Kinh Bồ-tát Anh Lạc (anh lạc: chuỗi ngọc trang sức, ví cho công đức trang nghiêm của Bồ-tát), phẩm Tâm thứ mười một
Bấy giờ trên hội, các trời người cõi Dục (cõi còn tham dục), trời người cõi Sắc (cõi trời đã hết tham dục nhưng còn thân hình vi tế), trời, rồng, quỷ thần, càn-thát-hòa (thần âm nhạc của cõi trời), a-tu-luân (a-tu-la: loài thần hay giận dữ, thường giao chiến với chư thiên), ca-lưu-la (chim thần cánh vàng), chiên-đà-la (?) (có lẽ là khẩn-na-la, thần ca hát), ma-hưu-lặc (thần rắn lớn), nghe Như Lai Chí Chân Đẳng Chánh Giác (Như Lai: danh hiệu của Phật; Chí Chân Đẳng Chánh Giác: bậc chân thật tột cùng, giác ngộ đúng đắn và trọn vẹn) nói pháp rất sâu xa này, đều khát khao ngưỡng mộ, muốn được thấy chánh tâm định ý (tâm chân chánh trong thiền định) của Như Lai.
Bấy giờ Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, tức đức Phật) biết điều chúng sinh nghĩ trong tâm, muốn khiến hội chúng tâm được định trong tam muội (trạng thái tâm định tĩnh, chuyên chú một chỗ), liền ngay trên tòa nhập định ý Diện hiện (?) (định hiện ra trước mặt), khiến các Bồ-tát Ma-ha-tát (các bậc Bồ-tát lớn; Bồ-tát là người tu cầu thành Phật để cứu độ chúng sinh) đều thấy: cách đây số cõi nhiều như cát của mười lăm con sông, có cõi Phật tên là Như Huyễn, Phật hiệu là Đẳng Tâm Như Lai, Chí Chân, Đẳng Chánh Giác, Minh Hạnh Thành (trí tuệ và đức hạnh đầy đủ), Thiện Thệ (khéo đi đến nơi giải thoát), Thế Gian Giải (hiểu rõ thế gian), Vô Thượng Sĩ (bậc không ai hơn), Đạo Pháp Ngự (khéo dùng đạo pháp điều phục chúng sinh), Thiên Nhân Sư (thầy của trời và người), hiệu là Phật Thế Tôn.
Cõi ấy thanh tịnh, không nương vào tưởng chấp; không có đường ngạ quỷ (quỷ đói), súc sinh, địa ngục; việc làm thuần hậu, không tự so đo về ta; tâm không hướng về điều nhỏ hẹp, cũng không có tiếng gọi thanh văn (người tu nghe lời Phật dạy mà giác ngộ, chỉ cầu tự giải thoát), Bích-chi Phật (bậc tự mình giác ngộ nhờ quán nhân duyên, không đi giáo hóa); Ngài khiến cả hội đều thấy. Bấy giờ Thế Tôn ra khỏi định ấy, lại nhập định ý Nguyệt thịnh (trăng đầy), khiến tất cả chúng sinh đều thấy sắc vàng, đều nghe chư Phật mười phương (khắp mọi phương) nói hạnh vô tướng (không chấp vào hình tướng).
Thế nào là vô tướng? Các pháp vắng lặng, đạm bạc, không hình. Các pháp không khởi lên, nhẫn được mọi giận dữ. Các pháp thu nhiếp tâm, không khởi tưởng bên ngoài. Các pháp định ý hiện ra cõi nước mình thanh tịnh. Các pháp khéo quán, không lấy số kiếp (kiếp: khoảng thời gian cực dài) làm hạn. Các pháp vui tu hành, mãi lìa ân ái. Các pháp hiện ra sáng suốt, không sinh tưởng si mê. Các pháp bỏ tham, đầy đủ thí độ vô cực (sự bố thí trọn vẹn, đưa người từ bờ mê sang bờ giác). Các pháp không có gì phạm, đầy đủ giới độ vô cực (sự giữ giới trọn vẹn). Các pháp không khởi tưởng giận, đầy đủ nhẫn độ vô cực (sự nhẫn nhục trọn vẹn). Các pháp tinh tấn không biếng nhác, đầy đủ tiến độ vô cực (sự tinh tấn trọn vẹn). Các pháp không dấy loạn ý, thu nhiếp tâm không khởi động, thường vui nơi thiền, đầy đủ thiền độ vô cực (sự thiền định trọn vẹn). Các pháp trừ hết ngu mê, không có niệm khác, đầy đủ trí độ vô cực (trí tuệ trọn vẹn).
