Thiên 60 — Phần Nhật Tạng – Phẩm 4: Định

 Phần Nhật Tạng (Kho tàng mặt trời, tên một phần của kinh Đại Tập), phẩm Phân Định, thứ tư.

 Bấy giờ Đức Thế Tôn (danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc được cả thế gian tôn kính) bảo bốn vị Bồ-tát sứ giả (bốn vị Bồ-tát do chư Phật ở bốn phương sai đến) cùng các Bồ-tát tùy tùng của họ rằng: "Này các thiện nam tử (người nam hiền lành, cách Phật gọi người tu học)! Nếu các ông muốn ở lại cõi Ta-bà (thế giới chúng ta đang sống, nơi chúng sinh phải nhẫn chịu nhiều khổ) này, thì mỗi người hãy tùy ý đi vào những gì mình đã tu học: phúc đức và căn lành (gốc rễ của điều thiện) của mình, tam muội (trạng thái tâm định tĩnh, tập trung trọn vào một đối tượng), đà-la-ni (pháp môn ghi nhớ và nắm giữ trọn vẹn giáo pháp, cũng chỉ những câu chú có sức mạnh nhiệm mầu), tam-ma-đề (một tên khác của định), tam-ma-bạt-đề (trạng thái nhập định sâu, tâm an trú bình đẳng)."

 Khi ấy bốn vị Bồ-tát cùng tùy tùng liền mỗi người tùy ý nhập định. Vào thiền định rồi, thân phát ra ánh sáng. Có vị Bồ-tát ánh sáng như ngọn đuốc lớn; có vị ánh sáng sáng như trăm nghìn vạn mặt trời mặt trăng.

 Bấy giờ đại đức (tiếng tôn xưng vị tu sĩ có đức lớn) Kiều-trần-như (một trong năm đệ tử đầu tiên của Phật), nhờ thần lực của Phật, nghĩ thế này: "Nay ta muốn hỏi Như Lai (danh hiệu của Phật, bậc từ chân lý mà đến) một điều. Nhân đó, có lẽ Như Lai sẽ phân tích, giảng rộng chữ nghĩa và ý nghĩa của bốn đà-la-ni của Như Lai. Nếu Như Lai giảng, thì đại chúng mười phương ở cõi Ta-bà này ai được nghe sẽ phá được lưới nghi trong lòng, đối với mọi pháp được ánh sáng lớn, mau đạt bốn quả (bốn bậc chứng ngộ của người tu theo hàng nghe pháp). Ai chưa được Tu-đà-hoàn (quả thứ nhất, bậc mới bước vào dòng thánh) thì mau được Tu-đà-hoàn; chưa được Tư-đà-hàm (quả thứ hai, bậc chỉ còn trở lại cõi người một lần) thì được Tư-đà-hàm; chưa được A-na-hàm (quả thứ ba, bậc không còn trở lại cõi dục) thì được A-na-hàm; chưa được A-la-hán (quả thứ tư, bậc đã dứt sạch phiền não, ra khỏi vòng sinh tử) thì được A-la-hán; vượt khỏi ba đường ác (địa ngục, quỷ đói, súc sinh) mà được thân người, thân trời; tất cả đều được pháp thuần thiện."

 Nghĩ vậy rồi, ông liền đứng dậy khỏi chỗ ngồi, chắp tay hướng về Phật, lặng im đứng đó. Bấy giờ Phật bảo A-nhã Kiều-trần-như: "Phải chăng ông muốn hỏi Ta một điều?" Kiều-trần-như bạch Phật: "Đúng vậy, bạch Thế Tôn, con quả thật muốn hỏi. Mong Phật cho phép con được nói theo ý mình." Phật bảo Kiều-trần-như: "Cứ tùy ý ông hỏi, Ta sẽ giảng rộng khiến lòng ông vui." Tất cả trời và người nghe lời ấy đều vui mừng.

 Bấy giờ Kiều-trần-như bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, như trong kinh Phật có nói hai thứ, đó là ái (lòng ham muốn, khao khát) và phú-già-la (phiên âm tiếng Phạn, chỉ 'cái ta', cá thể con người trôi lăn trong luân hồi), đi trong vòng sinh tử. Thế nào gọi là ái? Thế nào gọi là phú-già-la? Vì sao Như Lai nói hai thứ ấy đi trong sinh tử?" Phật bảo Kiều-trần-như: "Lành thay, lành thay, ông khéo hỏi điều ấy. Kiều-trần-như, ông vì thương xót tất cả chúng sinh mà hỏi như vậy, vì muốn đem niềm vui cho tất cả chúng sinh mà hỏi như vậy. Hỏi như vậy là hỏi đúng lúc. Kiều-trần-như, hãy hết lòng lắng nghe kỹ, nay Ta sẽ nói." Kiều-trần-như thưa: "Vâng, vâng. Lời Phật nói, con xin vâng giữ."

 Bấy giờ Thế Tôn bảo Kiều-trần-như: "Ái có ba loại, đó là: dục ái (lòng ham muốn thuộc cõi dục, nơi chúng sinh còn ham ăn uống, sắc dục), sắc ái (lòng ham muốn thuộc cõi sắc, nơi chỉ còn thân hình vi tế, không còn dâm dục), vô sắc ái (lòng ham muốn thuộc cõi vô sắc, nơi không còn thân hình, chỉ còn tâm). Lại có ba loại nữa, đó là: hữu ái (ham muốn được tồn tại), ly hữu ái (ham muốn được dứt bặt, không tồn tại), pháp ái (lòng bám víu vào giáo pháp).

 Kiều-trần-như, thế nào là dục ái? Dục nghĩa là buông thả. Do nhân duyên buông thả mà sinh tham đắm sự xúc chạm. Do nhân duyên xúc chạm mà sinh cảm giác khoái lạc. Những thứ như thế, chúng sinh ưa thích bám chặt. Tâm dục bùng lên như bị lửa đốt. Do dục mà ưa làm mười điều ác (giết hại, trộm cắp, tà dâm, nói dối, nói đâm thọc, nói lời độc ác, nói lời thêu dệt, tham lam, giận dữ, si mê), bỏ mười điều thiện. Vì nhân duyên ấy mà rơi vào địa ngục, súc sinh, ngạ quỷ (quỷ đói), sinh làm loài dạ-xoa (một loài quỷ thần) nghèo khổ. Do dục mà trong sinh tử phải nhận thân năm ấm (năm nhóm hợp thành con người: thân thể, cảm giác, nhận biết, ý chí tạo tác, và nhận thức), chịu đủ mọi khổ. Dù chịu khổ ấy cũng không sinh sợ hãi, lòng không hổ thẹn, không thích làm lành. Trong vòng trôi lăn khó được thân người. Giả sử được thân người, do dục mà thân và miệng không trong sạch, gây vô số nghiệp ác nặng, thậm chí cả năm tội vô gián (năm tội nặng nhất khiến phải đọa địa ngục Vô Gián, nơi khổ không lúc nào ngừng: giết cha, giết mẹ, giết A-la-hán, làm thân Phật chảy máu, phá sự hòa hợp của Tăng đoàn). Vì nhân duyên ấy, lại ở trong ba đường ác của sinh tử chịu khổ lớn nặng nề. Mọi sự chịu khổ đều do tâm dục. Do nhân duyên gom tụ dục mà như con heo trong đống phân bị trói buộc, đi vào ba đường ác chịu các khổ não.

 Vì thế Như Lai, để dứt tham dục, đã giảng chánh pháp quở trách dục. Nếu có chúng sinh được nghe sự quở trách dục như vậy, thì có thể quán xét đúng như thật rằng các dục là nhơ nhớp: như trái mọc từ cây độc, như đống lửa lớn, như vò đầy thuốc độc, như bình đầy phân, như dao bén, như giặc cướp, như kẻ chiên-đà-la (hạng người hạ tiện làm nghề đồ tể, bị xã hội Ấn Độ khinh rẻ) ca-hy-na (?), như hòn sắt nung đỏ, như trận mưa đá lớn, như cơn gió dữ tỳ-lam-bà (cơn gió cực mạnh thổi lúc thế giới tan hoại), như rắn độc dữ, như đầm hoang hiểm ác, như hòn đảo của quỷ la-sát (loài quỷ ăn thịt người), như bạt-đà-già-đô (?), như các đống rác bẩn, như rừng thi-đà (bãi bỏ xác người chết).

 Người ấy biết sự tai hại của dục như vậy, đối với chuyện dục sinh sợ hãi lớn, thân run rẩy. Người ấy yêu pháp, vui với pháp, muốn học pháp, cạo bỏ râu tóc, mặc áo pháp (áo của người xuất gia), cầu chánh pháp, cầu sự tự tại trong pháp, đối với chánh pháp sinh tâm trong sạch, trên đường pháp thực hành pháp để cứu giúp. Người ưa thích như thế, lúc lâm chung được chánh niệm (tâm tỉnh sáng, không tán loạn). Vì nhớ nghĩ đến pháp, vì ưa hương vị của pháp, vì nghĩ đến quả báo của pháp, nên thấy chư Phật mười phương ở giữa đại chúng tuyên nói những điều cốt yếu của pháp, giáo hóa chúng sinh. Nghe pháp rồi được tâm vui mừng; vì tâm vui mừng nên nhiều lần được thấy thân hình của chư Phật. Người ấy chết rồi lìa khỏi ba đường ác, sinh vào cõi có Phật, thường cùng người lành qua lại ở chung, cùng nhau có thể thực hành bố thí, nhẫn nhục, tinh tấn, ưa thiền định, tu tập năm thần thông (năm năng lực siêu thường: thấy xa, nghe xa, biết tâm người, biết đời trước, biến hóa tự tại), ưa con đường niết-bàn (trạng thái tịch diệt, dứt hết phiền não và sinh tử), lấy tâm đại từ bi giáo hóa chúng sinh, có thể được thân công đức trang nghiêm như được chư Phật đeo chuỗi ngọc. Mọi phiền não và tập khí (thói quen sâu xa còn sót lại của phiền não) trong quá khứ đều diệt sạch.

