Thiên 3 — Phẩm 3 – Trang nghiêm cây đạo

 Kinh Bồ-tát Anh Lạc (Bồ-tát: người phát tâm cầu thành Phật để cứu độ chúng sinh; anh lạc: chuỗi ngọc đeo trang sức, ở đây ví công đức và trí tuệ làm đẹp người tu), phẩm thứ ba: Trang nghiêm đạo thụ (đạo thụ: "cây đạo", tức cây Bồ-đề, nơi Bồ-tát ngồi thành Phật; trang nghiêm: tô điểm cho đẹp đẽ, uy nghi).

 Bấy giờ Thế Tôn (danh hiệu của Phật: bậc được cả thế gian tôn kính) bảo các vị hiền giả: "Ta từ vô số a-tăng-kỳ kiếp (a-tăng-kỳ: con số lớn không thể đếm; kiếp: một khoảng thời gian cực kỳ dài) trước đây, đã tích chứa công đức, chồng chất việc làm lành, tu tập pháp thanh tịnh. Dù ngồi, nằm hay kinh hành (đi bộ thong thả qua lại để giữ tâm tỉnh thức), ta chưa từng rời bỏ tứ đẳng (bốn tâm rộng lớn, đối xử bình đẳng với mọi chúng sinh: từ là thương yêu, ban vui; bi là xót thương, cứu khổ; hỷ là vui theo điều tốt của người; hộ là buông xả, không thiên vị). Trong một lúc, một bước đi, một khoảnh khắc ý nghĩ, ta tu mười pháp. Thế nào là mười?

 Một là: Từ cõi trời Đâu Thuật (cõi trời nơi các vị Bồ-tát sắp thành Phật ở trước khi xuống trần) giáng thần xuống sinh ra nơi đời, thấy khắp vô số cõi Phật ở mười phương (cõi Phật: thế giới do một vị Phật giáo hóa; mười phương: đông, tây, nam, bắc, bốn hướng xiên, trên và dưới). Thấy các vị Bồ-tát nhất sinh bổ xứ (Bồ-tát chỉ còn một đời nữa là thành Phật, kế vị ngôi Phật) đều đến dưới cây đạo, tu chuỗi ngọc thanh tịnh. Khi sắp cất chân phải bước tới đạo tràng (nơi thành đạo, chỗ ngồi dưới cây Bồ-đề), lòng thương xót chúng sinh, thì cõi tam thiên đại thiên (một đại thế giới gồm một nghìn lần một nghìn lần một nghìn tiểu thế giới) đều rung chuyển. Bồ-tát tự nghĩ: "Lời thề nguyện ta lập từ xưa, hôm nay đã thành. Ta sẽ phá tan cõi ma, trang nghiêm cõi Phật." Đó gọi là Bồ-tát ma-ha-tát (Bồ-tát lớn, bậc Bồ-tát đã tu rất cao) lấy chuỗi ngọc đại từ mà tiến tới đạo tràng, tâm không thoái chuyển (không lùi bước, không trở lại tầm thấp).

 Hai là: Thấy hết những điều mà tâm thức các vị Bồ-tát đại sĩ (bậc đại nhân, cách gọi tôn kính Bồ-tát) trong cõi tam thiên đại thiên đang nghĩ. Lại nhập định ý tam-muội (trạng thái thiền định, tâm chuyên chú một chỗ, lặng yên) mà không tán loạn. Có khi thấy Bồ-tát thành đạo giữa hư không, có khi thấy chỗ vắng lặng dưới gốc cây, có khi nhập tam-muội "ánh sáng nước, cõi hư không". Trang nghiêm cây đạo mà không rời tâm đại bi. Đó gọi là Bồ-tát ma-ha-tát lấy chuỗi ngọc đại bi mà tiến tới đạo tràng, tâm không thoái chuyển.

 Ba là: Bồ-tát ma-ha-tát thấy khắp cõi tam thiên đại thiên, tiến tới đạo tràng mà không rời tâm hỷ: "Nay ta thành Phật là điều chắc chắn, không còn nghi ngờ. Ta sẽ lấy gốc rễ của pháp mình mà thấm nhuần tất cả, khiến chúng sinh đều cùng có sắc vàng ròng như ta, có ba mươi hai tướng tốt và tám mươi vẻ đẹp (những nét đặc biệt trên thân Phật, biểu hiện của công đức lớn), được vô số đại chúng vây quanh trước sau. Ta phá tan lưới ma, thành tựu cõi nước của chính mình." Đó gọi là Bồ-tát ma-ha-tát tu chuỗi ngọc hỷ, tâm không thoái chuyển.

 Bốn là: Bồ-tát ma-ha-tát muốn đến đạo tràng, tới dưới cây Phật, thấy khắp a-tăng-kỳ cõi ở mười phương, các vị Bồ-tát đại sĩ nhất sinh bổ xứ đều tu tâm hộ (tâm buông xả, bình đẳng, không vướng mắc) để trang nghiêm cây đạo, khiến vô số chúng sinh cũng có tâm hộ như mình, không rời bỏ mọi chuỗi ngọc thiền định. Đó gọi là Bồ-tát ma-ha-tát tiến tới đạo tràng với tâm hộ và chánh thọ (tức nhập định đúng đắn), tâm không thoái chuyển.

 Năm là: Bồ-tát ma-ha-tát lại thấy vô số cõi ở mười phương, các vị Bồ-tát đại sĩ nhất sinh bổ xứ đều chuyển pháp luân (giảng dạy giáo pháp, ví như lăn bánh xe pháp đi khắp nơi nghiền nát điều ác) với hạnh không thoái chuyển. Pháp không có lời nói, cũng không có hình dáng; một tướng tức là không tướng; cõi hư không vốn không hình. Đến cái "không" còn không phải là "không", huống chi lại có pháp giới (toàn thể mọi sự vật, hiện tượng). Đó gọi là Bồ-tát ma-ha-tát lấy pháp rỗng không, không hình tướng làm chuỗi ngọc.

 Sáu là: Bồ-tát ma-ha-tát nhìn khắp các cõi nhiều như cát sông Hằng ở mười phương, thấy chúng sinh có trí tuệ thông suốt, các căn (khả năng tiếp nhận đạo của mỗi người) thuần hậu, lòng hướng về tam thừa (ba cỗ xe, ba con đường tu: Thanh văn, Duyên giác, Bồ-tát), không rời pháp nhẫn (sự chấp nhận, thấu hiểu và an trú vững vàng trong chân lý). Họ tu từ, bi, hỷ, hộ, thực hành sáu pháp tôn trọng (sáu cách sống hòa hợp, kính trọng nhau trong thân, lời, ý, giới, kiến giải và lợi lộc), có bốn trí tuệ không ngăn ngại (thông suốt về pháp, về nghĩa, về ngôn từ và về tài biện thuyết), một lòng an trú trong sự nhẫn của đạo. Họ tự biết mình được thọ quyết (được Phật báo trước rằng sau này chắc chắn sẽ thành Phật), lại thấy người khác cũng được trao lời báo trước ấy; có người được báo trước thành La-hán (bậc tu đã dứt sạch phiền não, không còn tái sinh), có người được báo trước thành Bích-chi Phật (bậc tự giác ngộ nhờ quán xét lẽ nhân duyên, không cần thầy dạy, không đi giáo hóa rộng).

