Thiên 2 — Phẩm 2 – Thức và định

 Kinh Bồ Tát Anh Lạc (anh lạc: chuỗi ngọc trang sức, ví đức hạnh và giáo pháp trang nghiêm người tu), phẩm Thức Định (định của thức, tức sự định tĩnh của tâm nhận biết), thứ hai.

 Bấy giờ trong hội có Bồ-tát (người phát tâm cầu thành Phật để cứu độ tất cả chúng sinh) Bảo Vương, liền từ chỗ ngồi đứng dậy, quỳ thẳng, chắp tay, đến trước bạch Phật (bậc đã giác ngộ hoàn toàn): "Dạ vâng, bạch Thế Tôn (danh hiệu của Phật, bậc được thế gian tôn kính). Chuỗi ngọc ý thức mà Bồ-tát tu tập khai ngộ được nhiều người, không ai không được độ. Như nay chư Như Lai (danh hiệu của Phật, bậc từ chân lý mà đến) ở mười phương nhiều như cát sông Hằng (ví số lượng nhiều không đếm xuể), cùng các vị đã diệt độ (nhập niết-bàn) ở quá khứ, vị lai, hiện tại, đã tu học phẩm giới chuỗi ngọc thế nào để đến được bỉ ngạn (bờ bên kia, tức giải thoát), khiến chúng sinh khắp nơi đều được nghe và thấm hương thơm ấy?"

 Bấy giờ đức Thế Tôn bảo Bảo Vương: "Hãy lắng nghe, lắng nghe, suy nghĩ cho khéo. Nay ta vì ông giảng rõ nghĩa ấy. Bồ-tát tu tập phẩm giới chuỗi ngọc thì hương công đức thấm vào, tự làm chuỗi ngọc cho thân mình." Bảo Vương thưa: "Con rất mong được nghe."

 Thế Tôn bảo: "Vâng theo đạo pháp, tu giới (giữ giới luật), định (thiền định, tâm chuyên nhất), và trí tuệ giải thoát. Khuyên chúng sinh tin sâu vào giới, mong chí tính mỗi người đều được thoả nguyện. Hiểu rõ việc tuỳ nghi thích hợp mà không mất lời thề nguyện ban đầu. Đồng thời trừ bỏ mọi tâm ngu mê. Trang nghiêm, làm thanh tịnh đạo tràng (nơi tu đạo và thành đạo), đầy đủ mọi phẩm loại thích hợp. Không để điều thô bạo đi qua tâm mình. Chí luôn mến mộ, mong đạt đến địa vị nhất sinh bổ xứ (địa vị Bồ-tát chỉ còn một đời nữa là thành Phật). Giữ gìn trọn vẹn kho tàng sâu xa của chính pháp. Ý luôn tự tại trong trăm nghìn tam muội (các trạng thái thiền định sâu), cảm động biến hoá không gì ví được.

 "Tất cả muôn vật đều vô thường (luôn thay đổi, không còn mãi); của báu khó được cũng không thể nương cậy. Thực hành quyền phương tiện (cách thức khéo léo, linh hoạt để giáo hoá) mà không trụ vào đâu. Tâm chúng sinh mê lầm, không hiểu chính đạo, tâm dính chấp vào cái tôi, không rõ vô thường. Bồ-tát thề nguyện vì họ mà phân tích giảng giải, giúp họ hiểu tất cả đều trống rỗng, hư giả, không thật. Tuy chuộng đại đạo mà không bỏ nhị thừa (hai hạng người tu chỉ cầu giải thoát cho riêng mình: Thanh văn và Duyên giác). Đi đến cõi nào, cõi ấy đều được phúc lành. Càng thêm tinh tiến, gấp bội tu đạo nghiệp. Đối với các kinh pháp, bỏ đi vọng tưởng.

 "Yếu chỉ pháp của Bồ-tát không rời thập địa (mười giai vị tu hành của Bồ-tát từ thấp lên cao). Theo thứ tự mà lên địa vị trên, không vượt bậc. Thêm vào đó dùng trí tuệ tiêu trừ mọi trần lao (phiền não làm nhơ và mệt mỏi tâm). Người chưa đến được đạo thì giúp họ tự đến cửa đạo. Luôn nhớ tự trách, trong ý tự nghĩ: người bố thí là ai, người nhận là ai? Nhìn của báu đều thấy không có chủ. Nếu bị huỷ nhục thì phải tự chế ngự ý mình. Về sau nếu chịu quả báo thì thân tướng đoan chính đẹp đẽ khác thường, đi đến đâu ai thấy cũng vui mừng.

