Phần Nhật Tạng, phẩm thứ năm: Phân biệt ác nghiệp (Nhật Tạng: tên một phần của bộ kinh Đại Tập; ác nghiệp: những việc xấu ác làm bằng thân, lời nói và ý nghĩ, sẽ đem lại quả báo khổ đau).
Bấy giờ đức Thế Tôn (danh hiệu tôn kính của Phật, nghĩa là bậc được cả thế gian tôn kính) bảo ngài Kiều Trần Như (một trong năm vị đệ tử đầu tiên của Phật) rằng: "Thiện nam tử (người con trai lành, cách Phật gọi người nghe)! Đức Như Lai (danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc từ chân lý mà đến) Trí Đức Phong Vương ấy thương xót chúng sinh và trời, người trong thế giới ngũ trược (năm thứ vẩn đục: thời đại suy đồi, hiểu biết sai lầm, phiền não nặng nề, chúng sinh xấu ác, mạng sống ngắn ngủi) này, nên sai Bồ-tát Ma-ha-tát (bậc tu hành cầu giác ngộ để cứu độ mọi loài, hàng Bồ-tát lớn) Diệm Đức Tạng đem pháp này gửi đến (?), vì muốn cho các chúng sinh được an vui."
Khi ấy Kiều Trần Như lại thưa Phật: "Bạch Thế Tôn, đúng vậy, đúng vậy. Cúi xin Như Lai giảng rộng và phân tích rõ phép nhất thiết thế gian bất khả lạc tưởng (phép quán tưởng rằng mọi cõi thế gian đều chẳng có gì đáng ưa thích) và phép thực bất tịnh tưởng (phép quán tưởng rằng thức ăn là nhơ bẩn). Nếu Phật giảng hai phép ấy, chúng sinh nghe được sẽ bỏ được lòng tham dục, không đắm say các vị ngon. Bạch Thế Tôn, nếu có chúng sinh nào đối với các thứ ham muốn và đối với việc ăn uống đều sinh lòng sợ hãi, đối với hai việc ấy sinh lòng nhàm chán muốn xa lìa, tha thiết tự quở trách và lo tu cho trong sạch, thì nên biết người ấy vượt qua được dòng sông lưu chuyển (vòng sinh tử trôi lăn không dứt), mau đến bờ bên kia, và được giải thoát khỏi mọi trói buộc của các cõi hữu (các cõi tồn tại trong vòng sinh tử)."
Phật dạy: "Kiều Trần Như! Như ông vừa nói về phép quán mọi cõi thế gian không đáng ưa thích và phép quán thức ăn là nhơ bẩn, thì trước các trời, người và đại chúng, đó chính là Đà-la-ni (thần chú, pháp môn giữ gìn mọi điều lành và ngăn mọi điều ác) Vô Nguyện Thuận (thuận theo tinh thần "vô nguyện", tức không mong cầu gì trong cõi sinh tử) mà đức Như Lai Trí Đức Phong Vương đã sai Bồ-tát Ma-ha-tát Diệm Đức Tạng gửi đến. Ông hãy hết lòng tiếp nhận."
Kiều Trần Như thưa: "Vâng, bạch Thế Tôn, nay con xin lắng nghe kỹ."
Phật bảo Kiều Trần Như: "Thế nào gọi là phép quán mọi cõi thế gian không đáng ưa thích? Kiều Trần Như! Nói thế gian thì có hai loại: một là chúng sinh thế gian (thế giới của các loài có sự sống), hai là khí thế gian (thế giới vật chất như cái đồ chứa, tức những nơi chốn chúng sinh cư ngụ). Thế nào gọi là chúng sinh thế gian? Đó là chúng sinh trong năm đường: trời, người, ngạ quỷ (quỷ đói), súc sinh, địa ngục. Đó gọi là chúng sinh thế gian thuộc năm đường. Khí thế gian là: trong Dục giới (cõi còn ham muốn về ăn uống, tình dục) có hai mươi nơi, Sắc giới (cõi đã lìa ham muốn thô nhưng còn thân hình vi tế) có mười sáu nơi, Vô sắc giới (cõi không còn thân hình, chỉ còn tâm thức) có bốn nơi. Bốn mươi loại này gọi là khí thế gian, là chỗ chúng sinh ở.
"Trong Dục giới có hai mươi nơi: thứ nhất là tám đại địa ngục, mỗi địa ngục bốn phía đều có mười sáu ngăn nhỏ làm phụ thuộc, bao quanh khắp. Quán sát nơi đó mà sinh tưởng không ưa thích. Thế nào gọi là tám đại địa ngục? Một là địa ngục Nhất Tử Nhất Hoạt (chết rồi lại sống để chịu khổ tiếp), hai là địa ngục Hắc Thằng (dây đen), ba là địa ngục Chúng Hợp (các khổ cùng dồn lại), bốn là địa ngục Khiếu Hoán (kêu gào), năm là địa ngục Đại Khiếu Hoán (kêu gào lớn), sáu là địa ngục Nhiệt (nóng), bảy là địa ngục Đại Nhiệt (rất nóng), tám là địa ngục A-tì (địa ngục khổ không lúc nào gián đoạn).
"Nếu trong quá khứ, vị lai và hiện tại có chúng sinh nào tự mình dùng thân, miệng, ý tạo các ác nghiệp, thì sẽ sinh vào đại địa ngục ấy, trải qua vô lượng kiếp (kiếp: khoảng thời gian cực kỳ dài) chịu đủ trăm ngàn thứ khổ não. Ở trong địa ngục ấy, dù có thấy hình sắc đẹp, nhưng vì tâm bị bức bách nên không sinh được niềm vui; vì nhân thấy mà không vui nên lại sinh thêm khổ lớn. Cứ thế lần lượt từ địa ngục này sang địa ngục khác, khổ trong khổ tột cùng, không thể chịu nổi, không thể nói hết. Tai nghe tiếng, mũi ngửi mùi, lưỡi nếm vị, thân cảm xúc chạm, tâm nhớ nghĩ các sự vật cũng đều như thế. Tất cả tâm ấy đều không ưa, không thích, chưa từng vui mừng; mọi thứ đều chẳng tốt, không có gì vừa ý. Thân luôn bị lửa đốt, phải ăn hòn sắt nóng, uống nước đồng sôi chảy; chỗ nào chạm đến cũng đều là lửa, chịu nỗi khổ cực lớn không thể nhẫn chịu. Các chúng sinh ấy vì ác nghiệp chưa trả hết nên cứ như thế mà không chết được; cho đến khi mọi quả báo chưa chịu xong thì vẫn sinh ở đó. Kế đến, khi ở cõi người, vì thân, miệng, ý tạo ác nghiệp nên cũng lại phải vào đó chịu khổ. Kiều Trần Như! Chúng sinh ở thế gian phần nhiều ưa vui, không ưa cay đắng khổ sở, vậy ai lại muốn vui vẻ đi vào địa ngục ấy? Đây gọi là nơi ở thứ nhất của chúng sinh ác nghiệp: địa ngục. Người có trí tuệ quán sát việc ấy rồi thì sinh tưởng không ưa thích.