 Các chúng sinh ấy được thân tâm trang nghiêm như vậy, ví như trong hộp hương đựng các thứ quần áo, quần áo đều thơm mà hương hoa kia không hao mất cân lượng, không hư màu sắc. Cũng vậy, Kiều-trần-như, nếu có chúng sinh do nhân duyên ưa pháp, lúc lâm chung được thấy chư Phật; nhân thấy Phật mà được tâm vui mừng; vì tâm vui mừng mà sinh vào cõi có Phật, cùng các chúng sinh lành làm chung sự nghiệp, cũng như vậy tự tăng thêm căn lành, được các thứ chuỗi ngọc trang nghiêm thân tâm, không lâu sẽ được giác ngộ A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (sự giác ngộ cao tột, chân chính, trọn vẹn của Phật), mà điều lành kia không hề giảm.

 Vì thế, Kiều-trần-như, nếu có thiện nam tử, thiện nữ nhân thấy lợi cho mình, thấy lợi cho người, thấy lợi cho cả hai, thì nên thường gần gũi thiện hữu (bạn lành, bậc thầy dẫn dắt đúng đắn), học pháp của thiện hữu, thường nghe thiện hữu quở trách mọi tai hại của dục. Nghe như vậy rồi, cho đến được đạo A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Kiều-trần-như, nói thiện hữu là nói chư Phật, Bồ-tát, Bích-chi Phật (bậc tự giác ngộ không cần thầy, không đi giáo hóa rộng), A-la-hán. Lại nữa, thiện hữu chính là thân Ta. Vì sao? Nay Ta ra đời thương xót chúng sinh, muốn dứt trừ mọi khổ não, có thể nói hết mọi tai hại của các dục. Vì thế đại chúng nên nhận lời Ta; Ta không nói dối, thường nói lời chân thật, không nói lời vô nghĩa, không nói lời thô ác, mà nói lời từ bi. Nay Ta sẽ nói tội lỗi của các dục, các ông nên một lòng vâng giữ. Vâng giữ rồi sẽ mau thoát khỏi ba đường ác, cho đến được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề."

 Bấy giờ toàn thể đại hội trong tam thiên đại thiên (một đại thiên thế giới, gồm một tỷ thế giới nhỏ) thế giới Ta-bà, các chúng đến dự cùng cất tiếng nói: "Chỉ mong Như Lai tuyên nói tai hại của dục. Chúng con nghe rồi sẽ hết lòng vâng giữ như lời Phật dạy." Phật nói: "Kiều-trần-như, hãy lắng nghe, lắng nghe. Có bốn nhân duyên khiến chúng sinh sinh dục. Bốn là gì? Tham hình sắc; tham dài ngắn, đỏ trắng v.v.; tham xúc chạm; tham khoái lạc, tức tham thích ca múa, các thứ đồ trang sức, chuỗi ngọc, quần áo v.v.

 Thế nào là tham hình sắc? Sắc (vật chất, hình thể) là sự hòa hợp của bốn đại (bốn yếu tố cấu thành vật chất: đất, nước, lửa, gió), sinh diệt không dừng, không có ngã (cái 'ta' thường hằng), không có chúng sinh. Bốn đại như vậy không có ngã, không có chúng sinh. Tất cả phàm phu do vô minh (sự mê muội, không thấy sự thật) điên đảo, trái lẽ mà khởi giác quán (sự suy xét, phân biệt của tâm: giác là suy nghĩ thô, quán là suy nghĩ tế) trong sắc: đây là nam, đây là nữ, đây đẹp, đây xấu, đây đáng ưa, đây không đáng ưa. Lửa dục vào tâm như bị quỷ nhập. Nam thấy thân nữ thì chấp vào hình tướng, bám vào dài ngắn đen trắng. Vì nhân duyên ấy, dục chưa sinh thì khiến sinh, dục đã sinh thì khiến tăng trưởng. Người ấy nghĩ đến dục như vậy càng lúc càng nhiều, thường không rời bỏ, mọi căn lành đều giảm sút, không còn yêu thích các thiện tri thức (bạn lành, thầy hiền), không thể khéo giữ gìn hành động của thân, lời nói của miệng và ý nghĩ, cùng mọi tội lỗi hòa hợp, không thấy mọi tai hại của dục. Vì không thấy nên chết liền vào ba đường ác, hoặc ở địa ngục, hoặc làm súc sinh, hoặc làm ngạ quỷ. Ở trong đường ác ấy, vô lượng đời chịu các khổ lớn, đều do tham dục. Do nhân duyên tham dục mà khiến dục tăng trưởng.

 Những người có trí quán xét sắc nữ thì khởi tưởng bất tịnh (quán thân thể là nhơ nhớp), không nghĩ đến tóc, lông, da, thịt, gân, máu của thân nữ, chỉ nghĩ đến xương trắng, chuyên tâm không bỏ. Thân nữ thế nào thì thân nam cũng vậy; thấy thân ở gần thế nào thì thân ở xa cũng vậy; thân người khác thế nào thì thân mình cũng vậy. Chỉ nghĩ đến xương trắng, không nghĩ đến tóc, lông, da, thịt, gân, máu. Nghĩ như vậy rồi nhiều lần suy ngẫm, tâm thường tin và nhớ không quên mất, đó gọi là pháp môn dứt dục thứ nhất, tâm thuận theo đường tu.

 Người ấy lại nghĩ đến tam-ma-bạt-đế (trạng thái nhập định) ở chính giữa xương ấy (?), an trú ở giữa hai chân mày, nơi chỗ chừng bằng quả táo. Nghĩ như vậy rồi nhiều lần suy ngẫm, tâm trụ lại không mất. Lúc ấy tâm người ấy được vắng lặng, hơi thở không ra không vào, không thấy tướng xấu, không thấy việc ác, không vui không nghĩ, cho đến không vướng vào một pháp nào. Đó gọi là xa-ma-tha (phép dừng tâm, khiến tâm lắng yên trên một đối tượng), gọi là tâm vắng lặng. Đó gọi là pháp môn dứt dục thứ hai, thuận theo con đường dứt phiền não.

 Thế nào là thân vắng lặng? Người ấy vì nghĩ như vậy nên có thể khiến hơi thở ra vào trong thân định lại, không vào không ra. Người có trí tuệ ấy được ba-la-sa Phật-đà (?, có lẽ chỉ sự khinh an — thân tâm nhẹ nhàng an ổn), thân tâm ưa tịch diệt (lặng yên dứt bặt). Vì nghĩ như vậy nên tâm mau thuận theo xa-ma-tha. Đó gọi là pháp môn thứ ba: con đường tịch diệt mọi sự bám víu, dứt phiền não.

 Người ấy lại nghĩ: trong đỉnh xương đầu có một chỗ như quả táo nhỏ. Nghĩ như vậy nhiều lần rồi, thấy trong đó rỗng không. Nhiều lần nghĩ đến chỗ rỗng không như vậy, thấy xương đỉnh đầu như một hạt bụi cát. Như vậy lần thứ hai, lần thứ ba thấy xương thành bột. Theo phép này, toàn bộ xương đầu đều như bụi bột. Thấy bột xương ấy bị gió thổi bay. Cũng thấy toàn bộ xương thân như vậy, đều như bột bị gió thổi. Như vậy không thấy xương thân, cho đến chỉ thấy hư không. Ở trong đó thân tâm được ba-la-sa tam-bạt-đế (?, có lẽ là định khinh an). Đó gọi là pháp môn thứ tư: thuận theo xa-ma-tha, tịch diệt mọi bám víu, con đường dứt phiền não."

 Bấy giờ trưởng lão A-nhã Kiều-trần-như bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, tướng hư không có phải là tướng hữu vi (thuộc về những gì do nhân duyên tạo thành, có sinh có diệt) không?" Phật nói: "Đúng vậy, thiện nam tử, tướng hư không là tướng hữu vi." Kiều-trần-như lại bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, nếu tướng hư không là hữu vi, thì đó là tướng của chính nó hay là tướng của cái khác?" Phật nói: "Kiều-trần-như, nếu có thể quán xét tất cả pháp giới (toàn thể mọi hiện tượng) và cõi hữu vi, đó gọi là tướng của chính nó. Vì sao? Nếu có thể quán xét sắc là vắng lặng, nên biết người ấy có thể thấy Như Lai. Vì sao vậy? Nếu người quán xương, thấy xương như bột bị gió thổi, thấy việc ấy rồi thì có thể quán xét sâu thực tánh của sắc. Lúc ấy người ấy thấy mọi sắc đều rỗng không vắng lặng, cho đến không thấy mọi tướng, chỉ thấy hư không, chỉ nghĩ đến hư không. Đối với hư không ấy nhiều lần tu tập, thấy sắc mười phương thảy đều rỗng không như ngọc lưu ly trong suốt. Trong đó lại thấy vô lượng chư Phật, cho đến mười phương cũng vậy. Thấy thân Phật rồi, lại thấy ba mươi hai tướng tốt và tám mươi vẻ đẹp (những đặc điểm thân thể đặc biệt của Phật) của Như Lai, cho đến khắp mười phương đều thấy thân hình chư Phật đầy đủ, ánh sáng tròn đầy như cây ni-câu-đà (cây đa Ấn Độ, tán lá tròn rộng).

