười hai bộ kinh của Như Lai, thích vì bốn chúng tuyên giảng rộng rãi, thì gọi là ham giảng, không gọi là pháp hành. Lại có tỳ-kheo đọc tụng mười hai bộ kinh của Như Lai, giảng rộng được và suy nghĩ ý nghĩa, thì gọi là suy nghĩ, không gọi là pháp hành. Lại có tỳ-kheo thọ trì, đọc tụng mười hai bộ kinh, giảng nói, suy nghĩ, xem xét nghĩa lý, thì gọi là ham quán xét, không gọi là pháp hành.

 Kiều-trần-như, nếu có tỳ-kheo quán xét được thân và tâm; tâm không tham đắm mọi hình tướng bên ngoài; khiêm nhường hạ mình, không sinh kiêu mạn; không lấy nước ái tưới ruộng nghiệp, cũng không gieo hạt giống thức vào đó; dứt tâm giác quán (giác: tâm suy tìm thô; quán: tâm dò xét tế), mọi cảnh giới đều lặng; lìa hẳn phiền não, tâm vắng lặng — tỳ-kheo như vậy ta mới gọi là pháp hành. Tỳ-kheo như vậy, nếu muốn đạt bồ-đề (giác ngộ) của Thanh văn, bồ-đề của Duyên giác hay bồ-đề của Như Lai, liền đạt được. Kiều-trần-như, như người thợ gốm nhồi đất, nhào bùn, đặt lên bàn xoay, tùy ý nặn thành đồ dùng; tỳ-kheo pháp hành cũng vậy.

 Kiều-trần-như, tỳ-kheo tu pháp hành phải quán ba việc: một là thân, hai là thọ (cảm thọ: cảm giác khổ, vui, không khổ không vui), ba là tâm. Quán ba việc xong thì được hai thứ trí: một là Tận trí, hai là Vô sinh trí. Kiều-trần-như, thế nào là Tận trí, thế nào là Vô sinh trí? Biết phiền não đã hết gọi là Tận trí; biết các hữu chi (các mắt xích của sự hiện hữu trong vòng sinh tử) đã hết gọi là Vô sinh trí.

 Lại nữa, trí biết không còn tạo tác (?) gọi là Tận trí; trí biết không còn quả của tạo tác gọi là Vô sinh trí. Trí dứt hết các sử (phiền não sai khiến con người) gọi là Tận trí; trí dứt hết phiền não gọi là Vô sinh trí. Lại nữa, biết các hành (mọi pháp do nhân duyên tạo thành) đã hết gọi là Tận trí; dứt hết mọi sự hiện hữu gọi là Vô sinh trí. Phân biệt sự vật đã hết gọi là Tận trí; biết các trói buộc đã được cởi gọi là Vô sinh trí. Biết căn (giác quan) và giới (cảnh giới) đã hết gọi là Tận trí; biết cảnh giới của duyên đã hết gọi là Vô sinh trí. Không còn suy tìm dò xét phiền não gọi là Tận trí; không còn suy tìm dò xét quả báo gọi là Vô sinh trí. Lại nữa, trí dứt hết ba địa (?) gọi là Tận trí; dứt hết mọi lậu (phiền não rỉ chảy làm ô nhiễm tâm) gọi là Vô sinh trí. Lại nữa, biết "sự sinh của ta đã hết, phạm hạnh (đời sống trong sạch) đã thanh tịnh" gọi là Tận trí; biết "không còn đời sau nữa" gọi là Vô sinh trí.

 Hai trí như vậy cũng gọi là một trí, cũng gọi là một hạnh biết rõ ba đạo (ba con đường nối nhau trong sinh tử: phiền não, nghiệp, khổ). Nếu có tỳ-kheo dứt được ba đạo, ấy gọi là pháp hành. Quán được như vậy, tức là quán tâm và thọ.

 Thế nào là tỳ-kheo quán xét thân? Nếu có tỳ-kheo quán hơi thở ra vào, ấy gọi là quán thân, quán thọ, quán tâm. Thế nào gọi là quán hơi thở ra vào? Hơi thở vào ra gọi là a-na-ba-na: vào gọi là a-na, ra gọi là ba-na. Quán hơi ra vào như qua cửa, như có hướng (?). Nếu tỳ-kheo quán được như vậy, ấy gọi là pháp hành.

 Nếu có tỳ-kheo quán được, đếm được hơi thở, theo dõi hơi thở vào ra, lạnh hay ấm, dài hay ngắn, hoặc lan khắp thân; buộc tâm ở đầu mũi; quán được hơi mới, hơi cũ; phân biệt các tướng, quán được sự sinh và hoại; cầu xa-ma-tha (chỉ: dừng tâm lại một chỗ, an định) mà khéo vào định; cũng quán xét được hơi thở thô hay tế; cho đến quán thân bên trong, đối với thân khởi ý tưởng đúng về thân — ấy gọi là tỳ-kheo tu pháp hành.

 Kiều-trần-như, khi tu đếm hơi thở được hai điều: một là lìa giác quán xấu, hai là quán được hình tướng hơi thở. Khi tu tập phép theo dõi hơi thở cũng được hai điều: một là chuyên chú nhớ giữ tâm, hai là lìa cả giác quán lành. Quán lạnh ấm cũng được hai điều: một là phân biệt được hơi ra vào, hai là quán được các tướng của tâm sở (các tác dụng tâm lý đi kèm với tâm). Khi tu quán thân cũng được hai điều: một là thân nhẹ nhàng, hai là tâm nhẹ nhàng. Chuyển sang quán sinh diệt cũng được hai điều: một là biết mọi pháp là tướng vô thường, hai là biết mọi pháp là tướng không vui.

 Này thiện nam tử, tỳ-kheo pháp hành nhớ nghĩ hơi thở vào ra, buộc tâm một chỗ. Thế nào là đếm bớt? Hai đếm là một, ba đếm là hai, cho đến mười đếm là chín, ấy gọi là đếm bớt. Thế nào là đếm thêm? Một đếm là hai, cho đến chín đếm là mười, ấy gọi là đếm thêm. Vì sao tu đếm thêm? Vì để phá mọi giác quán.

 Khi được Sơ thiền (tầng thiền định thứ nhất) thì quán hơi thở vào ra và tướng của tâm. Sơ thiền có năm chi (năm yếu tố): một là giác, hai là quán, ba là niềm vui sinh do xa lìa (dục và điều ác), bốn là cảm thọ an lạc, năm là định. Khi đủ năm chi thì lìa tham, sân, si (tham lam, giận dữ, mê muội). Nếu tỳ-kheo đủ năm chi này, ấy gọi là pháp hành: xa lìa năm điều (năm thứ che lấp tâm), thành tựu năm điều (năm chi), tu tập phạm hạnh, thành công đức lớn.

 Kiều-trần-như, nếu có tỳ-kheo đạt được Nhị thiền, gọi là pháp hành. Nếu có tỳ-kheo quán hơi thở ra vào, buộc tâm một chỗ, lìa hỷ lạc, đạt Tam thiền không mừng không vui (?). Vì sao? Vì một lòng buộc niệm vào hơi thở vào ra rồi, xa lìa hỷ lạc thì đạt Tứ thiền. Nếu có tỳ-kheo quán hơi thở vào ra thì quán năm ấm (năm nhóm hợp thành con người: sắc là thân vật chất, thọ là cảm giác, tưởng là nhận biết hình ảnh, hành là ý chí tạo tác, thức là sự hay biết). Nếu quán năm ấm, ấy gọi là pháp hành.

