Phẩm thứ tư: Vô tận tạng (kho tàng không cùng tận)
Phật bảo Vua Rồng: "Thế nào là Bồ-tát (người phát nguyện tu hạnh lớn, cầu thành Phật để cứu độ mọi chúng sinh) dựng lập trí tuệ? Thuyết pháp cho người mà không thấy có người. Con người không có "ta", không có "người", không có thân; con người lặng lẽ; con người không có gì; con người vốn thanh tịnh; con người chỉ là âm thanh; con người chỉ là cái tên mà thôi; con người là không, vô tướng, vô nguyện (rỗng không, không có hình tướng cố định, không có gì để mong cầu); con người không thuộc về số đếm; con người đúng thật như vậy; con người không có sinh; con người không có khởi. Thuyết pháp cho người, giảng rằng con người thanh tịnh, không mang ý "ta", không thọ, không mạng, không diệt cái tự nhiên (bản tính vốn có), không diệt cái sở hữu. Tùy theo hạnh vốn có của người mà thuyết pháp.
"Huống chi chúng sinh vốn thanh tịnh tự nhiên, không có "ta" là tự nhiên, không có hình là tự nhiên, thì con người là tự nhiên. Nếu con người tự nhiên, thì do cái tự nhiên ấy mà các pháp (mọi sự vật, hiện tượng, cùng mọi giáo lý) tự nhiên. Nếu các pháp tự nhiên, thì mọi Phật pháp cũng lại tự nhiên. Đó gọi là mọi pháp đều là Phật pháp. Mọi pháp chỉ là tên gọi giả đặt mà thôi; nhân gọi mà có tên. Nếu nói các pháp thì tức là giảng phi pháp. Vì sao vậy? Như điều pháp nói ra, thì phi pháp cũng vậy. Như gọi tiếng "pháp" thì đó chẳng phải là tiếng của pháp. Vì sao vậy? Vì pháp giới (toàn thể mọi pháp xét theo bản chất chân thật) của các pháp và sự vốn thanh tịnh thì không thể nói ra, cũng không thể nắm được. Pháp giới vốn thanh tịnh cũng không có gì để giữ. Mọi pháp giới, các pháp vốn thanh tịnh; phá hoại mọi pháp thì thành tựu được gì? Đó là pháp của chư Phật, vì người mà nói kinh pháp.
"Do nhân duyên ấy mà lặng lẽ như thế, không có sự giáo hóa nhận biết bằng âm thanh của Phật pháp. Phật pháp không có lời dạy, không thể đặt vào hữu vi (pháp do nhân duyên tạo tác, có sinh diệt) hay vô vi (cảnh giới không tạo tác, không sinh diệt). Vì sao vậy? Vì không lìa hữu vi và vô vi mà được giải thoát. Vậy có pháp nào khác có thể đếm được chăng?" Vua Rồng đáp: "Không, bạch Thế Tôn (danh hiệu Phật: bậc được cả thế gian tôn kính). Các pháp không thể đếm, Như Lai (danh hiệu của Phật: bậc từ chân như mà đến) không thể đếm."
Phật nói: "Đúng vậy, đúng vậy, như ông nói. Các pháp không thể đếm, Như Lai không thể đếm, thì không có hai. Ý Vua Rồng thế nào, lời nói "không thể đếm" có chỗ ở chăng?" Đáp: "Không, bạch Thế Tôn." Phật nói: "Vì sao vậy? Phải biết và phải quán như thế này: Phật pháp không có chỗ ở, không có lời nói. Như Phật pháp không lời, không chỗ ở, thì mọi pháp không chỗ ở, không lời cũng lại như thế."
Vua Rồng nhìn thấy lòng đại bi của Như Lai cao vời như vậy, mở đường giáo hóa chúng sinh khiến họ đứng vững. Lại nữa, mọi pháp không chỗ ở, không lời dạy, mà Ngài nói lời dạy theo nhân duyên: pháp này hữu lậu (còn phiền não), pháp này vô lậu (không còn phiền não); đây là việc thế gian, đây là việc vượt khỏi thế gian; có vướng mắc, không vướng mắc; hữu số, vô số (có thể đếm và không thể đếm, tức hữu vi và vô vi); hữu vi, vô vi; trần lao (phiền não như bụi bặm làm nhọc nhằn tâm trí), giận hờn; nên tập cái này, nên bỏ cái này; pháp phàm, pháp thánh; pháp của bậc còn phải học, pháp của bậc không còn phải học; pháp Thanh văn (người nghe lời Phật dạy rồi tu để tự giải thoát riêng mình), pháp Duyên giác (người tự quán lẽ nhân duyên mà ngộ đạo, cũng chỉ lo giải thoát riêng mình), pháp Bồ-tát, pháp Phật.