 Người ấy nếu trong quá khứ từng học con đường niết-bàn, có căn lành, liền nghĩ thế này: 'Ta sẽ hỏi Phật: hư không như vậy do ai tạo ra, bao lâu nữa sẽ diệt?' Nghĩ vậy rồi liền hỏi Phật. Bấy giờ Như Lai liền giảng: 'Hư không chỉ có tên gọi, không có người tạo ra, thì có gì để diệt? Nói hư không là không có giác quán, không có vật, không có số, không có hình tướng, không xuất hiện không diệt mất; mọi tướng của pháp cũng không thể nắm bắt; cái tưởng được và cái bị tưởng cũng đều không có.' Biết rõ như vậy rồi, thì đối với mọi trói buộc của tưởng đều được giải thoát, liền được quả A-na-hàm, dứt được mọi tâm tham dục, chỉ còn những kiết (dây trói phiền não) sắc ái và vô sắc ái, cùng trạo cử (tâm xao động), mạn (kiêu căng) và các vô minh.

 Lúc ấy người ấy thấy thân Phật rồi, nghĩ thế này: 'Nay ta nên biết thân tướng Như Lai dài ngắn rộng hẹp ra sao.' Nghĩ vậy rồi, thấy khắp nơi trong hư không mười phương đều có Như Lai. Lúc ấy người ấy muốn thấy ít thì liền thấy ít, muốn thấy nhiều thì tùy ý thấy nhiều, vô lượng vô biên cũng vậy. Lại nữa, người ấy lại nghĩ: 'Các Phật này từ đâu đến?' Lại nghĩ: 'Như Lai như vậy không từ đâu đến, đi cũng không đến đâu.' Lúc ấy người ấy thấy chư Phật không có đi đến rồi, lại nghĩ: 'Thân và tâm thọ nhận trong ba cõi (cõi dục, cõi sắc, cõi vô sắc) chỉ là giả dối. Vì nhân duyên ấy, ta theo giác quán mà muốn nhiều thì thấy nhiều, muốn ít thì thấy ít. Chư Phật Như Lai chính là tâm ta. Vì sao? Vì tự tâm làm ra Phật, tự tâm thấy Phật. Tâm chính là thân ta, thân chính là hư không. Ta nhờ giác quán mà thấy vô lượng vô biên chư Phật. Ta dùng tâm giác mà thấy Phật, biết Phật; không phải tâm biết tâm, không phải tâm thấy tâm. Ai thấy tướng của tâm thì không thể dứt được (?). Ta quán tánh của pháp giới không bền chắc, vì theo ý niệm mà sinh. Vì thế mọi tánh tướng có được, cùng giác quán của tâm, đều là hư không; mà tánh của hư không cũng chẳng phải là có.'

 Nếu có thể thấy cái không ấy như vậy, thì người ấy đã phát tâm bồ-đề (tâm cầu giác ngộ thành Phật) từ trong quá khứ. Người ấy nhờ nhân duyên tu tập tam muội liền được chư Phật hiện ra đứng trước mặt. Người ấy nếu phát tâm cầu làm Thanh văn (người nghe lời Phật dạy mà tu, hướng đến quả A-la-hán), liền được tất cả các vô tướng tam muội (định quán mọi pháp đều không có hình tướng cố định). Tu tập rồi, lại được tâm trí thanh tịnh không bám víu, xa lìa vô minh, lại được tùy thuận không nhẫn (nhẫn: sự chấp nhận và an trú vững vàng thuận theo chân lý; ở đây là thuận theo lẽ không). Không lâu sẽ chứng thật bốn quả. Người ấy nếu thấy không chính là không, lúc ấy liền được thân tâm vắng lặng. Được vắng lặng rồi, đó gọi là không giải thoát môn (cửa giải thoát bằng cách quán mọi pháp đều là không). Vào cửa ấy rồi, muốn lấy quả A-la-hán thì chẳng khó. Đó gọi là pháp môn chân thật thứ năm: tu tập không, tịch diệt mọi bám víu, con đường dứt phiền não."

 Bấy giờ Thế Tôn nói pháp này xong, trong đại chúng có chín mươi chín trăm nghìn vạn ức chư thiên và người được thuận nhẫn xa-ma-tha; tám vạn bốn nghìn người được thuận nhẫn về không; sáu vạn trời và người được pháp môn giải thoát tam-ma-đề về không; hai vạn chúng sinh đều được tam muội chư Phật hiện tiền (định mà trong đó thấy chư Phật hiện ra trước mặt); vô lượng chúng sinh được quả Tu-đà-hoàn; tám mươi bốn trăm nghìn tỳ-kheo (tu sĩ nam xuất gia) được đạo vô lậu (con đường không còn phiền não rò rỉ).

 Bấy giờ Phật bảo Kiều-trần-như: "Nếu lại có người tự quán xương đầu mà tâm không dừng được hoặc không ưa thích, đó là chưa điều phục được tâm; đã chưa điều phục thì cũng không thể được giải thoát. Lúc ấy người ấy nên đến rừng thi-đà quán xét người chết: hoặc thấy xác bầm xanh, sình trương, máu bê bết; hoặc thấy mủ chảy, chỗ nào cũng thấm ướt; da thịt nát rữa, gân mạch đan nhau; chim thú qua lại tranh nhau rỉa ăn; hoặc thấy xương trắng màu như ngọc kha (loại vỏ ốc trắng như ngọc), sọ hàm lệch lạc, tay chân rời rạc. Thấy tướng ấy rồi, nên xét kỹ tâm mình ưa dừng ở chỗ nào; biết rồi liền quán, thường nhớ không bỏ: mọi sắc bên ngoài hư hoại như thế, tự xét thân ta cũng sẽ như vậy, bắt đầu từ bầm xanh, hôi thối tanh tưởi, cuối cùng đến xương trắng rời rã tiêu tan. Tâm thường chuyên niệm, đừng để vướng theo chuyện khác. Dù đứng, đi, ngồi, nằm, đều siêng tu phép quán cho trơn tru thông suốt, ngày đêm liên tục không để tâm chạy tán loạn. Nhắm mắt hay mở mắt đều luôn rõ ràng, từ ít đến nhiều, trong ngoài suốt thấu. Như vậy chuyển dần cho đến núi sông, cây cỏ, rừng rậm, người, súc vật v.v. đều thành tướng xương cũng như vậy. Trong bốn oai nghi (bốn tư thế: đi, đứng, ngồi, nằm) thường thấy bộ xương của thân mình, chưa từng rời bỏ. Như vậy tâm trụ bất động như núi, trên một đối tượng thường định không loạn, các niệm bất tịnh đều đầy đủ trọn vẹn.

 Lúc ấy người ấy quán như vậy trong thân này rồi, cho đến lúc chết không khởi tâm nhiễm dục. Ở đời hiện tại có thể lìa tham dục, còn đời sau thì chưa được. Người này nếu được đà-la-ni thuận theo hư không, liền có thể quán xương thành tướng rời rã. Nghĩ vậy rồi, khiến bốn phương cùng lúc nổi gió thổi thân xương này, mài tan hết như bụi nhỏ. Như vậy thân mình nhờ nhân duyên gió mà đều thành bụi rồi, thì mọi sắc và cả mặt đất cũng đều nhờ sức gió mà tan như bụi nhỏ. Làm vậy rồi, thân và muôn vật đều theo gió, bụi bay tan biến, không còn thấy gì, như hư không lìa mọi lời nói. Quán như vậy rồi được tướng hư không, thấy mọi vật như ngọc lưu ly xanh. Nhiều lần tu tập những niệm như vậy, không để tán loạn.

 Quán như vậy rồi, lại quán hư không thành màu vàng, buộc tâm nhớ tưởng, cũng khiến thành tựu, ý không tán loạn. Quán vậy rồi, lại quán màu đỏ, tưởng niệm màu đỏ. Quán màu đỏ rồi, lại tưởng niệm màu trắng. Quán màu trắng rồi, lại quán màu tía; màu tía thành rồi, quán màu pha-lê. Trong hư không nghĩ như vậy: muôn pháp, sắc, đất v.v. mọi vật đều thấy màu xanh và màu pha-lê, không để tán loạn. Quán vậy rồi, kế đến tưởng nước, cũng thấy màu xanh, pha-lê v.v. mọi sắc đều thấy là nước, không còn tưởng gì khác. Chỉ thấy mặt đất chừng bốn ngón tay, còn lại đều là nước. Người ấy thấy bốn ngón đất ấy rồi thì không thêm không bớt. Lại nghĩ: 'Nay ta sẽ dùng ngón chân làm động mặt đất này, khiến nó chuyển động lâu hay mau tùy ý.' Nếu muốn động một phần nhỏ thì liền theo ý niệm. Động như vậy rồi, cho đến có thể khiến các núi, mặt đất, biển lớn, sông ngòi đều chuyển động theo, phát ra tiếng lớn vang xa, nghe đến các phương khác. Lại quán các nước có đủ màu sắc: hoặc hoa ưu-bát-la (sen xanh), hoa câu-vật-đầu (hoa súng), hoa bát-đầu-ma (sen đỏ), hoa phân-đà-lợi (sen trắng); đủ mọi loại hoa như vậy đều theo niệm mà thấy. Lại quán hư không đều thành tưởng đất, trên đất ấy đi đứng ngồi nằm, cúi ngửa co duỗi. Lại quán mọi đất đá, núi non thành đủ màu sắc, hình dạng mềm mịn như bông đâu-la (loại bông tơ rất mềm), trên núi ấy xoay vần đi lại, kinh hành (đi bộ chậm rãi để tu tập), ngồi yên. Lúc ấy người ấy làm các phép quán bên ngoài như vậy rồi, đều buông bỏ, lại thu nhiếp tâm niệm. Lại tự quán thân làm tưởng nhẹ nhàng nhỏ bé, càng tu tập thêm cho thành tựu, như bông đâu-la theo gió bay đi. Quán vậy rồi, đi đứng ngồi nằm trong hư không.