 Nếu tỳ-kheo thấy mọi pháp và hành sinh diệt, cho đến thấy mọi phiền não sinh diệt, ấy gọi là pháp nhẫn (nhẫn: sự chấp nhận, an trú vững vàng nơi chân lý). Nếu tỳ-kheo thấy mắt là không, cho đến thấy ý thức là không, ấy gọi là không nhẫn. Nếu tỳ-kheo thấy mắt không có tướng, cho đến thấy ý thức không có tướng, ấy gọi là vô tướng nhẫn. Nếu tỳ-kheo không mong cầu nơi mắt cho đến ý thức, ấy gọi là vô nguyện nhẫn. Nếu tỳ-kheo quán khổ khác, vui khác, không khổ không vui khác, ấy gọi là trung đế nhẫn (chấp nhận chân lý ở giữa). Nếu vì chúng sinh mà đi trong sinh tử, như vậy gọi là tùy thượng đế nhẫn (thuận theo chân lý cao tột).

 Thế nào là tùy nhẫn — tùy căn, tùy lực, tùy giác quán, cho đến tùy Niết-bàn (cảnh giới dứt hết phiền não và khổ đau)? Đối với các pháp như vậy mà tâm không đắm trước, ấy gọi là tín nhẫn; ấy gọi là tín, chưa gọi là tín căn (căn: sức mạnh nền tảng như rễ cây; năm căn là tín, tấn, niệm, định, tuệ). Nếu thu nhiếp thân tâm không để làm ác, ấy là tinh tấn, chưa gọi là tấn căn. Nếu chuyên tâm nhớ nghĩ các pháp như vậy, ấy gọi là niệm, chưa gọi là niệm căn. Tâm và tâm sở buộc được vào một đối tượng, ấy gọi là định, chưa gọi là định căn. Nếu không quán các tướng như vậy, ấy gọi là tuệ, chưa gọi là tuệ căn. Nếu quán như vậy mà không thấy có căn (?), ấy gọi là pháp hành.

 Kiều-trần-như, nếu có tỳ-kheo quán xét Đảnh pháp và Thế đệ nhất pháp (các giai đoạn tu tập ngay trước khi thấy được chân lý; Thế đệ nhất pháp là bậc cao nhất trong phàm phu), quán ba giải thoát — không, vô tướng, vô nguyện — và vô thường, khổ, không, ấy gọi là pháp hành, ấy gọi là không tam-muội. Tam-muội như vậy lấy đối tượng là: không có người thọ nhận, không có mạng sống, không có chủ tể tự tại. Vô tướng tam-muội lấy đối tượng là sự hết, sự hoại, sự diệt, sự chán lìa. Vô nguyện tam-muội có loại lấy đối tượng là cam lộ (ở đây chỉ Niết-bàn) mà không phải hạnh cam lộ; có loại là hạnh cam lộ mà không lấy cam lộ làm đối tượng. Không tam-muội cũng có loại lấy cam lộ làm đối tượng mà không phải hạnh cam lộ, có loại là hạnh cam lộ mà không lấy cam lộ làm đối tượng. Vô tướng tam-muội cũng có loại lấy cam lộ làm đối tượng mà không phải hạnh cam lộ, có loại là hạnh cam lộ mà không lấy cam lộ làm đối tượng.

 Kiều-trần-như, nếu có tỳ-kheo hướng tâm vào sự diệt của tuệ, tu tập chuẩn bị (nguyên văn "trang nghiêm": vun bồi, sửa soạn đạo hạnh) mà vào vô nguyện tam-muội, ấy gọi là lấy cam lộ làm đối tượng mà không phải hạnh cam lộ. Nếu có tỳ-kheo hướng tâm vào sự diệt của tuệ mà được giải thoát, gọi là hạnh cam lộ mà không lấy cam lộ làm đối tượng. Không và vô tướng cũng như vậy. Kiều-trần-như, nếu có tỳ-kheo quán được như vậy, ấy gọi là pháp hành.

 Kiều-trần-như, nếu có tỳ-kheo quán thọ, quán tâm, ấy gọi là pháp hành. Vì sao? Vì phá được hai mươi thứ ngã kiến. Kiều-trần-như, đoạn kiến và ngã kiến mỗi thứ có năm loại: cho sắc là đoạn diệt, cho đến cho thức là đoạn diệt, ấy gọi là năm đoạn kiến; cho sắc là ta, cho đến cho thức là ta, ấy gọi là năm ngã kiến.

 Kiều-trần-như, năm loại đoạn kiến nếu phân biệt thì có bốn mươi bốn loại: mười sáu loại nói (sau khi chết) có tưởng, tám loại nói không tưởng, tám loại nói chẳng phải có tưởng chẳng phải không tưởng, sáu loại nói các thứ tưởng (?), sáu loại nói đoạn diệt; ấy là bốn mươi bốn loại. Ngã kiến phân biệt có mười tám: bốn loại do định mà nói có ta, bốn loại nói về giới hạn (thế gian có biên hay không biên), bốn loại nói việc khác nhau (?), sáu loại nói tam-muội không mong cầu (?). Ấy gọi là sáu mươi hai kiến chấp. Hai mươi ngã kiến làm nhân duyên, sinh ra được bốn trăm lẻ bốn thứ phiền não. Để lìa những phiền não ấy mà quán thân tâm, ấy gọi là pháp hành. Tỳ-kheo như vậy quán được thân tâm.

 Kiều-trần-như, thế nào là bậc Bát nhân (người ở bậc thứ tám, đang hướng tới quả Tu-đà-hoàn)? Thế nào là quyết định (vào chánh định tụ: chắc chắn đi tới giác ngộ, không thối lui)? Kiều-trần-như, người theo đoạn kiến nói rằng phiền não dứt trong một niệm; người theo thường kiến nói rằng dứt bằng tám nhẫn (?). Hai hạng người này đều được quyết định, rồi sau đều lìa phiền não, cũng không trở ngại gì. Kiều-trần-như, được tám nhẫn gọi là Bát nhân; được mười sáu tâm gọi là quyết định; ấy gọi là đúng pháp. Kiều-trần-như, nếu có tỳ-kheo thành tựu phép quán hơi thở ra vào, liền được tên Bát nhân, cũng gọi là quyết định.

 Kiều-trần-như, nếu có tỳ-kheo thành tựu phép đếm hơi thở, liền được tín căn cho đến tuệ căn. Nếu được năm căn, liền được Thế gian đệ nhất pháp. Tỳ-kheo như vậy phá được mọi lưới nghi trong lòng, ấy gọi là thật sự tu tập thánh hạnh.

