Kinh Đại Phương Đẳng Đại Tập (kinh Đại thừa tập hợp các hội thuyết pháp lớn), phần Nhật Mật, phẩm thứ tư: Phân biệt.
Bấy giờ Thế Tôn bảo bốn vị đại Bồ-tát (người tu hành phát nguyện thành Phật để cứu độ chúng sinh): "Thiện nam tử (người con trai hiền lành, cách Phật gọi người nghe), nếu các ông ở lại thế giới này, thì tùy ý tu tập mọi pháp lành." Khi ấy bốn vị Bồ-tát cùng đại chúng của mình, mỗi vị đều tùy ý nhập định. Nhập định rồi, thân phát ra ánh sáng như một ngọn đèn, cho đến như vô lượng mặt trời mặt trăng.
Lúc ấy Đại đức A-nhã Kiều-trần-như (một trong năm vị đệ tử đầu tiên của Phật, người đầu tiên chứng ngộ) nương thần lực của Phật mà nghĩ rằng: "Nay nếu ta hỏi Như Lai một nghĩa, Như Lai nhân đó có thể sẽ phân biệt giảng rộng bốn bài đà-la-ni (thần chú, cũng gọi là tổng trì – giữ gìn trọn vẹn mọi điều lành) như thế. Khi Như Lai giảng, tiếng Ngài ắt vang khắp thế giới Sa-bà. Chúng sinh nghe rồi, lưới nghi trong lòng bị phá tan, đối với pháp vừa nghe được ánh sáng lớn, qua được bờ bên kia, đến được chánh định tụ (nhóm người chắc chắn đi trên đường giác ngộ, không còn thoái lui), không đọa vào đường ác, hết thảy đều làm theo pháp thuần lành." Nghĩ thế rồi, liền từ chỗ ngồi đứng dậy, cung kính lặng lẽ chắp tay đứng.
Khi ấy Phật bảo A-nhã Kiều-trần-như: "Phải chăng ông muốn hỏi nghĩa lớn?" "Thưa đúng vậy, bạch Thế Tôn, con thật muốn thưa hỏi, xin Ngài cho phép." Phật nói: "Kiều-trần-như, nay ông biết đúng lúc. Ta sẽ phá tan hết mọi lưới nghi."
Kiều-trần-như thưa: "Như trong kinh Phật có nói hai thứ, tức là ái và sĩ phu (cái 'con người' làm chủ thể, tức cái 'ta' mà người đời chấp giữ), trôi lăn trong sinh tử. Thế nào gọi là ái? Thế nào là sĩ phu? Vì sao Như Lai nói hai thứ ấy trôi lăn trong sinh tử?"
Phật nói: "Lành thay, lành thay, Kiều-trần-như! Ông khéo đặt câu hỏi này, có thể làm lợi ích lớn cho vô lượng chúng sinh. Đây là câu hỏi đúng lúc, là câu hỏi đúng pháp. Hãy lắng nghe, lắng nghe kỹ, Ta sẽ vì ông phân biệt giảng giải.
Kiều-trần-như, ái (lòng ưa muốn, bám luyến) có ba thứ, đó là dục ái (ái ở cõi dục – cõi còn dâm dục, ăn uống), sắc ái (ái ở cõi sắc – cõi trời có thân vi diệu mà không còn dục), vô sắc ái (ái ở cõi vô sắc – cõi trời chỉ còn tâm thức). Lại có ba thứ khác: hữu ái (ham muốn được tồn tại mãi), đoạn ái (ham muốn được dứt mất, không còn gì), pháp ái (sự bám luyến vào giáo pháp).