 Người ấy lại vào hỏa quang tam muội (định khiến thân phát ra ánh lửa), thân hiện đủ ánh sáng màu đẹp: xanh, vàng, đỏ, trắng và màu pha-lê. Lại vào định viêm-ma-ca (?, có lẽ là định hiện song đôi, cùng lúc hiện nước và lửa), trên dưới thân thay nhau phun ra nước và lửa, cho đến ở trong đất hiện ra lặn vào, như chim bay giữa không trung không bị chướng ngại. Mặt trời mặt trăng có uy lực, có ánh sáng lớn mà có thể lấy tay xoa chạm, không kinh sợ. Lại thân lên đến cõi Phạm thiên (cõi trời của Phạm vương, thuộc cõi sắc). Hiện các thần biến như vậy rồi, lại tùy ý thích mà nghĩ thế này: trong thân mình hoặc xanh, hoặc vàng, hoặc đỏ, hoặc trắng, hoặc lại thấy tía và pha-lê. Lại nghĩ: 'Ta làm sao được thấy chư Phật?' Thì tùy theo phương hướng đều thấy cả. Lúc ấy người ấy nếu muốn thấy nhỏ thì theo niệm liền thấy, nếu muốn thấy lớn cũng theo niệm mà thấy, cho đến chật kín khắp hư không.

 Lại nghĩ: 'Các Phật này không từ đâu đến, đi không đến đâu, chỉ do tâm ta tạo ra. Trong ba cõi, nhân duyên của thân này chỉ do tâm tạo. Ta theo giác quán mà muốn nhiều thì thấy nhiều, muốn ít thì thấy ít. Chư Phật Như Lai chính là tâm ta. Vì sao? Vì theo tâm mà thấy; tâm chính là thân ta, chính là hư không. Ta nhờ giác quán thấy vô lượng Phật. Ta dùng tâm giác mà thấy Phật, biết Phật. Tâm không thấy tâm, tâm không biết tâm. Ta quán tánh của pháp giới không bền chắc; mọi pháp đều từ nhân duyên giác quán mà sinh. Vì thế pháp tánh (bản tánh của mọi pháp) chính là hư không, mà tánh của hư không cũng là không. Ta nhờ tâm này mà thấy đủ thứ sắc xanh, vàng, đỏ, trắng, mọi màu lẫn lộn và hư không, thị hiện đủ thứ, làm thần biến rồi, những gì thấy được đều như gió, không có thật, chỉ là tâm vọng tưởng nương vào sắc.' Đó gọi là đà-la-ni thuận theo tứ đế (bốn chân lý: khổ; nguyên nhân của khổ gọi là tập; sự dứt khổ gọi là diệt; con đường dứt khổ gọi là đạo) chung với phàm phu (người thường chưa chứng thánh cũng đạt được)."

 Phật nói: "Kiều-trần-như, thế nào gọi là đà-la-ni thuận theo tứ đế không chung với phàm phu (chỉ bậc thánh mới đạt)? Nếu có người có thể nghĩ thế này: 'Hư không này không thể nắm giữ, không có giác quán, không thể nói ra. Tâm cũng như vậy, như hư không, không thể nắm giữ, không thể nói ra. Hai thứ như vậy đều hư dối, lo buồn, phiền não rối loạn, như lửa đốt, dối trá tranh cãi. Nay ta lìa bỏ cái không, cái sắc v.v. này, cùng mọi niệm, tưởng loạn, giác quán.' Bỏ hết mọi tâm giác quán hư dối về hư không, về sắc v.v. như vậy rồi, tâm không còn sinh. Vì lìa các niệm nên tâm được tịch diệt; được tịch diệt rồi, không còn sinh lại nữa. Vì sao? Vì duyên của tâm diệt nên tâm liền diệt. Niềm hân hoan của thân tâm (?) cũng đều lìa bỏ. Vì lìa bỏ nên thân được an ổn. Bỏ giác quán nên miệng lìa lời nói. Tâm an trên một đối tượng, tu tập diệt định (định diệt hết mọi cảm giác và nhận biết). Lúc ấy người ấy trong một ngày một đêm vào tịch diệt tam muội như vậy, tự tại như ý, trải qua vô lượng ức trăm nghìn vạn năm, đối với tam muội ấy chịu đựng được không tán loạn. Từ diệt định ra, bỏ các pháp hữu lậu (những pháp còn phiền não rò rỉ) và thọ mạng, vào niết-bàn. Đó gọi là cửa giải thoát thứ nhất: đà-la-ni vô lậu thuận theo tứ đế không chung với phàm phu."

 Phật lại bảo Kiều-trần-như: "Thế nào gọi là đà-la-ni thuận theo tứ đế chung với phàm phu? Nếu có người có thể nghĩ thế này: 'Ta theo giác quán, quán sắc như vậy, quán ngã như vậy. Tâm ta chính là sắc, sắc chính là tâm ta.' Nếu ta xa lìa mọi tướng sắc mà quán tướng hư không, lúc ấy người ấy tu tướng hư không, liền vào tam muội vô lượng không xứ (tầng định đầu tiên của cõi vô sắc, an trú nơi hư không vô biên). Đó gọi là nghĩa của đà-la-ni thuận theo tứ đế chung với phàm phu. Nếu có người có thể nghĩ thế này: 'Sắc chính là không; ta nhờ sắc này do nhân duyên mà không, nên thấy được hư không. Cảnh giới nào là tướng hư không? Tánh của hư không gọi là không chướng ngại, là chỗ gió dừng trụ. Gió như vậy là tướng của bốn đại; sắc của ta cũng vậy, thuộc về bốn đại. Hai pháp này không khác nhau. Tâm cũng như vậy, như hư không.' Lại nghĩ: 'Bốn đại này lấy gì làm thể? Mọi pháp tánh vốn tự rỗng lặng; tánh của mình, của người cũng đều rỗng lặng. Hư không thì không có gì cả, không sinh không diệt, không chỗ không nhà.' Khi quán như vậy, buộc niệm về chư Phật. Buộc niệm rồi, thấy trong hư không có vô lượng Phật. Một lòng niệm rồi được quả A-na-hàm. Đó gọi là cửa giải thoát thứ hai: đà-la-ni thuận theo tứ đế không chung với phàm phu.

 Lại nữa, hành giả (người tu hành) nghĩ thế này: 'Cảnh giới nào là tướng hư không? Lại do nhân duyên gì gọi là tướng ngã?' Hành giả tự nghĩ: 'Nói hư không chính là ngã, là ngã thanh tịnh, là tâm ta. Ngã không có sắc, như hư không không bờ bến; ngã cũng như vậy.' Đó gọi là đà-la-ni như thật chung với phàm phu. Nếu có ai quán được mọi pháp là không, không có ngã và ngã sở (những gì thuộc về ta); nói không xứ tức là vô ngã, sắc cũng vô ngã; nếu quán Như Lai chính là ngã (?); ta thấy Phật rồi được quả Tu-đà-hoàn, quả Tư-đà-hàm, quả A-na-hàm, cho đến mọi pháp hữu lậu hết sạch, được quả A-la-hán. Đó gọi là cửa giải thoát thứ ba: đà-la-ni thuận theo tứ đế không chung với phàm phu.

 Lại nữa, hành giả nếu quán ngã thanh tịnh không vẩn đục, đó chính là không xứ; không chính là tâm ta. Nếu có thể dứt hẳn mọi phiền não, đó là tâm thanh tịnh. Nếu có thể tu tập tám chánh đạo (tám con đường đúng: thấy đúng, nghĩ đúng, nói đúng, làm đúng, sống đúng, nỗ lực đúng, niệm đúng, định đúng), đó gọi là tâm thanh tịnh. Học như vậy thì có thể được quả Tu-đà-hoàn, cho đến chứng quả A-la-hán. Đó gọi là cửa giải thoát thứ tư: đà-la-ni thuận theo tứ đế không chung với phàm phu.

 Lại nữa, hành giả nếu muốn quán tướng của sắc thì đó là tướng phân biệt. Tướng phân biệt chính là tướng giận. Tướng giận hờn chính là tướng sinh tử. Nay ta vì dứt tướng sinh tử nên quán tướng của tâm là không. Đó gọi là đà-la-ni thuận theo tứ đế chung với phàm phu. Hành giả nếu quán ngã, đó là vắng lặng; nay ta cũng chưa dứt giác quán. Nếu quán ngã và ngã sở như quán hư không, thì ngã và ngã sở chính là khổ. Chỗ khổ từ đó sinh ra gọi là tập. Khổ và tập như vậy là pháp có thể dứt, gọi là diệt. Quán khổ, tập, diệt gọi là đạo. Được quả Tu-đà-hoàn, quả Tư-đà-hàm, quả A-na-hàm, cho đến được quả A-la-hán. Đó gọi là cửa giải thoát thứ năm: đà-la-ni thuận theo tứ đế không chung với phàm phu.

 Lại nữa, hành giả nghĩ thế này: 'Vì sao? Nay ta đã quán tướng hư không này; hư không chính là ta. Nếu ta lìa phép quán hư không, thì kế đến quán thức xứ (tầng định thứ hai của cõi vô sắc, an trú nơi thức vô biên). Như quán hư không, quán thức cũng vậy; như không xứ vô lượng vô biên, thức cũng vô lượng vô biên như vậy.' Đó gọi là đà-la-ni thuận theo tứ đế chung với phàm phu. Hành giả nếu nghĩ: thức gọi là tưởng, cũng gọi là giác quán; thức chính là khổ; biết chỗ khổ từ đó đến gọi là tập; khổ và tập có thể dứt gọi là diệt; quán khổ, tập, diệt gọi là đạo; thì được quả Tu-đà-hoàn, Tư-đà-hàm, A-na-hàm, A-la-hán. Đó gọi là cửa giải thoát thứ sáu: đà-la-ni thuận theo tứ đế không chung với phàm phu.

