Kinh Bồ-tát Anh Lạc, phẩm Bản Mạt (gốc và ngọn), thứ mười lăm
Bấy giờ đức Thế Tôn (danh hiệu của Phật: bậc được thế gian tôn kính), muốn chỉ bày hạnh của Bồ-tát (người tu hành phát nguyện tự giác ngộ và cứu độ mọi chúng sinh), liền nhập tam-muội Bản Tịnh (tam-muội: trạng thái thiền định, tâm chuyên chú vào một đối tượng, không tán loạn; Bản Tịnh là tên loại định này, nghĩa là gốc vốn trong sạch), khiến tất cả chúng sinh đều thấy gốc ngọn của các pháp (mọi sự vật, hiện tượng) trong quá khứ, vị lai, hiện tại. Ngài lại khiến chúng sinh thấy vô lượng thế giới của các đức Phật và các đức Phật Thế Tôn, có vị đã thành tựu, có vị chưa thành tựu, hoặc từ địa thứ nhất cho đến địa thứ mười (mười địa: mười bậc tu chứng từ thấp đến cao của Bồ-tát), có hạnh của thân hiện tại và không phải hạnh của thân hiện tại, khiến tất cả chúng sinh đều phân biệt từng điều.
Bấy giờ đức Như Lai Vô Sở Trước Đẳng Chánh Giác (danh hiệu của Phật: Như Lai là bậc đến từ chân lý như thật; Vô Sở Trước là bậc không còn vướng mắc điều gì; Đẳng Chánh Giác là bậc giác ngộ chân chánh, trọn vẹn), muốn độ chúng sinh nên mỉm cười. Từ nơi miệng Ngài phóng ra ánh sáng lớn, chiếu khắp vô lượng cõi nước nhiều như cát sông Hằng; từ cõi Dục (cõi của những loài còn ham muốn tình dục, ăn uống) lên đến cõi trời Hữu tưởng Vô tưởng (?) (cõi trời cao nhất trong ba cõi, nơi tâm tưởng cực kỳ vi tế), đều thấy ánh sáng ấy. Trong ánh sáng ấy hiện ra vô lượng gốc rễ của chúng sinh.
Thế nào là gốc ngọn của chúng sinh? Ở đây, thiện nam tử, thiện nữ nhân (người nam, người nữ có lòng lành tin theo Phật pháp) tu hành một pháp thì có thể đầy đủ vô lượng trí tuệ, làm trong sạch cõi Phật, giáo hóa chúng sinh.
Bấy giờ đức Thế Tôn bảo các vị trong hội chúng về hạnh không vướng mắc. Thế nào là hạnh không vướng mắc? Từ lúc mới phát tâm cho đến khi thành Phật, có năm mươi bốn pháp không vướng mắc vào hạnh không. Thiện nam tử, thiện nữ nhân nên thường suy nghĩ về các pháp ấy, không rời trong chốc lát. Thế nào là năm mươi bốn?
Một là phân biệt năm ấm (năm yếu tố hợp thành con người: sắc - thân thể và vật chất; thống - cảm thọ khổ, vui; tưởng - nhận biết hình tướng, tên gọi; hành - các tác ý, hoạt động của tâm; thức - sự hay biết, phân biệt), khởi lên cũng biết là khởi lên, diệt đi cũng biết là diệt đi. Thế nhưng năm ấm ấy có sinh, không sinh; có hạnh thánh, không có hạnh thánh; có quán không, không có quán không.
Nếu thiện nam tử, thiện nữ nhân phân biệt năm ấm do đâu mà sinh, do đâu mà diệt: sắc vốn không sinh, như nay lại có sinh; hiểu sắc không phải có, không phải không; hoặc có cái sắc có, hoặc có cái gốc của sắc; sắc quá khứ, vị lai, hiện tại cũng lại như thế. Vốn không có sắc, không thấy sắc gốc. Trong quá khứ không thấy sắc quá khứ, trong vị lai không thấy sắc vị lai, trong hiện tại không thấy sắc hiện tại. Sắc quá khứ không phải sắc hiện tại, không phải sắc vị lai; sắc vị lai không phải sắc quá khứ, không phải sắc hiện tại; sắc hiện tại không phải sắc quá khứ, không phải sắc vị lai. Bồ-tát Ma-ha-tát (Bồ-tát lớn, có tâm nguyện và công hạnh to lớn) đều có thể phân biệt, biết rõ từng điều.