Kiều-trần-như, thế nào là dục ái? Cái gọi là dục, đó là buông lung. Do buông lung mà tham đắm sự xúc chạm; do xúc chạm mà sinh cảm giác khoái lạc; do cảm giác khoái lạc mà thân tâm bị thiêu đốt; vì thân tâm bị thiêu đốt nên thích làm mười điều ác (giết hại, trộm cắp, tà dâm, nói dối, nói hai lưỡi, nói lời ác, nói lời thêu dệt, tham lam, giận dữ, tà kiến); do mười điều ác mà làm tăng thêm khổ ở ba đường ác (địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh). Nếu được làm người thì nghèo cùng khốn khổ. Do tham mà thọ sinh trong năm nẻo (địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh, người, trời). Sinh làm loài dê thì chịu nhiều khổ não; tuy chịu khổ ấy mà lòng không biết hổ thẹn, không sinh ăn năn. Nếu nhờ chút điều lành mà lại được thân người, thì lòng ái tăng lên; vì ái tăng lên nên thân và miệng không trong sạch, tạo vô lượng nghiệp ác nặng, cho đến tội ngũ nghịch (năm tội cực nặng: giết cha, giết mẹ, giết A-la-hán, làm thân Phật chảy máu, phá hòa hợp tăng). Vì nhân duyên ấy lại vào địa ngục chịu khổ não lớn. Hết thảy mọi sự chịu khổ đều do lòng ái. Vì thế Như Lai vì muốn giải thoát khỏi ái mà tuyên nói chánh pháp, quở trách pháp dục.
Nếu có chúng sinh nghe được những lời quở trách dục như thế, thì hãy quán dục như trái độc, như cây độc lớn, như chậu thuốc độc, như nhà xí, như dao, như giặc, như kẻ Chiên-đà-la (hạng người hạ tiện làm nghề đồ tể, bị xã hội Ấn Độ xưa xa lánh), như hòn sắt nóng, như mưa đá dữ, như gió bão dữ, như rắn độc, như kẻ thù, như quỷ La-sát (quỷ dữ ăn thịt người) nơi đồng hoang vắng, như kẻ giết người, như phân, như mồ mả. Nếu ai có thể quán như thế, thì mọi thứ ái và tham của người ấy — lòng yêu dính nhớp, yêu đắm, yêu nhà cửa(?), yêu nóng bỏng, cùng những thứ yêu ghét — liền tiêu diệt. Diệt rồi, người ấy nhớ nghĩ đến pháp, ưa thích pháp, học pháp, tiếp nhận pháp, giữ lấy pháp, siêng cầu pháp, của báu là pháp, kho tàng là pháp, pháp thanh tịnh, thực hành pháp, quy y pháp.
Người ấy khi lâm chung được nhớ nghĩ đến pháp; nhờ nhớ nghĩ đến pháp mà liền được nghe chư Phật mười phương tuyên nói những điều cốt yếu của pháp, giáo hóa chúng sinh. Nghe pháp rồi trong lòng vui mừng; vì vui mừng nên liền được thấy sắc thân của chư Phật. Người ấy bỏ thân rồi sinh vào cõi nước thanh tịnh không có ba đường ác, thường cùng người lành ở chung qua lại, đầy đủ trí tuệ, bố thí, tinh tấn, tu tập từ bi, điều phục chúng sinh, dứt trừ tập khí phiền não (thói quen còn sót lại của phiền não), đầy đủ vô lượng công đức trang nghiêm.
Ví như hộp hương dùng để đựng áo, áo đều thơm mà hương trong hộp không giảm. Kiều-trần-như, chúng sinh nhờ sức nguyện lành mà sinh vào cõi nước thanh tịnh, cùng làm việc với chúng sinh lành, cũng như vậy: tự mình tăng thêm điều lành mà điều lành của người kia không giảm. Kiều-trần-như, vì thế thiện nam tử, thiện nữ nhân, nếu muốn lợi mình, lợi người, lợi cả hai, thì nên thường siêng cầu và nương tựa bạn lành. Kiều-trần-như, nếu ai có thể quán sát tướng trạng bản chất của dục như thế, nên biết người ấy chẳng bao lâu sẽ đắc A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (giác ngộ cao tột, chân chánh, cùng khắp, tức quả vị Phật)."