Phật nói: "Vua Rồng! Như Lai như thế vì người thuyết pháp, giảng chỗ của chúng, mà cũng không thấy có pháp, không có ý tưởng về các pháp. Ví như có người, hư không vốn không màu sắc, không thể thấy, mà người ấy muốn dùng các màu vẽ lên hư không, vẽ hình chư thiên, hình người, voi, ngựa, quân bộ, xe cộ. Người ấy vẽ như thế có khó chăng?" Đáp: "Rất khó, rất khó, đến mức chưa từng có, thưa bậc Trời trong các trời (danh hiệu tôn xưng Phật)." Phật nói: "Vua Rồng! Việc Như Lai làm còn khó hơn. Các pháp ấy không màu sắc, không thể nắm lấy, không thể thấy, cũng không có chữ nghĩa, cũng không có gì để được, vậy mà vì tất cả mà giảng nói lời dạy, bày ra chữ nghĩa. Dùng phương tiện như thế thật là rất khó. Ai tin mà vào được pháp như thế, những người ấy làm được nhiều việc. Nếu có người nhận lấy nghĩa sâu xa vi diệu này, thì không bị các ma tìm được dịp hãm hại.
"Vua Rồng! Ta nhớ đời trước, đã từng gặp và phụng sự vô số Phật, thường xả bỏ nhà cửa, tu phạm hạnh (đời sống trong sạch, giữ giới, dứt dục) thanh tịnh. Các vị Như Lai ấy chưa từng giảng cho ta pháp sâu xa vi diệu, mà tùy bệnh cho thuốc, giảng pháp bố thí, giữ giới, học đạo; cho nghe lời dạy về nhẫn nhục, nhân hòa, về công đức ở yên nơi vắng lặng, biết dừng biết đủ. Vì sao vậy? Vì hạnh đức chưa xong. Khi hạnh đức đã xong, từ chỗ Như Lai Đại Thù Diệu, ta liền được nghe pháp sâu xa vi diệu này, ngay lúc ấy thành tựu nhu thuận pháp nhẫn (tâm thuận theo và chấp nhận được chân lý, là bậc nhẫn đứng trước sự chứng ngộ lẽ không sinh không diệt).
"Vì thế phải biết nghĩa này, phải quán như thế: nghe pháp sâu này thì công đức đầy đủ. Từ các bậc Chánh giác (Phật, bậc giác ngộ chân chính) quá khứ mà nhận kinh sâu này — không tưởng, không tên, nhân duyên của mọi uế nhiễm, không ta, không người, không thọ, không mạng — tin vui, thọ trì (nhận lấy và giữ gìn), đọc tụng, giảng cho người khác, thì phước ấy rất nhiều.
"Nếu có Bồ-tát xót thương tất cả, muốn khiến họ yên ổn, làm cho mỗi một chúng sinh trong tam thiên đại thiên thế giới (một nghìn triệu thế giới gộp lại, là cõi giáo hóa của một vị Phật) đều được yên ổn, và gom công đức yên vui của chư thiên và nhân dân lại mà ban cho một người — ý Vua Rồng thế nào, Bồ-tát ấy có phải đã đem lại cho chúng sinh sự yên vui vô cùng chăng?" Đáp: "Rất nhiều, rất nhiều, thưa bậc Trời trong các trời."
Phật nói: "Nếu có Bồ-tát ban cho chúng sinh bao nhiêu sự yên ổn như thế, nếu so với việc vì người giảng một câu về nghĩa vô thường, khổ, không, không có thân (không có cái "ta" thật), về không, vô tướng, vô nguyện, về không ta, không người, không thọ, không mạng, không sinh, không khởi — thì phước bố thí sự yên vui này khó mà cân lường. Vì sao vậy? Sự yên vui hữu vi thì chúng sinh đều đã trải qua, còn sự yên vui vô vi thì chưa từng trải. Người ấy dùng pháp sâu xa vi diệu này mà cất tiếng giảng rộng, lấy sự yên vui vô vi làm cơm áo. Vì thế Bồ-tát muốn tự lập nghĩa, đáp đủ nguyện của người đời, thì nên học pháp sâu xa vi diệu.