 Nếu có tỳ-kheo thành tựu khổ trí (trí thấy rõ sự thật về khổ), thì dứt mười thứ phiền não, ấy gọi là tu phép quán tâm vô lậu (không còn phiền não) đầu tiên. Khi ấy lần lượt quán vô nguyện tam-muội. Khi quán vô nguyện thì tu ba mươi bảy pháp trợ đạo, ấy gọi là định trí vô lậu; được khổ pháp nhẫn, khổ pháp trí, tập pháp nhẫn, tập pháp trí (nhẫn là bước chấp nhận chân lý, trí là bước biết chắc chân lý, đối với từng đế ở cõi Dục). Khi ấy quán năm ấm ở Sắc giới và bốn ấm ở Vô sắc giới (cõi trời chỉ còn tâm, không còn thân vật chất); như cái khổ ở cõi Dục, cõi Sắc và Vô sắc cũng vậy. Quán như vậy rồi, dứt mười tám thứ phiền não ở cõi Sắc và Vô sắc.

 Dứt mười tám thứ ấy rồi, lại suy nghĩ: "Những khổ này từ nghiệp nào đến? Do ai tạo ra?" Quán như vậy rồi, hiểu rõ khổ này do nhân duyên ái mà có; nếu ta không nhổ gốc ái ấy thì ắt phải sinh khổ. Vì thế quán Tập. Quán như vậy rồi dứt bảy phiền não. Quán Tập ở cõi Dục xong, cõi Sắc và Vô sắc cũng vậy. Quán như vậy rồi, được tỷ nhẫn, tỷ trí (nhẫn và trí suy rộng sự thấy biết ở cõi Dục ra hai cõi trên). Khi quán như vậy dứt mười hai phiền não. Kiều-trần-như, đủ tám nhẫn thì gọi là thấy pháp.

 Dứt Tập ở ba cõi rồi, lại quán thế này: "Vì nhân duyên gì mà dứt Khổ và Tập? Vì để được an vui. An vui chính là Diệt đế." Khi ấy trước hết quán Diệt đế ở cõi Dục, được diệt pháp nhẫn, dứt bảy phiền não; cõi Sắc và Vô sắc cũng vậy. Quán như vậy rồi được diệt tỷ nhẫn, diệt mười hai phiền não. Lại quán thế này: "Vì nhân duyên gì mà được tỷ nhẫn này? Vì tu tám chánh đạo. Nhờ sức tám chánh đạo mà biết Khổ, Tập, Diệt đế ở cõi Dục, và Khổ, Tập, Diệt đế ở cõi Sắc, Vô sắc." Khi ấy kế đến sinh đạo pháp nhẫn; được rồi dứt được tám thứ phiền não. Khi ấy lại quán cõi Sắc và Vô sắc, được đạo tỷ nhẫn, dứt mười bốn phiền não.

 Do tu tập như vậy, xa lìa tám mươi tám thứ phiền não, ấy gọi là quyết định được quả Tu-đà-hoàn (quả thánh đầu tiên, "vào dòng thánh"), ấy gọi là mười sáu tâm, ấy gọi là chắc chắn được bồ-đề. Người ấy bảy lần qua lại (sinh tử giữa cõi trời và người) rồi dứt mọi khổ.

 Kiều-trần-như, có người do lòng tin mà quyết định, có người do pháp mà quyết định; có người từ một đời mà được quả Tu-đà-hoàn, cho đến được quả A-la-hán (bậc thánh cao nhất của hàng Thanh văn, dứt sạch phiền não, không còn tái sinh); có người vào tín căn cho đến tuệ căn; có người tu định, có người tu tuệ; có người được Sơ thiền cho đến Tứ thiền, vào phép quán quyết định, quán mọi hành vô thường, lần lượt sinh diệt, xa lìa mọi pháp của phàm phu. Có người quán mọi hành là vô thường, khổ, không, bất tịnh, không được tự tại, không có vắng lặng, theo duyên mà sinh, theo duyên mà diệt; quán như vậy rồi, được Diệt đế vắng lặng. Ấy gọi là tỳ-kheo tu hành đúng như pháp.

 Kiều-trần-như, Như Lai hiểu rõ căn tánh lanh lợi hay chậm lụt của hết thảy chúng sinh, cũng biết tâm tánh và tánh phiền não của hết thảy chúng sinh. Ấy gọi là Như Lai tùy theo chúng sinh mà nói pháp thích hợp, tùy theo các phiền não mà nói cách đối trị. Vì vậy được gọi là Tát-bà-nhã trí (trí biết tất cả).

 Kiều-trần-như, sau khi ta nhập Niết-bàn, có những đệ tử thọ trì mười hai bộ kinh của Như Lai, biên chép, đọc tụng mà hiểu nghĩa đảo ngược, giảng nói đảo ngược; do hiểu và giảng đảo ngược mà che lấp kho pháp. Vì che lấp pháp nên gọi là Đàm-ma-cúc-đa (bộ phái Pháp Tạng).

 Kiều-trần-như, sau khi ta nhập Niết-bàn, các đệ tử của ta thọ trì mười hai bộ kinh của Như Lai, đọc tụng, biên chép, mà lại đọc tụng, biên chép, giảng nói sách vở ngoài đạo; chấp nhận có ba đời và có trong có ngoài; phá được ngoại đạo, khéo hiểu lý luận; nói rằng mọi bản tánh (?) đều được thọ giới; mọi câu hỏi vặn đều đối đáp được. Vì vậy gọi là Tát-bà-đế-bà (bộ phái Nhất Thiết Hữu: chủ trương mọi pháp đều có thật).

 Kiều-trần-như, sau khi ta nhập Niết-bàn, các đệ tử của ta thọ trì mười hai bộ kinh của Như Lai, biên chép, đọc tụng, nói rằng không có ta và không có người thọ nhận, xoay chuyển các phiền não như thây chết. Vì vậy gọi là bộ Ca-diếp-tỳ (bộ phái Ẩm Quang).

 Kiều-trần-như, sau khi ta nhập Niết-bàn, các đệ tử của ta thọ trì mười hai bộ kinh của Như Lai, đọc tụng, biên chép, mà không chấp tướng đất, tướng nước, lửa, gió, tướng hư không và tướng thức. Vì vậy gọi là bộ Di-sa-tắc (bộ phái Hóa Địa).

 Kiều-trần-như, sau khi ta nhập Niết-bàn, các đệ tử của ta thọ trì mười hai bộ kinh của Như Lai, đọc tụng, biên chép, đều nói có ta, không nói tướng không, giống như trẻ nhỏ. Vì vậy gọi là Bà-ta-phú-la (bộ phái Độc Tử).

 Kiều-trần-như, sau khi ta nhập Niết-bàn, các đệ tử của ta thọ trì mười hai bộ kinh của Như Lai, đọc tụng, biên chép, xem rộng khắp kinh sách của năm bộ. Vì vậy gọi là Ma-ha-tăng-kỳ (bộ phái Đại Chúng).

 Này thiện nam tử, năm bộ như vậy tuy mỗi bộ khác nhau, nhưng đều không trở ngại cho pháp giới của chư Phật và Đại Niết-bàn.

