Phẩm Sinh Phật, thứ mười bốn
Bấy giờ trong hội chúng có một vị Bồ-tát Ma-ha-tát (Bồ-tát lớn: người tu hành có tâm nguyện và công hạnh to lớn, tự giác ngộ và cứu độ chúng sinh) tên là Phân Biệt Thuyết Thí, đã khắp nơi gieo trồng các gốc công đức nơi vô lượng các đức Phật Thế Tôn (Phật: bậc giác ngộ hoàn toàn; Thế Tôn: bậc được thế gian tôn kính). Ngài liền từ chỗ ngồi đứng dậy, tiến lên bạch Phật: "Lành thay, lành thay! Bạch Thế Tôn, có đức Như Lai Chí Chân Đẳng Chánh Giác (các danh hiệu của Phật: bậc đến từ chân lý như thật, chân thật tột cùng, giác ngộ chân chánh trọn vẹn) nào ở đời quá khứ, vị lai, hiện tại, trong một lúc, một ngày, biết được ba việc của quá khứ, ba việc của vị lai và hiện tại mà thành Phật chăng?"
Đáp rằng: "Không có. Vì sao vậy? Như Lai Chí Chân Đẳng Chánh Giác tùy theo sự biến hóa mà quán thấy các cõi nước, ứng hợp với chúng sinh mới có sự thành tựu mà thôi. Cũng như Bồ-tát Ma-ha-tát không xem cõi nước là cõi nước, không xem chúng sinh là chúng sinh, phân biệt pháp giới (toàn thể mọi sự vật, hiện tượng) là do trí hiểu pháp sinh ra. Trí thần diệu của Như Lai không phải trí thế tục. Trí thế tục là trí từ cõi Dục (cõi của những loài còn ham muốn tình dục, ăn uống), cõi Sắc (cõi của những loài đã lìa ham muốn nhưng còn thân hình vi tế), cho đến cõi trời Hữu tưởng Vô tưởng (?) (cõi trời cao nhất trong ba cõi, nơi tâm tưởng cực kỳ vi tế, không thể nói là có hay không), đó gọi là trí thế tục. Nay Như Lai Chí Chân Đẳng Chánh Giác đã vượt qua trí ấy, thì làm sao lại sinh ra các pháp để thành Như Lai Chí Chân Đẳng Chánh Giác? Việc ấy không phải vậy.
Vì sao vậy? Như Lai là như (chân như: bản tính chân thật, không đổi khác của mọi sự vật); như của Như Lai là như như; thế giới là như; tính của các pháp là như; điều không thể nghĩ bàn là như; vị lai là như; số kiếp (kiếp: khoảng thời gian cực kỳ dài lâu) của thế giới kia là như; số kiếp của Như Lai là như; một như, không hai như; các cõi hiện hữu là như; tính không của các pháp là như; cũng không sinh, cũng không diệt, cũng không chấp thường còn hay đoạn mất. Danh hiệu của các đức Phật Thế Tôn xuất hiện trong số kiếp ấy là không hạn lượng, không thể đếm kể, không thấy có dài, cũng không thấy có ngắn, cũng không thấy sinh, cũng không thấy diệt. Vậy làm sao lại sinh ra các pháp?
(Các pháp) không hình tướng, không thể thấy, vị lai chưa khởi; là vô ký (không thể nói là thiện hay ác), không thấy có ghi nhận (?), như các pháp không hình tướng có nhiều loại khác nhau. Danh thân (tập hợp các tên gọi, từ ngữ) cũng thế, cú thân (tập hợp các câu) cũng thế, vị thân (tập hợp các âm, chữ làm nên lời) cũng thế: không có danh thân riêng rẽ, không có cú thân riêng rẽ, không có vị thân riêng rẽ. Vì sao vậy? Vì mỗi mỗi pháp đều trống không, cũng không có thiện, cũng không có ác, cũng không có phước, cũng chẳng phải không có phước; hoặc có hạnh, hoặc không có hạnh."
Bấy giờ có một vị Bồ-tát tên là Vô Tận Tuệ, đã chứng được pháp tính không, như như, không có pháp này, liền từ chỗ ngồi đứng dậy bạch Phật: "Nay con có thể ở trước Như Lai mà nói về hữu hạnh, vô hạnh (có sự tu hành và không có sự tu hành), như tính không, pháp như như."
Phật nói: "Lành thay, lành thay! Này tộc tánh tử (người con dòng dõi tốt, cách Phật gọi người tu hành), tùy ý ông nói."
Bồ-tát Vô Tận Tuệ bạch Phật: "Nếu có thiện nam tử, thiện nữ nhân (người nam, người nữ có lòng lành tin theo Phật pháp) tu tập hữu hạnh và vô hạnh, thì có thể đầy đủ tất cả các pháp, thành Đẳng Chánh Giác. Thế nào là hữu hạnh, vô hạnh? Các pháp không sinh không diệt, không có quá khứ, vị lai, hiện tại, đó gọi là vô hạnh. Rốt cuộc phân biệt các pháp thành quá khứ, vị lai, hiện tại, đó gọi là hữu hạnh của Bồ-tát. Vô lượng danh thân không thấy gốc ngọn, vô lượng cú thân không thấy gốc ngọn, vô lượng vị thân không thấy gốc ngọn, đó gọi là vô hạnh của Bồ-tát. Nếu thiện nam tử, thiện nữ nhân biết pháp ba đời có sinh có diệt, rồi ở trong đó phân biệt thì đều không có gì thật, đó gọi là hữu hạnh của Bồ-tát."