"Kiều Trần Như! Thế nào gọi là chỗ sinh của súc sinh, nơi ở thứ hai? Quán sát nơi ấy rồi sinh tưởng không ưa thích. Kiều Trần Như! Trong loài súc sinh, thân hình có khác nhau. Có chúng sinh mà thân lớn nhất cũng chỉ bằng một phần khi chẻ một sợi lông ra làm trăm phần; có những thân nhỏ bé không thể nghĩ bàn như thế. Lại có chúng sinh thân như hạt bụi bay trong khe cửa sổ. Lại có chúng sinh thân lớn đến mười ngàn do-tuần (do-tuần: đơn vị đo đường dài của Ấn Độ xưa, mỗi do-tuần khoảng mười mấy cây số). Lại có chúng sinh tuổi thọ chỉ bằng một khoảnh khắc, có loài tuổi thọ bằng bảy khoảnh khắc, có loài tuổi thọ một kiếp, cho đến trăm kiếp, ngàn vạn ức kiếp. Vì ác nghiệp nên sinh vào đó. Chúng không ưa điều lành, không gieo căn lành, không có việc làm hợp chánh pháp, cũng không có trí tuệ, không biết hổ thẹn, không có lòng từ bi. Chúng luôn chịu khổ não, sinh lòng sợ hãi lớn, con nào cũng sinh lòng muốn hại nhau, xa lìa mọi điều lành, thường làm điều bất thiện, sống trong bóng tối của vô minh (sự mê mờ không thấy chân lý). Trên con đường hiểm ác ấy chúng lại tạo nghiệp địa ngục, nổi lòng giận dữ, không ưa phước đức. Khi quả báo ấy chín thì phải chịu trong đường ác. Thân hèn tâm hèn nên sinh vào chỗ như thế, thường chịu đủ thứ đói khát, lạnh nóng, bị đánh đập, bị cưỡi, mang nặng mệt mỏi, cổ bị xuyên thủng, lưng bị trầy rách, ruồi muỗi, côn trùng độc tranh nhau cắn hút. Khổ não như thế không thể đếm, không có bờ bến. Người có trí nào lại ưa thích nơi ấy? Người có trí tuệ quán sát việc ấy rồi thì không sinh tưởng ưa thích đối với loài súc sinh. Đây gọi là nơi ở thứ hai của chúng sinh ác nghiệp: chỗ của súc sinh.
"Kiều Trần Như! Thế nào gọi là chỗ sinh của ngạ quỷ, nơi ở thứ ba? Quán sát nơi ấy rồi sinh tưởng không ưa thích. Kiều Trần Như! Trong loài ngạ quỷ, thân hình có khác nhau: có ngạ quỷ thân dài một thước, có ngạ quỷ thân lớn bằng người, có con thân lớn như ngàn du-xà-na (cũng là do-tuần, đơn vị đo đường dài), có con thân lớn như núi Tuyết. Các ngạ quỷ ấy trần truồng không áo, tóc xõa quấn quanh mình, đen đúa gầy gò ốm yếu, chỉ có da bọc xương, thịt và máu đều không có, thân thể thô ráp như cây khô. Chúng luôn khổ vì đói khát, nghĩ đến đồ ăn thức uống mà chẳng bao giờ có được. Trong miệng lửa cháy, ngọn lửa phun ra ngoài. Tâm luôn giận dữ, không có lòng từ bi. Nóng bức bồn chồn hoảng hốt, tìm chỗ mát không được, lại bị đói khát bức bách. Chúng phải uống nước đồng nấu chảy, ăn hòn sắt nung đỏ, cùng các thứ máu mủ thối rữa nóng hôi, phân nóng, nước tiểu nóng, bột rang nóng, nước cháo nóng, lại gặp gió nóng hoặc mưa nóng. Mọi cây cỏ, sông biển, ao hồ, lá cây, hoa quả là những thứ có thể ăn, tìm kiếm rất khó, luôn không có được; nếu có được thì phải trải qua ngàn năm hoặc trăm ngàn năm. Suốt kiếp sống như thế luôn chịu khổ não; đi, đứng, ngồi, nằm đều trong bóng tối mù mịt. Người có trí nào lại ưa thích nơi ấy? Người có trí tuệ quán sát việc ấy rồi thì không sinh tưởng ưa thích đối với loài ngạ quỷ. Đây gọi là nơi ở thứ ba của chúng sinh ác nghiệp: chỗ của ngạ quỷ.
"Kiều Trần Như! Thế nào gọi là nơi ở thứ tư, cõi người? Quán sát nơi ấy rồi không sinh tưởng ưa thích. Kiều Trần Như! Người có trí kế đến quán cõi người, thấy ở đó đều có đủ thứ khổ: khổ vì sinh, khổ vì già, khổ vì bệnh, khổ vì chết, khổ vì xa lìa người thương, khổ vì gặp kẻ oán ghét, khổ vì cầu mà không được, khổ vì ngũ thịnh ấm (năm yếu tố hợp thành con người — thân xác, cảm giác, tri giác, ý muốn, nhận thức — bừng thịnh, tự nó đã là khổ); khổ đói, khổ khát, khổ tham, khổ giận, khổ ganh ghét; khổ vì nói dối, nói thêu dệt, nói hai lưỡi (đâm thọc chia rẽ); khổ vì lời ác, chửi mắng, phỉ báng; khổ vì lạnh, vì nóng, vì gió dữ mưa dữ, dịch bệnh, châu chấu; khổ vì thú dữ chim độc làm hại; khổ vì đời ác, vua ác, tù ngục; khổ vì nghèo cùng, hèn hạ, chết yểu. Đã nghĩ đến khổ ấy lại sinh thêm khổ nặng; nhân khổ sinh khổ, rồi lại tạo nhân khổ, để thân đời sau lại chịu quả khổ. Cứ thế lần lượt không lường không bờ, chịu các cay đắng không bao giờ cùng tận. Người có trí nào lại ưa thích nơi ấy? Đây gọi là nơi ở thứ tư của chúng sinh: cõi người. Người có trí tuệ quán sát việc ấy rồi thì không sinh tưởng ưa thích đối với cõi người.
"Kiều Trần Như! Thế nào gọi là chỗ sinh của các cõi trời Dục giới, nơi ở thứ năm? Quán sát nơi ấy rồi sinh tưởng không ưa thích. Kiều Trần Như! Người có trí quán thấy trong Dục giới trước hết có sáu cõi trời. Chúng sinh ở đó luôn ưa chuyện dục lạc, bị lòng ham muốn trói buộc. Quả báo họ nhận không đồng đều nên sinh cảm giác khổ. Hoặc quả báo hơn kém khác nhau, có trên có dưới; kẻ quả báo thấp thấy kẻ quả báo cao thì hổ thẹn xấu hổ, thường sinh cảm giác khổ. Hoặc có người nhờ đời trước tu phước nay được sinh lên đây, nhưng khi quả báo sắp hết, phước đức sắp cạn, lúc nghĩ đến điều ấy liền sinh khổ. Hoặc vì làm đủ mọi việc, siêng năng nhọc nhằn cay đắng nên sinh khổ. Hoặc người mình yêu và đồ vật mình ưa thích bị chia lìa tan tác nên sinh khổ. Khi mọi phước đức và quả báo đã hết sạch, thấy chỗ tốt thì lòng sinh ưa thích, mà không được đến đó nên chịu khổ lớn. Lại biết theo nghiệp đã làm sẽ mau rơi vào đường ác: súc sinh, ngạ quỷ và địa ngục; vì thế càng chịu khổ lớn gấp bội. Đủ thứ khổ không lường như vậy, người có trí nào lại ưa thích nơi ấy? Đây gọi là nơi ở thứ năm: sáu cõi trời Dục giới, nơi nhận quả báo. Người có trí tuệ quán sát việc ấy rồi thì không sinh tưởng ưa thích đối với cõi trời Dục giới.