 Thế nào gọi là tùy tín hành (người tu đi theo lòng tin)? Nếu tin Tam bảo, đầy đủ tín căn, từ nhân duyên tín căn mà vào quyết định, được quả Tu-đà-hoàn, quả Tư-đà-hàm (quả thánh thứ hai, chỉ còn trở lại cõi người một lần), quả A-na-hàm (quả thánh thứ ba, không còn trở lại cõi Dục), vượt qua cõi Sắc và Vô sắc, được quả A-la-hán. Từ lòng tin mà được hiểu, gọi là tín giải thoát, cũng gọi là nhất phần (giải thoát một phần), cũng gọi là thân chứng (tự thân chứng nghiệm), gọi là tuệ giải thoát (giải thoát nhờ trí tuệ). Ấy gọi là tùy tín hành.

 Kiều-trần-như, thế nào gọi là tùy pháp hành (người tu đi theo sự hiểu pháp)? Nếu có người từ pháp mà vào quyết định, đầy đủ tuệ căn, được quả Tu-đà-hoàn, quả Tư-đà-hàm, quả A-na-hàm, vượt qua cõi Sắc và Vô sắc, được quả A-la-hán, ấy gọi là kiến đáo (người đạt tới nhờ thấy biết), giải thoát hai phần; cũng gọi là thân chứng, tuệ được giải thoát, tâm được giải thoát, được diệt tận định (trạng thái định trong đó mọi cảm thọ và ý tưởng đều tạm dứt). Vì vậy gọi là giải thoát hai phần, gọi là giải thoát của bậc vô học (bậc đã học xong, không còn gì phải học), gọi là pháp hành, gọi là thành tựu quán thân cho đến thành tựu quán pháp trên pháp, gọi là thành tựu tỳ-bà-xá-na (quán: thấy rõ thực tướng bằng trí tuệ) và xa-ma-tha.

 Thế nào gọi là xa-ma-tha? Xa-ma-tha nghĩa là diệt: diệt được tâm tham, tâm sân, tâm loạn, gọi là xa-ma-tha. Thế nào gọi là tướng xa-ma-tha? Diệt được tướng tham và tướng sân, si, gọi là tướng xa-ma-tha. Thế nào gọi là theo xa-ma-tha mà vào quyết định? Nếu theo đó mà tu hạnh xa-ma-tha, tôn trọng khen ngợi, hướng về phương tiện tu tập chuẩn bị của xa-ma-tha, ấy gọi là tướng xa-ma-tha. Nếu có tỳ-kheo tự suy nghĩ sâu xa: "Tâm tham của ta chỉ có quán bất tịnh (quán thân là nhơ nhớp) mới phá được; tâm sân giận thì lòng từ phá được; mười hai nhân duyên (mười hai mắt xích nối nhau tạo thành vòng sinh tử) phá được ngu si" — ấy gọi là tướng xa-ma-tha.

 Thế nào gọi là tỳ-bà-xá-na? Nếu tu thánh tuệ, quán được năm ấm lần lượt sinh diệt, ấy gọi là tỳ-bà-xá-na. Lại nữa, nếu quán các pháp đều như pháp tánh, biết rõ chân thật thật tánh, thật tướng, ấy gọi là tỳ-bà-xá-na. Thế nào gọi là tướng tỳ-bà-xá-na? Nếu thành tựu đầy đủ tâm chánh niệm, quán mọi hành từ duyên mà sinh, từ duyên mà diệt, mọi hành không tự tại, không người làm, không người nhận, ấy gọi là tướng tỳ-bà-xá-na. Thế nào gọi là từ tỳ-bà-xá-na mà vào quyết định? Hết lòng nhớ nghĩ tỳ-bà-xá-na, cung kính tôn trọng, hướng về con đường tu tập chuẩn bị, ấy gọi là từ tỳ-bà-xá-na mà vào quyết định.

 Thế nào gọi là nhiếp tâm (thu giữ tâm) bằng pháp sinh khởi mà không bằng pháp diệt? Nếu tỳ-kheo quán được nhân duyên tâm sinh khởi, cho đến nhân duyên mọi hành sinh khởi, ấy gọi là nhiếp tâm bằng pháp sinh khởi mà không bằng pháp diệt. Thế nào gọi là nhiếp tâm bằng pháp diệt mà không bằng pháp sinh khởi? Nếu tỳ-kheo quán xét sâu được nhân duyên tâm diệt, cho đến nhân duyên mọi hành diệt, ấy gọi là nhiếp tâm bằng pháp diệt mà không bằng pháp sinh khởi. Thế nào gọi là nhiếp tâm không bằng pháp sinh khởi cũng không bằng pháp diệt? Nếu tỳ-kheo quán được tánh của tâm, tánh của mắt, cho đến tánh của thức, ấy gọi là nhiếp tâm không bằng pháp sinh khởi cũng không bằng pháp diệt.

 Thế nào là nhiếp tâm bằng đối tượng mà không bằng suy nghĩ? Nếu tỳ-kheo quán hơi thở ra mà không quán hơi thở vào, ấy gọi là nhiếp tâm bằng đối tượng mà không bằng suy nghĩ. Thế nào gọi là nhiếp tâm bằng suy nghĩ mà không bằng đối tượng? Nếu tỳ-kheo quán hơi thở vào, ấy gọi là nhiếp tâm bằng suy nghĩ mà không bằng đối tượng. Thế nào gọi là nhiếp tâm không bằng đối tượng cũng không bằng suy nghĩ? Nếu tỳ-kheo quán tánh của tâm, tánh của mắt, cho đến tánh của ý, ấy gọi là nhiếp tâm không bằng đối tượng cũng không bằng suy nghĩ.

 Kiều-trần-như, nếu tỳ-kheo nhiếp được tâm thì được tám mươi môn tam-muội và tu ba môn giải thoát. Nếu tỳ-kheo quán thân quá khứ và tu tập chuẩn bị, quán thân thấy thân, ấy gọi là tu môn giải thoát vô nguyện. Nếu tỳ-kheo quán thân quá khứ rồi, chỉ thấy tâm mà không thấy thân, và tu tập chuẩn bị, quán thân thấy thân, ấy gọi là tu môn giải thoát vô tướng. Nếu tỳ-kheo quán thân quá khứ rồi, cũng không thấy việc làm và người làm — người làm không có thân, thân không có người làm — tu con đường chuẩn bị, quán thân thấy thân, ấy gọi là tu môn giải thoát không. Quán thọ, tâm, pháp cũng như vậy.

 Lại nữa, Kiều-trần-như, đối với ba môn giải thoát mà tu phép quán chuẩn bị: quán mọi hành không sinh ra, không diệt mất; sinh ra rồi thì diệt, diệt rồi không đến đâu, không đến không đi; ấy gọi là chuẩn bị môn giải thoát vô nguyện. Lại nữa, quán các hành ở đời vị lai chưa sinh ra; nếu hành chưa sinh ra thì không có diệt; ấy gọi là chuẩn bị môn giải thoát vô nguyện. Không phải là rốt ráo hết. Rốt ráo hết thì không có sinh diệt; nếu không sinh diệt tức là rốt ráo hết; nếu rốt ráo hết tức là nhân duyên của không. Nếu quán rốt ráo hết như vậy, ấy gọi là chuẩn bị môn giải thoát không.