Bấy giờ Bồ-tát Vô Tận Tuệ lại bạch Phật: "Pháp chưa rốt ráo thì khiến cho rốt ráo, pháp chưa diệt hết thì khiến cho diệt hết, đó gọi là vô hạnh của Bồ-tát. Nếu có Bồ-tát Ma-ha-tát đối với quá khứ, vị lai, hiện tại không thấy có hạn lượng, cũng không thấy không có hạn lượng, đó gọi là hữu hạnh của Bồ-tát.
Lại nữa, thiện nam tử, thiện nữ nhân khi mới sinh tâm cầu đạo, tu hành đạo chân chánh cao tột, không vì được khen hay bị chê, khổ hay vui, được lợi hay mất lợi, bị hủy báng hay được ca ngợi mà ưa thích đắm chìm trong đó, đó gọi là vô hạnh của Bồ-tát. Như chúng sinh trong tam thiên đại thiên thế giới (một vũ trụ rộng lớn gồm một nghìn triệu thế giới nhỏ) cùng một ý, một lòng phân biệt pháp đoạn diệt của ba đời, đó gọi là hữu hạnh của Bồ-tát.
Lại nữa, thiện nam tử, thiện nữ nhân trong vô lượng kiếp thực hành hạnh siêng năng khổ nhọc, mong được nghe và tiếp nhận lời dạy của Như Lai, đó gọi là vô hạnh của Bồ-tát. Lại nữa, thiện nam tử, thiện nữ nhân thực hành tứ đẳng tâm (bốn tâm rộng lớn bình đẳng: từ - thương yêu ban vui, bi - xót thương cứu khổ, hỷ - vui theo điều tốt của người, xả - buông bỏ, không thiên vị), nhưng không lấy bốn tâm ấy mà tự khen mình, đó gọi là hữu hạnh của Bồ-tát. Không nhiễm, không nhơ, không có quá khứ, vị lai, hiện tại, đó gọi là vô hạnh của Bồ-tát.
Nếu thiện nam tử, thiện nữ nhân không phải có nghĩa, không phải không có nghĩa, không phải có thành tựu, không phải không có thành tựu, cũng không có đối đãi, cũng không phải không có đối đãi, đó gọi là hữu hạnh của Bồ-tát. Hoặc lấy cõi nước thanh tịnh không nhiễm ô, mà tự mình không thấy cõi nước có gì thành tựu, đó gọi là vô hạnh của Bồ-tát. Nếu lại đối với các pháp không sinh thấy biết sai lầm, không có gì khởi lên, dùng pháp vô tận để tự trang sức cho mình như đeo chuỗi anh lạc (chuỗi ngọc quý trang sức), đó gọi là hữu hạnh. Cũng không có, cũng không không, đó gọi là vô hạnh của Bồ-tát.
Lại nữa, thiện nam tử, thiện nữ nhân quán một cõi Phật như hư không không khác, không lấy cõi khác buộc vào một nước, đó gọi là hữu hạnh của Bồ-tát. Lại tự quán thấy vốn có các đức Phật và Bồ-tát Ma-ha-tát trong ba đời, có quá khứ, vị lai, hiện tại, đó gọi là vô hạnh của Bồ-tát. Lại nữa, này tộc tánh tử, nếu thiện nam tử, thiện nữ nhân phân biệt từng điều: cõi không phải cõi của ta, đời không phải đời của ta, cái có không phải cái có của ta, đó gọi là hữu hạnh của Bồ-tát. Lại nữa, này tộc tánh tử, phân biệt ba cõi (cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc), làm mà không có gì để làm, không thấy làm cũng không thấy không làm, đó gọi là vô hạnh của Bồ-tát."
Bấy giờ Như Lai hỏi Bồ-tát Vô Tận Tuệ: "Ông trụ ở pháp nào mà nói những điều này? Vô hạnh khởi từ hữu hạnh, hữu hạnh khởi từ vô hạnh; do đâu mà theo Như Lai rồi tự nói về hữu hạnh, vô hạnh?"
Bồ-tát Vô Tận Tuệ lại bạch Phật: "Vốn từ tự mình giác ngộ, như nay mới có kết quả. Cúi xin Thế Tôn giảng rộng, nói rõ."
Phật nói: "Lành thay, lành thay! Này thiện nam tử, đúng như lời ông nói, hãy khéo suy nghĩ ghi nhớ. Hôm nay Như Lai sẽ vì ông giảng rộng lời dạy ấy. Thế nào, này tộc tánh tử? Lúc ông mới phát tâm thành Vô thượng Đẳng Chánh Giác (sự giác ngộ chân chánh, trọn vẹn, cao tột, tức quả vị Phật), là theo hữu hạnh hay theo vô hạnh?"
Đáp rằng: "Không theo hữu hạnh, không theo vô hạnh."
Phật nói: "Thế nào, này tộc tánh tử? Nếu không theo hữu hạnh, không theo vô hạnh thì làm sao thành Đẳng Chánh Giác được?"
Đáp rằng: "Có như, như như, cũng là như như (?). Vì thế không theo hữu hạnh, không theo vô hạnh."
Phật nói: "Sao trước kia ông không nêu câu hỏi này? Ta đã nói về hữu hạnh, vô hạnh từ trước rồi."
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video