"Lại nữa, Kiều Trần Như! Thế nào gọi là không sinh tưởng ưa thích đối với cõi trời Sắc giới? Người có trí tuệ quán thấy tất cả chư thiên ở mười sáu nơi của Sắc giới là nhờ tu thế thiền (thiền định của thế gian, chưa dứt được phiền não) mà được sinh lên đó. Nhân đã là hữu vi (do điều kiện tạo thành, có sinh có diệt), là pháp hữu lậu (còn rỉ chảy phiền não, chưa thoát khỏi sinh tử), vì khổ chưa hết nên chưa được cái vui của tâm ý lặng yên tịch diệt cùng các niềm vui thù thắng khác, vì vậy là khổ. Lại vì chưa đến được bờ bên kia của niềm vui, nên ở trong dòng khổ lưu chuyển này mà không biết lối ra; vì lẽ ấy nên chưa được giải thoát khỏi ba đường ác, vì vậy là khổ. Người có trí nào lại ưa thích nơi ấy? Đây gọi là nơi ở thứ sáu: cõi trời Sắc giới hữu lậu. Người có trí tuệ quán sát việc ấy rồi thì không sinh tưởng ưa thích đối với cõi trời Sắc giới.
"Lại nữa, Kiều Trần Như! Người có trí quán thấy chúng sinh trong Sắc giới nhờ tu tập thiền vô lậu (thiền định đã dứt phiền não) mà được ở cõi trời ấy, nhưng vì chưa trọn đầy Bát chánh đạo (tám con đường chân chánh: thấy biết đúng, suy nghĩ đúng, nói đúng, làm đúng, sống đúng, siêng năng đúng, nhớ nghĩ đúng, định tâm đúng) nên vẫn là khổ. Vì muốn cho Bát chánh đạo được trọn đầy mà phải siêng năng tìm phương tiện, nên vẫn là khổ. Vì chưa đạt được tâm ở bậc tam-ma-đề (thiền định) của hàng vô học (bậc đã học xong, đã chứng quả cao nhất, không còn gì phải học) nên sinh khổ. Vì chưa được tự tại đối với các đà-la-ni của hàng Bích-chi Phật (bậc tự mình giác ngộ nhờ quán lẽ nhân duyên, không cần nghe ai dạy) nên sinh khổ. Vì chưa được tự tại trong cảnh giới tam-muội (định tâm sâu xa) của chư Như Lai nên sinh khổ. Cảnh giới của mọi chúng sinh đều là khổ. Chúng sinh như thế ở trong Sắc giới, dù muốn "song đầu" (?) vào bát-niết-bàn (sự diệt độ hoàn toàn, thoát hẳn sinh tử), cũng phải chịu đủ các khổ như đã nói trên. Người có trí nào lại ưa thích nơi ấy? Đây gọi là nơi ở thứ bảy: cõi trời Sắc giới vô lậu. Người có trí tuệ quán sát việc ấy rồi thì không sinh tưởng ưa thích đối với cõi trời Sắc giới.
"Lại nữa, Kiều Trần Như! Thế nào gọi là quán cõi trời Vô sắc mà không sinh tưởng ưa thích? Người có trí tuệ quán bốn cõi trời của Vô sắc giới: nhờ tu tập tam-muội hữu lậu nên được sinh ở đó, nhưng vẫn ở trong mọi phiền não, chưa được giải thoát, vì vậy sinh khổ. Đối với bậc hữu học (còn đang học, chưa chứng quả cao nhất) và bậc vô học đều chưa được tự tại, vì vậy sinh khổ. Không được nghe chánh pháp của chư Phật, vì vậy sinh khổ. Mọi ái dục chưa dứt hẳn, ở trong vòng lưu chuyển không được tự tại, vì vậy sinh khổ. Khi hết tuổi thọ ở đó, không được sinh vào đường tốt mà lại sinh tà kiến (hiểu biết sai lầm); khổ lớn như thế, cùng phiền não và nghiệp đưa vào ba đường ác chưa dứt hẳn được, vì vậy sinh khổ. Chưa được thoát khỏi ba đường ác, vì vậy sinh khổ. Người có trí nào lại ưa thích nơi ấy? Đây gọi là nơi ở thứ tám: bốn cõi trời Vô sắc. Người có trí tuệ quán sát việc ấy rồi thì không sinh tưởng ưa thích đối với cõi trời Vô sắc; nhờ thế mà ra khỏi được nhà ngục của mọi cõi hữu, lìa bỏ sự tái sinh trong mọi cõi hữu. Khi gộp chung tám thứ ấy mà quán, người có trí tuệ mới đạt được: tuy không khởi tâm mà vẫn luôn hết lòng tu Bát chánh đạo. Kiều Trần Như! Đây gọi là phép quán mọi cõi thế gian không đáng ưa thích.
"Lại nữa, Kiều Trần Như! Nói thế gian cũng có nghĩa là hành (những hoạt động tạo tác). Người có trí làm sao đối với thế gian của hành mà không sinh tưởng ưa thích? Hành có ba loại. Ba loại ấy là gì? Một là thân hành, hai là khẩu hành, ba là ý hành. Thế nào là thân hành? Thân hành là hơi thở ra vào; đó gọi là thân hành. Thế nào là khẩu hành? Khẩu hành là giác quán (sự tìm xét thô và dò xét tế của tâm, có trước khi nói ra lời) và lời nói; đó gọi là khẩu hành. Thế nào là ý hành? Ý hành là tưởng (sự nhận biết hình tướng) và thọ (sự cảm nhận vui, khổ); đó gọi là ý hành. Đó gọi là ba hành.
"Tướng trạng của ba hành ấy là như thế. Mọi chúng sinh đều chung một thứ tâm tưởng, vậy người trí làm sao phân biệt được để đối với thân, miệng, ý sinh tưởng không ưa thích? Người trí quán hơi thở ra vào của thân, đếm đến chín mươi chín lần, quán sâu sự hòa hợp mát ấm của hơi thở và phương tiện của nó. Hơi thở ra vào của khắp các phần trong thân, hơi thở ra vào của toàn thân, từ miệng mũi cho đến khắp mọi lỗ chân lông. Người ấy quán hơi thở, biết rõ hơi thở này vốn không có sinh cũng không có diệt. Nếu vốn không có mà nay mới có, thì đó là tưởng vô thường, không có tướng nhất định, như bọt trên mặt nước, như tia chớp giữa trời (?). Khi quán như thế, trong mọi hành, người ấy nắm được tướng của thân hành. Lại quán xem tướng ấy từ nhân duyên nào mà có, liền biết tướng ấy là do giác quán. Bản tính của giác quán vốn không có mà nay có, cho nên là vô thường, là pháp có thể dứt bỏ, là pháp có thể giải thoát. Mà giác quán ấy là do tâm hư vọng sinh ra, còn bản tính của tâm ấy cũng vốn không có mà nay có. Vốn không mà nay có là tướng vô thường, là tướng có thể bị phá hoại, tướng không nơi nương tựa, tướng không có vật thật, tướng không có "ta", tướng không có thật thể. Khi quán như vậy thì trong các hành tâm liền sinh hối hận chán ngán, tu được phép quán thế gian không đáng ưa thích.