 Nếu quán các hành là rốt ráo hết thì không có sinh diệt; nếu không có sinh diệt thì cũng không có không. Vì sao? Vì trước có sau không mới gọi là không; nếu vốn không có thì không có cái "sau không"; nếu không có cái "sau không" thì sao gọi là không? Nếu không có hành tức là vô vi (cái không do nhân duyên tạo thành). Rốt ráo hết thì chẳng phải hữu vi (do nhân duyên tạo thành) cũng chẳng phải vô vi; không cũng chẳng phải hành, cũng chẳng phải không hành. Vì vậy rốt ráo hết không thuộc về hữu vi, không thuộc về vô vi. Ấy gọi là chuẩn bị môn giải thoát vô tướng.

 Nếu mọi hành rốt ráo hết, tức là Niết-bàn, chẳng thuộc quá khứ, vị lai, hiện tại. Vì vậy chẳng phải hành quá khứ diệt gọi là Niết-bàn, chẳng phải hành vị lai, hiện tại diệt gọi là Niết-bàn. Người Tu-đà-hoàn thấy Niết-bàn này, cho đến người A-la-hán thấy Niết-bàn này.

 Thế nào gọi là Khổ đế? Quán mọi hành mà không thấy đế thứ nhất; quán mọi nhân mà không thấy đế thứ hai; quán mọi diệt mà không thấy đế thứ ba; quán mọi đạo mà không thấy đế thứ tư. Thế nào gọi là sinh? Vốn không mà sau có, ấy gọi là sinh. Thế nào gọi là diệt? Đã có rồi trở lại không, ấy gọi là diệt. Không có sinh ra và diệt mất, ấy gọi là hết. Vì nhân duyên gì? Không có sinh ra và diệt mất gọi là đạo. Đạo có sáu hạnh: tu và không tu, hành và không hành, biết và không biết. Nếu có tỳ-kheo thấy được pháp sinh diệt như vậy, người ấy chán được mọi hành, thấy được tướng vô thường của mọi hành.

 Thế nào là tướng vô thường mà không phải pháp vô thường? Nếu có tướng xen lẫn với hạnh của căn vô lậu đầu tiên, nếu có tướng xen lẫn với hạnh của môn giải thoát vô nguyện, nếu có tướng không, tướng khổ, tướng bất tịnh, tướng vô ngã, ấy gọi là tướng vô thường mà không phải pháp vô thường. Thế nào là pháp vô thường mà không phải tướng vô thường? Tức là sắc tướng cho đến pháp tướng trong ba cõi; ấy gọi là tướng điên đảo, gọi là tướng xả bỏ, không phải tướng vô thường; ấy gọi là pháp vô thường mà không phải tướng vô thường. Thế nào là tướng vô thường cũng là pháp vô thường? Tức là hết thảy chúng sinh chưa được quyết định, dùng đạo thế tục mà vào các tam-muội, thuận theo pháp tướng mà nhẫn; ấy gọi là tướng vô thường cũng là pháp vô thường. Thế nào là không phải tướng vô thường cũng không phải pháp vô thường? Tức là tướng thường vắng lặng, tướng thanh tịnh giải thoát; ấy gọi là không phải tướng vô thường cũng không phải pháp vô thường.

 Thế nào gọi là được đế thứ nhất? Tức là quán sáu căn (mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý) và năm ấm như bóng trong gương, gọi là được đế thứ nhất. Thế nào là một tâm quán bốn đế? Nếu quán các hành đều là nhân của khổ; vì là nhân của khổ nên có thể thấy, có thể diệt, có thể xa lìa; như vậy gọi là tâm hướng vào vô lậu. Vì thế một tâm đạt được bốn đế, gọi là lìa tâm hữu lậu (tâm còn phiền não) mà được giải thoát.

 Nếu có tỳ-kheo quán tâm trên tâm, ấy gọi là môn giải thoát vô nguyện. Quán tâm trên tâm rồi thì quán mười hai việc: một là nghiệp, hai là hành, ba là khổ, bốn là không, năm là hoại, sáu là không tự tại, bảy là quá khứ, tám là hiện tại, chín là vị lai, mười là nhân duyên, mười một là không người làm, mười hai là không người nhận. Ấy gọi là thấy tâm trên tâm, gọi là môn giải thoát vô nguyện. Nếu có tỳ-kheo quán xét tâm này không có chủ tâm, không có kẻ ra vào, không có người xa lìa, không có gì để xa lìa, ấy gọi là thấy tâm trên tâm mà được môn giải thoát không. Nếu quán không có tâm nhập định mà được xa lìa mọi phiền não, vì không có nhân duyên nên phiền não không sinh, ấy gọi là xa lìa, thấy tâm trên tâm mà được môn giải thoát vô tướng. Nếu quán như vậy, liền được xa lìa tâm hữu lậu, được giải thoát vô lậu.

 Kiều-trần-như, mọi hành hữu vi không có cái gì nhất định. Nếu không nhất định, làm sao vào được định tụ (nhóm chắc chắn đi tới giác ngộ)? Nếu nói quán xét ba đời rồi được vào định tụ, nghĩa ấy không đúng. Vì sao? Vì quá khứ đã hết, vị lai chưa ra, hiện tại vô thường; quán ba đời khác nhau, làm sao vào được chánh định tụ? Vì vậy mọi tánh của các phép quán khác nhau đều không nhất định.

 Kiều-trần-như, ví như điện đường có bốn bậc thang. Nếu nói không qua bậc thứ nhất mà lên được bậc thứ tư, thì không có lẽ ấy. Khi lên bậc đầu cũng không thể gọi là đã lên bậc thứ tư. Như vậy bốn bậc cũng không gọi là một. Kiều-trần-như, nếu bốn đế này tức là một đế, thì có thể được trong một tâm. Kiều-trần-như, lúc quán cũng khác, lúc được cũng khác. Lúc quán khác là: nhân và quả đều hết, hoại. Lúc được khác là: khổ trí, tập trí, diệt trí, đạo trí.

 Nếu có tỳ-kheo quán các hành là vô thường, là khổ, vô ngã, bất tịnh, không trụ lại; là duyên của lậu và kết; là mọi sự hiện hữu; ấy gọi là trói buộc. Vì vậy không cầu các ấm, các hành, chán mọi hành, vui cầu Niết-bàn, hết lòng suy nghĩ công đức của Niết-bàn, rất ưa vắng lặng, không tiếc thân mạng, tu xa-ma-tha và tỳ-bà-xá-na. Ấy gọi là tỳ-kheo tu tập pháp hành.

 Kiều-trần-như, thế nào là tâm tỳ-kheo thấy được tâm? Nếu có tỳ-kheo quán xét được tâm, rằng tâm là vô thường, là pháp sinh diệt, ấy gọi là tâm tỳ-kheo thấy được tâm. Tỳ-kheo như vậy tu không tam-muội. Thế nào gọi là không? Ấm, nhập, giới đều không (nhập: mười hai chỗ tiếp xúc gồm sáu căn và sáu cảnh; giới: mười tám yếu tố gồm sáu căn, sáu cảnh, sáu thức); đế không; thật không; mười hai nhân duyên không; tánh không.