"Nếu có Bồ-tát ở trong hội chúng mà bỏ pháp sâu xa vi diệu, đi nói những câu chữ lặt vặt bóng bẩy, thì tức là cắt đứt sự giáo hóa của chánh pháp. Vì sao vậy? Pháp sâu xa vi diệu này truyền khắp Diêm-phù-lợi (cõi đất loài người ở, châu phía nam núi Tu-di) mà không mất. Trong loài người nghe nhận, người ưa pháp thì chẳng đáng kể, còn phi nhân (các loài không phải người như chư thiên, rồng, quỷ thần) thì rất nhiều. Nếu pháp sư (người giảng pháp) giấu pháp sâu xa vi diệu, đọc những câu lặt vặt, không ưa pháp sâu, thì chư thiên không vui. Vị tộc tánh tử (con nhà dòng dõi, tiếng gọi người tu) ấy theo cái đời ưa mà nói chuyện thế tục. Than ôi, đau thay! Trong hội chúng này không có người thuyết pháp — chư thiên lòng buồn bực mà bỏ đi."
Bấy giờ Vua Rồng Biển bạch Thế Tôn: "Pháp bố thí, giữ giới, học đạo là việc thế tục sao? Bỏ nhà đi học đạo, tu phạm hạnh thanh tịnh chẳng phải là Phật pháp sao?" Thế Tôn đáp: "Chư Phật ra đời, nói pháp không khởi; những việc che chở cứu giúp trong ba cõi (cõi Dục là cõi còn ham muốn; cõi Sắc là cõi còn thân thể vi tế; cõi Vô sắc là cõi chỉ còn tâm thức) đều là việc thế tục, không phải lời Phật. Vậy cái gì gọi là như thế? Bốn thiền (bốn bậc thiền định thuộc cõi Sắc), bốn đẳng tâm (bốn tâm rộng lớn bình đẳng: từ, bi, hỷ, xả), bốn định vô sắc (bốn bậc định thuộc cõi Vô sắc), năm thông (năm năng lực siêu phàm: thấy xa, nghe xa, biết tâm người, biết đời trước, đi lại biến hóa) và hạnh mười điều thiện; bố thí, giữ giới, nhẫn nhục, tinh tấn, nhất tâm, trí tuệ; viết lách, tính toán; kinh sách, phép chữa bệnh, thuốc thang, nghề khéo kỹ thuật; ý tưởng về thân; cơm áo của cải; thiền định mà mình ưa thích — những việc thuộc ba cõi ấy đều là việc thế tục, không phải lời Phật."
Phật bảo Vua Rồng: "Phật ra đời ở thế gian là để nói điều chưa từng nghe: cái khổ của sự vô thường, sự lặng yên của vô ngã (không có cái "ta" thật); nghĩa trừ khổ, nghĩa dứt tập (nguyên nhân của khổ), nghĩa chứng diệt (sự dứt sạch khổ), nghĩa tu đạo (con đường diệt khổ); vào nghĩa không, vượt qua vô tướng, dẫn dắt vô nguyện; đối với mọi hành không sinh không khởi; nghĩa của ý chỉ (bốn phép quán giữ tâm), ý đoạn (bốn sự siêng năng dứt ác làm lành), căn (năm sức gốc: tin, siêng, nhớ, định, tuệ), lực (năm sức mạnh tương ứng), thần túc (bốn nền tảng của thần thông), giác ý (bảy yếu tố giác ngộ), quán tám con đường lặng yên (tám chánh đạo); cầu cái vốn thanh tịnh của chân đế (chân lý tuyệt đối); như ấm (năm nhóm hợp thành thân tâm), chủng (mười tám giới: sáu giác quan, sáu đối tượng, sáu thức) và các nhập (sáu giác quan cùng sáu đối tượng) vốn không sinh khởi — đó là nghĩa không lặng.