 Lại nữa, hành giả nếu quán thức xứ, thấy đó là giác quán, như gai đâm vào thân, như ung nhọt, như bệnh tật. Như trước kia ta đã lìa không xứ, lìa không xứ rồi cũng lìa thức xứ; lìa thức xứ rồi tu vô tưởng xứ (tầng định không còn tưởng; ở đây có lẽ chỉ tầng định Vô sở hữu xứ của cõi vô sắc) (?). Lúc ấy người ấy được vô tưởng rồi thì không vướng vào một pháp nào, liền được an trú trong tam-ma-bạt-đề vô tưởng. Đó gọi là tam-ma-bạt-đề chung với phàm phu. Nếu quán thức xứ là pháp ung nhọt, khổ não, như bệnh, như nhọt độc; như ta đã lìa phép quán tướng thức, thì kế đến quán vô tưởng. Nói vô tưởng tức là vô ngã, không có tưởng về ngã và ngã sở, quán niệm Đại Bát-niết-bàn (niết-bàn rốt ráo vĩ đại) thanh tịnh. Khi quán như vậy, liền được quả Tu-đà-hoàn, quả Tư-đà-hàm, quả A-na-hàm, cho đến được quả A-la-hán. Đó gọi là cửa giải thoát thứ bảy: đà-la-ni thuận theo tứ đế không chung với phàm phu.

 Lại nữa, hành giả nếu có thể quán vô tưởng xứ, thì đó là tưởng vi tế. Như ta đã lìa phép quán vô tưởng xứ, thì quán phi hữu tưởng phi vô tưởng xứ (tầng định cao nhất của cõi vô sắc, chẳng phải có tưởng cũng chẳng phải không có tưởng) cũng như vậy. Đó gọi là đà-la-ni như thật chung với phàm phu. Nếu quán phi tưởng phi phi tưởng xứ là khổ lớn, chỗ ấy có thể dứt, có thể được giải thoát; khi quán như vậy, người ấy liền được quả Tu-đà-hoàn, quả Tư-đà-hàm, quả A-na-hàm, cho đến được quả A-la-hán. Đó gọi là cửa giải thoát thứ tám: đà-la-ni thuận theo tứ đế không chung với phàm phu.

 Kiều-trần-như, đà-la-ni này có đủ các lợi ích không thể nghĩ bàn như vậy. Lại có thể dứt trừ mọi tham dục, mọi tham sắc, mọi tham phi sắc, lìa địa vị phàm phu mà được pháp của thánh nhân, dứt hẳn mọi nhân của ba đường ác, đời sau không còn phải chịu địa ngục, súc sinh và ngạ quỷ. Đó gọi là đà-la-ni thuận theo tứ đế. Nay ông nên biết, đây chính là do Như Lai Chiêm-ba-ca Hoa Sắc (Phật có thân màu như hoa chiêm-ba-ca, một loài hoa vàng thơm) sai Bồ-tát Nhật Hành Tạng mang pháp về dục này đến (?). Nay Ta ở đây nói kinh Đại Tập, vì thế Đức Phật ấy gửi pháp này đến.

 Đà-la-ni này có thể dứt mọi kiết sử phiền não (những phiền não trói buộc và sai khiến con người); lại có thể dứt hẳn mọi oán hận, các tăng thượng mạn (kiêu căng tự cho mình đã chứng đắc điều chưa chứng), ngã mạn (kiêu căng vì chấp có cái ta) và mọi ganh ghét; có thể dẹp bỏ mọi chuyện nhà cửa thế gian, mọi trò đùa cợt; có thể dứt mọi ngã kiến (thấy sai rằng có cái ta thật), mọi nghi kiến và bà-la-đa xúc (?); có thể dứt mọi thường kiến (cho rằng ta và thế giới còn mãi), đoạn kiến (cho rằng chết là hết), thọ mạng kiến (chấp có một sinh mạng thường còn), bô-sa kiến (chấp có 'con người' thật), phú-già-la kiến (chấp có cá thể luân hồi thật), tác kiến (chấp có kẻ làm), tri kiến (chấp có kẻ biết), mọi sắc kiến cho đến xúc kiến, mọi sinh kiến, mọi tứ đại kiến; có thể dứt mọi kiến chấp như vậy. Có thể biết rõ mọi năm ấm, mười hai nhập (sáu giác quan và sáu đối tượng của chúng), mười tám giới (sáu giác quan, sáu đối tượng và sáu thức) v.v.; khiến người thọ trì được niềm vui niết-bàn; có thể phá các ma, điều phục rồng dữ; khiến mọi chư thiên và dạ-xoa đều vui mừng; có thể làm sợ hãi a-tu-la (loài thần hay gây chiến), ca-lâu-la (chim thần cánh vàng), khẩn-na-la (thần âm nhạc đầu có sừng), ma-hầu-la-già (thần rắn lớn); có thể phá mọi ngoại đạo tà ác; làm vui lòng mọi sát-lợi (giai cấp vua chúa, võ sĩ), bà-la-môn (giai cấp tu sĩ lo việc tế lễ), tỳ-xá (giai cấp buôn bán, nông dân), thủ-đà-la (giai cấp lao động, nô lệ); khiến mọi phụ nữ nhiều tham muốn biết nghĩ đến ít ham muốn; khiến người học rộng vui lòng; khiến người ngồi thiền ưa chốn a-lan-nhã (nơi vắng vẻ yên tĩnh để tu); có thể chữa mọi bệnh nặng hiểm ác; có thể dẹp mọi tranh cãi, đói kém, dịch bệnh, tai họa suy vong và các cái chết bất đắc kỳ tử; có thể trừ giặc ngoài, gió dữ, mưa dữ, nước dữ, sông lũ, nóng lạnh trái mùa, mọi thứ cay đắng, vị thô rít độc hại; có thể làm sáng tỏ mẹ của pháp, dựng cờ pháp (biểu tượng chánh pháp được tôn vinh), nối dòng giống Tam bảo (ba ngôi quý: Phật, Pháp, Tăng) không để dứt; lại có thể an ủi những chúng sinh sợ hãi trôi lăn trong sinh tử, khiến họ vui sướng; có thể sinh tận trí (trí biết mình đã dứt hết phiền não), chứng vô sinh trí (trí biết phiền não không còn sinh lại); có thể xé tan vô minh, phá các khối tối tăm; có thể buông gánh khổ, vào niết-bàn."

 Khi Phật nói nhẫn của đà-la-ni thuận theo tứ đế này, vô lượng vô biên a-tăng-kỳ (số nhiều không đếm được) chúng chư thiên và người xa lìa bụi trần cấu nhiễm, đối với các pháp được pháp nhãn thanh tịnh (con mắt trong sáng thấy rõ chân lý, tức bắt đầu chứng quả thánh); chín mươi sáu ức na-do-tha (một đơn vị số rất lớn) chúng sinh bỏ các phiền não, tâm được giải thoát; tám mươi ức trăm nghìn na-do-tha chúng sinh được đà-la-ni thuận theo tứ đế này; vô lượng vô số a-tăng-kỳ chúng sinh phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, cũng được con đường bất thoái chuyển (không còn thối lui); bốn vạn hai nghìn chúng sinh được vô sinh pháp nhẫn (sự chứng ngộ và an trú vững vàng nơi lẽ các pháp vốn không sinh không diệt). Mọi trời, rồng, dạ-xoa, la-sát, a-tu-la, ca-lâu-la, càn-thát-bà (thần nhạc cõi trời), khẩn-đà-la, ma-hầu-la-già, bệ-lệ-đa (quỷ đói), cưu-bàn-trà (loài quỷ hình như cái vò), tỳ-xá-già (loài quỷ ăn tinh khí), người và loài phi nhân (chẳng phải người) đều khen ngợi: "Lành thay, lành thay, Thế Tôn vô thượng! Lời lẽ âm thanh vi diệu không thể nghĩ bàn, tối thắng khó lường, không thể nói hết. Vì người không có mắt tuệ mà phát ra ánh sáng trí tuệ; chúng sinh mang gánh khổ thì Ngài có thể trút bỏ cho; trong biển trôi lăn Ngài làm chiếc thuyền bè lớn. Lời giảng bằng trí tuệ khéo léo không ngăn ngại như vậy, ai được nghe mà không vui lòng phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề?"

 Bấy giờ trưởng lão A-nhã Kiều-trần-như bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, thế nào gọi là đà-la-ni Nhật Nhãn Liên Hoa (Hoa sen mắt mặt trời), như Bồ-tát ma-ha-tát (bậc Bồ-tát lớn) Nhật Hành Tạng đã nói? Người trí thọ trì, đọc tụng, chép viết thì được lợi ích lớn, đối với ngục tù ba cõi không sinh tưởng vui thích, được cửa giải thoát tam-ma-đề vô tướng, được tam muội vô sở hữu xứ (định an trú nơi không có gì cả, tầng thứ ba của cõi vô sắc), được sự diệt kiết song đầu (?). Nếu có ai nghe thì có thể làm mỏng bớt phiền não, bảy lần thường thọ thân trời người, ở trong cõi trời người có thể được thánh đạo, không bị tham dục làm ô nhiễm, chư thiên và người đời thường cung kính."