"Lại nữa, người trí nếu quán sâu được ba đời như thế, thì có thể dứt hẳn mọi phiền não, mười hai nhập (sáu giác quan: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý và sáu đối tượng của chúng: hình sắc, âm thanh, mùi, vị, xúc chạm, sự vật được nghĩ đến) v.v..., có thể làm trong sạch chánh kiến (sự thấy biết đúng), dứt trừ cái pháp lưu chuyển nối tiếp không ngừng, thành tựu con đường bằng phẳng ngay thẳng, được thu nhận vào chánh tụ (nhóm chúng sinh chắc chắn sẽ đi đến giác ngộ). Khi tu bằng các phương tiện như thế, nhất định sẽ được quả Tu-đà-hoàn (quả vị thánh đầu tiên, người đã bước vào dòng thánh) cho đến quả A-la-hán (quả vị cao nhất của hàng Thanh văn, dứt sạch phiền não, không còn tái sinh). Kiều Trần Như! Đó gọi là người trí đối với các hành mà được tưởng không ưa thích. Vì lẽ ấy gọi là phương tiện nương tựa của tưởng không ưa thích.
"Lại nữa, Kiều Trần Như! Người trí làm sao quán áo mình mặc mà khởi tưởng không ưa thích? Kiều Trần Như! Người có trí tuệ quán áo quần, khi may, khi khâu, khi cắt, khi nhuộm, cho đến khi đã xong và ở bên mình, khi nhìn, khi sờ, khi mặc, khi cởi, đều nghĩ rằng: áo này như da người. Thấy áo màu mới thì tưởng như máu bôi lên; đó là chỗ ở của các loài sâu bọ hôi thối, đầy dẫy ruồi muỗi, chấy rận nhơ bẩn. Người trí thấy thế rồi không sinh lòng ưa thích. Kiều Trần Như! Như thế gọi là người trí đối với áo quần mà được tưởng không ưa thích.
"Kiều Trần Như! Thế nào gọi là người có trí tuệ quán thức ăn mà được tưởng không ưa thích? Kiều Trần Như! Nếu có người tu hành khi cầm bát thì nghĩ thế này: cái đồ đựng này như cái sọ người đã lột da đầu, bị máu mủ làm nhơ, là cái đầu lâu bẩn thỉu thối rữa đáng ghê tởm, ruồi nhặng giòi bọ đầy khắp bên trong, không có gì đáng ham. Khi thấy thức ăn thì nên quán thức ăn ấy như xác chết, đầy những sâu bọ dơ bẩn. Nếu được bột rang thì quán rằng: bột vụn này như bột xương. Nếu được bánh (?) thì nên quán bánh ấy như da người. Nếu được canh thịt, hoặc được nước cháo, được cháo, được canh rau, thì nghĩ rằng: những thứ này như máu mủ, hoặc như phân và nước tiểu, hoặc như mỡ người, hoặc như óc người. Nếu được các món rau trộn lẫn, thì quán rằng: thứ này như lông bờm ngựa, hoặc như tóc người. Nếu được dưa củ cải muối thì nghĩ rằng: thứ này như răng người. Nếu được thịt thì nghĩ rằng: thứ này như thịt người. Được đường phèn trắng hay đường phèn vàng, nước nho hay nước lựu, sữa, sữa chua, đề-hồ (bơ tinh chế tinh khiết nhất), bơ sống bơ chín v.v..., thì nghĩ rằng: những thứ này như máu người, hoặc như mủ người, nước mũi, nước dãi, óc tủy, nước bọt... Những thứ nhơ nhớp, hôi thối, khó nhìn như thế, người có trí tuệ đối với các thức ăn ấy không sinh tưởng ưa thích.
"Lại nữa, Kiều Trần Như! Người trí làm sao đối với nhà cửa mà sinh tưởng không ưa thích? Người trí khi vào các nhà lớn, phòng, hành lang, nhà ở, hoặc lầu gác, vào rồi suy nghĩ và nên sinh lòng sợ hãi: nay ta vào đây, bên ngoài có bốn cửa, như đại địa ngục thiêu đốt thân ta. Nếu thấy xà nhà, rui, cột, đòn nóc, đòn tay, thì quán rằng: những cây gỗ này chống đỡ lẫn nhau, giống như mọi khúc xương vụn trong thân người. Thấy bùn trát vách thì như thịt phủ lên bộ xương. Thấy tranh vẽ trang hoàng thì như máu bôi lem. Lại quán các thứ giường đệm, chiếu trải như da người. Lại quán chỗ ngồi, nằm, ngủ, nghỉ như bộ xương liền khớp, hoặc như người chết. Đủ thứ như thế, cùng đồ uống, thuốc thang, thuốc viên, thuốc bột, thuốc sắc, thuốc cao, đều khởi tưởng như vậy mà sinh nhàm chán xa lìa. Kiều Trần Như! Đó gọi là người trí đối với mọi thức ăn mà được tưởng không ưa thích.
"Nghĩ như thế rồi thì được lợi ích gì? Liền được ba thuận nhẫn (nhẫn: sự chấp nhận và an trụ vững chắc vào chân lý; thuận nhẫn: mức nhẫn thuận theo chân lý). Ba nhẫn là gì? Là không thuận nhẫn (thuận theo lẽ mọi pháp đều không có tự tính), vô tướng thuận nhẫn (thuận theo lẽ mọi pháp không có tướng cố định), vô nguyện thuận nhẫn (thuận theo lẽ không mong cầu gì nơi sinh tử). Người ấy được ba nhẫn rồi thì ưa tu không tưởng (quán tưởng về tính không); nhờ tu không tưởng mà an trụ trong tính không, thấy mọi pháp đều là không. Vào được tính không rồi lại được lợi ích: biết được phương tiện và hạnh lợi ích của sinh diệt; thấy ấm (năm uẩn, năm yếu tố hợp thành con người), giới là vô thường, khổ, không, vô ngã (không có cái ta thật), bất tịnh; thấy mười tám giới (sáu giác quan, sáu đối tượng và sáu thức nhận biết), mười hai nhập, cho đến Tứ đế (bốn chân lý: khổ, nguyên nhân của khổ, sự diệt khổ, con đường diệt khổ), mười hai nhân duyên (mười hai khâu nối tiếp nhau làm thành vòng sinh tử) — tính của mọi pháp đều là khổ, không, vô thường và vô ngã. Nghĩ như thế rồi thì được quả Tu-đà-hoàn cho đến quả A-la-hán, được tướng giải thoát.
"Lại nữa, Kiều Trần Như! Tam-ma-đề và giải thoát của bậc vô học này có lợi ích như thế: đối với mọi thế gian không sinh tưởng ưa thích, khéo dứt trừ được mọi tham dục, mọi tham đắm cõi Sắc và tham đắm cõi Vô sắc, mọi nghi ngờ và kiêu mạn, mọi trạo cử (tâm xao động buông lung), mọi vô minh, lại có thể an trụ ở bậc vô học. Kiều Trần Như! Đây gọi là hai loại quán mọi cõi thế gian không đáng ưa thích. Đủ các điều như thế gọi là nghĩa vi diệu trọn đầy của Đà-la-ni Vô Nguyện Thuận.
"Đà-la-ni này có sức mạnh lớn: dứt trừ được tham dục cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc, trạo cử và kiêu mạn; chứng được tận trí (trí biết rằng phiền não đã dứt hết) và vô sinh trí (trí biết rằng mình không còn tái sinh nữa); xé được mọi lưới tối tăm; trút bỏ được gánh nặng khổ não đè nặng. Vì ta giảng kinh Đại Tập này nên đức Như Lai Trí Đức Phong Vương ấy đã sai Bồ-tát Ma-ha-tát Diệm Đức Tạng tay cầm Đà-la-ni Vô Nguyện Thuận này gửi đến.
