Thiên 29 — Phẩm 28 – Vô đoạn

 Kinh Bồ-tát Anh Lạc (anh lạc: chuỗi ngọc đeo làm đồ trang sức, ví cho công đức dùng để tô điểm, làm đẹp cho người tu), phẩm thứ hai mươi tám: Vô Đoạn (không gián đoạn, không dứt).

 Phật lại bảo Bồ-tát (người phát nguyện tu hành để thành Phật và cứu độ chúng sinh) Đẳng Hạnh: "Có thiện nam tử, thiện nữ nhân (người nam, người nữ có lòng lành) từ lúc mới phát ý đã phát tâm Bồ-tát, tu hành năm pháp mà không nhút nhát, yếu đuối. Năm pháp ấy là gì? Một là khuyên người khác tiến lên, không bỏ đạo tâm (lòng cầu đạo giác ngộ). Hai là phân biệt pháp giới (toàn thể mọi pháp, mọi cảnh giới) mà không hủy hoại pháp tánh (bản tánh chân thật của mọi pháp). Ba là một lòng trong sạch, không có ý nghĩ nào khác. Bốn là dùng phương tiện khéo léo để độ những người chưa được độ. Năm là đạt ba mươi hai nghiệp định ý (?) mà tâm không loạn. Như vậy gọi là, này Đẳng Hạnh, Bồ-tát ma-ha-tát (Bồ-tát lớn, đã tu lâu, công hạnh lớn) từ lúc mới phát ý giữ tâm Bồ-tát, tu năm pháp này mà không bỏ ý cầu đạo."

 Phật lại bảo Bồ-tát Đẳng Hạnh: "Thiện nam tử, thiện nữ nhân mới phát đạo tâm lại có năm việc. Năm việc ấy là gì? Một là phân biệt ba đời (quá khứ, hiện tại, tương lai) mà không lìa lẽ không. Hai là làm trong sạch cõi nước của mình, nuôi dưỡng chúng sinh. Ba là phân biệt nhãn thức (sự hay biết qua con mắt) mà không tiếp nhận các trần cảnh bên ngoài đi vào (hình sắc, âm thanh… đi vào qua giác quan). Bốn là thần túc thần thông (năng lực đi lại, biến hóa tự tại) vừa nghĩ đến là hiện ra trước mặt. Năm là dùng các trí tuệ hiện tại để tự trang sức mình như đeo chuỗi ngọc. Như vậy gọi là, này Đẳng Hạnh, Bồ-tát ma-ha-tát từ lúc mới phát ý tu năm pháp này mà thành tựu không chút khó khăn, nghi ngại, tiến lên thành Phật mà không nhút nhát."

 Phật lại bảo Bồ-tát Đẳng Hạnh: "Thiện nam tử, thiện nữ nhân phát tâm Bồ-tát nên làm năm pháp để tự trang sức mình. Năm pháp ấy là gì? Này tộc tánh tử (người con nhà dòng dõi tốt, cách Phật gọi người theo đạo)! Một là Bồ-tát mới phát đạo tâm nhập đẳng định ý (định bình đẳng), có thể khiến khắp thiên hạ mười phương đều thành thất bảo (bảy thứ báu: vàng, bạc, lưu ly, pha lê, xà cừ, san hô, mã não). Hai là khiến chúng sinh trong cõi nước của mình dứt sạch dâm, nộ, si (ham muốn, giận dữ, si mê). Ba là khi mình thành Phật, tu trí tuệ ba không (ba cửa giải thoát: không, vô tướng, vô nguyện). Bốn là trang nghiêm nhất tướng (một tướng duy nhất, tức thật tánh bình đẳng của mọi pháp) mà không lìa tuệ căn (gốc rễ trí tuệ). Năm là thực hành lục thần thông (sáu thần thông: thấy xa, nghe xa, biết tâm người, biết đời trước, đi lại biến hóa tự tại, dứt sạch phiền não) mà không tự xưng là mình có. Như vậy gọi là thiện nam tử, thiện nữ nhân từ lúc mới phát ý đi trên đạo Bồ-tát, làm năm pháp này để tự trang sức mình."

 Phật lại bảo Bồ-tát Đẳng Hạnh: "Thiện nam tử, thiện nữ nhân từ lúc mới phát ý đi trên đạo Bồ-tát lại có năm pháp. Năm pháp ấy là gì? Một là suy xét pháp không hình, không tướng của Như Lai (danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc từ chân lý như thật mà đến). Hai là lời thệ nguyện quan trọng của chư Phật không trái với bản tánh. Ba là tự biết đời trước của mình, biết mình từ đâu đến. Bốn là không chấp có ta, có người, có thọ mạng (không cho rằng có một cái ta thật, một con người thật, một sự sống thật), lìa năm thứ khổ nạn. Năm là thấy gốc của pháp tự nó như vậy, không thấy có khởi lên hay diệt đi. Như vậy gọi là thiện nam tử, thiện nữ nhân tu năm pháp này để tự trang sức mình."