 "Nếu thấy người nghèo khốn, thân thể trần truồng, thì tự mình vào biển lấy ngọc như ý (viên ngọc báu cầu gì được nấy) đem cho, rồi dùng chính pháp mà nói với họ, khiến họ biết quay về. Dùng pháp cam lộ (nước ngọt bất tử của cõi trời, ví giáo pháp làm hết khổ) tiêu tan mọi hoạn nạn. Niệm không chạy rông. Vì thế, Bảo Vương, chuỗi ngọc của quả đạo Bồ-tát giúp ý được tự tại.

 "Lại dùng lời dạy có sức dũng mãnh lớn mà xây dựng, dẫn dắt, không ai không thuận theo. Dù đi hay ngồi cũng không rời thập niệm (mười điều nhớ nghĩ: nhớ Phật, Pháp, Tăng, giới, bố thí, cõi trời, sự dừng nghỉ, hơi thở, thân, và cái chết). Tâm đặt nơi Tam tôn (ba ngôi tôn quý: Phật, Pháp, Tăng), chưa từng quên lãng. Hiểu rõ nỗi khổ đau não của địa ngục. Hết lòng lặng lẽ, bỏ nhơ bẩn trần lao. Không phạm mọi điều ác, không gì lay chuyển được. Ứng hợp với chính lý, vâng tu giới pháp. Ánh sáng đức hạnh chiếu khắp, ai cũng được thấm nhuần. Tự xét những gì mình có, không tham tiếc. Cúng dường Phật và chúng tăng mà không khởi tưởng chấp.

 "Hoặc dùng trí tuệ quyền biến mà giao tiếp với vua, liền có thể khiến vua bỏ ngôi cao. Nếu có người đến xin đầu, mắt, tai, mũi, miệng, liền có thể bố thí, không trái ý người."

 Bấy giờ tất cả đệ tử và các Bồ-tát trong hội nghe đức chuỗi ngọc công lao ấy, vui mừng hớn hở không tự kìm được, suy nghĩ sâu xa, tâm lành sinh khởi. Mỗi người đều tỏ lòng kính, cùng nhau cúng dường, rải các loại hoa quý và bao nhiêu châu báu, đồng thanh ngợi khen đức ấy: "Chúng con nhờ phúc đời trước mà gặp được lợi lành, được nghe lời dạy nhiệm mầu về chuỗi ngọc. Nếu chúng sinh được nghe giáo pháp này, khuyến phát yếu chỉ thức định của Bồ-tát, thì công đức phúc lành không thể đo lường. Những điều được diễn giảng ở đây đều chân thật, không hư dối."

 "Nếu có Bồ-tát gặp được chuỗi ngọc thức định này thì quán rõ các pháp, hiểu rằng không có chỗ trụ. Với chuỗi ngọc thức định, tâm thần lặng lẽ, không còn tham ăn, lấy niềm vui của chính niệm làm thức ăn. Điều gì khuyến khích giúp đỡ được thì khởi làm việc phúc.

 "Xưa kia ta dâng năm trăm đoá hoa lên đức Phật thời trước, lập chí thề nguyện rộng lớn, tự đến được quả Phật. Quả đạo không mục nát, làm hưng thịnh chính pháp. Lại dùng giới cấm tiêu trừ mọi nhơ bẩn. Cứu khổ cho người như cứu lửa cháy trên đầu, khiến mọi tai ách đều chắc chắn được cứu độ. Tự nhớ thuở xưa vào biển tìm báu, gặp cá ma-kiệt (loài cá khổng lồ trong biển, nuốt cả thuyền) và núi hình nước (?). Ta làm người dẫn đầu, nhập chuỗi ngọc thức định, liền có thiện thần đến chỉ đường tốt, vui vẻ yên ổn trở về quê nhà. Đó là nhờ thề nguyện, tinh tiến không lùi, nhập thiền chính thụ (thể nhận đúng đắn trong định), không có bao nhiêu tưởng tạp.