 Phật bảo Kiều-trần-như: "Hãy lắng nghe, lắng nhận, siêng năng dụng tâm, chớ sinh mỏi mệt biếng nhác. Đà-la-ni Nhật Nhãn Liên Hoa mà ông hỏi đây không phải là cảnh giới của tâm và hạnh của mọi Thanh văn, Bích-chi Phật. Vì sao? Đà-la-ni này sinh ra từ sức của mười tám pháp bất cộng (mười tám đức tính riêng chỉ Phật mới có) thanh tịnh của Phật. Kiều-trần-như, nếu nay Ta trong trăm nghìn vạn kiếp (kiếp: một khoảng thời gian cực dài) nói đà-la-ni Nhật Nhãn Liên Hoa này cũng không thể nói hết, lại khiến mọi trời người nghe đều mê muội rối trí. Đà-la-ni này chỉ Phật mới nói được, chỉ Phật mới nghe được. Vì sao? Vì đà-la-ni này có vô lượng nghĩa, khó biết khó hiểu. Như đà-la-ni Nhật Nhãn Liên Hoa, các đà-la-ni của ba phương kia: đà-la-ni Vô Tận Căn, đà-la-ni Trí Y Chỉ, đà-la-ni Ác Thùy Miên Chúng Sinh cũng như vậy."

 Kiều-trần-như bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, chỉ mong Ngài nói đà-la-ni thuận theo không do Bồ-tát Hương Tượng của Như Lai Sơn Vương ở phương nam gửi đến." Phật nói: "Đúng vậy, đúng vậy. Hãy hết lòng lắng nghe, Ta sẽ vì ông nói. Kiều-trần-như, nếu có chúng sinh do nhân duyên dục xúc chạm mà mê say rối loạn, không biết chỗ giải thoát tỉnh thức, trôi lăn sinh tử vô lượng kiếp trong ba đường ác, chịu các khổ não không thể chịu nổi. Bồ-tát ma-ha-tát với tâm đại từ bi, thấy các chúng sinh chịu vô lượng khổ não như vậy, liền khởi đại tinh tấn tu các đạo; tu đạo rồi được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề; được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề rồi, nói con đường ra khỏi khổ. Nếu có chúng sinh hết lòng nghe, theo lời mà thực hành thì liền thoát khổ, được quả Tu-đà-hoàn cho đến quả A-la-hán."

 Phật bảo A-nhã Kiều-trần-như: "Thế nào là dục xúc chạm? Nếu có chúng sinh hòa hợp chuyện dục, nhân hòa hợp mà sinh xúc chạm, nhân xúc chạm mà sinh vui, nhân vui mà sinh khổ; do nhân duyên khổ mà khổ não sinh tử từ đó sinh ra. Kiều-trần-như, như bốn loại rắn độc, do bốn nhân duyên có thể hại chúng sinh, đó là: độc do nhìn, độc do hơi thở, độc do cắn, độc do chạm. Mọi chúng sinh nghĩ đến dục cũng như vậy: có nhân duyên thấy, có nhân duyên nghe, có nhân duyên nghĩ, có nhân duyên chạm. Do bốn duyên ấy khiến các chúng sinh xa lìa mọi gốc lành, ở trong sinh tử chịu khổ não lớn."

 Phật bảo Kiều-trần-như: "Thế nào gọi là giải thoát dục xúc chạm? Nếu hành giả nghĩ thế này: 'Dùng phương tiện (cách thức khéo léo) gì để lìa được dục xúc chạm?' Lại nghĩ: 'Nếu ta có thể quán bộ xương mà xa lìa tham dục, đó gọi là phương tiện tối thắng.' Suy nghĩ thế này: 'Sắc chính là do bốn đại tạo thành; cái do bốn đại tạo thành là vô thường, tánh không bền chắc, hư hoại tan rã: da thịt, tóc móng, mủ máu, gân xương.' Người trí không bao giờ ở trong thân này sinh tưởng sạch đẹp. Quán vậy rồi, dù ngày dù đêm đều thấy mười phương trong sạch như ngọc kha, vỏ ốc. Thấy việc ấy rồi, liền được tưởng mọi thế gian không đáng vui. Hành giả như vậy lại nghĩ: 'Sinh tử phiền não của ta này do tiếng trống thúc lên (?). Đối với tưởng này nếu ta ưa tu thì có thể dứt mọi phiền não, sinh, già, bệnh, chết.' Hành giả như vậy đối với mọi xương giác quán đúng đắn rồi, một lòng chánh niệm không mất không động, đó gọi là xa-ma-tha. Như vậy tuần tự quán đúng từ xương đầu cho đến xương chân, một lòng chánh niệm không mất không động, đó gọi là tỳ-bà-xá-na (phép quán, dùng trí tuệ soi xét thấu suốt sự thật).

 Lại nghĩ: 'Dùng phương tiện gì để phá được sinh tử?' Suy nghĩ thế này: nhờ phương tiện quán hơi gió ra vào hòa hợp nơi miệng mũi mà phá được trống sinh tử. Hành giả như vậy tự quán xương thân như bột vụn bị gió thổi; trong thân mình tưởng về xương đều hết, không thấy tướng thân. Khi quán như vậy, xa lìa tướng thân, sinh tướng không, không thấy pháp bên trong. Đó gọi là cửa không thứ nhất. Lại nữa, hành giả trong thân mình lại suy nghĩ: mọi sắc bên ngoài đều bị sức gió phá hoại. Quán vậy rồi, đối với mọi sắc trong ngoài này không nghĩ không thấy. Đó gọi là cửa không thứ hai. Lại nữa, hành giả nghĩ thế này: 'Nay ta không thấy hình tướng của mọi sắc trong ngoài, đều do sức của không. Nay ta biết chắc mọi pháp không có tướng đi, không có tướng đến.' Khi quán như vậy, mọi giác quán đều dứt hẳn. Đó gọi là cửa không thứ ba.

 Lại nữa, hành giả nghĩ thế này: 'Thức là tội lớn.' Lại quán thức này, biết nó là nhân duyên của mọi giác quán: 'Ta nên mau lìa hoạt động của tâm, ý, thức. Vì sao? Nếu có pháp tụ họp thì nên biết chắc sẽ tan diệt. Mọi pháp có, thể của nó không chân thật; mọi pháp có, tánh của nó là tịch diệt.' Đó gọi là cửa không thứ tư. Khi quán như vậy, được quả Tu-đà-hoàn cho đến quả A-la-hán; hoặc có người được thuận nhẫn về pháp, hoặc có người chứng bồ-đề (giác ngộ). Lại nữa, hành giả nếu quán giác quán là tướng diệt thì được diệt định. Đó gọi là đà-la-ni thuận theo không, không chung với phàm phu. Đà-la-ni này thành tựu vô lượng mọi công đức, có sức mạnh lớn, có thể làm lợi ích lớn, dứt hẳn vô lượng khổ não lớn, khéo dứt trừ mọi tham dục, mọi tham sắc, cho đến mọi tham về tưởng và phi tưởng, có thể buông bỏ mọi gánh khổ phiền não. Đây chính là do Bồ-tát ma-ha-tát Hương Tượng của Như Lai Sơn Vương gửi đến. Vì Ta nói kinh Đại Tập này nên Đức Phật ấy gửi đà-la-ni về dục này đến (?)."

 Khi nói pháp này, chín mươi hai vạn trăm nghìn chúng sinh được quả Tu-đà-hoàn; sáu trăm vạn chúng sinh không sinh phiền não, được đạo vô lậu, tuệ giải thoát và tâm giải thoát; chín mươi na-do-tha trăm nghìn chúng sinh ngay khi mới học đã được đà-la-ni thuận theo không này; tám trăm vạn chúng sinh được trí chứng và tâm định của Bích-chi Phật; sáu mươi sáu tần-bà-la (một đơn vị số rất lớn) chúng sinh phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề; vô lượng chúng sinh cũng được an trú nơi con đường bất thoái chuyển. Toàn thể đại chúng đều khen "Lành thay", trời mưa xuống các thứ hoa và rải bột hương.

 Bấy giờ Kiều-trần-như lại bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, chỉ mong Như Lai vì con nói đà-la-ni thuận theo vô nguyện (vô nguyện: không mong cầu, không ham muốn đạt bất cứ điều gì trong ba cõi) do Phật Trí Đức Phong Vương sai Bồ-tát ma-ha-tát Viêm Đức Tạng gửi đến." Phật nói: "Đúng vậy, đúng vậy, Kiều-trần-như. Hãy hết lòng lắng nghe, Ta sẽ vì ông nói. Có các chúng sinh sống ở thế gian yêu thích dục, ngày đêm tham đắm mùi vị, không biết đường ra; vì không biết đường ra nên nơi thân trôi lăn chịu khổ não lớn. Người ấy nên quán pháp môn giải thoát vô nguyện, nghĩ thế này: 'Dục của cõi dục, dục của cõi sắc, dục của cõi vô sắc, dục xúc chạm, giải dục (?) — những dục như vậy từ giác quán mà sinh, do các hành (các hoạt động tạo tác) nhân duyên hòa hợp mà có.' Lại nữa, hành giả lại nghĩ thế này: 'Các hành như vậy không có người làm, không có người nhận, nhân gió tạo tác mà có. Hoạt động của thân, miệng, ý của ta cũng như vậy, nhân gió mà sinh. Nhân gió này mà thân được tăng trưởng, nhân gió này mà miệng được tăng trưởng.' Lại nghĩ: 'Nếu thân, miệng, ý do gió tạo ra, ta sẽ đập vụn thân thành như bụi nhỏ.' Nghĩ vậy rồi, xem xét kỹ: hơi thở ra vào trong thân ta chính là gió kia. Quán kỹ mọi lỗ chân lông trên thân: từ nhân duyên gió mà có sinh tử. Lại quán mọi vật nhơ nhớp: thịt, máu, tóc, móng đều do gió mà thành. Lại quán thân này lúc chết, xác không còn hơi gió ra vào. Lại nghĩ: 'Hoạt động của thân và miệng ta là do gió; nếu không có gió thì không có hoạt động của thân và miệng.' Vì thế lúc ấy được không tam muội (định quán mọi pháp là không), tu tập tăng trưởng. Do tu tập nên mọi gốc rễ của sự tồn tại như cây lá mỏng dần, hoa héo đi, cho đến dần dần có thể dứt tham dục và giải dục. Quán vậy rồi, được quả Tu-đà-hoàn cho đến quả A-la-hán, hoặc có người phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề.