"Do những nghĩa ấy mà không phá hoại các pháp, không phá hoại phi pháp; hiểu mọi pháp không sinh không lớn, đều không khởi; không chấp thường hay vô thường; do nhân duyên khởi mà đạt chỗ không sinh; trở về cái vốn thanh tịnh mà lìa sắc dục; hiện ra vô số pháp mà vào đạo pháp. Ở trong đạo pháp thì không tưởng, không phải không tưởng, không ứng, không phải không ứng; bỏ mọi ý niệm, tưởng sạch hay không sạch; không nâng lên, không hạ xuống; cửa tối tăm của ấm tự nhiên như hư không; được hạnh bình đẳng; đối với tưởng thì bình đẳng tưởng và không tưởng; đối với tưởng thì lìa tưởng; đồng nhất trong một tưởng mà lìa mọi tưởng; không có gì để quán thấy, mọi cái thấy đều lặng yên; hiện ra các điên đảo (thấy sai ngược với sự thật) mà tất cả đều bình đẳng. Cái gọi là được quả, được dấu vết, đều chỉ là âm thanh mà thôi. Người ấy không được gì mà cũng không phải không được, không nhận mà cũng không bỏ."
Phật bảo Vua Rồng: "Những điều nói trên là sự dẫn dắt của các pháp; điều đạt được không thể nói xiết. Đến bậc Thanh văn thì được thừa Thanh văn (cỗ xe Thanh văn, tức con đường tu của họ); đến bậc Duyên giác thì được thừa Duyên giác; Bồ-tát thì đạt bất khởi pháp nhẫn (tâm an trụ vững vàng nơi chân lý rằng các pháp vốn không thật sinh, không thật diệt), thành tựu đạo vô thượng chánh chân (đạo giác ngộ cao tột, chân chính, đúng thật) của Như Lai, thành bậc Tối chánh giác (giác ngộ chân chính cao nhất). Đó gọi là lời Phật.
"Những lời nói ấy là lời dạy tùy theo thói tục, đều là Phật pháp dạy về chân đế. Đạo Phật không có chữ, lời Phật không có lời; lời dạy của Phật không có dấu vết, lời dạy của Phật không có tưởng; lời dạy của Phật không có khen ngợi, lời dạy của Phật không có giáo hóa, lời dạy của Phật không có chính (?), lời dạy của Phật không có tên, lời dạy của Phật không có suy nghĩ; Phật không có tâm, ý, thức, cũng không có ý niệm. Đó gọi là lời dạy của Phật, không thể nói ra, cũng không có lời dạy, không thể chỉ ra được."
Phật bảo Vua Rồng: "Lời dạy như thế mới là lời Phật. Như Lai không dùng chữ nghĩa để thuyết pháp; không có lời dạy bằng chữ mà vẫn thuyết pháp. Vì thế không có chữ tức là lời dạy của Phật. Pháp Phật nói ra không có gì để đạt được; dứt mọi sự đạt được là pháp Phật nói. Vì thế không có sự đạt được là lời Phật nói. Kinh Phật nói chưa từng có lời dạy; lời dạy là sự lặng tắt. Vì thế nói rằng không có lời dạy là lời Phật. Thuyết pháp là pháp không nắm lấy, pháp không nương tựa; pháp không buông lung, pháp không tưởng; pháp không khởi; pháp không hoại; pháp không rốt ráo; pháp không có gì để được; pháp không có chí hướng; pháp không có ý niệm; pháp không có việc làm; pháp không phân biệt; pháp không có tưởng; pháp không có chỗ đến; pháp không có gì để suy cầu."
Phật bảo Vua Rồng: "Như Lai vì người thuyết pháp, chưa từng có việc làm, có chỗ chứng. Điều ta nói là mọi pháp vốn thanh tịnh, không hình sắc. Vì thế, Vua Rồng, các pháp không có hình tướng, đó gọi là lời Phật.
"Lại nữa, thế nào gọi là lời Phật? Hiểu mọi âm thanh, không gì không thông suốt, nên gọi là lời Phật. Xét quá khứ, vị lai, hiện tại không có gì ngăn ngại, nên gọi là lời Phật. Giác ngộ rõ mọi lời nói, nên gọi là lời Phật. Đáp lại mọi câu hỏi, nên gọi là lời Phật. Mọi điều nói ra do nhân duyên mà có lời, không gì không rộng khắp, nên gọi là lời Phật. Biết rõ mọi điều nói ra như tiếng gọi vang lại, nên gọi là lời Phật. Không có chữ, không có nói, nên gọi là lời Phật. Mọi chữ, mọi lời nói cũng đều là lời Phật. Vì sao vậy? Những chữ ấy, quá khứ, vị lai, hiện tại, là điều Phật nói: điều Phật hiện tại nói, điều Phật đã nói, điều Phật sẽ nói. Vì thế, mọi chữ, mọi lời dạy đều gọi là lời Phật.