"Bạch Thế Tôn, thế nào là bạn lành?" "Kiều-trần-như, bạn lành là chư Phật, Bồ-tát và các vị A-la-hán (bậc thánh đã dứt hết phiền não, không còn tái sinh). Lại nữa, bạn lành chính là thân Ta đây. Vì sao? Vì Ta thường thương xót hết thảy chúng sinh, có thể nói rõ những tai hại của các dục. Vì thế đại chúng nên nghe theo lời Ta. Lời Ta nói ra trước sau không hai: không nói dối, không nói hai lưỡi, không nói lời vô nghĩa, không nói lời thô ác; điều Ta nói là lời thành thật, lời từ, lời bi, lời làm an ổn chúng sinh. Nay Ta sẽ nói về tội lỗi của các dục, các ông nên một lòng nhận giữ. Nhận giữ rồi, sẽ thoát ba đường ác, mau đắc A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề."
Khi ấy hết thảy chúng sinh trong thế giới Sa-bà đồng thanh thưa: "Bạch Thế Tôn, cúi xin Ngài tuyên nói tội lỗi của dục, nay chúng con sẽ hết lòng nhận giữ."
Phật nói: "Các thiện nam tử, có bốn thứ dục: một là sắc dục, hai là hình dục, ba là thiên dục, bốn là dục dục. Đó là bốn thứ.
Thế nào là sắc dục? Sắc (vật chất, hình sắc) do tứ đại (bốn yếu tố cấu thành vật chất: đất, nước, lửa, gió) tạo thành. Phàm phu không thấy chúng sinh vốn vô ngã (không có một cái 'ta' thật sự thường còn), sinh tưởng điên đảo, thấy có tưởng nam tưởng nữ, tưởng sắc trên sắc dưới, cho rằng sắc này đáng ưa, sắc này đáng ghét. Vì cái thấy điên đảo về tướng nam nữ ấy mà khiến tham dục chưa sinh thì sinh ra, sinh rồi thì tăng trưởng. Người ấy vì thế mà xa lìa căn lành và thiện tri thức (bạn lành, thầy hiền dẫn dắt trên đường tu), không thể khéo giữ gìn nghiệp thân, miệng, ý; vì thế gọi là khối pháp ác. Vì sao? Vì không thể quán sát để giải thoát khỏi dục. Vì lẽ ấy mà làm tăng ba đường ác, chịu cảnh địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh, trong vô lượng đời chịu khổ não lớn, đều do tham dục. Do tham dục mà dục càng tăng trưởng.
Nếu người có trí quán sát sắc thân người nữ, thấy tướng bất tịnh (không sạch): da, thịt, gân, xương, máu, mạch; thấy rồi lòng ưa tu tập phép quán ấy. Thân nữ như thế, thân nam cũng vậy; gần như thế, xa cũng vậy; bên này như thế, bên kia cũng vậy; thân người khác như thế, thân mình cũng vậy. Nếu người ấy có thể tu tập tâm như thế, liền mau được giải thoát khỏi tham ái.
Hãy quán thân này xương cốt gân đốt nối liền nhau, tâm theo thân mà hoạt động. Khi ấy buộc tâm vào trên trán, một chỗ chừng bằng quả táo. Tâm ưa tu tập tướng ấy rồi, thân được vắng lặng, không thấy tướng ác, không thấy việc ác, không thấy duyên ác. Đó gọi là xa-ma-tha (thiền chỉ: dừng tâm vào một chỗ, làm tâm lắng yên), gọi là tâm vắng lặng.
Thế nào lại gọi là thân vắng lặng? Người ấy nhập định, hơi thở vào diệt mất; đã không có hơi thở vào thì làm sao có hơi thở ra? Đó gọi là thân tâm vắng lặng. Thân tâm vắng lặng chính là nhân duyên của xa-ma-tha. Người ấy quán các đốt xương của thân rời rã như cát bị gió thổi bay; thấy rồi liền sinh tưởng trống không, không có vật gì, quán vào hư không. Đó gọi là thân tâm vắng lặng. Đó gọi là nhờ định xa-ma-tha mà được giải thoát."
