Phẩm thứ năm: Tổng trì (năng lực ghi nhớ và nắm giữ trọn vẹn giáo pháp, không để quên mất)
Phật bảo Vua Rồng: "Có bốn pháp là lời dạy không cùng tận, kho tàng không cùng tận, làm thành tổng trì. Bốn pháp gì? Sự phân biệt không cùng tận; trí tuệ không cùng tận; sự sáng suốt không cùng tận; tổng trì và tài biện luận không cùng tận. Đó là bốn.
"Lại có bốn điều khó thâu tóm của kho tàng không cùng tận làm thành tổng trì. Bốn điều gì? Bản tính khó thâu tóm; đạo tâm (tâm cầu đạo giác ngộ) khó thâu tóm; sự vào pháp khó thâu tóm; hạnh của chúng sinh khó thâu tóm. Đó là bốn.
"Lại có bốn điều cốt yếu bền chắc của kho tàng không cùng tận làm thành tổng trì. Bốn điều gì? Sở nguyện bền chắc; sự thực hành bền chắc; sự an lập nhẫn nhục bền chắc; sự vượt qua những gì do nhân duyên (nguyên nhân chính và các điều kiện phụ khiến sự vật sinh ra) tạo nên bền chắc. Đó là bốn.
"Lại có bốn điều được nói ra của kho tàng không cùng tận làm thành tổng trì. Bốn điều gì? Giảng về mọi lẽ chí thành chân thật; giảng về các duyên khởi (lẽ mọi vật đều do nhân duyên mà sinh khởi); giảng về hạnh của chúng sinh; giảng về trí tuệ bản vô (thấy cái vốn không, tức thực tướng) của các thừa (các cỗ xe, tức các con đường tu). Đó là bốn.
"Lại có bốn ánh sáng của kho tàng không cùng tận làm thành tổng trì. Bốn ánh sáng gì? Chiếu soi pháp giới (toàn thể mọi pháp xét theo bản chất chân thật); chiếu soi trí tuệ; chiếu soi ánh sáng của trí tuệ; chiếu soi pháp được nói ra cho thích hợp. Đó là bốn.
"Lại có bốn điều sáng chói cao nhất của kho tàng không cùng tận làm thành tổng trì. Bốn điều gì? Tinh tấn (siêng năng không lười) là cao nhất; giữ giới cấm, tu hành siêng năng là cao nhất; cầu tích lũy công đức là cao nhất; gom góp cầu trí tuệ là cao nhất. Đó là bốn.
"Lại có bốn điều không cùng cực của kho tàng không cùng tận làm thành tổng trì. Bốn điều gì? Cầu các độ vô cực (các ba-la-mật: những hạnh tu đưa người từ bờ khổ sang bờ giải thoát) mà không cùng cực; không chán sinh tử mà không cùng cực; mở đường giáo hóa cứu độ người mà không cùng cực; cầu trí tuệ thông suốt mà không cùng cực. Đó là bốn.
"Lại có bốn điều không biết chán của kho tàng không cùng tận làm thành tổng trì. Bốn điều gì? Nghe kinh trước Phật mà không biết đủ; giảng kinh cho người mà không biết đủ; cầu các gốc công đức mà không biết đủ; cúng dường (dâng lễ vật để tôn kính) Như Lai (danh hiệu của Phật: bậc từ chân như mà đến) mà không biết đủ. Đó là bốn.
"Lại có bốn điều không ai thắng được của kho tàng không cùng tận làm thành tổng trì. Bốn điều gì? Mọi trần lao (phiền não như bụi bặm làm nhọc nhằn tâm trí) không thể thắng được; mọi loài ma không thể thắng được; các ngoại đạo (người theo các đạo khác ngoài Phật giáo) không thể thắng được; mọi kẻ thù oán không thể thắng được. Đó là bốn.
"Lại có bốn điều không tập theo của kho tàng không cùng tận làm thành tổng trì. Bốn điều gì? Không tập theo thừa Thanh văn (con đường của người nghe lời Phật dạy rồi tu để tự giải thoát riêng mình) và Duyên giác (con đường của người tự quán lẽ nhân duyên mà ngộ đạo, cũng chỉ lo giải thoát riêng mình); không tập theo mọi lợi lộc cúng dường; không tập theo mọi sự vướng mắc mong cầu; không tập theo mọi hạnh của phàm phu. Đó là bốn.
"Lại có bốn điều không đạt (không nắm lấy) của kho tàng không cùng tận làm thành tổng trì. Bốn điều gì? Không nắm lấy chỗ sinh ra; không nắm lấy (?) việc giáo hóa người giữ giới xấu ác; không nắm lấy việc nói kinh trong hữu vi (pháp do nhân duyên tạo tác, có sinh diệt) mà cho là Đại thừa (cỗ xe lớn: con đường tu cầu thành Phật để cứu độ tất cả chúng sinh) cao nhất (?); không nắm lấy sự xin cầu. Đó là bốn.