"Kiều Trần Như! Đà-la-ni này dẹp được mọi loài ác ma (loài chuyên phá hoại việc tu hành); thắng được mọi loài rồng độc hại; chư thiên kính tin càng thêm vui mừng; dạ-xoa (loài quỷ thần nhanh nhẹn, dữ tợn) vâng theo và hớn hở vui lớn; các a-tu-la (loài thần có phước lớn nhưng hay ganh ghét, hiếu chiến) trong lòng sợ hãi; lại làm cho vua ca-lâu-la (chim thần cánh vàng, ăn rồng) phải kinh sợ; làm cho khẩn-na-la (loài thần ca hát âm nhạc) sinh lòng yêu thích; ma-hầu-la-già (loài thần mình rắn lớn) tự nhiên quy phục; phá được mọi ngoại đạo tà kiến (các phái tu ngoài Phật pháp có hiểu biết sai lầm); làm cho vua sát-lợi (giai cấp vua chúa, quý tộc, võ tướng) sinh lòng vui mừng; các bà-la-môn (giai cấp tu sĩ lo việc tế lễ) thêm lớn lòng tin; lại làm cho hàng tỳ-xá (giai cấp buôn bán, làm ruộng) và thủ-đà-la (giai cấp tôi tớ, làm thuê) đều sinh vui mừng; làm cho người nữ nhiều dục lắng dứt lòng tham; làm cho người học rộng tiến bộ trong việc thọ trì (tiếp nhận và giữ gìn giáo pháp); làm cho người tu thiền ưa ở a-lan-nhã (nơi vắng vẻ yên tĩnh để tu hành); trừ được mọi thứ tai họa; đẩy lui mọi tranh chấp và kẻ thù, nạn đói kém, những tai biến trái mùa, giặc từ ngoài đến, chết oan; gió dữ, mưa đá, nước lũ, sương độc; lạnh nóng, đắng cay khổ sở, những vị và xúc chạm thô ráp. Những biến cố quái lạ như thế đều có thể tiêu trừ. Nó làm rạng rỡ Đại thừa (cỗ xe lớn, giáo pháp cứu độ khắp mọi chúng sinh), nối giữ giống Tam bảo (ba ngôi quý: Phật, Pháp, Tăng), soi sáng Phật mẫu (mẹ của chư Phật, tức trí tuệ và chánh pháp sinh ra chư Phật), dựng lên pháp tràng (cờ pháp, biểu tượng chánh pháp được hưng thịnh), an ủi những chúng sinh sợ hãi trong vòng lưu chuyển. Đây gọi là Đà-la-ni Vô Nguyện Thuận vi diệu."
Khi nói pháp này, vô lượng vô số a-tăng-kỳ (con số lớn đến mức không đếm được) chúng sinh xa lìa bụi bặm, rời bỏ nhơ uế, được pháp nhãn tịnh (con mắt pháp trong sạch, thấy rõ chân lý). Chín mươi tám tần-bà-la (đơn vị số cực lớn của Ấn Độ xưa) người được quả A-la-hán. Tám na-do-tha (đơn vị số rất lớn, chừng hàng trăm vạn) chúng sinh được Đà-la-ni Vô Nguyện Thuận ấy. Vô lượng vô số a-tăng-kỳ chúng sinh phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (sự giác ngộ cao tột, chân chánh, trọn vẹn như Phật) và được bất thoái chuyển (không còn thối lui). Năm trăm tám mươi vạn chúng sinh được vô sinh pháp nhẫn (sự an trụ vững chắc vào chân lý rằng các pháp vốn không sinh không diệt).
Bấy giờ toàn thể vô lượng đại chúng: trời, rồng, dạ-xoa, la-sát (loài quỷ dữ ăn thịt người), a-tu-la, ca-lâu-la, khẩn-na-la, ma-hầu-la-già, ngạ quỷ, tỳ-xá-già (loài quỷ ăn tinh khí người), cưu-bàn-trà (loài quỷ hình như cái vò, hút tinh khí người), phú-đơn-na (loài quỷ hôi thối), ca-tra phú-đơn-na (loài quỷ hôi thối kỳ dị), người và phi nhân (các loài không phải người), khác miệng cùng tiếng, đều khen ngợi rằng: "Lành thay, lành thay! Đấng Đại Thánh Thế Tôn thật không thể nghĩ bàn, lớn nhất, mầu nhiệm nhất, không thể nghĩ bàn! Đức Như Lai Thế Tôn được trí vô ngại (trí tuệ không bị gì ngăn che), thấy rõ chúng con đối với A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề này có ai dám không phát lòng vui mừng chăng? Thế Tôn Như Lai biết rõ các chúng sinh, khéo biết các căn (khả năng, căn cơ), biết các phiền não, biết các phương tiện, biết đường đến bờ bên kia; làm cho chúng sinh no đủ vị pháp, làm cho chúng sinh thấy được Bát thánh đạo, trút bỏ cho chúng sinh gánh nặng khổ đau, trao cho chúng sinh gánh an vui để mang."
"Nay tất cả chúng con, trời, rồng, dạ-xoa, a-tu-la, ca-lâu-la, khẩn-na-la, ma-hầu-la-già v.v..., đều chắp tay, mỗi vị đồng lòng xướng lên như vầy: Bất cứ nơi nào có Phật Thế Tôn giảng bốn loại Đà-la-ni Vô Nguyện Thuận Nhẫn này, cho đến vua, đại thần, trưởng giả, sa-môn (người xuất gia tu hành), bà-la-môn, tỳ-xá v.v..., có ai biên chép kinh này đặt ở chỗ nào, hoặc có người đọc, tụng, giảng nói, thì ở những nơi ấy chúng con sẽ bảo vệ, gia tăng thần lực cho họ. Mọi thứ họ cần dùng để cúng dường, chúng con sẽ lễ bái, cung cấp cho người thuyết pháp ấy, không để thiếu thốn, không để suy hao. Những việc không như ý và mọi kẻ oán thù không thể thừa cơ hãm hại. Mọi vật dụng nuôi sống luôn được đầy đủ, thân không bệnh tật, lòng được vui mừng. Người ưa thích pháp, chúng con bảo hộ như thế. Người ấy rốt cuộc không còn sinh vào đường ác; nhờ nhân duyên ấy mà thành pháp khí (cái đồ chứa đựng được chánh pháp, tức người xứng đáng nhận pháp), mọi sự cúng dường đều được trọn đủ."
Phật dạy: "Lành thay, lành thay! Các vị đại đàn việt (thí chủ lớn)! Nay các ông muốn bảo hộ đại pháp; nhờ bảo hộ pháp mà Tam bảo không bị đoạn tuyệt, đời vị lai sẽ được quả báo phước đức không lường."
Bấy giờ trưởng lão Xá-lợi-phất (vị đệ tử trí tuệ bậc nhất của Phật) từ trong đại chúng đứng dậy, một lòng chắp tay, tiến lên bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, đức Phật Đức Hoa Tạng đã sai Bồ-tát Ma-ha-tát Hư Không Tạng gửi đến Đà-la-ni Xa-ma-bùi-đa-tất-đế-na (tên đà-la-ni, phiên âm tiếng Phạn), là đà-la-ni khiến cho chúng sinh ác nghiệp không có lòng tin phải ngủ yên (?). Con và tất cả trời, người ở thế gian muốn được nghe biết. Cúi xin Như Lai vì chúng con mà giảng rộng."