Lại nữa, thiện nam tử, thiện nữ nhân phân biệt pháp thống (cảm thọ), hiểu biết cảm thọ không từ đâu khởi lên. Quán cảm thọ quá khứ thì vốn không có cảm thọ ấy, cũng biết cảm thọ ấy không có quá khứ. Cảm thọ quá khứ không phải vị lai, hiện tại; cảm thọ vị lai không phải quá khứ, hiện tại; cảm thọ hiện tại không phải quá khứ, vị lai. Vì sao vậy? Vì cảm thọ vị lai vốn không có cảm thọ ấy. Nếu thiện nam tử, thiện nữ nhân quán cảm thọ hiện tại, thì cũng không phải cảm thọ trước, cũng không phải cảm thọ sau, không phải cảm thọ quá khứ, không phải cảm thọ vị lai. Cảm thọ cũng không tự biết là cảm thọ; sau đó mới biết gốc trong sạch, ngọn cũng trong sạch.
Nếu thiện nam tử, thiện nữ nhân lại nên suy nghĩ về tưởng trong năm ấm ở quá khứ: pháp vốn không có tưởng này. Tưởng của năm ấm ở quá khứ không biết tưởng vị lai, hiện tại; tưởng vị lai không biết tưởng quá khứ, hiện tại; tưởng hiện tại không biết tưởng quá khứ, vị lai. Tưởng không có tưởng. Nếu thiện nam tử, thiện nữ nhân ở trong vị lai phân biệt tưởng vị lai, thì tưởng vị lai không tự biết là tưởng vị lai; tưởng vị lai không biết tưởng quá khứ, hiện tại; tưởng vị lai và quá khứ không biết vị lai; tưởng quá khứ không biết tưởng vị lai, hiện tại. Nếu thiện nam tử, thiện nữ nhân ở trong hiện tại phân biệt tưởng quá khứ thì cũng không có tưởng quá khứ; phân biệt tưởng vị lai cũng không có tưởng vị lai; phân biệt tưởng hiện tại cũng không có tưởng hiện tại. Ở trong hiện tại đối với quá khứ cũng không có tưởng quá khứ; ở trong hiện tại đối với vị lai cũng không có tưởng hiện tại, vị lai; ở nơi tưởng hiện tại cũng không có tưởng.
Nếu thiện nam tử, thiện nữ nhân lại nên ở trong quá khứ phân biệt hành trong năm ấm do đâu mà sinh, lại do đâu mà diệt. Hành quá khứ cũng không có hành. Phân biệt hành quá khứ thì không phải hành quá khứ. Hành quá khứ không phải hành vị lai, không phải hành hiện tại; hành vị lai không phải hành quá khứ, không phải hành hiện tại; hành hiện tại không phải hành quá khứ, không phải hành vị lai. Hành quá khứ và vị lai không phải là hành quá khứ và vị lai; hành quá khứ và hiện tại không phải là hành quá khứ và hiện tại. Vì sao vậy? Vì hành vốn không có gì, cũng không có hành.
Nếu thiện nam tử, thiện nữ nhân ở trong vị lai thì nên đầy đủ hành vị lai. Ở trong vị lai không thấy hành quá khứ, không thấy hành hiện tại; ở trong vị lai không thấy hành vị lai và quá khứ, không thấy vị lai (?); hành hiện tại cũng không thấy hành vị lai và hiện tại. Vì sao vậy? Vì vốn không có hành này.
Nếu thiện nam tử, thiện nữ nhân ở trong hiện tại lại nên phân biệt: hành quá khứ cũng không có hành quá khứ, cũng không có hành vị lai, cũng không có hành hiện tại. Ở nơi hành hiện tại quán hành hiện tại và quá khứ, cũng không thấy hành hiện tại và quá khứ; ở nơi hiện tại quán hành hiện tại và vị lai, cũng không thấy hành hiện tại và vị lai. Quán rõ các hành đều không có gì thật.
Nếu thiện nam tử, thiện nữ nhân ở trong quá khứ quán thức quá khứ, cũng không thấy thức quá khứ; ở nơi thức vị lai cũng không thấy thức vị lai; ở nơi thức hiện tại cũng không thấy thức hiện tại; ở nơi thức quá khứ cũng không thấy thức quá khứ và vị lai; ở trong quá khứ cũng không thấy thức quá khứ và hiện tại, cũng không thấy thức. Nếu thiện nam tử, thiện nữ nhân ở trong vị lai không thấy thức quá khứ, thức vị lai; ở trong vị lai không thấy thức vị lai và quá khứ, không thấy thức vị lai và hiện tại. Nếu thiện nam tử, thiện nữ nhân ở nơi thức hiện tại không thấy thức quá khứ, không thấy thức vị lai; ở trong hiện tại không thấy thức hiện tại và quá khứ, không thấy thức vị lai trong hiện tại. Đó gọi là thiện nam tử, thiện nữ nhân phân biệt năm ấm, gốc ngọn đều là không.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video