 "Đó là nhà mà chư Phật Thế Tôn đi qua. Khuyên chúng sinh sinh lên trời Phạm (cõi trời của những vị đã lìa dục, thuộc cõi Sắc) và trời Vô Tưởng (cõi trời mà chúng sinh ở đó hoàn toàn không có ý tưởng), đều do chuỗi ngọc thức định đem lại. Nếu ở cõi người trong các nước mười phương thì tuỳ theo tục mà hoà nhập giáo hoá, giảng đạo vượt đời. Lại dùng thập thiện (mười điều lành: không giết, không trộm, không tà dâm, không nói dối, không nói hai lưỡi, không nói ác, không nói thêu dệt, không tham, không giận, không tà kiến) và các quả chứng của đạo mà làm lợi cho chúng sinh, giúp họ đạt trí tuệ về không. Tuyên bày cho tất cả không trái lời thánh dạy, hiểu rằng gốc vốn trống rỗng, không có gì tạo tác.

 "Cội gốc đức hạnh trồng được không vì riêng mình, mà đều giúp người được quả của đạo pháp. Nếu chính pháp nghiêng đổ thì có thể gánh vác trọng trách. Nếu gặp khổ não thì vĩnh viễn không lo buồn, cũng không có tâm vọng tưởng, chấp thức. Giữ gìn thân miệng, không để sơ sót. Dùng quyền phương tiện đi sâu vào sinh tử, vì người mà giảng vị của bát giải (tám phép giải thoát, tám tầng thiền định giúp lìa bỏ dần sự dính mắc) và chính thụ. Giúp người thế tục đứng vững, mến chuộng Phật đạo.

 "Hoặc diễn một lời dạy, hoặc bao nhiêu phẩm, dẫn dắt họ vào trong giới luật của bậc hiền thánh, dần dần dắt chỉ cho đến khi diệt độ. Có thể khiến chính pháp còn mãi trong nhiều kiếp (kiếp: khoảng thời gian cực kỳ dài). Đưa chúng sinh còn sót lại đến vô dư (niết-bàn trọn vẹn, không còn sót lại thân và phiền não), vào nê-hoàn (tức niết-bàn, cảnh giới tịch diệt, hết khổ) lặng lẽ, không còn nỗi khổ sinh, già, chết, mang thân. Không nương vào tứ đại (bốn yếu tố cấu thành vật chất và thân thể): đất, nước, lửa, gió. Với những người ở trong các nhóm tà kiến (cách thấy sai lệch), ngu mê, thì chỉ cho họ pháp chính kiến, con đường duy nhất.

 "Nếu ở chỗ vắng vẻ thì tu hạnh khổ hạnh của mười hai pháp (mười hai hạnh đầu-đà: các lối sống khổ hạnh như chỉ khất thực, ăn một bữa, ngồi dưới gốc cây, mặc áo vá…). Ngồi yên dưới gốc cây, không dựa vào đâu. Suy tư thiền pháp, chỉ lấy không làm việc chính. Một lòng định tĩnh, không sai lầm.

 "Báu vật chuỗi ngọc thức định của Bồ-tát cũng không nghĩ đến sắc (hình tướng vật chất) là có tướng hay không tướng. Tướng tự nó hư không lặng lẽ, tướng tốt và vẻ đẹp (các tướng đặc biệt trên thân Phật) cũng vậy. Phân biệt trong và ngoài, hiểu đều là một. Ba đời trống rỗng lặng lẽ, không có quá khứ, vị lai, hiện tại. Dùng tâm thức định lại quán tính của ngũ ấm (năm nhóm tạo nên con người: thân thể, cảm thọ, tri giác, ý chí tạo tác, nhận thức) cùng các suy, trì, nhập (?) (các yếu tố như căn, giới, xứ cấu thành kinh nghiệm), xem chúng từ đâu đến, lại từ đâu diệt. Phân biệt từng thứ, biết đều là giả trá, chẳng có sinh diệt, không khởi mong cầu. Cũng không thấy có phải có trái.

 "Không nhờ tâm ý mà phát được lời dạy của đạo. Thức khởi thì khởi, thức diệt thì diệt. Không thấy hình tướng, cũng không có tưởng về cái tôi, cũng không chấp chỗ đứng. Sáu trần (sáu đối tượng của giác quan: hình sắc, âm thanh, mùi, vị, xúc chạm, ý niệm) trong và ngoài cũng như thế. Xét đến tai mắt còn không có, huống gì có việc thấy nghe. Điều ấy không phải vậy.