 Bồ-tát tự nghĩ: "Ta từ vô số a-tăng-kỳ kiếp đến nay, bỏ thân này nhận thân khác, đều là huyễn hóa (giả như trò ảo thuật), không phải pháp chân thật. Nay ta được thọ quyết, tiến tới đạo vô thượng chánh chân (đạo cao nhất, chân chính, đúng thật, tức quả vị Phật), thành tối chánh giác (sự giác ngộ chân chính cao tột), đi lại trong hư không không chút vướng ngại. Trong một lúc, ở một chỗ, ta được tổng trì định (thiền định giúp ghi nhớ, nắm giữ trọn vẹn mọi giáo pháp không quên), điều mà chư Phật ngợi khen, và thấu suốt khổ, tập, tận, đạo (bốn chân lý: khổ là sự đau khổ; tập là nguyên nhân gây khổ; tận là sự chấm dứt khổ; đạo là con đường dẫn đến chấm dứt khổ)."

 Khổ này chẳng phải là khổ; khổ do đâu mà sinh? Hiểu được khổ vốn không có khổ, như thế mới hợp với trí tuệ sáng suốt. Tập do lòng ái (tham ái, khát khao, bám víu) mà dấy lên. Ái vốn không có hình, cũng không thể thấy. Sinh vốn là không sinh, huống chi pháp lại có diệt. Chúng sinh ngu mê, từ đó khởi lên, lại tiếp xúc, ham thích, tập nhiễm, cho là được cái này, là cái này (?). Hiểu được tập vốn không có tập, như thế mới hợp với trí tuệ sáng suốt.

 Các pháp không sinh, là pháp tiêu mòn diệt mất. Cái gọi là "hết" thì không sinh, cũng không có hết. Các pháp không có hết. Chúng sinh ngu mê, cho rằng hết mà thật ra chẳng phải hết, rồi ở trong đó khởi lên tưởng niệm; chớ đem tưởng ấy mà đánh đổi các pháp (?). Hiểu cái hết là thật sự hết, đó gọi là trí tuệ sáng suốt.

 Đạo không có hình tướng, không phải là thứ mắt có thể nhìn thấy. Tám nẻo ngay thẳng (tức bát chánh đạo, tám con đường chân chính: thấy đúng, nghĩ đúng, nói đúng, làm đúng, sống đúng, nỗ lực đúng, nhớ nghĩ đúng, định tâm đúng) bằng phẳng, thênh thang, không ngăn ngại. Đó gọi là trí tuệ sáng suốt. Đó gọi là Bồ-tát ma-ha-tát tiến tới cây đạo, tâm không thoái chuyển.

 Bảy là: Bồ-tát ma-ha-tát xem khắp cõi tam thiên đại thiên, biết căn nguyên của chúng sinh cao hay thấp, lớn hay nhỏ. Có người có tâm thức cùng hướng với Như Lai (danh hiệu của Phật: bậc từ chân như mà đến), hạnh nguyện gốc xưa hợp nhau, trí tuệ không thêm không bớt. Lấy đại từ đại bi làm chuỗi ngọc trang sức thân mình; thực hành bố thí, giữ giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ, cùng thiện quyền phương tiện (khéo léo dùng cách thích hợp, linh hoạt để dẫn dắt người); mười sáu hạnh nhiệm mầu (?), trăm nghìn pháp tổng trì; tâm rộng lớn, không hẹp hòi. Dù thấy hạnh của La-hán, Bích-chi Phật, tâm vẫn không đắm nhiễm, không theo đó mà nhận lấy. Đó gọi là Bồ-tát ma-ha-tát trang nghiêm cây đạo, tâm không thoái chuyển.

 Tám là: Bồ-tát ma-ha-tát tu hành tám trăm pháp môn tổng trì (pháp môn: cánh cửa, phương pháp tu tập để vào đạo).

 Có pháp môn Đức hạnh: Bồ-tát được pháp môn này thì mọi hạnh đều đầy đủ, trang nghiêm cây đạo. Lại có pháp môn Nhẫn khắp: Bồ-tát được pháp môn này thì thấm nhuần tất cả, mưa xuống pháp cam lộ (cam lộ: sương ngọt, thứ nước của cõi trời giúp bất tử, ví giáo pháp đem lại sự an lành, giải thoát). Lại có pháp môn Vô tướng (không bám vào hình tướng): Bồ-tát được pháp môn này thì vào trọn hạnh "không" (thấu hiểu mọi sự vốn không có tự tính cố định), đạt địa vị không thoái chuyển. Lại có pháp môn Âm hưởng (âm thanh, tiếng vang): Bồ-tát được pháp môn này thì đầy đủ tám hạnh bình đẳng (?), không nghe tiếng nào khác lạ. Lại có pháp môn Thân hạnh: Bồ-tát được pháp môn này thì việc làm của thân thanh tịnh, không tạo các điều ác. Lại có pháp môn Khẩu hạnh: Bồ-tát được pháp môn này thì không phạm bốn lỗi của lời nói (nói dối, nói hai lưỡi gây chia rẽ, nói lời độc ác, nói lời thêu dệt vô ích), không có hành vi xấu nào khác. Lại có pháp môn Ý hạnh: Bồ-tát được pháp môn này thì ý không chạy theo vọng tưởng, lặng yên dứt sạch. Lại có pháp môn Vô niệm (không khởi ý nghĩ lăng xăng): Bồ-tát được pháp môn này thì nhập diệt tận định (thiền định sâu nhất, trong đó mọi cảm thọ và tư tưởng đều tạm ngừng hoàn toàn), quán thấy rõ mọi sự đều không hình tướng. Lại có pháp môn Cứu cánh (rốt ráo, đến tận cùng): Bồ-tát được pháp môn này thì từ bờ bên này (bờ sinh tử khổ đau) đến được bờ bên kia (bờ giải thoát). Lại có pháp môn Vô trước (không bám víu): Bồ-tát được pháp môn này thì đối với pháp sinh tử không khởi tâm đắm nhiễm. Lại có pháp môn Vô ngại: Bồ-tát được pháp môn này thì đi lại thông suốt, không bị kẹt trong sinh tử. Lại có pháp môn Ứng thanh (đáp theo tiếng gọi): Bồ-tát được pháp môn này thì tùy theo hạnh của mình mà tiến bước, không chê bai điều người khác thọ nhận. Lại có pháp môn Thần túc (năng lực thần thông đi lại, biến hóa tùy ý): Bồ-tát được pháp môn này thì biến hóa tự do, lễ bái phụng sự chư Phật. Lại có pháp môn Thanh tịnh: Bồ-tát được pháp môn này thì trí tuệ trong sạch, không còn ý tưởng phân biệt cõi nước. Lại có pháp môn Không hạnh: Bồ-tát được pháp môn này thì hiểu biết các pháp đều giả dối, không thật. Lại có pháp môn Huyễn hóa: Bồ-tát được pháp môn này thì quán thấy rõ chúng sinh chỉ là sự giả tạm do nhiều thành phần hợp lại, không thể nắm bắt hình tượng. Lại có pháp môn Vô hình: Bồ-tát được pháp môn này thì biết căn nguyên chúng sinh không thể tìm cho đến tận cùng.