Phật bảo Xá-lợi-phất: "Hãy lắng nghe, lắng nghe, khéo suy nghĩ ghi nhớ. Ta sẽ vì ông mà phân tích giảng rộng đà-la-ni thanh tịnh do đức Phật Đức Hoa Tạng gửi đến. Đức Phật Như Lai ấy vì các chúng sinh ở cõi này căn lành mỏng ít, phiền não nhiều; vì phiền não nên khởi tâm tứ đảo (bốn điều điên đảo: cho vô thường là thường, khổ là vui, vô ngã là có ta, nhơ bẩn là trong sạch), ưa chấp vào tưởng có ta; vì chấp tưởng có ta nên điên đảo mê lầm, trôi lăn trong sinh tử, mất Bát chánh đạo. Vì thế đức Phật ấy gửi pháp này đến.
"Xá-lợi-phất! Mọi chúng sinh thật không có ta; chúng sinh cõi này vì tâm điên đảo nên ngang nhiên sinh ra tưởng có ta. Xá-lợi-phất! Người có trí tuệ tự quán sát sâu xa, biết không có ta; khi quán như thế thì phá được bốn điều điên đảo. Xá-lợi-phất! Người trí quán vô ngã thế nào? Là quán thân, biết rõ không có ta. Vì sao? Vì thân do nhiều thứ hòa hợp mà thành.
"Lại nữa, quán mắt cũng không có ta. Vì sao? Khi nhãn thức (sự nhận biết của mắt) mới sinh, hãy quán sát như thế và hết lòng suy nghĩ. Hoặc thấy các thứ đồ trang sức, áo quần, giường nằm đệm chiếu, rồi ngồi kiết-già (ngồi xếp bằng, hai bàn chân đặt lên hai đùi); ngồi rồi thu nhiếp tâm niệm, sáu căn không rời nhau mà hoạt động; vì tâm không rời bỏ nên thấy được như thế. Mà nhãn căn (giác quan mắt) này do tứ đại (bốn yếu tố cấu thành vật chất: đất, nước, lửa, gió) hợp lại mà sinh, gân nối nhau, nước chứa đầy, tự nó không thể cử động. Khi mắt chuyển động thì chỉ là sức gió; nhờ gió nên chuyển được. Mà tính của gió ấy lại nhờ vào hư không, ra vào trong căn, xoay chuyển trái phải; vì căn trong sạch nên thấy được rõ. Mà hư không ấy bản tính không có gì, không có chỗ nương tựa, không thể nắm giữ, cũng không thể nói được. Nếu không có gì, không thể nói được thì chính là vô ngã. Cho nên hư không thật không có ta. Gió trong hư không cũng không có vật gì; vì không có vật nên không thể nói ra được; vì thế là vô ngã. Nhân duyên của gió ấy cũng vào trong căn, xoay trái xoay phải, trong sạch soi rõ. Gió ấy thổi như huyễn, cũng không thể nắm, không thể nói, lìa cái thuộc về ta, tìm không thể được.
"Như thế, địa giới (yếu tố đất, phần cứng chắc) trong mắt bền chắc, như hạt cây ni-câu-đà (cây đa, hạt rất nhỏ). Hãy hết lòng quán kỹ; quán rồi thì nhổ nó ra, nghiền nát thành bụi, thổi cho bay tan. Tìm xét như thế thì mãi không thấy có ta. Như thế quyết định biết là không có ta. Trong địa giới này phân tích ra thì không có ta; tướng đất của đất chỉ có tên gọi, không thể nắm giữ, không có ta, không có chủ. Cứ thế lần lượt quán thủy giới (yếu tố nước) và hỏa giới (yếu tố lửa) cũng giống như phong giới (yếu tố gió). Suy nghĩ như thế; suy nghĩ rồi quyết định biết là không có ta, nên không còn nghi trong các đại của mắt có ta. Vì vậy nên biết, bốn đại của mắt đều không có vật gì, không thể nói ra được, vì thế là vô ngã.
"Nếu lại có người nói vì nhân duyên của nhãn thức nên có ta, thì nghĩa ấy không đúng. Vì sao? Trong mắt không có ta, hình sắc cũng như thế, mà trong sự hòa hợp cũng không có ta. Nhân duyên hòa hợp sinh ra nhãn thức, trong thức ấy cũng không có ta; trong gió, trong hư không cũng đều không có ta. Tìm xét như thế rốt cuộc không thể được. Thức này chỉ là mười hai nhân duyên xoay vòng trôi lăn; ngoài mười hai nhân duyên thì không thấy được thức. Chỉ nhân thức mà sinh danh sắc (phần tinh thần và phần thể xác lúc mới hình thành một đời sống), gọi là danh sắc. Do nhân duyên danh sắc nên lục nhập (sáu giác quan) sinh; do nhân duyên lục nhập nên xúc (sự tiếp xúc giữa giác quan và đối tượng) sinh; do nhân duyên xúc nên thọ (cảm nhận) sinh; do nhân duyên thọ nên ái (lòng ham muốn) sinh; do nhân duyên ái nên thủ (sự chấp giữ) sinh; do nhân duyên thủ nên hữu (sự tồn tại, nghiệp dẫn đến đời sau) sinh; do nhân duyên hữu nên sinh (sự ra đời) sinh; do nhân duyên sinh nên có già yếu, bệnh tật và chết. Các pháp như thế nhân nhãn thức mà sinh.
"Mà nhãn thức này không phải từ phương đông đến; phương nam, tây, bắc, bốn phương phụ, phương trên, phương dưới cũng như thế. Cái niệm làm nhân sinh ra nhãn thức, khi niệm ấy diệt thì nhãn thức không còn ở lại. Niệm thứ hai cũng không nói với niệm trước rằng: "Ngươi ở lại, ta diệt đi." Mà pháp diệt ấy cũng không đi đến mười phương, cũng không chuyên ở một chỗ nào. Cho nên các pháp do nhân duyên mà sinh; nếu lìa nhân duyên thì không sinh được. Nhân nhân duyên mà sinh, nhân nhân duyên mà diệt; nhân duyên như thế gọi là pháp nối tiếp. Vì vậy nên biết, thật không có ta, mà chỉ là nhân duyên; cũng không có người làm, không có người nhận, không có người khởi lên, không có người khiến khởi lên; vì vậy là vô ngã. Nếu không có ta, thì ta đã là không, cái thuộc về ta cũng là không. Vì sao? Vì bản thể tự tính vốn như vậy. Cho nên tính của mắt không có ta, không có cái thuộc về ta, không có tích tụ, không hợp không tan, vì nó sinh rồi diệt. Mọi pháp cũng như thế.
"Tính của mọi pháp không lấy không bỏ, không phải do A-la-hán làm ra, cũng không phải do Bích-chi Phật làm ra, không phải do Bồ-tát làm ra, không phải do Như Lai làm ra. Như nhãn thức là không, mọi pháp là không cũng như thế. Lìa ta, không có ta, vì là không nên không thấy được. Khi quán sát ba môn giải thoát: không, vô tướng, vô nguyện như thế, thì dứt trừ được mọi lòng keo kiệt tham lam và các phiền não. Nghĩ như thế rồi, có người được quả Tu-đà-hoàn, quả A-la-hán. Quán mắt đã như vậy, thì trong tai, mũi, lưỡi cũng như thế.
"Lại nữa, người tu hành biết thân không có ta rồi, kế đến quán tóc: chẻ mỗi sợi tóc ra làm trăm phần, đốt cho thành tro, gió thổi tan mất. Một sợi tóc như thế bản tính đã là không, thì mối nghi trong lòng người tu tự nhiên sáng tỏ. Vì sao? Vì trong một sợi tóc không thấy có ta. Cũng như thế, trong da, trong thịt, trong máu, trong nước bọt, trong nước mũi, trong ruột, trong óc, trong xương, trong tủy, gân mạch, móng tay móng chân, hơi thở, hơi lạnh hơi ấm, các luồng gió trên dưới trong thân, tuổi thọ và tên gọi, đều không có ta. Chỉ vì nhân duyên cùng hòa hợp với nhau nên gọi là thân.