 "Bảo Vương nên biết: pháp tâm thức định chuỗi ngọc của Bồ-tát không khởi không diệt, cũng không có đầu cuối. Duyên khởi thì khởi, duyên diệt thì diệt. Khởi không thấy khởi, diệt không thấy diệt. Bên trong tự suy xét ý tăng giảm, không có tưởng khổ vui. Vì sao vậy? Vì lìa ý niệm về cái tôi. Tuy ở giữa bao phiền não của dục, tâm không nhiễm dính, vì đã xa lìa tam giới (ba cõi chúng sinh luân hồi): cõi Dục (cõi còn ham muốn), cõi Sắc (cõi đã lìa dục nhưng còn thân hình), cõi Vô Sắc (cõi không còn thân hình, chỉ còn tâm). Ý như kim cương, không thể phá hoại. Biết đời trước, thấu suốt cội nguồn, dứt các nút trói phiền não mà không thấy khó. Không thấy có tận cùng, không thấy không tận cùng. Đó gọi là chuỗi ngọc thức định của Bồ-tát.

 "Tuỳ đời dạy dỗ, cung kính phụng thờ bậc tôn trưởng mà không mong báo đáp. Trong trăm nghìn kiếp siêng tu tinh tiến, thành tựu đầy đủ pháp trí tuệ của đạo. Tuyên giảng sự giữ gìn nhẫn nhục bình đẳng của các Bồ-tát. Đọc tụng thông thuộc, nhận lãnh không quên. Năm phần tính của pháp thân Như Lai (pháp thân: thân chân lý của Phật, gồm năm phần: giới, định, tuệ, giải thoát, giải thoát tri kiến), mỗi phần đều được tuyên giảng rõ ràng, lời nói và việc làm không tô vẽ. Lời nói luôn mỉm cười, tâm không chấp trước. Không khởi hai kiến chấp đoạn và thường (cho rằng chết là hết, hoặc cho rằng có cái tồn tại mãi mãi). Ở giữa đại chúng cũng không thiên vị bên nào.

 "Đối với pháp không cũng không có tưởng niệm. Bên trong thật đầy đủ, bên ngoài vẫn tỏ ra hỏi han học hỏi. Cũng không khởi ý nghĩ: 'Hạnh của ta vượt mức, người kia còn thiếu kém.' Lìa mọi lợi dưỡng (lợi lộc và sự cung phụng), không mong cầu gì. Luôn tự suy xét, biết thân không có chủ, từ đầu đến chân thấu rõ vốn là không. Tu hành lục độ (sáu hạnh đưa người qua bờ giải thoát: bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tiến, thiền định, trí tuệ), hiểu không có chỗ trụ. Xét các pháp đều là tên gọi giả, biết không có hình chất. Tất cả các pháp không thể nhìn thấy. Phân biệt âm thanh cũng không nghe được gì.

 "Như thế đó, Bảo Vương, Bồ-tát đại sĩ (người có tâm lớn) tu pháp thức định chuỗi ngọc pháp thì thấy điều lành không mừng, nghe điều ác không buồn. Sau đó mới hợp với chuỗi ngọc tinh tiến. Nhập trăm nghìn định, yên ổn không tưởng. Dù trời sấm, đất động, rồng gầm chớp giật, sét đánh, núi lở, nước cuốn, sư tử gầm rống, tâm ý vẫn lặng lẽ định tĩnh, vĩnh viễn không rối loạn.

 "Có khi Bồ-tát nhập định chính thụ, trải một kiếp cho đến trăm nghìn kiếp, thân thể mềm mại tốt đẹp, không cần nhờ ăn uống. Đó là nhờ định ý: lấy niềm vui thiền định làm thức ăn, lấy bát giải làm nước uống. Có khi Bồ-tát lại dùng thần túc (thần thông đi lại và biến hoá tuỳ ý) mà nhập tam muội. Tam muội ấy tên là Phổ Chiếu. Thấy các cõi nước của chư Phật ở phương đông nhiều như cát sông, lễ bái phụng thờ cúng dường không mất oai nghi. Phương nam, phương tây, phương bắc cũng vậy, mỗi phương các cõi Phật nhiều như cát sông, đều có thể cúng dường chư Phật Thế Tôn, diễn giảng, suy tư chuỗi ngọc thức định.

 "Như thế đó, Bảo Vương, sự cảm ứng khi Bồ-tát nhập định là như vậy. Hãy tạm gác các cõi nhiều như cát sông ở mười phương; giả sử mỗi cõi đều chứa đầy bụi, rồi lấy mỗi hạt bụi đặt vào một cõi Phật, đến khi số bụi ấy hết mà cõi Phật vẫn khó đo lường. Tam muội của Bồ-tát đều thấy hết mọi hội chúng ấy, cũng nghe đức Phật ở đó diễn giảng chuỗi ngọc định ý thần thức, hiểu cội gốc các pháp hư không lặng lẽ, không có chủ.