 Thế nào là ấm không? Tức là sắc không, không có ta, không có cái của ta; cho đến thức không, không có ta, không có cái của ta; ấy gọi là ấm không. Nhập và giới không cũng như vậy. Thế nào là đế không? Tức là Khổ đế không có gì để được, không có gì để bỏ; cho đến Đạo đế cũng như vậy. Thế nào là thật không? Trong mọi pháp không có giác quán, không có ta và cái của ta; ấy gọi là thật không. Thế nào là mười hai nhân duyên không? Mười hai nhân duyên chính là mười hai hữu chi; quán mười hai chi không có ta, không có cái của ta, ấy gọi là mười hai nhân duyên không. Thế nào là tánh không? Nếu có tỳ-kheo quán mắt không, không có ta, không có cái của ta, cho đến ý không cũng như vậy, ấy gọi là pháp hành quán được tâm trên tâm.

 Tỳ-kheo như vậy không thấy chúng sinh, thọ mạng, sĩ phu (con người, cái tôi), người tên này người tên kia; biết tánh các pháp, hiểu thật thế đế (sự thật theo quy ước thế gian); vì để lưu truyền nên nói ấm, nhập, giới; biết mọi pháp tánh không sinh ra không diệt mất. Tỳ-kheo như vậy vượt qua được sinh tử, biết được mọi Khổ, Tập, Diệt, Đạo, dứt được phiền não.

 Kiều-trần-như, nếu có tỳ-kheo tu tập pháp hành, biết mọi pháp từ nhân duyên sinh, từ nhân duyên diệt, tỳ-kheo như vậy được ba giải thoát, biết tướng thật của sắc. Tướng thật của sắc là tướng ngăn ngại; thọ là tướng nhận lãnh; tưởng là tướng nhận biết; hành là tướng tạo tác; thức là tướng hay biết. Ấy gọi là biết thật tướng mọi pháp. Quán như vậy rồi được môn giải thoát không. Thấy mọi pháp không có người làm, người nhận, thọ mạng, chủ tể tự tại, chỉ thấy vô thường, khổ, vô ngã…, ấy gọi là được môn giải thoát vô nguyện. Quán mọi pháp không sinh không diệt, ấy gọi là được môn giải thoát vô tướng.

 Kiều-trần-như, tỳ-kheo pháp hành được thần thông, không có giác quán xấu, miệng không bao giờ nói bốn lỗi ác (nói dối, nói đâm thọc, nói lời độc ác, nói thêu dệt), không tranh cãi, không nghe lời ác. Khi ấy liền xa lìa năm cái (năm thứ che lấp tâm: tham dục, giận dữ, hôn trầm buồn ngủ, xao động hối hận, nghi ngờ), tăng thêm năm căn lành. Tỳ-kheo pháp hành ấy được Sơ thiền. Vào Sơ thiền rồi, muốn được thân thông (thần thông biến hóa, đi lại tự tại), thì buộc tâm ở đầu mũi quán hơi thở vào ra, thấy sâu hơi thở ra vào nơi chín vạn chín nghìn lỗ chân lông, thấy thân đều trống rỗng, cho đến bốn đại (bốn yếu tố cấu thành vật chất: đất, nước, lửa, gió) cũng như vậy. Quán như vậy rồi, xa lìa tướng sắc mà được thần thông. Cho đến Tứ thiền cũng như vậy.

 Thế nào là tỳ-kheo pháp hành được nhãn thông (thiên nhãn: mắt thấy xa, thấy khắp)? Kiều-trần-như, nếu có tỳ-kheo quán hơi thở ra vào, thấy sắc chân thật. Thấy sắc rồi suy nghĩ: "Như các sắc ba đời mà ta thấy, ý muốn thấy thì tùy ý liền thấy." Cho đến Tứ thiền cũng như vậy. Thế nào là tỳ-kheo pháp hành được thiên nhĩ thông (tai nghe xa, nghe khắp)? Kiều-trần-như, nếu có tỳ-kheo khi được Sơ thiền, quán hơi thở ra vào rồi lần lượt quán âm thanh, cho đến Tứ thiền cũng như vậy. Thế nào là tỳ-kheo pháp hành được tha tâm trí (biết tâm người khác)? Nếu có tỳ-kheo quán hơi thở ra vào, khi được Sơ thiền thì tu xa-ma-tha và tỳ-bà-xá-na, ấy gọi là tha tâm trí; cho đến Tứ thiền cũng như vậy. Thế nào là tỳ-kheo pháp hành được túc mạng trí (biết các đời trước)? Kiều-trần-như, nếu có tỳ-kheo quán hơi thở ra vào, khi được Sơ thiền thì được nhãn thông; được nhãn thông rồi, quán từ lúc mới thành ca-la-la (giai đoạn đầu tiên của bào thai) cho đến năm ấm sinh diệt, năm ấm sinh diệt trong vô lượng kiếp; cho đến Tứ thiền cũng như vậy.

 Nói "thiền", vì sao gọi là thiền? Vì nhanh nên gọi là thiền: nhanh và rất nhanh, dừng và dừng vững, lặng và vắng lặng, quán diệt và xa lìa, ấy gọi là thiền. Sơ thiền cũng gọi là đầy đủ, cũng gọi là xa lìa. Thế nào là đầy đủ? Thế nào là xa lìa? Nói xa lìa là xa lìa năm cái; nói đầy đủ là đầy đủ năm chi, tức giác, quán, hỷ, an, định.

 Thế nào gọi là giác? Như tâm nhận biết, nhận biết lớn, suy nghĩ, suy nghĩ lớn, quán tánh của tâm, ấy gọi là giác. Thế nào gọi là quán? Nếu quán tâm vận hành, vận hành lớn, vận hành khắp, tùy ý, ấy gọi là quán. Thế nào là hỷ? Như biết chân thật, biết lớn, tâm rung động, hết lòng, ấy gọi là hỷ. Thế nào là an? Tức là thân an, tâm an, thọ an, cảm nhận sự xúc chạm vui, ấy gọi là an. Thế nào là định? Nếu tâm dừng, dừng vững, không loạn, đối với đối tượng không sai lầm, không điên đảo, ấy gọi là định.

 Nhị thiền cũng lìa năm điều, tức năm cái, đủ ba chi: một là hỷ, hai là an, ba là định. Vào Tam thiền cũng lìa năm điều, đủ năm chi: một là niệm, hai là xả (buông bỏ, tâm bình thản), ba là tuệ, bốn là an, năm là định. Vào Tứ thiền cũng lìa năm điều, đủ bốn chi: một là niệm, hai là xả, ba là không khổ không vui, bốn là định. Kiều-trần-như, nếu có tỳ-kheo đủ bốn thiền, ấy gọi là pháp hành.

 Kiều-trần-như, nếu có tỳ-kheo quán thân sinh chán, xa lìa tướng thân, mọi xúc chạm của thân, xúc chạm mừng, xúc chạm vui, phân biệt sắc ấm, xa lìa sắc ấm, quán chỗ hư không vô lượng, ấy gọi là tỳ-kheo pháp hành vào Không xứ định (tầng định thứ nhất của cõi Vô sắc, tâm an trú trong hư không vô biên), ấy gọi là tỳ-kheo tu tập pháp hành.