 Lại có pháp môn Đạo chủng (hạt giống của đạo): Bồ-tát được pháp môn này thì tu ba mươi bảy phẩm trợ đạo (ba mươi bảy pháp tu giúp đi đến giác ngộ) không gián đoạn. Lại có pháp môn Ý chỉ (tức bốn niệm xứ: chú tâm quán xét thân, cảm thọ, tâm và các pháp): Bồ-tát được pháp môn này thì quán thân trong thân ngoài, niệm niệm không gián đoạn. Lại có pháp môn Ý đoạn (tức bốn chánh cần: nỗ lực dứt điều ác đã sinh, ngăn điều ác chưa sinh, làm cho điều lành chưa sinh được sinh, làm cho điều lành đã sinh được tăng trưởng): Bồ-tát được pháp môn này thì quán xét các pháp không có các ý tưởng phân biệt sai khác. Lại có pháp môn Thần túc (ở đây là bốn như ý túc: bốn loại thiền định giúp thành tựu thần thông theo ý muốn): Bồ-tát được pháp môn này thì sống lâu vô số a-tăng-kỳ kiếp. Lại có pháp môn Các căn (tức năm căn: lòng tin, tinh tấn, chánh niệm, định, tuệ, làm gốc cho điều lành sinh trưởng): Bồ-tát được pháp môn này thì trí tuệ đạo rất sâu, bền chắc, không ngăn ngại. Lại có pháp môn Thần lực (tức năm lực: năm căn nói trên khi đã mạnh mẽ thành sức mạnh): Bồ-tát được pháp môn này thì an trú trong các pháp, không gì phá hoại được. Lại có pháp môn Giác ý (tức bảy giác chi: bảy yếu tố đưa đến giác ngộ): Bồ-tát được pháp môn này thì nhờ hoa giác ngộ mà không bị bụi nhơ làm ô nhiễm. Lại có pháp môn Đạo phẩm (ở đây chỉ tám nẻo chính đạo): Bồ-tát được pháp môn này thì nhập định không ngăn ngại, tâm không rối loạn. Lại có pháp môn Không tuệ (trí tuệ thấy rõ tính không): Bồ-tát được pháp môn này thì giúp chúng sinh an trú, mãi lìa tham dục và giận dữ. Lại có pháp môn Vô tướng: Bồ-tát được pháp môn này thì khiến các loài chúng sinh ôm lòng hướng về đạo (?). Lại có pháp môn Vô nguyện (không mong cầu, không ước muốn gì): Bồ-tát được pháp môn này thì giáo hóa chúng sinh, dẹp bỏ lòng mong cầu.

 Đó gọi là tám trăm pháp tổng trì của Bồ-tát ma-ha-tát, nói tóm lại phần cốt yếu. Bồ-tát tiến tới đạo tràng, trang nghiêm cây Phật, tâm như kim cương (thứ cứng chắc nhất, không gì phá nổi), không thể phá hoại.

 Chín là: Bồ-tát ma-ha-tát quán cõi tam thiên đại thiên này, các loài một chân, hai chân, ba chân, bốn chân cho đến vô số chân; loài có tâm ái dục và loài không có tâm ái dục; loài có tâm giận dữ và loài không có tâm giận dữ; loài có tâm ngu si và loài không có tâm ngu si; loài có tâm khổ vui và loài không có tâm khổ vui. Trong một lúc, một lần khởi, một khoảnh khắc ý nghĩ, Bồ-tát đều phân biệt rõ được, và vì chúng mà giảng về khổ, không, không có ta, không có ý tưởng về người. Đó gọi là Bồ-tát ma-ha-tát tu định vô tưởng (thiền định không còn tưởng niệm), tiến tới đạo tràng, trang nghiêm cây Phật.

 Mười là: Bồ-tát ma-ha-tát lại quán cõi tam thiên đại thiên, thấy tâm của chúng sinh ở vị lai, quá khứ và hiện tại, các căn lặng yên, tu hạnh hợp với đạo vô thượng chánh chân. Đó gọi là Bồ-tát ma-ha-tát tiến tới đạo tràng, trang nghiêm cây Phật."

 Phật lại bảo các tộc tánh tử (người con nhà dòng dõi tốt, cách Phật gọi các người tu thiện nam): "Bồ-tát ma-ha-tát khi mới cất chân phải bước bước đầu tiên, trong khoảng đó tu hành mười pháp, tiến tới đạo tràng, trang nghiêm cây Phật. Thế nào là mười?

 Một là: Bồ-tát ma-ha-tát, lúc cất chân phải đặt xuống đất, tự xưng danh hiệu: "Ta là bậc chí tôn trong tam giới (ba cõi chúng sinh luân hồi: cõi dục là cõi còn ham muốn; cõi sắc là cõi đã lìa dục nhưng còn thân hình vi tế; cõi vô sắc là cõi không còn thân hình). Các Phật quá khứ nhiều như cát sông Hằng đều đi bảy bước; các Phật vị lai cũng đều sẽ như vậy. Nay ta hiện ra nơi đời, một mình tôn quý trong ba cõi, không ai sánh bằng. Khuôn phép của chư Phật không thể bỏ sót." Đó gọi là Bồ-tát ma-ha-tát tiến tới đạo tràng, trang nghiêm cây Phật.

 Lại nữa, Bồ-tát lúc cất chân phải đặt xuống đất, liền nghĩ thế này: "Nay ta đã đạt địa vị không thoái chuyển, cũng khiến chúng sinh cùng đi đến chỗ ta hướng tới, không rời bỏ tâm thề nguyện rộng lớn." Đó gọi là Bồ-tát ma-ha-tát trang nghiêm cây Phật, tiến đến đạo tràng.