 "Từ lúc mới bắt đầu học cho đến khi lên đạo tràng, suy tư, phát ý chuỗi ngọc cây đạo, đều vượt qua mọi trói buộc, các bệnh dâm dục, giận dữ, si mê. Tâm vững chắc, không thể lay chuyển. Dẫu thiên ma (ma vương cõi trời, kẻ chuyên phá hoại người tu) đem quân nhiều đến hàng ức cai (số cực lớn) muốn đến phá hoại định ý của thức, trọn không bị chúng khuất phục mà quay lui, không vì tà mà thấy sai lầm. Ý rộng như biển, không gì không dung chứa. Chuỗi ngọc mọi đức đều được thành tựu.

 "Luôn giảng vô thường, khổ, không, phi thân (thân này không phải là cái tôi thật). Cái thường còn chẳng phải là có thường, huống gì có thân? Những ai chấp thường thì xa lìa định, rơi vào sinh tử, không thể tự cứu. Điều Bồ-tát tu chỉ chuyên vào đạo. Tâm yên ổn, vĩnh viễn không có các tưởng. Không rời đức nghiệp do chư Phật tạo ra. Ý như núi Thái Sơn, không thể lay chuyển. Một mình bước đi trong thế giới mà không sợ hãi. Dùng bốn trí biện (bốn tài biện luận không ngăn ngại: về pháp, về nghĩa, về ngôn từ, về sự ứng đáp) bao trùm các pháp, chỉ cho chúng sinh biết yếu chỉ trí tuệ của đạo. Bên trong thật thà ngay thẳng, không nịnh bợ.

 "Vì sao vậy? Vì gốc vốn trong sạch. Đã không có nhơ bẩn thì mọi tối tăm đều tan hết. Ánh sáng trí tuệ chiếu khắp, ai cũng được thấm nhuần. Tâm lớn rộng không bờ bến. Tắm gội nhơ bẩn của ý, khiến tươi sáng. Tuỳ điều đời ưa thích đều có thể làm thành. Đến dưới cây Phật (cây bồ-đề nơi Phật thành đạo) tự tu nghĩa pháp. Đối với mọi pháp không có ngờ vực. Đối với các trí thương xót đều thành tựu đầy đủ. Thuận theo những điều đã nghe, cứu giúp người ít hiểu biết. Chuỗi ngọc định ý cứu vớt người tâm rối loạn, và những gì mình tu tập luôn được lặng lẽ định tĩnh. Tu hành tám phẩm đạo của bậc hiền thánh (bát chính đạo: thấy đúng, nghĩ đúng, nói đúng, làm đúng, sống đúng, siêng năng đúng, nhớ nghĩ đúng, định tâm đúng), giúp tất cả mọi người đứng vững, thấy chân lý chính.

 "Đó gọi là, này Bảo Vương, yếu chỉ chuỗi ngọc thức định của Bồ-tát. Nếu ai nghe và giữ trong lòng thì chưa từng xa lìa chư Phật Thế Tôn, được bất thoái chuyển (không bao giờ lùi lại) trên con đường vô thượng chính chân (con đường giác ngộ chân chính, không gì cao hơn, tức đạo Phật quả)."

 Khi Phật giảng chuỗi ngọc thức định này, trong hội có vô lượng ức trăm nghìn trời, rồng, quỷ thần, người và loài chẳng phải người đều phát tâm cầu đạo vô thượng chính chân. Lại có sáu mươi hai nghìn Bồ-tát từ phương khác đến đạt được bất khởi pháp nhẫn (sự an trú vững vàng nơi chân lý rằng mọi pháp vốn không sinh khởi). Lại có tám nghìn thanh tín sĩ, thanh tín nữ (nam và nữ cư sĩ tu tại gia, có lòng tin trong sạch) xa lìa bụi bặm nhơ bẩn, được pháp nhãn tịnh (con mắt thấy rõ chân lý trong sạch, tức bước đầu chứng quả thánh). Năm nghìn bỉ-khâu (tức tỳ-kheo: nam giới xuất gia đã nhận đủ giới luật) dứt sạch lậu (phiền não khiến tâm rỉ chảy, trôi lăn sinh tử), tâm được giải thoát. Chín vạn thiên tử (con trời, chư thiên) lìa bỏ mọi tham dục.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video