"Bạch Thế Tôn, tướng hư không có phải là tướng hữu vi (do nhân duyên tạo thành, có sinh có diệt) chăng?" "Kiều-trần-như, đó là tướng hữu vi." "Bạch Thế Tôn, nếu hư không là tướng hữu vi, thì đó là tự tướng (tướng của chính nó) hay tha tướng (tướng do cái khác)?"
"Kiều-trần-như, nếu có thể quán sát hết thảy pháp giới (toàn thể các pháp) và cõi hữu vi, đó gọi là tự tướng. Vì sao? Nếu có thể quán sát sắc vắng lặng thì liền thấy thân Phật. Vì sao vậy? Nếu người quán xương mà khiến được như cát bị gió thổi bay, người ấy phá được tham sắc, dục sắc, có thể quán sâu bản chất thật của sắc. Mọi điều người ấy thấy đều như hư không; các sắc ở mười phương trống rỗng như lưu ly (thứ ngọc trong suốt). Ở trong đó lại thấy vô lượng chư Phật, cho đến mười phương cũng như vậy. Lại thấy ba mươi hai tướng tốt và tám mươi vẻ đẹp (những đặc điểm hoàn hảo trên thân Phật) của Như Lai; các thế giới mười phương cũng như vậy.
Người ấy nếu được tâm nhàm chán pháp sinh tử, liền tự suy nghĩ: 'Ta nên hỏi Phật: hư không như thế do ai tạo ra? Làm sao để diệt?' Nghĩ thế rồi lại tự nhận: 'Ta đã hỏi rồi, ta đã biết rồi: bản tính hư không không có người tạo ra, thì làm sao mà diệt? Cái gọi là hư không thì không có giác quán (tâm tìm kiếm thô và tâm dò xét tế), không có vật, không có số lượng, không có hình tướng, không sinh ra, không diệt mất. Hết thảy các pháp cũng như vậy.' Khi quán như thế thì đắc quả A-na-hàm (quả thánh thứ ba, không còn trở lại cõi dục để tái sinh).
Bậc A-na-hàm ấy đã dứt hết mọi tâm tham dục, chỉ còn năm điều chưa dứt được: một là sắc ái, hai là vô sắc ái, ba là trạo cử (tâm xao động không yên)(?), bốn là mạn (kiêu căng), năm là vô minh (sự mê muội, không thấy rõ sự thật).
Người ấy nếu được thấy thân Như Lai, liền nghĩ: 'Ta nên biết số lượng.' Khi ấy người ấy quán ít thì thấy ít, quán nhiều thì thấy nhiều. Lại nghĩ: 'Chư Phật như thế từ đâu mà đến?' Rồi lại nghĩ: 'Chư Phật như thế không từ đâu đến, đi cũng không đến đâu. Tâm ba cõi của ta, tâm ấy nhân nơi thân. Ta tùy theo giác quán mà muốn nhiều thì thấy nhiều, muốn ít thì thấy ít. Chư Phật Như Lai chính là tâm ta. Vì sao? Vì tùy tâm mà thấy. Tâm chính là thân ta, ta chính là hư không. Ta nhờ giác quán mà thấy vô lượng Phật; ta dùng tâm giác biết mà thấy Phật, biết Phật. Tâm không thấy được tâm, tâm không biết được tâm. Ta quán bản tính pháp giới không có gì bền chắc. Hết thảy các pháp đều từ nhân duyên giác quán mà sinh. Vì thế hết thảy tính và tướng đều là hư không; bản tính của hư không cũng lại là không.'
Nếu có người mới phát tâm bồ-đề, nên quán nhân duyên của vô lượng các pháp. Người ấy nếu phát tâm cầu quả Thanh văn (người nghe lời Phật mà giác ngộ), khi ấy liền được vô tướng tam-muội (tam-muội: trạng thái tâm định sâu; vô tướng: không bám vào bất cứ hình tướng nào), khiến vô minh kia diệt hẳn, vắng lặng; lại được tùy thuận không nhẫn (sự an nhận thuận theo chân lý 'không'). Người ấy nếu thấy hư không là không, khi ấy liền được thân tâm vắng lặng; đó gọi là không giải thoát môn (cửa giải thoát nhờ quán chân lý 'không'), đạt quả A-la-hán thì không khó. Nếu lại tu hành giải thoát diệt định (thiền định diệt hết mọi cảm thọ và tri giác) là để diệt nhân duyên của vô lượng các pháp."