 Lại nữa, Bồ-tát lúc mới cất chân phải đặt xuống đất, lại nghĩ thế này: "Chư Phật quá khứ đều đã thực hành pháp này trước. Ta nên xem vị Bồ-tát nhất sinh bổ xứ sẽ kế vị ta tên hiệu là ai." Liền tự xoay về bên phải, nhìn lại bảo Di-lặc (vị Bồ-tát sẽ thành Phật kế tiếp sau Phật Thích-ca): "Sau này, chẳng bao lâu nữa, ngươi cũng sẽ thành Phật như ta." Trăm nghìn trời và người nghe vậy đều vui mừng, từ các phía khác nhau cùng một tiếng khen ngợi không ngớt: "Lành thay, bậc Thế Hùng (bậc anh hùng của thế gian, danh hiệu của Phật)! Giống Phật không bị dứt đoạn." Ngay lúc ấy, mười một na-thuật (con số cực lớn, khoảng hàng nghìn ức) chúng trời và người, thấy Di-lặc được trao lời báo trước như đóng ấn niêm phong, đều phát tâm cầu đạo vô thượng chánh chân. Đó gọi là Bồ-tát ma-ha-tát trang nghiêm cây Phật, tiến đến đạo tràng.

 Lại nữa, Bồ-tát lúc mới cất chân phải đặt xuống đất, liền nghĩ thế này: "Nay ta đã đạt được mọi trí tuệ tự tại, trí tuệ thần diệu không ngăn ngại, tài biện luận thông suốt. Những chúng sinh này từ lâu ôm lòng ngờ vực, chìm đắm trong bụi nhơ, không tìm cách được cứu thoát. Nay ta sẽ dùng lửa trí tuệ đốt cháy bụi rậm nghi ngờ trong lòng họ." Đó gọi là Bồ-tát ma-ha-tát trang nghiêm cây Phật, tiến tới đạo tràng.

 Lại nữa, Bồ-tát lúc mới cất chân phải đặt xuống đất, liền lại nghĩ: "Nay ta đã được sự giải thoát vô vi (giải thoát tuyệt đối, không do tạo tác, không sinh không diệt), sẽ lại tiếp độ những người mới ở mức giải thoát hữu vi (?) (còn do tạo tác, còn có sinh diệt). Chư Phật Thế Tôn quá khứ nhiều như cát sông Hằng đều cùng được giải thoát vô vi như ta; các Phật vị lai cũng đạt pháp này. Lành thay, phước báo không bao giờ dứt mất; vọng tưởng đã hết, không còn tham cầu gì." Đó gọi là Bồ-tát ma-ha-tát tiến tới đạo tràng, trang nghiêm cây Phật.

 Lại nữa, Bồ-tát ma-ha-tát lúc mới cất chân phải đặt xuống đất, lại khởi tâm này: "Chúng sinh mãi ở trong tà kiến điên đảo (cái thấy sai lầm, đảo ngược sự thật), không thấy được trí tuệ về ba cửa không, vô tướng, vô nguyện (?). Nay ta sẽ giảng về tâm hộ thanh tịnh, về chỗ không còn suy tính thô và tế, về pháp tính (bản tính chân thật của mọi sự vật) rỗng lặng; biết hổ thẹn với mình, biết xấu hổ với người là gốc của mọi hạnh; khổ, không, thân chẳng phải là mình, không có người, không có thọ mạng. Ta sẽ lấy tâm này che chở khắp tất cả." Đó gọi là Bồ-tát ma-ha-tát tiến tới đạo tràng, trang nghiêm cây Phật.

 Lại nữa, Bồ-tát lúc mới cất chân phải, muốn đến ao tắm, nơi có vườn cảnh lầu quán bằng lưu ly (ngọc xanh), thủy tinh và bảy thứ báu, có le, nhạn, uyên ương cùng các loài chim lạ, chư thiên dẫn đường và theo hầu nhiều không kể xiết. Bồ-tát nghĩ: "Nay ta để lộ thân thể thì không thích hợp. Nếu vào thành, làng xóm, đông người, họ sẽ cho là ở truồng, không biết xấu hổ. Nên tìm áo cà-sa (áo của người xuất gia) để che thân." Khi ấy có một vị thiên tử (con trời, vị trời) tên là Phúc Cái, biết ngay điều Bồ-tát đang nghĩ trong lòng, liền dâng tám vạn bốn nghìn chiếc áo cà-sa dệt bằng chỉ vàng. Bồ-tát tự nghĩ: "Pháp phục của chư Phật quá khứ thế nào? Khi đi lại, tiến bước, các ngài dùng phép tắc gì?" Thần trời giữa hư không chắp tay thưa rằng: "Chư Phật quá khứ đều mặc áo cà-sa dệt bằng chỉ vàng, giống như thứ mà chư thiên hôm nay dâng lên." Bồ-tát liền nhận tám vạn bốn nghìn chiếc áo cà-sa dệt chỉ vàng, dùng thần lực của đạo hợp lại thành một chiếc áo cà-sa mặc vào thân; ba mươi hai tướng tốt, tám mươi vẻ đẹp đều hiện rõ ra ngoài. Điều ấy là do thuở xưa Bồ-tát bố thí mà không mong báo đáp, tu hạnh độ người mà không thấy mình là kẻ bố thí (?). Đó gọi là Bồ-tát ma-ha-tát tiến tới đạo tràng, trang nghiêm cây Phật.

 Lại nữa, Bồ-tát khi cất chân phải, liền khởi tâm này: "Chúng sinh tính nết và việc làm khác nhau rất nhiều. Nay ta sẽ dùng ánh sáng trí tuệ chiếu khắp cõi tam thiên đại thiên." Liền phóng ánh sáng từ tướng đỉnh đầu, chiếu khắp các cõi Phật mười phương. Các loài chúng sinh thấy ánh sáng đều tụ đến cõi Nhẫn (tức cõi Sa-bà, thế giới chúng ta, nơi chúng sinh phải nhẫn chịu nhiều khổ), phụng sự Như Lai, dâng hương hoa cúng dường. Do oai thần cảm ứng, khiến trời đất chấn động sáu lần. Đó gọi là Bồ-tát ma-ha-tát tiến tới đạo tràng, trang nghiêm cây Phật.