"Vào được như thế, hiểu rõ mọi trí tuệ, đó gọi là Bồ-tát phân biệt nghĩa của đạo; cho nên nói chữ nghĩa lời nói đều gọi là lời Phật. Không phá hoại pháp giới, chí hướng về trí tuệ một vị (một mùi vị duy nhất, tức chân lý đồng nhất), đó gọi là Bồ-tát phân biệt gốc của kinh; cho nên nói chữ nghĩa lời nói đều gọi là lời Phật. Ai ứng hợp thuận theo trí tuệ của pháp, đó gọi là Bồ-tát phân biệt sự thuận theo lặng yên; cho nên nói chữ nghĩa lời nói đều gọi là lời Phật. Ai nói trí tuệ không chỗ ở, không vướng mắc, đó gọi là Bồ-tát phân biệt hiểu rõ.
"Vì thế, Vua Rồng, mọi pháp đều quy về đây: phân biệt bốn nghĩa. Bồ-tát hiểu bốn nghĩa thì chữ nghĩa lời nói đều có chỗ quy về; thân ở đâu cũng đều dẫn dắt khuyến khích người vào lời dạy của Phật. Vì thế không vướng mắc, vốn không có chỗ trụ; trong trăm nghìn kiếp (khoảng thời gian cực kỳ dài) nói điều gì cũng không ai ngăn được. Vì sao vậy? Vì đó gọi là cửa tổng trì (năng lực ghi nhớ và nắm giữ trọn vẹn giáo pháp, không để quên mất) của kho tàng không cùng tận.
"Nếu Bồ-tát đạt được tổng trì này thì nói những câu không cùng tận, khéo thuận theo lời dạy; bỏ những vết lỗi qua lại; ứng hợp mà không nương tựa, trang nghiêm trăm nghìn câu chân thật vi diệu; nhẫn nơi cái vốn thanh tịnh, gìn giữ không rối loạn; hiểu rõ nghĩa sang hèn đều bình đẳng; soi sáng mọi trần lao, giận dữ; vào mọi hạnh mà thuận theo giải thoát; tám vạn bốn nghìn căn tính (khuynh hướng, tâm tính) của chúng sinh, liền ứng hợp với từng loại; khéo giảng bản tính mà thuyết pháp. Âm thanh và các pháp nói về tám nạn (tám hoàn cảnh khó khăn khiến không gặp Phật, không nghe pháp) không cùng tận, cũng không có hết. Trí tuệ dùng ví dụ trong ba đời cũng không cùng tận.
"Quả của báo ứng và nguyện có thể hết được chăng? Kinh điển thuận theo khắp nơi có thể hết được chăng? Chỗ tâm đi vào có thể hết được chăng? Dấu vết ngu mê do nhân duyên có thể hết được chăng? Sự thuận theo ái dục có thể hết được chăng? Sự phát khởi tổng trì này có thể hết được chăng? Lời nói về chỗ của các thừa có thể hết được chăng? Sự phân biệt chỗ của các pháp có thể hết được chăng? Những câu sâu xa vi diệu và lặt vặt có thể hết được chăng? Sự đi tới chỗ rốt ráo có thể hết được chăng? Lời nói nghịch thuận có thể hết được chăng? Lời giải nghĩa tên gọi có thể hết được chăng? Lời khen ngợi Phật, Pháp, Tăng có thể hết được chăng? Lời nói về chánh đế (chân lý chân chính) có thể hết được chăng? Các phẩm pháp của đạo Phật có thể hết được chăng? Sự ứng hợp của tội phước có thể hết được chăng? Lời giảng về các độ vô cực (các ba-la-mật: những hạnh tu đưa người sang bờ giải thoát) có thể hết được chăng?"
Phật bảo Vua Rồng: "Vì điều nói ra không cùng tận, nên gọi kho pháp không cùng tận là cửa tổng trì."
Phật thuyết Hải Long Vương kinh, hết quyển thứ nhất
Phật thuyết Hải Long Vương kinh, quyển thứ hai
Tam tạng (bậc thầy thông suốt cả ba kho kinh điển Phật giáo: Kinh, Luật, Luận) Trúc Pháp Hộ, người nước Nguyệt Thị (một nước xưa ở vùng Trung Á), đời Tây Tấn dịch
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video