"Suy nghĩ như thế, hết lòng quán rồi, biết rằng do nhân xúc chạm của thân mà sinh thân thức (sự nhận biết qua xúc giác của thân). Thức làm duyên cho danh sắc, danh sắc làm duyên cho lục nhập, lục nhập làm duyên cho xúc, xúc làm duyên cho thọ, thọ làm duyên cho ái, ái làm duyên cho thủ, thủ làm duyên cho hữu, hữu làm duyên cho sinh, sinh làm duyên cho già chết. Mọi pháp ấy nương vào tâm thức nên sinh thân thức. Mà thân thức này không phải từ phương đông đến; phương nam, tây, bắc, bốn phương phụ, phương trên, phương dưới cũng như thế. Cái niệm làm nhân sinh ra thân thức, khi niệm ấy diệt thì thân thức không còn ở lại. Niệm thứ hai cũng không nói với niệm trước rằng: "Ngươi ở lại, ta diệt đi." Mà pháp diệt ấy cũng không có chỗ chốn, không thấy chỗ tụ, không thấy chỗ tan. Cho nên các pháp duyên hợp thì sinh, duyên lìa thì diệt; có duyên nên sinh, không duyên nên diệt. Mọi nhân duyên vì nối tiếp nhau nên thấy được; nếu lìa sự nối tiếp thì không thể thấy. Vì vậy nên biết thật không có ta, mà nhân duyên ấy cũng không có người làm, không có người trụ, không có người khởi, không có người khiến khởi. Vì nhân duyên như thế không thể nắm bắt được nên là vô ngã. Nếu không có ta thì cái thuộc về ta cũng không có. Cho nên tính của thân không có ta, không có cái thuộc về ta, không tụ không tan, vì là pháp sinh diệt. Mọi pháp cũng như thế.
"Trong tính của pháp ấy cũng không thể nắm bắt được, không lấy không bỏ, không phải do Thanh văn (hàng đệ tử nghe tiếng Phật dạy mà tu chứng) làm ra, cũng không phải do Bích-chi Phật làm ra, không phải do Bồ-tát làm ra, không phải do Như Lai làm ra. Như thân thức là không, mọi pháp là không cũng như thế: bản tính không có ta, cũng không có cái thuộc về ta. Vì là không nên ta không thể thấy được. Mọi pháp đều lìa ta, cũng lìa cái thuộc về ta; vì lìa nên là không. Khi quán như thế liền đạt được pháp môn tu hạnh không, vô tướng, vô nguyện — ba môn giải thoát. Chứng được nhân duyên của tính không thì dứt được mọi lòng keo kiệt tham lam và phiền não; có người được quả Tu-đà-hoàn, cho đến quả thứ tư là A-la-hán. Người trí như thế từng điều từng điều tìm xét, không thể nắm bắt được ta; vì không nắm bắt được nên tự biết là vô ngã. Quán kỹ vô ngã thì lìa được tâm lưới nghi; lúc ấy biết thân rõ ràng là không có ta.
"Xá-lợi-phất! Nếu có người tu hành quán được như thế, nên biết người ấy được ba môn không: không, vô tướng, vô nguyện giải thoát; được Thích-đề-hoàn-nhân (tức Đế Thích, vua cõi trời Đao-lợi), chúa các cõi trời, cúng dường và bảo hộ thân mình, khiến luôn được an vui như Đế Thích. Cũng như thế, Phạm thiên (vị trời làm chủ cõi Sắc giới) cho đến tất cả các vua trời khác, tất cả các vua rồng, tất cả các vua dạ-xoa, tất cả các vua ca-lâu-la, tất cả các vua khẩn-na-la, tất cả các vua ma-hầu-la-già — các vua ấy đều lễ bái, cúng dường, cung cấp như thế, không để thiếu thốn, luôn thêm bảo vệ, tự tay dâng những gì cần dùng; chúng sinh có lòng ác không thể thừa cơ hãm hại. Nếu ở giữa các vua loài người, thì sự lễ bái, cúng dường, bảo hộ thân mà người ấy nhận được cũng như thế.
"Xá-lợi-phất! Đây gọi là Đà-la-ni Xa-ma-bùi-đa-tất-đế-na-trì. Đức Như Lai Đức Hoa Tạng đã sai Bồ-tát Ma-ha-tát Hư Không Tạng gửi đến đây; vì ta ở cõi này giảng kinh Đại Tập phần Nhật Tạng nên vị ấy mang đến. Đà-la-ni này có sức mạnh lớn, có thể làm lợi ích lớn: từ bi thương xót mọi chúng sinh; cứu được mọi tai ách, hoạn nạn, khổ đau; trút bỏ được mọi phiền não, mọi kết (dây trói buộc của phiền não); biết rõ được mọi ấm, nhập, giới; phân biệt được sự sai khác của mọi pháp; chỉ bày được mọi phương tiện khéo léo; trao được niềm vui của con đường niết-bàn (cảnh giới dứt sạch phiền não và khổ đau); vào được mọi cửa của các pháp; dẹp được mọi loài ma khó hàng phục; phá được mọi ngoại đạo có luận thuyết tà vạy; làm cho mọi chư thiên vui mừng; làm cho mọi dạ-xoa biết đủ; làm cho mọi a-tu-la khiếp sợ; làm cho mọi ca-lâu-la lòng sinh vui vẻ; làm cho mọi khẩn-đà-la (tức khẩn-na-la) vui thích không chán; làm cho mọi ma-hầu-la-già không thể quay lại (?); làm cho mọi sát-lợi vui mừng; các bà-la-môn thêm lớn lòng tin; quyến thuộc tỳ-xá và thủ-đà-la đều vui mừng hớn hở.
"Vô lượng phụ nữ nhiều dục, nó làm cho họ bớt tham; người nữ mang thai được an ổn; làm cho người ghi nhớ thọ trì ưa học rộng; người tu thiền định ưa ở a-lan-nhã; đẩy lui được tranh chấp, nạn đói kém trong nước; trừ được tai ương chết chóc và các giặc cướp; gió mưa trái mùa, rét buốt, nắng gắt, đắng cay khổ sở, những xúc chạm thô ráp, béo ngấy hôi tanh — những xúc chạm xấu như thế. Nó soi sáng pháp mẫu (mẹ của các pháp, tức trí tuệ chân thật), dựng lên pháp tràng, nối giữ giống Tam bảo trong vòng lưu chuyển, cởi bỏ các trói buộc cho chúng sinh đang sợ hãi, sinh ra tận trí, chứng vô sinh trí, phá tối tăm và ban cho ánh sáng lớn, trút bỏ gánh nặng khổ não của chúng sinh. Đà-la-ni Đại Thọ Ký (đại thọ ký: lời Phật báo trước sự thành tựu lớn) Xa-ma-bùi-đa-tất-đế-na-trì này có thể làm cho mọi chúng sinh trong tam hữu (ba cõi tồn tại: Dục giới, Sắc giới, Vô sắc giới) cắt ngang dòng mà vượt qua con đường ác nghiệp, vào cảnh giới Phật, đối với mọi pháp tự tại không ngăn ngại, cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật (mười tám phẩm chất chỉ riêng Phật có) và bờ bên kia vô vi (không do điều kiện tạo tác, không sinh không diệt); có thể chuyển pháp luân (bánh xe pháp, tức việc giảng dạy chánh pháp), tuôn mưa pháp, khéo giáo hóa mọi chúng sinh, khiến tất cả đều được an trụ trên con đường niết-bàn."