Khi nói pháp này, chín vạn chín nghìn ức chúng sinh được tu định nhẫn (sự an nhận nhờ tu thiền định); tám vạn bốn nghìn chúng sinh được tu không nhẫn (sự an nhận nhờ tu quán 'không'); sáu vạn chúng sinh được không tam-muội giải thoát môn; hai vạn chúng sinh đều được hiện kiến chư Phật tam-muội (định thấy chư Phật hiện ngay trước mắt); tám vạn bốn nghìn chúng sinh được quả A-la-hán; vô lượng chúng sinh được quả Tu-đà-hoàn (quả thánh đầu tiên, đã vào dòng thánh).
"Lại nữa, Kiều-trần-như, nếu có tỳ-kheo (người xuất gia nam) tự quán thân mình, làm phép quán bất tịnh mà không điều phục được tâm mình, thì người ấy tiếp theo nên quán kỹ thây chết: hoặc màu xanh bầm, hoặc thối rữa, hoặc màu đỏ, hoặc sình trương, hoặc rời rã, hoặc xương trắng như vỏ ốc. Nên quán sâu xem tâm ưa dừng ở chỗ nào; biết rồi thì nắm lấy chỗ ấy; quán sắc bên ngoài thế nào thì thân mình cũng vậy: hoặc màu xanh bầm cho đến trắng như vỏ ốc. Ngày như thế, đêm cũng vậy; đêm như thế, ngày cũng vậy; đi như thế, đến cũng vậy; đến như thế, đi cũng vậy. Khi ấy nếu thấy vật bên ngoài như cây cối, người, súc vật, đồ vật lặt vặt, đều tưởng là xương. Quán như thế rồi, cho đến lúc chết không sinh lòng tham. Người ấy đời hiện tại lìa được dục, nhưng đời sau thì chưa.
Người ấy nếu đạt được tu không đà-la-ni (pháp tổng trì tu quán 'không'), liền có thể quán xương thành tướng rời rã như cát, như bụi nhỏ; dù thân mình hay thân người, đều không thấy có tướng sắc, dù chỉ bằng một hạt bụi nhỏ. Tức thì được tướng hư không, thấy hết thảy sắc như lưu ly xanh. Thấy rồi lại quán hư không màu vàng; có thể quán màu vàng, màu đỏ, màu trắng, màu xen lẫn, màu lưu ly. Nếu thấy đất và nước cũng như lưu ly. Người ấy có thể quán hết thảy mặt đất như chỉ rộng bốn ngón tay; nếu muốn làm cho chuyển động thì dùng ngón chân giẫm lên, khiến nó chuyển động lâu hay mau tùy ý, cho đến đất đai, cây cối, núi sông đều chuyển động theo.
Nếu quán các dòng nước thành đủ thứ màu, hoặc hoa phân-đà-lợi (sen trắng), hoa ưu-bát-la (sen xanh), hoa câu-vật-đầu (sen vàng hoặc súng), hoa ba-đầu-ma (sen đỏ), thì đi, đứng, ngồi, nằm trên mọi dòng nước. Quán hết thảy núi non thành đủ thứ màu, hình dạng mềm mịn như bông đâu-la (thứ bông cây rất mềm mịn), rồi đi, đứng, ngồi, nằm ở trong đó. Lại tự quán thân mình nhẹ bay như gió; quán như thế rồi có thể đi, đứng, ngồi, nằm giữa hư không. Người ấy lại nhập hỏa quang tam-muội (định phát ra ánh lửa), thân phóng ra đủ thứ ánh sáng màu sắc vi diệu. Lại nhập định Diệm-ma-ca(?) (một loại định thần thông song hành nước lửa), trên thân phun nước, dưới thân phát lửa.