Lại có pháp gọi là tứ ý chỉ (bốn chỗ đặt tâm quán xét: thân, cảm thọ, tâm, các pháp), là pháp Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành. Thế nào là tứ ý chỉ? Nếu có thiện nam tử, thiện nữ nhân phân biệt ý chỉ về thân bên trong, từ đầu đến chân phân biệt từng chỗ, sinh pháp quán bất tịnh (quán thân là nhơ nhớp để dứt lòng tham ái); tự quán thân mình, quán thân người khác; tự quán tâm mình, quán tâm người khác; các pháp trong ngoài đều như vậy. Bồ-tát Ma-ha-tát lại tự quán các pháp: tứ ý đoạn (bốn sự cố gắng chân chánh: dứt điều ác đã sinh, ngăn điều ác chưa sinh, làm cho điều thiện chưa sinh được sinh, làm cho điều thiện đã sinh thêm lớn), tứ thần túc (bốn nền tảng của thần thông: ý muốn, tinh tấn, nhất tâm, quán xét), ngũ căn (năm căn lành: niềm tin, tinh tấn, nhớ nghĩ chân chánh, thiền định, trí tuệ), ngũ lực (năm sức mạnh do năm căn ấy lớn mạnh mà thành), thất giác ý (bảy yếu tố đưa đến giác ngộ), bát hiền thánh đạo (tám con đường chân chánh của bậc thánh: thấy đúng, nghĩ đúng, nói đúng, làm đúng, sống đúng, cố gắng đúng, nhớ nghĩ đúng, thiền định đúng). Đó gọi là hạnh vô tướng của Bồ-tát Ma-ha-tát.
Phật lại bảo tộc tánh tử (người con nhà dòng dõi tốt — cách Phật gọi người tu): "Bồ-tát Ma-ha-tát quán thân mình rồi quán thân người khác, phân biệt từng chỗ từ đầu đến chân, khởi tưởng bất tịnh; đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát quán thân trong ngoài đều không có gì thật." Bấy giờ Thế Tôn liền nói bài kệ (thể thơ trong kinh Phật) này mà khen ngợi rằng:
Không nương nơi tâm, ý, thức, / Phân biệt gốc của các hạnh;
Đạo còn ở chỗ không tưởng niệm, / Mới hợp với hiền thánh đế (chân lý của bậc hiền thánh).
Trí tuệ Phật không bờ bến, / Chẳng thấy có hợp hay lìa;
Thành Phật là do vô tướng, / Mới hợp với hạnh của quả chân thật.
Phật đạo vốn không có hai, / Cũng lại không có một tướng;
Bậc chân nhân từ thiện khắp nơi, / Thị hiện ra bao nhiêu pháp.
Ta vốn không tạo ra ta, / Nhiễm vào cái có mà thành ngũ ấm (năm nhóm hợp thành thân tâm: hình sắc, cảm thọ, tưởng, hành, thức);
Trí tuệ về thánh đế vô lượng, / Tiến tới tự diệt ý.
Chẳng có cũng chẳng không, / Sinh tử khởi lên do nhiễm trước;
Diệt tướng mà tự thành Phật, / Nên hiệu là Thiên Trung Thiên (bậc trời của các trời, tức Phật).
Sinh ra gặp được đường người là khó, / Sáu căn (mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý) đầy đủ là khó;
Diệt mười hai duyên (mười hai nhân duyên: chuỗi mười hai khâu làm nhân làm quả tạo thành vòng sinh tử) là khó, / Sinh lên trời hưởng phước là khó;
Gặp được bậc hiền thánh là khó, / Nhập định trừ vọng tưởng là khó;
Quán thân trong ngoài là khó, / Trực tiếp nhận lời thánh dạy là khó.
Bấy giờ Thế Tôn nói bài kệ ấy xong, các trời, nhân dân, trời, rồng, quỷ thần, chúng tám bộ (tám loài thần linh hộ pháp: trời, rồng, dạ-xoa, càn-thát-bà, a-tu-la, ca-lâu-la, khẩn-na-la, ma-hầu-la-già) trên hội đều phát tâm cầu đạo Vô thượng Chánh chân (đạo giác ngộ cao tột, chân chánh, tức quả Phật); lại có vô số chúng sinh được bất khởi pháp nhẫn (sự an nhẫn chứng biết các pháp vốn không sinh khởi, tâm không lay động).
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video