 Lại nữa, Bồ-tát khi cất chân, trong lòng tự nghĩ: "Phần sinh của ta đã hết, không còn phải vào thai nữa. Một mình tôn quý trong ba cõi, không ai sánh bằng. Ta sẽ được gọi là Phật, Như Lai, Chí Chân (bậc chân thật tột cùng, xứng đáng được cúng dường), Đẳng Chánh Giác (bậc giác ngộ chân chính, bình đẳng trọn vẹn), đầy đủ mười danh hiệu (mười tên gọi tôn kính chung của mọi vị Phật)." Chư Phật Thế Tôn ở các cõi mười phương, mỗi vị ở cõi nước mình, bảo bốn bộ chúng (tỳ-kheo là tăng, tỳ-kheo-ni là ni, ưu-bà-tắc là nam cư sĩ tại gia, ưu-bà-di là nữ cư sĩ tại gia), cùng trời, rồng, quỷ thần, càn-thát-hòa (thần nhạc của cõi trời), a-tu-luân (loài thần hay ghen ghét, gây chiến với chư thiên), ca-lưu-la (chim thần cánh vàng), khẩn-đà-la (thần ca múa của cõi trời), ma-hưu-lặc (thần mình rắn lớn), người và loài chẳng phải người, rằng: "Hôm nay, ở cõi Nhẫn, Phật Thích-ca Văn ra đời, đầy đủ các tướng tốt như mặt trăng giữa các vì sao, đem phước độ chúng sinh, trời và người đều được che chở. Ai muốn tỏ lòng kính, cúng dường vị Phật ấy, nên biết đây là đúng lúc." Bấy giờ, các Bồ-tát có thần thông ở các cõi Phật mười phương, tài biện luận đầy đủ, được cửa tổng trì, gồm một nghìn bảy trăm bảy mươi bảy ức na-thuật vị, đều tụ đến cõi Nhẫn này, dâng lễ cúng dường, hoa rải ngập đến đầu gối. Lại có tám mươi vạn cai (cai: đơn vị số rất lớn) thiên ma Ba-tuần (vua ma ở cõi trời dục, chuyên ngăn cản người tu) đều đến cõi Nhẫn, dâng lễ cúng dường, hầu hạ Bồ-tát. Lại có trăm nghìn ức cai vua rồng có thần lực, mỗi vị bảy đầu, dâng nước thơm tắm rửa cho Bồ-tát. Điều ấy là do thuở xưa Bồ-tát miệng giảng pháp cam lộ không biết mỏi chán. Đó gọi là Bồ-tát ma-ha-tát tiến tới đạo tràng, trang nghiêm cây Phật.

 Lại nữa, Bồ-tát trong lòng tự nghĩ: "Chúng sinh bám vào cái 'có', mê lầm đã lâu. Nếu nghe pháp rỗng không, hư lặng, trong lòng sẽ sợ hãi đến dựng cả lông tóc. Phật pháp sâu xa, không thể nghĩ bàn. Ta phải dần dần theo thứ tự mà nói về cội nguồn của đạo, phân biệt căn nguyên do đâu của chúng sinh, soi thấu sâu xa ba đời (quá khứ, hiện tại, vị lai) về pháp sinh và pháp diệt, dẹp bỏ tưởng chấp, không còn lòng tham lam keo kiệt. Từ vô số kiếp tích tụ công hạnh đến nay, sở dĩ chưa đắc đạo đều là do ân ái. Nay ta sẽ nhổ bỏ gốc gai ân ái, cứu vớt chúng sinh, cho họ an trú nơi vô vi." Đó gọi là Bồ-tát ma-ha-tát tiến tới đạo tràng, trang nghiêm cây Phật.

 Như vậy, này các tộc tánh tử, Bồ-tát đại sĩ giáng thần, sinh ra, chạm đất, cất chân phải, trong khoảng đó suy nghĩ mười pháp, trang nghiêm cây đạo, cũng không thoái chuyển.

 Lại nữa, này các tộc tánh tử, Bồ-tát khi mới sinh, chạm đất đi bảy bước, muốn đến tòa vàng (?). Kế đó cất chân trái, trong lòng tự nghĩ: "Chư Phật Thế Tôn, câu chữ và nghĩa lý vô lượng, đạo pháp thuần khiết, độ người không có giới hạn, là pháp không khởi không diệt, hạnh không sinh không diệt, không thể nghĩ bàn, không phải chỗ La-hán, Bích-chi Phật theo kịp. Đạo thì phải một lòng; nhiều ý nghĩ thì không phải đạo. Đạo thì phải ít ham muốn; nhiều ham muốn thì không phải đạo. Đạo thì phải biết đủ; cầu nhiều thì không phải đạo. Đạo thì phải thấy đúng; thấy sai thì không phải đạo." Bấy giờ Bồ-tát lại nghĩ: "Chánh pháp mà chư Phật quá khứ đã thực hành là thế nào?" Lại nghĩ: "Chư Phật Thế Tôn quá khứ nhiều như cát sông Hằng ra đời, đều dùng sức thần túc hiện thân đầy oai đức, có mười nghĩa căn bản không thể nghĩ bàn." Thế nào là mười?

 Này các tộc tánh tử, Bồ-tát đại sĩ trước cất chân trái, bước khắp cõi hư không của tam thiên đại thiên, mà không làm phiền nhiễu chúng sinh, không ai hay biết. Chúng sinh nào thấy tướng bánh xe dưới bàn chân (dấu hình bánh xe nghìn căm dưới lòng bàn chân Phật) đều phát tâm cầu đạo vô thượng chánh chân. Điều ấy là quả báo của sự lễ kính thuở xưa. Đó gọi là Bồ-tát ma-ha-tát tiến tới đạo tràng, trang nghiêm cây Phật.

 Lại nữa, này các tộc tánh tử, khi ấy Bồ-tát đặt chân trái xuống đất, trong lòng tự nghĩ: "Chư Phật thuở xưa thuyết pháp, phân biệt câu chữ và nghĩa vị (ý nghĩa và hương vị của lời dạy) ra sao? Chư Phật Thế Tôn quá khứ, cử chỉ đi đứng, oai nghi phép tắc thế nào? Từ nghĩa của một câu mà diễn ra vô lượng kho pháp của chư Phật; từ kiếp này đến kiếp khác, cho đến trăm kiếp, cũng không thể nói hết nghĩa của một câu. Điều bí yếu của Như Lai không thể nghĩ bàn, không phải người hiểu biết nhỏ hẹp có thể đo lường." Đó gọi là Bồ-tát ma-ha-tát tiến tới đạo tràng, trang nghiêm cây Phật.

 Phật lại bảo các tộc tánh tử: "Bấy giờ Bồ-tát phóng ánh sáng từ một lỗ chân lông, chiếu khắp vô lượng cõi Phật. Trong ánh sáng ấy diễn nói pháp lớn bình đẳng của sáu độ (sáu hạnh đưa người qua bờ giải thoát: bố thí, giữ giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ), về không, vô tướng, vô nguyện, về sự nhẫn đối với pháp không sinh khởi (thấu hiểu và an trú vững chắc trong chân lý rằng mọi pháp vốn không sinh không diệt), lại khiến chúng sinh tâm chí bền vững trọn vẹn, đều phát tâm cầu đạo vô thượng chánh chân. Đó gọi là Bồ-tát tiến tới đạo tràng, trang nghiêm cây Phật.