 Lại nữa, hành giả khi tâm loạn, nên quán nhân duyên của dục như vầy: vì nghĩ đến đủ thứ sắc, cho đến nghĩ đến cõi trời, nên tâm tán loạn. Lúc ấy hành giả lại nghĩ thế này: 'Ở mọi chỗ sinh ra của ta, vì dục chưa dứt nên tâm này lại sinh. Ví như chặt cây mà không bỏ rễ, chỉ chặt cành nhánh; vì không trừ rễ nên cây lại mọc. Ái cũng như vậy, sự ái nhiễm chưa dứt thì có thể sinh mọi khổ.' Lại nữa, hành giả không nghĩ đến chuyện nắm giữ, một lòng chuyên tu, cho đến thấy thân ta là bộ xương trắng như tuyết, màu như ngọc kha vỏ ốc, đều có gân nối liền. Thấy bộ xương rồi, lúc ấy nếu mắt thấy sắc trong ngoài, hoặc lại thấy tất cả đều không, chỉ có bộ xương nối liền, màu trắng như vỏ ốc, không thêm không bớt. Lúc ấy hành giả nghĩ như vậy rồi, không để mất trong tâm, đó gọi là xa-ma-tha.

 Lại nữa, hành giả nếu học thế này: 'Đây là xương đầu ta, xương răng, xương cổ, cho đến đây là xương ngón chân ta' — nghĩ như vậy thì ngồi không vào được thiền. Vì sao? Vì có hai niệm xa-ma-tha và tỳ-bà-xá-na nên tâm không vào được thiền. Lúc ấy hành giả thu niệm vào đối tượng, tâm trụ bất động, vui mừng khoái lạc, mau chóng tu được. Nếu chỉ niệm riêng một tỳ-bà-xá-na mà tâm trụ đúng, thì nên mau chóng niệm bộ xương ấy, chuyên buộc vào suy nghĩ. Hạnh tu này nếu sáng rõ, lại càng khéo quán xét tướng xương thành bụi, mài mòn tan tác theo nhân duyên. Quán như vậy, đó gọi là thuận nhẫn giác (sự giác hiểu thuận theo chân lý) của tỳ-bà-xá-na. Nếu mọi xương lìa nhơ, màu trắng, vụn nát thành bụi, hòa hợp với tâm — suy nghĩ như vậy, đó gọi là thuận nhẫn giác về sinh. Nếu hành giả quán mọi sắc lìa nhơ, trắng sạch, và xương thành bụi, lìa ngã, hòa hợp với tâm thức qua lại — quán như vậy, đó gọi là thuận nhẫn giác về vô ngã và sự diệt tận. Nếu mọi sắc là cảnh giới của thức, từ mắt mà đến, lìa nhơ trắng sạch và bụi xương, mà nghĩ thế này: 'Nó không thể nói ra, không thể nắm giữ, cũng không dừng trụ' — nghĩ như vậy, đó gọi là thuận nhẫn giác của xa-ma-tha. Người tu như vậy, do nhân duyên được thuận nhẫn giác này, trong ba đời, ở hiện tại và vị lai, mọi tham dục đều trừ diệt, dứt hết ba hữu (ba cõi tồn tại); ở trong ba cõi thoát khỏi trói buộc của ba cấu (ba thứ nhơ: tham, giận, si), liền được vào ba cửa giải thoát (không, vô tướng, vô nguyện). Nghĩ như vậy rồi, được quả Tu-đà-hoàn; cho đến người niệm một tướng như vậy được quả A-la-hán.

 Lại nữa, hành giả quán mọi sắc và bộ xương như vỏ ốc trắng, lìa nhơ, gân nối liền; thấy bộ xương rồi, lúc ấy tâm hành giả định lại không động. Nếu tâm không động, đi đứng ngồi nằm thường buộc vào một đối tượng, niệm như vậy gọi là tu tập xa-ma-tha một cách điều hòa mềm dịu. Lúc ấy hành giả lại quán xét cái không ở trong và ngoài; niệm cái không trong ngoài mà được vào tam muội. Quán mọi sắc đều mang tướng xanh, niệm bộ xương này cũng thành màu xanh. Thấy các bộ xương thành màu xanh rồi, lúc ấy hành giả lại nghĩ thế này: 'Ai làm ra màu này và bộ xương xanh? Ai tạo ra, ai đặt để?' Cho đến màu lưu ly và màu pha-lê cũng vậy. Suy nghĩ phân biệt như vậy rồi, lại nghĩ: 'Màu xanh này do nhân duyên của tâm mà thấy; đó là thấy hư dối, không phải thấy thật.' Nghĩ vậy rồi, biết pháp từ duyên mà có, siêng năng tu tập, trong các thế gian thường được chúng sinh lễ bái cúng dường."

 Phật bảo Kiều-trần-như: "Nghĩa của đà-la-ni thuận theo vô nguyện này là trừ bỏ tưởng không ưa thích (?), và trừ bỏ các tưởng điên đảo trong chuyện ăn uống. Đó là pháp về dục do Như Lai Trí Đức Phong Vương sai Bồ-tát ma-ha-tát Viêm Đức Tạng gửi đến (?)."

 Bấy giờ trong hội có vị Bồ-tát ma-ha-tát tên Chánh Niệm Trí bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, nếu các Thanh văn tu tướng bất tịnh và xa-ma-tha, khi thành tựu tướng rồi thì có những tướng gì?" Phật nói: "Thiện nam tử, nếu vì phá kiết tham dục mà tu niệm bất tịnh, buộc tâm ở giữa hai chân mày, tự quán ba trăm khúc xương vụn của thân mình; khi tướng như vậy hiện ra cùng với niệm bất tịnh, lúc ấy thân hành giả vừa nóng vừa động. Đó gọi là tướng thứ nhất. Được tướng ấy rồi, cho đến thường quán tướng như vậy, thấy thân mình có các tướng như xúc chạm thô rít, và thân người khác cũng vậy, gọi là tướng thứ hai. Lại hành giả tu tâm không loạn, quán tất cả cũng đều bất tịnh, gọi là tướng thứ ba. Người ấy có thể quán khổ, tập, diệt tận và thanh tịnh, gọi là xa-ma-tha. Trong thân hành giả tướng như vậy hiện ra thì được noãn pháp (giai đoạn 'hơi ấm', bước đầu trong bốn giai đoạn chuẩn bị trước khi chứng quả, như hơi ấm báo trước lửa sắp bùng), như sữa ấm rót thấm vào thân tâm. Đó gọi là tướng tâm bất động. Lúc ấy hành giả nếu trong tâm ưa thích tướng như vậy, thì nên buông bỏ tâm niệm ấy. Tướng này làm sạch tham nhiễm (?), tự trừ vô minh làm nhơ tâm, vì trí tuệ đã dứt được nó. Hành giả khi quán xương trắng như vậy, niệm tướng xương này, cho đến do nhân duyên tịch diệt mà có sự quán xét như vậy, liền thấy hơi ấm phát ra khắp thân. Tướng như vậy, nếu xa-ma-tha được đầy đủ trọn vẹn, thì đó gọi là căn lành của tướng noãn. Lúc ấy hành giả nhờ phúc đức căn lành quá khứ, nay tu như vầy, tâm hạnh thanh tịnh, thấy trí sáng như đèn, trong tâm tự biết.

 Lại nữa, hành giả quán bốn hành của thân (?), từ bộ xương cho đến bụi nhỏ, suốt thấu sáng rõ, như từ trong trán mình thấy ngọn đèn. Thấy mọi sắc cùng tâm mình và các tâm sở pháp (các trạng thái đi kèm với tâm như vui, buồn, tham, giận…), đều phân biệt biết hết; ví như ánh mặt trời chiếu qua cửa sổ, bụi nhỏ xoay vần không dừng chốc lát. Mọi pháp hữu vi ví như tánh của bụi. Nghĩ như vậy, cho đến đối với mọi pháp có trong thế gian, thấy vô ngã, thấy tịch diệt, được trí chân thật. Lúc ấy hành giả được căn lành đảnh, gọi là đảnh pháp (giai đoạn thứ hai trong bốn giai đoạn chuẩn bị, như đã lên tới đỉnh núi). Lại nữa, hành giả được đảnh pháp rồi, lại tự quán thân, hoặc thấy lửa phát ra, hoặc thấy lửa cháy, hoặc thấy ánh sáng lớn tràn đầy mười phương, do căn lành từ tầng sơ thiền cho đến tứ thiền (bốn tầng thiền định của cõi sắc) sinh ra. Sắc ấm (phần thân thể vật chất) vi diệu của bốn đại như vậy, thân hành giả cũng như vậy, được thân sắc như mình thấy, đầy đủ niềm vui thiền định không khác chư thiên. Lúc ấy hành giả lại từ trong tâm phát ra ánh mặt trời, thấy khắp mười phương chỗ nào cũng có vầng mặt trời tràn đầy. Thấy tướng ấy rồi không sinh tâm niệm, lúc ấy được vào không tam muội. Lại thấy trên đỉnh đầu các màu sắc phát ra như chiếc lọng che. Đó gọi là căn lành công đức của tướng đảnh. Lại nữa, hành giả không chấp lấy tướng của đối tượng, được thuận nhẫn về tứ đế, lúc ấy ở trong đó được chứng tứ đế.