 Kiều-trần-như, thế nào là tỳ-kheo được Thức xứ định (tầng định an trú trong thức vô biên)? Nếu có tỳ-kheo tu xa-ma-tha và tỳ-bà-xá-na, quán tâm, ý, thức, tự biết thân này không nhận lãnh; biết ba thọ rồi, xa lìa được ba thứ thọ ấy. Vì vậy gọi là được Thức xứ định. Ấy gọi là pháp hành.

 Kiều-trần-như, thế nào là tỳ-kheo được Thiểu thức xứ định (tầng định mà thức trở nên rất ít ỏi, tương ứng với tầng định "không có gì cả")? Nếu có tỳ-kheo quán ba đời là không, biết mọi pháp hành cũng sinh cũng diệt, Không xứ và Thức xứ cũng sinh cũng diệt. Quán như vậy rồi, lần lượt quán thức: "Nay ta quán thức, cũng chẳng phải thức, chẳng phải chẳng phải thức. Nếu chẳng phải thức, ấy gọi là vắng lặng. Nay ta làm sao dứt hẳn thức này?" Quán như vậy rồi được Thiểu thức xứ. Ấy gọi là tỳ-kheo được Thiểu thức xứ định.

 Kiều-trần-như, thế nào là tỳ-kheo được Phi tưởng phi phi tưởng định (tầng định cao nhất cõi Vô sắc: chẳng phải có tưởng, chẳng phải không có tưởng)? Kiều-trần-như, nếu có tỳ-kheo có tưởng "chẳng phải tâm" (?), khởi sự chấp nhận thuận theo thế này: "Tưởng này của ta là khổ, là lậu, là vết thương, là ung nhọt, là không vắng lặng. Nếu ta dứt được phi tưởng và phi phi tưởng như vậy, ấy gọi là vắng lặng." Nếu có tỳ-kheo dứt được phi tưởng phi phi tưởng như vậy, ấy gọi là được môn giải thoát vô tưởng. Vì sao? Tỳ-kheo pháp hành suy nghĩ thế này: "Nếu có tưởng về thọ, tưởng về thức, tưởng về xúc, nếu có không, có thức, có phi tưởng phi phi tưởng, các tưởng như vậy gọi là tưởng thô. Nay ta nếu tu vô tưởng tam-muội thì dứt hẳn được các tưởng như vậy." Vì vậy thấy phi tưởng phi phi tưởng là chỗ vắng lặng. Thấy như vậy rồi, vào Phi tưởng phi phi tưởng định. Được Phi tưởng phi phi tưởng định rồi, không ưa không tham, phá được vô minh (sự mê muội gốc rễ, không thấy chân lý). Phá vô minh rồi, gọi là được quả A-la-hán.

 Ba tầng định trước do hai đạo (đạo thế tục và đạo vô lậu) mà dứt; tầng định thứ tư sau cùng thì không bao giờ dứt được bằng đạo thế tục. Phàm phu ở chỗ Phi tưởng phi phi tưởng thì không có phiền não thô (?), nhưng cũng có mười pháp: một thọ, hai tưởng, ba hành, bốn xúc, năm tư duy, sáu dục, bảy giải, tám niệm, chín định, mười tuệ. Thế nào là thọ? Tức là thức thọ. Thế nào là tưởng? Tức là thức tưởng. Thế nào là hành? Tức là pháp hành. Thế nào là xúc? Tức là ý xúc. Thế nào là tư? Tức là pháp tư. Thế nào là dục? Tức là muốn vào ra định. Thế nào là giải? Tức là pháp giải. Thế nào là niệm? Tức là niệm tam-muội. Thế nào là định? Tức là tâm an trụ đúng như pháp. Thế nào là tuệ? Tức là tuệ căn, tuệ lực, quán hướng về hạnh của bốn quả, cho đến được quả A-la-hán; quán sinh diệt và không tam-muội; quán bốn đại như bốn con rắn độc. Mười pháp như vậy có đầy đủ ở tầng Không xứ thứ tư. Vì ở đó không có phiền não thô, nên hết thảy phàm phu cho đó là Niết-bàn.

 Kiều-trần-như, nếu có tỳ-kheo tu tập thánh đạo, chán lìa bốn thiền và bốn không xứ, quán con đường chuẩn bị cho diệt định, suy nghĩ thế này: "Các hơi thở ra vào đều là vô thường. Nếu ta dứt được hơi thở ra vào, ấy là an vui." Vì vậy mọi nhân duyên của các hành đều diệt: thọ diệt, cho đến tuệ diệt; vì giác quán diệt nên ấm, nhập, giới diệt, tham sân si diệt, mọi tâm sở pháp diệt, mọi pháp không phải tâm sở cũng diệt. Ấy gọi là pháp không chung với phàm phu, không phải pháp thế gian, là pháp của bậc vô học.

 Kiều-trần-như, bậc Tu-đà-hoàn, Tư-đà-hàm không bao giờ được diệt định như vậy. Nếu lần lượt được quả Tu-đà-hoàn cũng không được. Nếu bậc Tu-đà-hoàn bỏ thân này rồi được quả A-la-hán cũng không được. Nếu ai đầy đủ tám giải thoát (tám tầng giải thoát nhờ thiền định), người ấy mới được.

 Kiều-trần-như, giả sử Như Lai suốt kiếp, hết kiếp nói pháp của Đà-la-ni Pháp Mục này mới có thể nói hết; ấy gọi là pháp vô ngại trí. Kiều-trần-như, Đà-la-ni Pháp Mục như vậy không thể nghĩ bàn. Kiều-trần-như, giả sử có người dùng đầu sợi lông thỏ chấm từng giọt mà đếm biết hết số giọt nước biển, cũng không thể đếm biết hết công đức của Đà-la-ni Pháp Mục. Trừ Như Lai, nếu ai muốn nói cho hết thì không có lẽ ấy. Cho đến số hạt bụi của toàn cõi Ta-bà cũng vậy."

 Bấy giờ Thế Tôn bảo đồng tử Kim Cương Sơn: "Này thiện nam tử, Đà-la-ni Pháp Mục con mang đến, so với điều ta vừa nói, có khác chăng?" — "Bạch Thế Tôn, không khác." — "Này thiện nam tử, có nói như vậy chăng?" — "Bạch Thế Tôn, thật nói như vậy." — "Này thiện nam tử, nếu ai thọ trì được pháp này, đọc tụng, biên chép, giảng rộng cho người, nên biết người ấy luôn được hết thảy người, trời, rồng, thần, A-tu-la, càn-thát-bà (thần âm nhạc cõi trời), ca-lâu-la (chim thần cánh vàng), khẩn-na-la (thần ca múa), ma-hầu-la-già (thần rắn lớn)… giữ gìn che chở. Hết thảy bốn ma không thể thừa dịp hại được. Người ấy vượt qua dòng sông phiền não, vào tám chánh đạo."

 Đồng tử Kim Cương Sơn thưa: "Lành thay, lành thay, Thế Tôn! Thật đúng như lời Thánh dạy."