 Lại nữa, này các tộc tánh tử, bấy giờ Bồ-tát trong lòng tự nghĩ: "Nay ta sẽ dùng tam-muội chánh thọ dạo khắp pháp giới của chư Phật trong hư không." Bấy giờ Bồ-tát liền nhập định "không hình tưởng", dạo khắp pháp giới của chư Phật trong hư không, hai bên có người hầu theo, mà trời và người ở thế gian không ai hay biết, cứ ngỡ Bồ-tát đang tiến tới tòa vàng. Đó gọi là Bồ-tát ma-ha-tát tiến tới đạo tràng, trang nghiêm cây Phật.

 Lại nữa, này các tộc tánh tử, Bồ-tát liền hóa một thân hình đầy khắp cõi tam thiên đại thiên rồi lại trở về như cũ, các loài chúng sinh không ai hay biết. Đó gọi là Bồ-tát tiến tới đạo tràng, trang nghiêm cây Phật.

 Lại nữa, này các tộc tánh tử, bấy giờ ánh sáng trí tuệ của Bồ-tát chiếu khắp các cõi tam thiên đại thiên; trong mỗi tia sáng đều phát ra tiếng: "Hôm nay Phật Thích-ca Văn, Như Lai, Chí Chân, Đẳng Chánh Giác, ở cõi Diêm-phù-lợi (châu lục phía nam núi Tu-di, nơi loài người chúng ta sinh sống), sẽ chuyển pháp luân, độ những người chưa được độ, đem phước lợi cho chúng sinh, tiếng tăm vang xa." Đó gọi là Bồ-tát tiến tới đạo tràng, trang nghiêm cây Phật.

 Lại nữa, này các tộc tánh tử, bấy giờ trong khoảnh khắc một ý nghĩ, Bồ-tát khiến chư Phật Thế Tôn ở các cõi mười phương, mỗi vị đều đưa tay nâng đỡ Bồ-tát; tất cả đại chúng đều thấy. Đó gọi là Bồ-tát tiến tới đạo tràng, trang nghiêm cây Phật.

 Lại nữa, này các tộc tánh tử, Bồ-tát nghĩ: "Kho pháp của chư Phật sâu xa khó lường. Ta sẽ lần lượt bày ra đạo của tam thừa: Duyên giác (người tự giác ngộ nhờ quán lẽ nhân duyên), Thanh văn (người nghe lời Phật dạy mà giác ngộ) và Bồ-tát, khiến ai nghe pháp cũng tỉnh ngộ, rốt cuộc không bị dừng kẹt giữa đường." Đó gọi là Bồ-tát ma-ha-tát tiến tới đạo tràng, trang nghiêm cây Phật.

 Lại nữa, này các tộc tánh tử, Bồ-tát nghĩ: "Chư Phật Thế Tôn của ba đời quá khứ, nay ta muốn thành đạo lớn vô vi, xin các ngài đều làm chứng, giúp ta thành đạo." Chư Phật khen lành, đều đứng ở trước mặt mà nói: "Ngươi từ a-tăng-kỳ kiếp đến nay tu khổ hạnh vô số, bố thí, giữ giới, sáu độ đầy đủ, nước nhà, của cải, vợ con đều không tiếc. Nay sẽ thành Phật, độ khắp chúng sinh. Chúng ta nâng đỡ ngươi đi lên cho đến khi thành Phật, không để ngươi dừng lại giữa chừng." Đó gọi là Bồ-tát ma-ha-tát tiến tới đạo tràng, trang nghiêm cây Phật.

 Lại nữa, này các tộc tánh tử, Bồ-tát phân biệt rõ quá khứ, hiện tại, vị lai, thấy rằng không, vô tướng, vô nguyện cũng là pháp mà chư Phật phải thực hành. Từ khi mới phát tâm cho đến khi thành Phật, cốt yếu phải tu tập các đạo của ba cửa giải thoát (?), bốn tâm rộng lớn với đại từ, tám đạo không ngăn ngại (?), lấy đó làm chuỗi ngọc trang sức thân mình. Đó gọi là Bồ-tát ma-ha-tát tiến tới đạo tràng, trang nghiêm cây Phật."

 Phật lại bảo các tộc tánh tử: "Bồ-tát kế đó cất chân phải, khi sắp đặt xuống đất, phải đầy đủ mười trí tuệ thần túc không thể nghĩ bàn này. Thế nào là mười? Có trí tuệ thần túc tên là Không bám víu: Bồ-tát được trí tuệ này thì dạo khắp kho pháp sâu xa, cốt yếu của chư Phật. Đó gọi là Bồ-tát ma-ha-tát tiến tới đạo tràng, trang nghiêm cây Phật. Lại có trí tuệ thần diệu tên là Không hình: Bồ-tát được trí tuệ này thì nhập thiền định không biết mỏi chán, thưa hỏi và lãnh nhận lời dạy của chư Phật mười phương. Lại có trí tuệ thần diệu Không hai: Bồ-tát được trí tuệ này thì khuyến khích chúng sinh thành vô thượng đẳng chánh giác, không nhận lấy đạo Thanh văn, Bích-chi Phật. Lại có trí tuệ thần diệu Hư không: Bồ-tát được trí tuệ này thì thấy khắp thế giới đều rỗng không, không có ta, không có người. Lại có trí tuệ thần diệu Vô tướng: Bồ-tát được trí tuệ này thì giảng giải rõ ràng các pháp, hiểu một tướng tức là không tướng, cũng không có pháp sinh diệt, bám chấp hay đoạn dứt. Lại có trí tuệ thần diệu Quán không: Bồ-tát được trí tuệ này thì thấy các cõi Phật cõi đang thành, cõi đang hoại, rõ ràng như xem viên ngọc trong lòng bàn tay. Lại có trí tuệ thần diệu Bỏ thọ mạng: Bồ-tát được trí tuệ này thì quán thấy thọ mạng do nhân duyên quả báo mà có, bỏ thân này nhận thân khác. Lại có trí tuệ thần diệu Không lời nói: Bồ-tát được trí tuệ này thì thuyết pháp mà không có ý tưởng về pháp, cũng không có các ý nghĩ phân biệt sai khác. Lại có trí tuệ thần diệu Không gần xa: Bồ-tát được trí tuệ này thì không thấy các pháp có hang ổ để bám vào, không thấy xa gần. Lại có trí tuệ thần diệu Không sinh diệt: Bồ-tát được trí tuệ này thì phân biệt gốc rễ của mười hai nhân duyên (mười hai khâu nối tiếp nhau làm nhân làm quả, khiến chúng sinh xoay vòng sinh tử), thấy cái sinh và cái diệt đều không có thật. Đó gọi là mười trí tuệ thần túc của Bồ-tát ma-ha-tát, tiến tới đạo tràng, trang nghiêm cây Phật."