Khi nói pháp Đà-la-ni diệt sạch ác nghiệp này, vô lượng chúng sinh được dứt trừ hết ác nghiệp quá khứ. Vô lượng a-tăng-kỳ chư thiên và người xa lìa bụi bặm, rời bỏ nhơ uế, được pháp nhãn tịnh. Vô lượng chúng sinh được quả Tu-đà-hoàn. Trăm ngàn tần-bà-la chúng sinh được quả A-la-hán vô lậu. Bảy mươi na-do-tha chúng sinh được Đà-la-ni Xa-ma-bùi-đa-tất-đế-na-trì này; được đà-la-ni ấy rồi thì trong tam thừa (ba cỗ xe đưa đến giải thoát: Thanh văn, Duyên giác, Bồ-tát) không còn thối lui. Vô lượng vô số a-tăng-kỳ chư thiên và người phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Vô lượng chúng sinh đối với đạo Bồ-đề (giác ngộ) cũng được an trụ tâm trên con đường không thối lui. Tám vạn bốn ngàn chúng sinh được vô sinh nhẫn.
Tất cả chúng sinh hiện ở trong cõi thế giới Ta-bà (thế giới chúng ta đang ở, nghĩa là cõi phải nhẫn chịu khổ đau), sau khi nghe nghĩa của bốn loại đà-la-ni: thuận Tứ đế, thuận không, thuận vô nguyện, thuận Xa-ma-bùi-đa-tất-đế-na-trì, đều phá được mọi tham dục, tham hình sắc dài ngắn, tham xúc chạm, tham khoái lạc, tham cõi Sắc và cõi Vô sắc. Lại các chúng sinh được thấy biết đúng như thật về sự chướng ngại của lòng tham. Nghe pháp rồi, trong đó có người được căn lành bất tịnh quán (phép quán thân thể và vạn vật là nhơ bẩn để dứt lòng tham), có người được niệm lục nhập (chú tâm quán sáu giác quan), có người được căn lành của tâm phổ bất tán (tâm khắp nơi không tán loạn), có người được căn lành phổ biến (?), có người được căn lành a-na-ba-na (phép quán hơi thở ra vào), có người được xa-ma-tha (phép tu dừng tâm, làm cho tâm lắng yên), có người được tỳ-bà-xá-na (phép tu quán chiếu, nhìn sâu vào thực tướng), có người được thiền định thứ nhất, có người được trung gian thiền (bậc thiền giữa thiền thứ nhất và thiền thứ hai), có người cho đến được thiền thứ tư, có người được tứ không định (bốn bậc định của cõi Vô sắc), có người được Tứ đế thuận nhẫn, có người được tính nhân địa (?) (bậc của người đã có chủng tính thánh), có người được bát pháp địa (?) (có lẽ là bát nhân địa, bậc chuẩn bị chứng quả đầu), có người được căn lành tiểu thừa (cỗ xe nhỏ, giáo pháp cầu giải thoát cho riêng mình) hòa hợp, có người được tiểu thừa không hòa hợp, có người được căn lành nhất thiết trí (trí biết hết mọi thứ của Phật), có người được căn lành tam-ma-đề nhẫn đà-la-ni.
Lại trong chúng ấy có các người nữ sinh lòng nhàm chán xa lìa, quán xét thân nữ có đủ thứ lỗi lầm, hèn kém xấu xa tột bậc, và tự quở trách rằng: "Ta vì cớ gì nhận lấy thân này mà tham đắm sắc dục?" Nhờ nghe pháp nên mọi phụ nữ đều tu tập chánh niệm, không ưa thân mình. Trong đó, người nữ thuộc chín mươi mốt tần-bà-la người, người nữ thuộc chín mươi chín trăm ức chư thiên, người nữ thuộc tám vạn bốn ngàn loài rồng, người nữ thuộc tám trăm sáu mươi vạn dạ-xoa, người nữ thuộc tám mươi bốn vạn a-tu-la, người nữ thuộc bảy vạn ca-lâu-la, người nữ thuộc mười hai tần-bà-la khẩn-đà-la, người nữ thuộc một ngàn ma-hầu-la-già, người nữ thuộc chín mươi tần-bà-la ngạ quỷ, người nữ thuộc bốn mươi hai tần-bà-la tỳ-xá-xà — tất cả những người nữ như thế đều chuyển thân nữ, mất gốc nữ cũ mà thành thân nam tử. Trong đó nếu có phụ nữ mang thai thì thai được an ổn, không bị tổn thương; cho đến loài súc sinh cũng như thế. Những đứa trẻ sinh ra đều đủ năm căn, con trai con gái thông minh, trí tuệ, đoan chánh. Có thai chưa đến ngày mà sinh, hoặc có bệnh tật khác, đều trừ khỏi được, khiến tất cả được an ổn như ở cõi thiền thứ ba; người tu tập được niềm vui của thiền định, thân tâm vui vẻ khoan khoái cũng như thế.
Bấy giờ tất cả trời, rồng, dạ-xoa, a-tu-la, ca-lâu-la, khẩn-đà-la, ma-hầu-la-già, tiết-lệ-đa (tức ngạ quỷ), tỳ-xá-già, cưu-bàn-trà, phú-đơn-na, ca-tra phú-đơn-na, người và phi nhân, toàn thể đại chúng cùng xướng lên rằng: "Lành thay, lành thay! Đức Phật Bà-già-bà (danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc có đầy đủ phước đức, được tôn kính)! Diệu pháp như thế không thể nghĩ bàn, từ trước đến nay chúng con chưa từng được nghe. Như nay bánh xe pháp mà Như Lai chuyển có thể làm cho chúng con dứt sạch mọi chướng ngại của ác nghiệp, ở trong vòng lưu chuyển mà vượt khỏi mọi cõi hữu, uống nước cam lộ (nước thuốc bất tử của cõi trời, ví cho chánh pháp) mà được niềm vui tịch diệt (lặng yên, dứt hết phiền não), giáo hóa và che chở mọi chúng sinh, bỏ ngũ trược mà được trí tuệ thù thắng, vào cảnh giới Phật, soi sáng Tam bảo không để đoạn tuyệt. Nay Như Lai tuôn xuống mưa pháp, chúng con xin tùy theo sức mình một lòng cúng dường."
Cứ như thế cho đến ca-tra phú-đơn-na và đủ các cõi trời, đều trổi lên đủ thứ âm nhạc cõi trời, lại rưới xuống bột vàng bạc mịn của cõi trời như mưa rơi, cho đến hoa, hương, áo quần, lụa là, đủ loại chuỗi ngọc, đủ loại tràng hoa cõi trời, để rải lên Như Lai. Vì cúng dường nên mọi trời người đều tụ họp đông như mây, chỉ trừ những vị đang ngồi thiền nhập tam-muội. Các chúng sinh như thế, mỗi vị ngay tại chỗ mình sinh sống, đem hết hoa, hương, áo quần, chuỗi ngọc, vàng bạc, tràng hoa báu cúng dường Phật xong, rồi vui mừng mà ở yên.
Kinh Đại Phương Đẳng Đại Tập, quyển thứ ba mươi chín.
Kinh Đại Phương Đẳng Đại Tập, quyển thứ bốn mươi.
Ngài Na-liên-đề-da-xá, vị Tam tạng (người thông suốt cả ba kho kinh điển: Kinh, Luật, Luận) người Thiên Trúc (Ấn Độ), dịch vào đời Tùy.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video