Làm những thần biến lớn như thế rồi, lại nghĩ: 'Ta làm sao được thấy chư Phật?' Khi ấy tùy theo phương hướng mình quán mà đều được thấy Phật, quán nhiều thấy nhiều, quán ít thấy ít. Thấy rồi lại nghĩ: 'Chư Phật Thế Tôn không từ đâu đến, đi cũng không đến đâu. Tâm ba cõi của ta, tâm ấy nhân nơi thân. Ta tùy theo giác quán mà muốn nhiều thì thấy nhiều, muốn ít thì thấy ít. Chư Phật Như Lai chính là tâm ta. Vì sao? Vì tùy tâm mà thấy. Tâm chính là thân ta, ta chính là hư không. Ta nhờ giác quán mà thấy vô lượng Phật; ta dùng tâm giác biết mà thấy Phật, biết Phật. Tâm không thấy được tâm, tâm không biết được tâm. Ta quán bản tính pháp giới không có gì bền chắc. Hết thảy các pháp đều từ nhân duyên giác quán mà sinh. Vì thế pháp tính (bản chất thật của các pháp) chính là hư không; bản tính của hư không cũng lại là không. Ta nhờ tâm này mà thấy hư không màu xanh, vàng, đỏ, trắng, màu xen lẫn; làm thần biến xong, những gì đã thấy như gió, không có gì chân thật.' Đó gọi là như thật đà-la-ni chung với phàm phu (pháp tổng trì thấy đúng như thật, ở mức mà phàm phu cũng có thể đạt được).
Người ấy lại nghĩ: 'Nếu có hư không thì đó là không có gì để nắm giữ, không có giác quán, không thể nói ra được.' Như tâm ta lìa việc quán tướng hư không, cũng quán tướng của tâm mà không làm sự xa lìa; lìa hết thảy việc làm, không làm, không phát tâm; dù có phát tâm thì liền diệt, vì duyên của tâm đã diệt nên tâm ấy liền diệt. Người ấy làm thanh tịnh thân, miệng, ý, tu tập diệt định, suốt đêm dài buộc tâm trong định; từ diệt định xuất ra thì bỏ thọ mạng, vào Niết-bàn (cảnh giới tịch diệt, dứt hết khổ đau và phiền não). Đó gọi là như thật đà-la-ni không chung với phàm phu (pháp tổng trì thấy đúng như thật, chỉ bậc thánh mới đạt).
Thế nào gọi là như thật đà-la-ni chung với phàm phu? Nếu ai có thể suy nghĩ thế này: 'Ta tùy ý mà quán; sắc chính là cái thấy, sắc chính là tâm ta, tâm ta chính là sắc. Như ta xa lìa hết thảy tướng sắc mà quán tướng hư không', khi ấy người ấy tu tướng hư không. Đó gọi là như thật đà-la-ni chung với phàm phu.
Nếu có ai quán thế này: 'Sắc chính là hư không. Ta nhờ nhân duyên của sắc như thế mà quán được hư không. Bản tính hư không gọi là không chướng ngại, là chỗ gió trú. Gió như thế do tứ đại mà sinh; tướng sắc của ta cũng vậy, do tứ đại mà khởi lên. Hư không, gió, sắc đều bằng nhau không khác. Bản tính của hết thảy pháp, tự tính vốn không, vắng lặng. Quán tính của mình và của người cũng như vậy. Hư không chính là không sinh không diệt.' Khi quán như thế thì buộc niệm vào Như Lai; nghĩ thế rồi thấy trong hư không có vô lượng Phật, tức thì được quả A-na-hàm. Đó gọi là như thật đà-la-ni không chung với phàm phu.
Lại nghĩ thế này: 'Cái gọi là hư không chính là ta, chính là cái ta thanh tịnh, chính là tâm ta. Ta không có sắc, như hư không không có bờ bến, ta cũng như vậy.' Đó gọi là như thật đà-la-ni chung với phàm phu.