 Bấy giờ Thế Tôn bảo Kiều-trần-như: "Nếu tỳ-kheo, tỳ-kheo-ni, ưu-bà-tắc, ưu-bà-di tu hành pháp này, không ai phá hoại được. Ấy gọi là ban ánh sáng, làm được thanh tịnh vắng lặng, không có chỗ vận hành, không đục không động, không có nhà cửa, không ít không nhiều (?); gọi là hạnh đến nơi, hạnh tế nhị, hạnh bền chắc; phá được bốn ma và quân chúng bốn ma, mọi tà kiến; vượt dòng sông sinh tử, vào biển trí tuệ; luôn được các bậc thánh khen ngợi; được gần chỗ Như Lai đã vào. Dù chưa dứt hết mọi phiền não, cũng được thân cao quý, bồ-đề vô thượng, sắc đẹp cao quý, sức mạnh cao quý, tài biện luận cao quý, chánh niệm cao quý, trí tuệ cao quý, địa vị cao quý. Hoặc được cai quản làm vua bốn châu (vị chuyển luân vương trị cả bốn châu thiên hạ), hoặc ba, hai, một châu; hoặc làm Đế Thích (vua cõi trời Đao-lợi), cho đến được làm vua cõi trời Tha Hóa Tự Tại (cõi trời cao nhất trong cõi Dục); hoặc làm Phạm vương (vua cõi trời Phạm thiên thuộc Sắc giới); hoặc lại được tòa kim cương dưới cội bồ-đề (chỗ ngồi của Phật khi thành đạo), tiếng nói trong trẻo sâu xa như tiếng Phạm thiên, tâm bình đẳng, được tâm đại bi, được xa-ma-tha, phá các phiền não, gọi là Đấng Vô Thượng Tôn."

 Khi Phật nói pháp này, các ngài Xá-lợi-phất, Mục-kiền-liên… ngay tại chỗ ngồi chứng quả A-la-hán. Bấy giờ hết thảy người đời và chư thiên khen ngợi: "Công đức của Như Lai không thể nghĩ bàn!" Vô lượng chúng sinh chứng quả Tu-đà-hoàn, quả Tư-đà-hàm, quả A-na-hàm, quả A-la-hán, phát tâm A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề. Bấy giờ Tứ Thiên Vương (bốn vị vua trời giữ gìn bốn phương) và Công Đức Thiên (nữ thần ban phúc lành, may mắn) bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, kinh điển này được lưu truyền đến đâu, chúng con sẽ giữ gìn bốn chúng đệ tử ở đó, cùng đất nước, thành ấp, làng xóm, các vua và nhân dân nơi ấy."

 Kinh Đại Phương Đẳng Đại Tập, quyển thứ hai mươi hai.

 A-bà(?) (1) A-bà(?) A-bà(?) (2) Nhương-na-xà-sa-tra (3) Ma-ha-ma-khư (4) Ma-ha-tha-sa-bà-sa (5) Thụ-dụ-đê (6) A-tha (7) Na-bà(?)-na-tha-nỉ (8) Phật-xà-ra-đa(?) (9) An-lũ-lại-đa(?) (10) Xà-la-ca-tha (11) A-na-nậu-đắc-xoa (12) Phạm(?)-phục-bà (13) Na-bà(?)-đồ(?)-bà(?) (14) Lặc-xoa-lỗ-già-na (15) Sa-tra-khư-bà(?) (16) Đà-la-ni-mậu-xà (17) Ba-ra-già-trác-bà(?) (18) Bệ-na-xí (19) Bà-na-bệ-phu (20) A-na-ca-tha (21) Chiên-trà-mi-tu (22) Bà-la-khư-đa (23) Tu-lỗ-già-na (24) Lỗ-già-na-bà(?) (25) Lỗ-già-xà-nhương-bà(?)-bà(?)-tư (26) Sa-ha (27)

 Vật-lực-ha (1) Vật-lực-ha (2) Vật-lực-ha (3) Vật-lực-ha (4) A-bà(?)-vật-lực-ha (5) Tát-dã(?)-vật-lực-ha (6) Tu-bà(?)-xa-vật-lực-ha (7) Na-bà-vật-lực-ha (8) Tu-phả-bà(?) (9) A-năng-già (10) Để-tỷ-xoa (11) Xà-xà-tư-la (12) Na-bà(?)-úc-nam(?) (13) Khư-già-bát-la (14) Na-ra-na-siểm (15) Túc-sa (16) Sí-xa-tư-la (17) A-bà(?)-la-tư-la (18) Ma-ha-bách-để-xà-na (19) A-na-thiểm-đà-la (20) A-bà-khư-già (21) Na-do-đa-thiểm-đà-la (22) Sa-phả-ra (23) A-nhương-già-già (24) Na-ra-noa (25) Sa-già (26) Thủ-lưu-đa-kiệt-bà-xỉ-na (27) Sa-ha (28)

 Xà-bà(?)-ma (1) Xà-bà(?)-ma (2) Xà-bà-ma (3) A-câu-lô-tra (4) Tỳ-bà(?)-xà-bà (5) Ma-ha-đà-ma-bà(?)-khư (6) A-ra-xà (7) San-bồ-đà (8) Nhương-khư-bà(?) (9) A-ra-xà-bà(?)-bà(?) (10) Ra-xà-bà(?)-bà(?) (11) Xà-để-xoa-xà-bà(?)-bà(?) (12) Ma-hê-xà-bà(?)-ni-bạn-đà (13) Tỳ-mâu-già-bà(?)-bà(?) (14) Na-ra-xà-noa-bà(?)-bà(?) (15) Chước-thu-bà(?)-bà(?) (16) Du-lô-đa-bà(?)-bà(?) (17) Du-lô-đa-bà(?)-bà(?) (18) Già-hận-noa-bà(?)-bà(?) (19) Thị-huống-bà(?)-bà(?) (20) Ca-xà-bà(?)-bà(?) (21) Chất-đa-bà(?)-bà(?) (22) Sa-mậu-đà-ra-bà(?)-bà(?) (23) Cức(?)-ra-noa-bà(?)-bà(?) (24) Sất-na-tu-lưu-để-bà(?)-bà(?) (25) Sa-ha (26)

 A-la-ma (1) A-la-ma (2) A-la-ma (3) Xà-xà-ra-xà (4) Tự-lê-xà-ra-xà (5) Già-xà-phu (6) Bà(?)-ra-xà-la (7) A-na-già (8) A-khư-sa-ra (9) Khư-già-sa-xà-na (10) Na-ô-ha (11) Na-ra-xà-na-ô-ha (12) Ma-hê-thấp-ba-la-già-ma (13) A-ma-nặc-ha (14) A-xà-bà(?)-lợi-la (15) Chước-thu-già-ma (16) Chước-thu-sa-chước-thu-na (17) Na-bà(?)-na-bà(?)-ma-xà (18) A-bà(?)-khư-bà(?) (19) Xa-bà(?)-na-bà(?) (20) Khư-già-thiền-lũ (21) Sa-ra-chiên-đà-ra (22) Ma-hê-thấp-ba-la-nặc-la-na-bà(?) (23) Sa-đàn-ma-xoa-xà (24) Sa-ha (25)

 Kinh Đại Phương Đẳng Đại Tập, quyển thứ hai mươi ba.

 Ngài Tam tạng (vị thầy thông suốt cả ba kho kinh điển: Kinh, Luật, Luận) Đàm-vô-sấm, người Thiên Trúc (Ấn Độ), dịch vào đời Bắc Lương.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video