 Thiện nam tử, đó gọi là nhân duyên chánh niệm bất tịnh khi Thanh văn tu tập bất tịnh. Nhân duyên chánh niệm bất tịnh thành tựu rồi thì được xa-ma-tha; đó gọi là tướng quán ánh đèn xương trắng. Lại ở trong đó tướng như vậy sinh ra, cũng thấy tướng ấy; thấy tướng ấy rồi được tâm vui mừng; do nhân duyên vui mừng mà được tám chánh đạo; nhờ tám chánh đạo mà dứt được mọi phiền não và kiết ái, được quả Tu-đà-hoàn cho đến quả A-la-hán. Thiện nam tử, trong cõi nước của chính ông là cõi Phật Thắng Viêm, người Thanh văn hoặc người ưa quả A-la-hán, quán pháp như vậy, nhờ nhân duyên bất tịnh liền được đạo quả." Khi nói pháp giải thoát bất tịnh này, vô lượng vô số vô biên chúng sinh chứng được thuận nhẫn đúng như pháp về tứ đế, cho đến vô lượng vô biên chúng sinh được quả như thật.

 Bấy giờ Thế Tôn lại bảo A-nhã Kiều-trần-như: "Thiện nam tử, nếu mọi chúng sinh cùng chung một tâm, bốn chân đế có thể chứng được trong một niệm, thì Như Lai chỉ cần vì mọi chúng sinh giảng một hạnh, một pháp, một việc, cũng không cần có tám vạn pháp tụ (tám vạn bốn nghìn pháp môn) khác nhau theo nhân duyên. Nếu một người chứng thì mọi chúng sinh cũng cùng chứng; nếu một người dứt thì mọi chúng sinh cũng cùng dứt; không cần riêng có ba thừa (ba cỗ xe chở người ra khỏi sinh tử: Thanh văn, Duyên giác, Bồ-tát), không cần riêng có mười địa (mười cấp bậc tu chứng) của Bồ-tát. Vì sao? Vì phiền não giống nhau, nên lúc dứt và chỗ chứng đều như nhau. Kiều-trần-như, vì thế chúng sinh phải được điều phục bằng nhiều thứ nhân duyên, không phải bằng một duyên hay một việc.

 Kiều-trần-như, nếu mọi chúng sinh giác quán chưa hết, thì lúc ấy mọi pháp có đều là ung nhọt lớn, gai lớn, đủ thứ sự sinh của hữu; trong đủ thứ sự sinh lại có pháp, tăng trưởng đủ thứ tướng, đủ thứ sắc, đủ thứ tâm. Lúc ấy hành giả nghĩ thế này: 'Nếu tâm mình muốn, tâm ưa thích chấp tướng, thì quán bộ xương này do tâm hòa hợp mà sinh.' Nhờ nhân duyên niệm ấy, lấy đó làm tâm ban đầu, tuần tự suy nghĩ; như vậy chắc chắn được đạo niết-bàn, chứng quả không khó; lại thấy thân này được nhân duyên an vui vì không thoái chuyển. Lại nữa, hành giả nghĩ thế này: 'Do nhân duyên gì mà tâm hòa hợp sinh ra?' Vì nhân duyên ấy mà ưa nói các phương tiện. Biết được điều ấy, đó gọi là thắng tâm (tâm thù thắng) thứ hai, ngay đời này thấy được niềm vui của pháp, trụ nơi tâm quyết định, được không thoái chuyển. Lại nữa, hành giả nghĩ thế này: 'Tâm ta nay do bao nhiêu nhân duyên hòa hợp cùng sinh ra? Chỗ nào cũng giác quán, bám víu, lấy bỏ; thân tâm như vậy vì có cảm thọ vui nên có khi dừng trong vọng tưởng. Ta đối với thân ấy, tâm ưa tịch diệt.' Lại nghĩ thế này: 'Nếu ta do nhân duyên hòa hợp mà sinh, vì vướng vào bộ xương nên thân tâm an vui, vui rồi lại diệt.' Nếu hành giả sinh nhãn thức (sự nhận biết qua mắt) cho đến ý thức, thì phương tiện và nhân duyên của sự sinh, trụ, diệt cũng đều tịch diệt. Nghĩ như vậy, đó gọi là thắng tâm thứ ba, ngay đời này thấy được niềm vui của pháp, chắc chắn không thoái lui mà được đạo niết-bàn; do nhân duyên ấy được bốn quả không lâu không khó. Lại nữa, hành giả nghĩ thế này: 'Thân ta và mọi pháp giới, thông suốt phương tiện, thể tánh thanh tịnh, cũng chẳng phải thể tánh, an trú nơi phương tiện tịch diệt.' Lại nghĩ thế này: 'Mọi tướng của tâm ta an trú nơi phương tiện tịch diệt; lại mọi tướng tâm, giác quán và tưởng đều diệt, tâm vắng lặng an trú.' Đó gọi là thắng tâm thứ tư, ngay đời này thấy được niềm vui của pháp; như vậy chắc chắn được đạo niết-bàn, thân tuy chưa chứng nhưng muốn chứng thì không khó.

 Kiều-trần-như, khi bốn thứ tâm tối thắng cao thượng như vậy hòa hợp hiện ra, liền thấy rõ tám mươi bốn trăm nghìn cửa hạnh tam-ma-đề; thấy hạnh ấy rồi được quả A-na-hàm, cho đến được quả A-la-hán. Lúc ấy lại được hai thứ giải thoát (tuệ giải thoát và tâm giải thoát), có thế lực lớn, đủ thần thông lớn, được chư thiên và người lễ bái cúng dường. Kiều-trần-như, mọi chúng sinh thật không phải chỉ một thừa, một hạnh, một thứ tham, một niệm, một dục, một sự hiểu, một niềm tin; vì thế Như Lai giảng đủ thứ câu kệ, danh tự, đủ thứ pháp môn. Vì lẽ ấy mà Như Lai có đủ mười thần lực (mười năng lực trí tuệ đặc biệt của Phật). Kiều-trần-như, mọi chúng sinh có đủ thứ tưởng điên đảo, vì thế Như Lai, để làm sạch tưởng điên đảo của chúng sinh, mà nói tưởng vô thường, hoặc tưởng cái vui là khổ, hoặc tưởng vô ngã, hoặc tưởng về cái chết, hoặc tưởng xác sình trương, hoặc tưởng xác thối rữa, hoặc tưởng mủ chảy, hoặc tưởng bầm xanh, hoặc tưởng các loài giòi trùng rúc ăn, hoặc tưởng hôi thối, hoặc tưởng xương cốt rời rã v.v."

 Bấy giờ A-nhã Kiều-trần-như lại bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, thế nào gọi là tưởng mọi thế gian không đáng vui? Thế nào lại gọi là tưởng thức ăn của mọi thế gian là bất tịnh?" — "Kiều-trần-như, nay ông không nên hỏi việc như vậy. Vì sao? Trong cõi này của Ta riêng có phương tiện để được đạo niết-bàn và pháp bốn quả. Chúng sinh cõi kia căn tánh không giống, lòng tin và hạnh tu khác nhau, nhờ sức phương tiện khác mà được đạo niết-bàn. Cõi nước đã khác thì tướng trạng cũng mỗi nơi mỗi khác. Kiều-trần-như, nếu Ta nói đầy đủ pháp như vậy, thì chỉ trừ Bồ-tát ma-ha-tát đã được vô sinh nhẫn mới tin nhận được; các chúng sinh khác nghe liền mê chìm." Kiều-trần-như lại bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, chỉ mong Ngài thương xót, vì các Bồ-tát có thể tin hiểu mà phân tích giảng nói. Bạch Thế Tôn, các chúng sinh ấy nếu nghe giảng tưởng mọi thế gian không đáng vui và tưởng bất tịnh trong thức ăn v.v., nghe hai tướng ấy rồi, có thể sinh đủ thứ căn lành cao quý tuyệt diệu, có thể phá đủ thứ chướng ngại của vô minh. Mọi chúng sinh bị ái nhiễm hòa hợp, bị kiến chấp si mê quấn trói như loài yết-đầu-la (?), trong vòng trôi lăn chỗ nào cũng thọ sinh, chỗ nào cũng tạo nghiệp; lại các cuộc trôi lăn từ quá khứ không thể thấy biết được; vì nhân duyên ấy mà ưa sinh tử, vì thế sinh tử không có đầu không có cuối. Vì sao? Mọi chúng sinh ở trong vòng trôi lăn không được nghe tưởng thức ăn không đáng ưa như vậy, do nhân duyên ăn uống mà tăng trưởng tham dục; lại không được nghe pháp môn này, vì thế trôi lăn thọ sinh trong năm cõi (trời, người, địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh), khốn khổ mệt nhọc cùng cực. Như Lai Thế Tôn đại từ đại bi, trong vô lượng đời thường nghĩ đến chúng sinh. Chỉ mong Như Lai vì lòng thương xót mà nói đà-la-ni thuận theo vô nguyện đầy đủ trọn vẹn này."

 Kinh Đại Phương Đẳng Đại Tập (bộ kinh Đại thừa tập hợp lời Phật giảng trong đại hội lớn), quyển thứ ba mươi tám.

 Kinh Đại Phương Đẳng Đại Tập, quyển thứ ba mươi chín.

 Đời Tùy, Tam tạng (vị pháp sư thông suốt ba kho kinh điển: kinh, luật, luận) Na-liên-đề-da-xá người Thiên Trúc (Ấn Độ) dịch.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video