Nếu có ai quán được trong hết thảy pháp không có ta, không có cái của ta; cái gọi là không xứ (cõi Không vô biên xứ – tầng thiền cõi vô sắc chỉ quán hư không vô tận) chính là vô ngã, sắc không có ta; nếu nhớ nghĩ Như Lai, nếu quán Như Lai, đó chính là ta; ta thấy Phật rồi được quả sa-môn (quả vị của người tu hành) cho đến quả A-la-hán — đó gọi là như thật đà-la-ni không chung với phàm phu.
Nếu quán cái ta thanh tịnh chính là không xứ, không chính là tâm ta; nếu có thể dứt hẳn hết thảy phiền não thì đó là tâm thanh tịnh; nếu có thể tu tập bát chánh đạo (tám con đường chân chính: thấy đúng, nghĩ đúng, nói đúng, làm đúng, sống đúng, tinh tấn đúng, nhớ nghĩ đúng, định đúng) thì gọi là tâm thanh tịnh. Tu được như thế thì có thể đạt quả Tu-đà-hoàn cho đến quả A-la-hán. Đó gọi là như thật đà-la-ni không chung với phàm phu.
Lại có người quán sắc: tướng của sắc chính là tướng phân biệt; tướng phân biệt chính là tướng giận dữ; tướng giận dữ chính là tướng sinh tử. 'Nay ta vì để dứt tướng sinh tử mà quán tướng tâm là không.' Đó gọi là như thật đà-la-ni chung với phàm phu.
Lại quán: 'Ta chính là vắng lặng, nhưng nay ta vẫn chưa dứt được giác quán. Nếu ta quán ta thì ta như hư không. Cái ta chấp là ta, đó chính là khổ; khổ từ đâu sinh ra, đó gọi là tập (nguyên nhân của khổ); khổ và tập như thế là pháp có thể dứt, đó gọi là diệt (sự chấm dứt khổ); quán khổ, tập, diệt, đó gọi là đạo (con đường dứt khổ).' Đắc quả Tu-đà-hoàn cho đến A-la-hán. Đó gọi là như thật đà-la-ni không chung với phàm phu.
Lại nghĩ: 'Vì sao ta quán hư không? Không chính là ta. Nếu ta lìa phép quán hư không, thì tiếp theo quán thức xứ (cõi Thức vô biên xứ – tầng thiền cõi vô sắc quán tâm thức vô tận). Như quán hư không thế nào, quán thức cũng vậy; như hư không không bờ bến, tâm cũng như vậy.' Đó gọi là như thật đà-la-ni chung với phàm phu.
Nếu có thể quán thức chính là khổ, biết khổ từ đâu đến gọi là tập, nếu tập có thể dứt thì gọi là diệt, quán khổ, tập, diệt thì gọi là đạo, đắc quả Tu-đà-hoàn cho đến quả A-la-hán. Đó gọi là như thật đà-la-ni không chung với phàm phu.
Nếu quán thức xứ chính là giác quán, là ung nhọt, là phiền não; như ta xa lìa không xứ, thức xứ mà tu vô tưởng xứ (cõi không còn tri giác); người ấy tu vô tưởng rồi được vô tưởng định (định không còn tri giác). Đó gọi là như thật đà-la-ni chung với phàm phu.
Nếu quán thức xứ chính là pháp ung nhọt, khổ não; như ta xa lìa việc quán tướng thức, tiếp theo quán tướng vô tưởng; cái gọi là vô tưởng chính là tướng không có ta, không có cái của ta. Quán như thế rồi liền đắc quả Tu-đà-hoàn cho đến quả A-la-hán. Đó gọi là như thật đà-la-ni không chung với phàm phu.
Nếu ai có thể quán vô tưởng xứ chính là tưởng vi tế; như ta xa lìa vô tưởng xứ ấy mà quán phi hữu tưởng phi vô tưởng xứ (cõi Phi tưởng phi phi tưởng – tầng thiền cao nhất cõi vô sắc, không phải có tri giác cũng không phải không có tri giác). Đó gọi là như thật đà-la-ni chung với phàm phu.