"Lại có bốn sức mạnh của kho tàng không cùng tận làm thành tổng trì. Bốn sức gì? Sức nhẫn, nhẫn chịu mọi việc ác người làm; sức trí tuệ, trừ bỏ mọi mối nghi rối của chúng sinh; sức thần thông (năng lực siêu phàm do tu tập mà có), thấy được ý nghĩ trong tâm mọi chúng sinh; sức thiện quyền (sự khéo léo linh hoạt trong cách giáo hóa), vì mọi người mà thuyết pháp cho thích hợp. Đó là bốn.
"Lại có bốn kho lớn của kho tàng không cùng tận làm thành tổng trì. Bốn kho gì? Không tự lừa dối mình mà làm đứt Tam bảo (ba ngôi quý báu: Phật, Pháp, Tăng), đó là kho lớn; vào được pháp vô lượng, đó là kho lớn; nắm được mọi tâm, tùy theo chí hướng của họ, đó là kho lớn; trí tuệ bình đẳng như hư không, đó là kho lớn. Đó là bốn.
"Lại có bốn điều vô cực của kho tàng không cùng tận làm thành tổng trì. Bốn điều gì? Học rộng vô cực; trí tuệ vô cực; sở nguyện vô cực; thuận theo chúng sinh mà thuyết pháp vô cực. Đó là bốn.
"Bồ-tát (người phát nguyện tu hạnh lớn, cầu thành Phật để cứu độ mọi chúng sinh) lại có bốn việc không tự lừa dối mình, đến được kho tàng không cùng tận làm thành tổng trì. Bốn việc gì? Thuyết pháp không tự lừa dối; nói lời chí thành không tự lừa dối; thuận pháp mà làm không tự lừa dối; đạt đến chỗ tột cùng của đạo không tự lừa dối. Đó là bốn.
"Lại có bốn việc đạt được sự không sợ hãi của kho tàng không cùng tận làm thành tổng trì. Bốn việc gì? Không sợ ác thú (đường dữ: địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh); không sợ đám đông hội chúng; không sợ việc giải quyết mối nghi; không sợ mất đạo Phật. Đó là bốn điều của kho tàng không cùng tận làm thành tổng trì."
Phật bảo Vua Rồng: "Tổng trì kho tàng không cùng tận này, đức nói ra không thể lường. Vào trí tuệ vô cực, gom góp hạnh Bồ-tát; nhờ trí tuệ mà soi sáng, trang nghiêm điều Bồ-tát mong cầu; là của báu của Bồ-tát, là kho pháp để đi vào; vào cửa tổng trì, phân biệt lời dạy; trang nghiêm thân, miệng, ý, làm thanh tịnh các cõi nước; gom góp sự tự tại, gìn giữ nhớ nghĩ chánh đạo; vào giữa chúng sinh, bày trí tuệ ra giáo hóa dẫn dắt; sức chánh pháp, tinh tấn, đầy đủ các độ vô cực; trang nghiêm làm sạch đạo tràng (nơi thành đạo), đạt được các pháp của Phật. Đó gọi là tổng trì của kho tàng không cùng tận. Mọi con số về chữ nghĩa, tên gọi, danh hiệu, cùng mọi số của pháp, đi trong chánh pháp, đều quy về kho tàng không cùng tận này làm thành tổng trì.
"Bồ-tát vào được tổng trì này thì đối với mọi chữ nghĩa không còn phân biệt: vì các pháp trong trắng, không phá hoại cái vốn thanh tịnh; vì ưa mọi pháp mà không lấn át sự ưa pháp; vì chỗ rốt ráo của các pháp, chí hướng của các pháp, cũng không bị lấn át lừa dối; vì mọi pháp nhãn (con mắt thấy pháp) không lấn át ánh sáng của các pháp; vì tên giả của các pháp không lấn át sự tụ hội của pháp; vì đạt được các pháp mà không lấn át việc tu tinh tấn; vì các pháp được điều phục an định, không lấn át pháp nhu thuận; vì nói các pháp mà không lấn át, ánh sáng thiêu đốt các pháp, không lấn át pháp không khởi; vì tin mọi pháp mà đối với pháp mình ưa cũng không lấn át; vì nói mọi pháp mà đối với mọi lời dạy không lấn át; vì các pháp là bản vô (cái vốn không, tức thực tướng chân thật), đối với pháp không có chỗ đến cũng không lấn át; vì các pháp đúng thật, bình đẳng với pháp ba đời (quá khứ, hiện tại, vị lai) cũng không lấn át; vì các pháp thường trụ, đối với pháp không lay động cũng không lấn át.