 Phật lại bảo Bồ-tát Đẳng Hạnh: "Thiện nam tử, thiện nữ nhân từ lúc mới phát ý đi trên đạo Bồ-tát nên làm năm pháp không thể nghĩ bàn. Năm pháp ấy là gì? Một là oai đức thần diệu của chư Phật không thể nghĩ bàn. Hai là kho tàng kinh pháp của chư Phật không thể nghĩ bàn. Ba là hành động rồi nhận quả báo không thể nghĩ bàn. Bốn là các cõi Phật không thể nghĩ bàn. Năm là việc truyền bày giáo pháp không thể nghĩ bàn. Như vậy gọi là thiện nam tử, thiện nữ nhân mới phát đạo tâm tu năm hạnh không thể nghĩ bàn này, cho đến khi thành Phật vẫn dùng chúng để tự trang sức mình."

 Bấy giờ Thế Tôn (danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc được cả thế gian tôn kính) ở giữa đại chúng nói bài kệ này:

 Chư Phật không thể nghĩ bàn,
Việc tuyên giảng đạo cũng vậy.

 Suy xét gốc của chúng sinh,
Gốc và ngọn không thể thấy.

 Cầm ngọn đuốc tứ thánh đế (bốn chân lý cao quý: khổ, nguyên nhân của khổ, sự hết khổ, con đường dẫn đến hết khổ),
Soi vào gốc rễ vô minh (si mê, không thấy rõ sự thật).

 Thường nghĩ về lẽ vô thường (mọi thứ đều đổi thay, không bền),
Nhớ trừ bệnh trói buộc của các kết (phiền não trói buộc tâm).

 Số kiếp (kiếp: khoảng thời gian cực kỳ dài) không có cùng tận,
Không hết, cũng chẳng phải có hết.

 Chỉ vì chúng sinh mê lầm,
Muốn biết tâm vốn là không (?).

 Người muốn học trước tiên phải
Nghe và nhận pháp sâu xa.

 Cũng chẳng phải hạnh nhị thừa (hai cỗ xe nhỏ: Thanh văn và Duyên giác, những người tu để giải thoát cho riêng mình)
Mà có thể đo lường được.

 Phật xưa tự mình thệ nguyện
Dẹp sạch vực sâu năm đường (năm đường luân hồi: trời, người, súc sinh, ngạ quỷ, địa ngục).

 Hạnh trọn vẹn nhờ tâm bình đẳng,
Nên gọi là bậc tôn quý trong loài người.

 Trí tuệ Phật không bờ bến,
Trí thần diệu không đo lường.

 Không lấy thân làm gốc khổ,
Mãi trừ hoạn nạn ba đời.

 Pháp trang sức của chư Phật,
Tự giác ngộ, không nhận từ thầy.

 Tâm định như hư không,
Lìa duyên của tưởng thường, tưởng vui (?).

 Ta từ vô số kiếp
Nhập định, không lìa lẽ không.

 Một lòng thành một đạo,
Nên gọi là bậc tôn quý trong loài người.

 Lại trong vô số kiếp
Phụng sự chư Thế Tôn.

 Dứt sạch sinh, đạt vô trước (không còn dính mắc),
Tự đến bậc Chánh giác cao nhất (giác ngộ chân chính, tức thành Phật).

 Chư Phật ở đời giáo hóa,
Vui tu đạo theo chánh pháp (giáo pháp chân chính của Phật).

 Có thể làm sạch các cõi Phật,
Không nhiễm niềm vui ba cõi (ba cõi còn tồn tại trong luân hồi: cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô Sắc).

 Thế Tôn nói kệ xong, lại bảo Bồ-tát Đẳng Hạnh: "Thiện nam tử, thiện nữ nhân nào vâng giữ, tu tập năm pháp sâu xa không thể nghĩ bàn thì chư Phật mười phương đều đến che chở, các ma (những thế lực phá hoại việc tu hành) không thể thừa dịp mà hại được."