 Phật lại bảo các tộc tánh tử: "Bồ-tát khi mới sinh, lúc cất chân trái, lại phải đầy đủ mười việc làm vô lượng và rốt ráo. Thế nào là mười? Này các tộc tánh tử, đó là điều chư Phật Như Lai tu hành: Như Lai giáng thân ra đời giáo hóa, phân biệt ba đời và mười hai mối dây dắt nối (tức mười hai nhân duyên), những trói buộc bụi nhơ trong ba cõi và năm đường (năm nẻo tái sinh: trời, người, súc sinh, ngạ quỷ, địa ngục), gột rửa các kết (những phiền não trói buộc chúng sinh), khiến mãi mãi không còn bụi mờ che lấp. Đó gọi là Bồ-tát tu việc làm thứ nhất, tiến tới đạo tràng, trang nghiêm cây Phật.

 Lại nữa, này các tộc tánh tử, Như Lai ra đời giáo hóa chúng sinh, giúp họ an trú trong tam thừa tùy theo nguyện của mỗi người. Có chúng sinh ý hướng về quả La-hán, không hướng về cửa Phật. Có chúng sinh tập hạnh Duyên giác, không hướng đến Phật đạo. Có chúng sinh tu đạo vô thượng, không hướng về Thanh văn, Duyên giác, Bích-chi. Có chúng sinh thoái lui khỏi Phật đạo, chí ưa thích Tiểu thừa (cỗ xe nhỏ, con đường tu chỉ cầu giải thoát cho riêng mình).

 Khi ấy Bồ-tát khéo dẫn dắt người ấy tiến lên, đạt thành đạo vô thượng chánh chân. Có chúng sinh ở bậc phàm phu (người thường chưa tu chứng), không tìm phương cách vươn lên đến tam thừa; Bồ-tát khuyến khích họ thành đạo của tam thừa. Đó gọi là việc làm thứ hai của Bồ-tát, tiến tới đạo tràng, trang nghiêm cây Phật.

 Như Lai ra đời, bày ra lời dạy, dùng quyền xảo phương tiện (cách khéo léo, linh hoạt) để giáo hóa cho thích hợp với chúng sinh, gánh vác gánh nặng, nhận lấy trọng trách vì người. Có khi hiện làm cha mẹ, anh em, bạn bè của chúng sinh; có khi hiện làm quốc sư (thầy của vua và cả nước), bậc tôn trưởng, đạo sĩ; có khi hiện làm trưởng giả (người giàu có, đức độ) rất giàu, hoặc quỷ vương có thần lực; chu cấp cho người nghèo khó, ban cho bảy thứ báu, mở bày giảng nói đạo giáo, giúp thành quả của tam thừa. Đó gọi là Bồ-tát tu tập việc làm thứ ba, tiến tới đạo tràng, trang nghiêm cây Phật.

 Như Lai ra đời chuyển pháp luân vô thượng, không mất bốn tài biện thuyết (thông suốt về pháp, về nghĩa, về ngôn từ, và nói năng lưu loát không ngăn ngại), quán xét lòng người mà trao cho mười điều lành (không giết hại, không trộm cắp, không tà dâm, không nói dối, không nói hai lưỡi, không nói lời ác, không nói thêu dệt, không tham, không giận, không si mê), phân biệt giảng rõ khổ, tập, tận, đạo (bốn chân lý: khổ, nguyên nhân của khổ, sự chấm dứt khổ, và con đường chấm dứt khổ). Có kẻ sinh mê lầm, chìm đắm trong ba cõi, Như Lai dùng phương tiện cứu vớt, cho mãi lìa sinh tử. Đó gọi là Bồ-tát tu việc làm thứ tư, tiến tới đạo tràng, trang nghiêm cây Phật.

 Như Lai Thế Tôn ra đời, luôn dùng lòng đại bi che chở chúng sinh, như mẹ thương con, lòng không rời bỏ. Ví như vua rồng Y-la-bát-đa-la ở trong cung điện bảy báu bên núi Kim Phúc (?) cạnh núi Tu-di (ngọn núi lớn ở trung tâm thế giới theo quan niệm Phật giáo), cùng các rồng nữ vui chơi. Nếu muốn đến cung trời Đao-lợi (cõi trời ở trên đỉnh núi Tu-di) để dâng lễ cúng dường, vua rồng liền hóa thân dài bảy vạn do-diên (do-diên, tức do-tuần: đơn vị đo đường dài thời cổ Ấn Độ, khoảng mười mấy cây số), có ba mươi hai cái đầu; bên mỗi đầu có bảy chiếc ngà; trên mỗi chiếc ngà có một ao tắm bằng báu; trong mỗi ao mọc bảy trăm hoa sen; trên mỗi hoa sen có bảy trăm ngọc nữ cùng vui chơi, trỗi nhạc ca múa, gảy đàn cầm, đánh đàn sắt, tiếng nhạc không dứt; lại mưa xuống bảy thứ báu ngập đến đầu gối. Bồ-tát đại sĩ cũng như vậy, dùng bốn tâm rộng lớn mà che chở chúng sinh, mưa xuống của báu giáo pháp vô tận là bảy giác ý (bảy yếu tố giác ngộ: nhớ nghĩ đúng, chọn lựa pháp, tinh tấn, hoan hỷ, nhẹ nhàng an ổn, định, buông xả), tùy theo chí hướng của mỗi người mà giúp họ đều thành đạo quả. Đó gọi là Bồ-tát tu việc làm thứ năm, tiến tới đạo tràng, trang nghiêm cây Phật.

 Như Lai Thế Tôn dùng quyền xảo phương tiện, tùy thời mà giáo hóa cho thích hợp: đáng đi thì biết đi, đáng ngồi thì biết ngồi, đáng nói thì biết nói, đáng im lặng thì biết im lặng. Ngài thấu vào khắp những điều tâm thức chúng sinh nghĩ đến, tùy bệnh mà chữa trị, không làm cho thêm hay bớt sai lệch, khiến tất cả mãi mãi an trú nơi bờ vô vi. Đó gọi là Bồ-tát tu việc làm thứ sáu, tiến tới đạo tràng, trang nghiêm cây Phật.

 Lại nữa, này các tộc tánh tử, Như Lai ra đời dạy dỗ dẫn dắt chúng sinh, không vì bản thân mình. Vì một người mà trải qua trăm nghìn kiếp, chịu khổ thay cho người ấy không hề chán mỏi, giúp họ an trú trong trí tuệ Phật, thành đạo vô thượng. Đó gọi là Bồ-tát tu việc làm thứ bảy, tiến tới đạo tràng, trang nghiêm cây Phật.