"Vì các pháp có lòng thương, nên tùy theo chỗ ưa vốn có mà hiện pháp ra; vì các pháp đều bình đẳng, nên nói ra không có sai khác; vì các pháp có dấu vết để tìm, nên chỉ bày các pháp đi đến chỗ bình đẳng; vì các pháp có chỗ đến, nên chỉ bày cửa vào đạo sâu xa; vì các pháp có sức đến nơi, nên hiện ra các pháp cao nhất; vì các pháp ngu tối, nên hiện ra ánh sáng trí tuệ; vì ôm giữ các pháp đến với mình, nên chỉ bày các pháp không bị mất mát; vì tổng trì các pháp, nên chỉ bày các pháp là không cùng tận; vì các pháp lặng yên, nên hiện ra sự điềm tĩnh; vì các pháp là hư không, nên chỉ bày pháp rộng lớn khắp nơi; vì các pháp là vô minh (không hiểu biết chân lý), nên hiện ra cội gốc của si mê; vì các pháp đều có chỗ trụ, nên hiện ra chỗ chúng đứng; vì các pháp vào được trí tuệ, nên hiện ra pháp lìa si mê; vì các pháp là con người, nên chỉ bày sự phân biệt các pháp; vì các pháp lìa cái có, nên chỉ bày pháp lìa mọi sở hữu; vì các pháp có nạn, nên chỉ bày chỗ lỗi lầm nhơ bẩn của các pháp; vì các pháp thường được nhớ nghĩ, nên chỉ bày việc túc mạng (các đời trước); vì các pháp có duyên, nên chỉ bày các pháp có sự lấn át (?); vì các pháp vào được chí, nên chỉ bày sự lặng yên các rối loạn; vì các pháp cực nặng, nên chỉ bày pháp không lay động; vì các pháp có chỗ trụ, nên chỉ bày chỗ của mọi pháp giới; vì các pháp là bậc dẫn đường, nên chỉ bày pháp đúng thật; vì các pháp đem lại quả, nên chỉ bày chí không có ý niệm; vì các pháp chỉ là ấm (năm nhóm hợp thành thân tâm: sắc là thân thể vật chất, thọ là cảm giác, tưởng là nhận biết hình ảnh, hành là ý chí tạo tác, thức là sự hiểu biết phân biệt), nên chỉ bày việc trừ bỏ khổ hoạn của năm ấm và các pháp; vì các pháp là sinh tử, nên chỉ bày các pháp không có bụi trần; vì các pháp là lặng không, nên chỉ bày các pháp không nương tựa vào đâu; vì các pháp như bền chắc, nên chỉ bày các pháp cắt đứt mọi sự bền chắc (?); vì các pháp là tịch diệt (lặng tắt), nên chỉ bày các pháp cắt đứt nhân duyên."
Phật bảo Vua Rồng: "Đó gọi là tổng trì kho tàng không cùng tận về sự hội tụ nhân duyên của chữ nghĩa. Bồ-tát đạt được tổng trì này thì phân biệt được chỗ khởi lên của mọi chữ nghĩa. Ví như chữ nghĩa không thể cùng tận, điều các pháp nói ra cũng không thể cùng tận như thế. Ví như chữ nghĩa không từ thân mà ra, không từ tâm mà ra; các pháp cũng như thế, không thể biết chỗ ở, không trụ ở thân, không trụ ở tâm. Ví như chữ nghĩa không nương tựa vào đâu, mà dùng để giảng giải việc trần lao, cũng không có gì để làm sạch; Bồ-tát đã được tổng trì kho tàng không cùng tận, tuy nói về trần lao mà không vướng bụi bẩn, rốt ráo vốn thanh tịnh. Ví như chữ nghĩa không gắn ở thân, vậy mà vì người khác có thể giảng giải; các pháp cũng như thế, có sự phát khởi, dạy cho tâm được thanh tịnh.
"Như chữ nghĩa khi được nói ra thì không đến tụ ở đâu, khi không nói ra thì không ở bên trong; các pháp cũng như thế, khi nói ra thì không đến chỗ nào, khi không nói thì không chất chứa bên trong. Như chữ nghĩa không màu sắc, không thể thấy, mà hiện ra ở bên ngoài; các sắc cũng như thế, không màu sắc, không thể thấy, do nhân duyên của tâm mà có sự thối lui chuyển đổi. Như chữ nghĩa rỗng không, tự tại, lặng lẽ, đều mờ mịt, không có người tạo ra chữ; các pháp cũng như thế, rỗng lặng vắng lẽ, không ai tạo tác. Như chữ nghĩa không sinh ra nhiễm ô, giận dữ, ngu si, mà nhờ chữ nghĩa có được âm thanh lời dạy; các pháp cũng như thế, không sinh ra mê lầm của nhiễm ô, tham lam, ngu dại, mà do ý tưởng, ý niệm khởi lên tham dục, giận dữ, ngu si.
"Như chữ nghĩa nhân các duyên tham mà nói về sự chứng quả, mà chữ nghĩa thì không được gì, cũng không chứng gì; các pháp cũng như thế, nhân duyên đối đãi mà nói có quả có chứng, nhưng xét theo pháp gốc thì không có quả, không có chứng. Ví như các pháp không pháp nào không nhờ chữ; các hạnh cũng như thế, mọi pháp đều do đạo Phật mà có."
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video