Nếu quán phi tưởng phi phi tưởng xứ chính là khổ lớn, chỗ ấy có thể dứt, có thể được giải thoát. Khi quán như thế thì đắc quả Tu-đà-hoàn cho đến quả A-la-hán, dứt hẳn hết thảy tham dục, tham sắc, lìa danh phàm phu, được danh hiệu bậc thánh, dứt hẳn hết thảy nhân của ba đường ác. Đó gọi là như thật đà-la-ni.
Đây là lời dữ dục (lời gửi đến tỏ sự đồng tâm tán thành) do chư Phật kia sai mang đến, do Bồ-tát Nhật Mật mang theo. Lời dữ dục ấy có thể dứt hết thảy kết sử phiền não, hết thảy tà kiến: ngã kiến (chấp có cái ta), thủ kiến (chấp giữ quan điểm của mình là đúng), giới kiến (chấp giữ giới cấm sai lầm cho là đường giải thoát), thường kiến (chấp mọi thứ thường còn), đoạn kiến (chấp chết là hết), mệnh kiến (chấp có sinh mệnh thật), tác kiến (chấp có người tạo tác), sĩ phu kiến (chấp có một con người làm chủ), thọ kiến (chấp có người thọ nhận), sắc kiến (chấp sắc là thật), xúc kiến (chấp xúc chạm là thật), xuất kiến (chấp có sự sinh ra thật), tứ đại kiến (chấp bốn yếu tố đất nước lửa gió là thật); có thể dứt được những kiến chấp như thế.
Đà-la-ni này khéo thông suốt ấm, nhập, giới (ấm: năm nhóm tạo thành con người – sắc thân, cảm thọ, tri giác, hành động tâm ý, nhận thức; nhập: mười hai chỗ giác quan tiếp xúc với đối tượng; giới: mười tám yếu tố của sự nhận biết); có thể làm sạch các kiến chấp; có thể khiến người thọ trì mãi được an vui; phá hoại bọn ma; điều phục ác long; khiến các trời vui mừng; phá A-tu-la (loài thần hiếu chiến, hay đánh nhau với trời); điều phục Ca-lâu-la (chim thần cánh vàng chuyên bắt rồng); có thể làm vui lòng Sát-lợi (giai cấp vua chúa, võ sĩ), Bà-la-môn (giai cấp tu sĩ, tế lễ), Tỳ-xá (giai cấp buôn bán, làm ruộng), Thủ-đà (giai cấp nô lệ, lao động); có thể dứt dục ác; khiến người ngồi thiền ưa thích vắng lặng; có thể chữa hết thảy bệnh nặng hiểm ác; có thể ngăn ngừa hết thảy kiện tụng tranh chấp xấu ác; có thể làm tăng trưởng pháp giới; có thể giữ gìn Tam bảo (Phật, Pháp, Tăng); có thể đạt tận trí (trí biết mình đã dứt sạch phiền não) và vô sinh trí (trí biết phiền não không còn sinh lại); phá khối vô minh."
Khi Như Lai nói đà-la-ni này, vô lượng chúng sinh đắc quả Tu-đà-hoàn, vô lượng chúng sinh đắc quả A-la-hán, vô lượng chúng sinh được pháp tổng trì này, vô lượng chúng sinh phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, vô lượng chúng sinh được vô sinh nhẫn (sự an nhận, chứng hiểu rằng các pháp vốn không sinh không diệt).
Kinh Đại Phương Đẳng Đại Tập, quyển thứ ba mươi hai.
Kinh Đại Phương Đẳng Đại Tập, quyển thứ ba mươi ba.
Đời nhà Tùy, Tam tạng (vị thầy thông suốt ba kho kinh điển: kinh, luật, luận) người Thiên Trúc (Ấn Độ) là Na-liên-đề-da-xá dịch.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video