 Chư Phật ra đời không phá hoại pháp giới. Pháp tính tự nó như thế, mà cũng chẳng phải tự nó như thế. Chân như (bản thể chân thật, như như không đổi) và chân tế (giới hạn tột cùng của sự thật) cũng không bị hoại, mà cũng chẳng phải không bị hoại. Tu như vậy mà không sợ, cũng không kinh hãi. Đó gọi là Bồ-tát tu việc làm thứ tám, tiến tới đạo tràng, trang nghiêm cây Phật.

 Như Lai ra đời lại phải đầy đủ "một tướng tức là không tướng". Trong khoảng một cái búng tay, từ trong các pháp quá khứ, vị lai, hiện tại, sinh ra chư Phật Thế Tôn của ba đời, chân thật không khác, cũng không thay đổi. Đó gọi là Bồ-tát tu việc làm thứ chín, tiến tới đạo tràng, trang nghiêm cây Phật.

 Như Lai ra đời thương xót chúng sinh, lấy số thời gian của một ngày mà khiến ba đời thành một kiếp, chúng sinh ở trong đó không ai hay biết. Đó gọi là Bồ-tát khi mới sinh chạm đất, cất chân trái, tu hành mười việc làm, tiến tới đạo tràng, trang nghiêm cây Phật."

 Phật lại bảo các tộc tánh tử: "Bồ-tát khi mới sinh chạm đất đi bảy bước, trong khoảng đó lại phải suy nghĩ mười pháp để hàng phục ngoại đạo (những người theo giáo phái ngoài Phật pháp), phá lưới ma, được chư thiên hộ vệ, tiến tới đạo tràng, trang nghiêm cây Phật, cho đến khi diệt độ (nhập Niết-bàn, lìa đời hoàn toàn giải thoát) cũng không bao giờ rời bỏ. Thế nào là mười?

 Này các tộc tánh tử, trước hết phải hàng phục ma: thân mặc áo giáp từ bi nhân ái, tay cầm gươm trí tuệ, lấy phương tiện khéo léo dẫn đường phía trước, đầu đội vòng hoa không sợ hãi, đánh lui đám kiêu mạn, mãi mãi dẹp bỏ thói tự cao. Đó, này các tộc tánh tử, là trước hết phải tu pháp khó được thứ nhất này.

 Lại nữa, này các tộc tánh tử, lại phải suy nghĩ nghĩa lý rộng lớn huyền diệu, dứt sạch lậu (những phiền não rỉ chảy khiến tâm ô nhiễm) mà chứng quả, thu phục ngoại đạo mà đứng đầu họ; lại có thần túc, thần lực vô lượng: nếu họ hiện một phép thì ta hiện hai, cốt khiến bọn tà đạo an trú trong chánh kiến. Đó, này các tộc tánh tử, là Bồ-tát phải nghĩ đến mà tu pháp khó được thứ hai này.

 Lại nữa, này các tộc tánh tử, Bồ-tát đại sĩ giáo hóa độ chúng sinh, khiến họ nhận pháp vui mừng, chắc chắn đạt đến chỗ vững bền, không đi theo đạo khác. Đó gọi là Bồ-tát tu hành pháp khó được thứ ba.

 Lại nữa, này các tộc tánh tử, pháp mà chư Phật Thế Tôn thường thực hành là: ngày đêm bốn thời quán xét chúng sinh; trong khoảng một cái búng tay đi khắp các cõi nhiều như cát sông Hằng ở mười phương, hết vòng lại bắt đầu, mà không vướng vào ba cõi. Đó gọi là Bồ-tát tu hành pháp khó được thứ tư.

 Lại nữa, này các tộc tánh tử, thực hành trí tuệ không ngăn ngại, đầy khắp cõi tam thiên đại thiên; tuy độ chúng sinh mà không thấy có ai được độ. Đó gọi là Bồ-tát tu tập pháp khó được thứ năm.

 Lại nữa, này các tộc tánh tử, Bồ-tát đại sĩ dùng sức thần túc dạo khắp các cõi nhiều như cát sông Hằng ở mười phương, xem khắp những điều tâm thức chúng sinh nghĩ đến; hoặc từ một thân hóa ra trăm nghìn thân, rồi lại hợp làm một, không ai hay biết. Đó gọi là Bồ-tát tu hành pháp khó được thứ sáu.

 Lại nữa, này các tộc tánh tử, Bồ-tát suy nghĩ bốn trí tuệ không ngăn ngại, là điều mà La-hán, Bích-chi Phật không tu được, cũng không phải chỗ mà tám bộ chúng (tám loài thần hộ pháp) gồm trời, rồng, quỷ thần… có thể theo kịp. Đó gọi là Bồ-tát tu hành pháp khó được thứ bảy.

 Lại nữa, này các tộc tánh tử, thần lực của Như Lai không thể nghĩ bàn: đưa vô lượng cõi Phật ở mười phương vào trong một lỗ hạt bụi, xoay vần qua lại không chút vướng ngại, rồi trở lại như cũ mà không ai hay biết. Đó gọi là Bồ-tát tu hành pháp khó được thứ tám.

 Lại nữa, này các tộc tánh tử, Như Lai, Chí Chân, Đẳng Chánh Giác được bốn tài biện thuyết và trí tuệ không sinh không diệt, đầy khắp cõi tam thiên đại thiên. Đó gọi là Bồ-tát tu hành pháp khó được thứ chín.

 Lại nữa, này các tộc tánh tử, chư Phật Thế Tôn thực hành pháp vô tận, dùng các pháp môn che chở chúng sinh, đầy đủ mười lực (mười năng lực trí tuệ đặc biệt chỉ Phật mới có), các điều không sợ hãi (bốn sự tự tin tuyệt đối khi thuyết pháp), và mười tám pháp không chung (mười tám phẩm chất riêng có ở Phật, không ai khác có được) của chư Phật. Đó gọi là Bồ-tát tu hành pháp khó được thứ mười, tiến tới đạo tràng, trang nghiêm cây Phật."

 Kinh Bồ-tát Anh Lạc, quyển thứ nhất.

 Kinh Bồ-tát Anh Lạc, quyển thứ hai (tên khác là "Hiện tại báo", nghĩa là quả báo nhận ngay trong đời hiện tại).

 Sa-môn (người xuất gia tu hành) Trúc Phật Niệm ở Lương Châu (vùng đất phía tây bắc Trung Quốc, nay thuộc tỉnh Cam Túc), đời Diêu Tần (triều đại do họ Diêu lập ra ở Trung Quốc, thế kỷ thứ 4–5), dịch.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video