 Phật lại bảo Bồ-tát Đẳng Hạnh: "Thiện nam tử, thiện nữ nhân từ lúc mới phát ý thực hành tâm Bồ-tát nên làm năm pháp không thể nghĩ bàn. Năm pháp ấy là gì? Một là đem định ý của mình ban khắp cho chúng sinh, khiến tất cả đều ở nơi Phật mà không thoái lui. Hai là không nương vào ba thừa (?) mà được quả chứng (đạt được quả vị tu hành). Ba là vô lượng biển pháp đều hiện ra trước mặt. Bốn là đầy đủ các pháp môn về tướng, có trí tuệ và tài biện luận. Năm là phân thân đi giáo hóa, đạt trí tuệ của lục độ (sáu pháp đưa người sang bờ giải thoát: bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ). Như vậy gọi là tộc tánh tử từ lúc mới phát ý thực hành tâm Bồ-tát, làm năm pháp không thể nghĩ bàn này thì có thể đầy đủ các hạnh của Như Lai."

 Phật lại bảo Bồ-tát Đẳng Hạnh: "Có thiện nam tử, thiện nữ nhân suy xét, phân biệt năm gốc của pháp khổ. Năm gốc ấy là gì? Một là phân biệt nguồn gốc của sắc (thân xác, vật chất) mà không khởi thức dính mắc. Hai là suy xét một trăm lẻ tám loại cảm thọ mà thấy không có khổ, không có vui. Ba là dứt hẳn các tưởng, không khởi ý loạn. Bốn là hiểu mười hai nhân duyên (chuỗi mười hai khâu nhân quả của vòng sinh tử: vô minh, hành, thức, danh sắc, sáu căn, xúc chạm, cảm thọ, ái, chấp giữ, hữu, sinh, già chết) vốn không có hạnh này. Năm là biết thức thần (tâm thức) không có hình, không thể tìm cho cùng tận. Như vậy gọi là, này Đẳng Hạnh, thiện nam tử, thiện nữ nhân nào phân biệt, suy xét năm gốc của pháp khổ thì gần gũi kho tàng của Phật, không lìa nguồn đạo của các bậc hiền thánh."

 Phật bảo Bồ-tát Đẳng Hạnh: "Thiện nam tử, thiện nữ nhân từ lúc mới phát ý tu tâm Bồ-tát lại có năm pháp không thể cùng tận. Năm pháp ấy là gì? Một là vô số công đức không thể cùng tận. Hai là tám mươi bốn trí (?) không thể cùng tận. Ba là pháp tuệ của Như Lai không thể cùng tận. Bốn là định cốt yếu của các pháp không thể cùng tận. Năm là tám thứ âm thanh (tám đức tốt trong giọng nói của Phật) không thể cùng tận. Như vậy gọi là, này Đẳng Hạnh, thiện nam tử, thiện nữ nhân nào từ lúc mới phát ý tu tâm Bồ-tát, tu năm pháp không thể cùng tận này thì có thể đầy đủ pháp của Như Lai."

 Bấy giờ Thế Tôn lại bảo Bồ-tát Đẳng Hạnh: "Thiện nam tử, thiện nữ nhân từ lúc mới phát ý tu tâm Bồ-tát thì tu hành pháp lục độ không thể nghĩ bàn. Sáu độ ấy là gì?

 Thiện nam tử, thiện nữ nhân không tiếc thân mạng, người khác xin gì cũng cho, không làm trái ý người. Ở trong đó họ đầy đủ thí độ vô cực (hạnh bố thí trọn vẹn đến bờ giải thoát). Tuy đã đủ hạnh bố thí, họ vẫn thu nhiếp người giữ giới, không hủy phạm giới tánh (bản chất trong sạch của giới). Thấy người hung bạo ngang ngược thì khuyên nhẫn nhục. Thấy người lười biếng thì khuyên tinh tấn. Có chúng sinh dính mắc vào sáu mươi hai kiến chấp (sáu mươi hai thứ quan điểm sai lầm của ngoại đạo thời Phật), tâm ý rối loạn, không biết đạo lớn hư không, Nê-hoàn (Niết-bàn, cảnh giới giải thoát hoàn toàn, vắng lặng). Họ thu nhiếp những chúng sinh ấy vào thiền định một lòng, trừ bỏ ý tưởng loạn, không sinh ra hai kiến chấp (chấp đoạn: cho rằng chết là hết; chấp thường: cho rằng có cái ta tồn tại mãi). Có chúng sinh mãi ở trong tối tăm, ôm lòng ngu si, họ dùng phương tiện khéo léo thu nhiếp những chúng sinh ấy, khiến họ thấy được ánh sáng trí tuệ."

 Phật lại bảo Bồ-tát Đẳng Hạnh: "Thiện nam tử, thiện nữ nhân từ lúc mới phát ý tu tâm Bồ-tát thì ở trong một độ phải đầy đủ cả lục độ vô cực. Làm sao ở trong một độ lại có thể đầy đủ cả lục độ vô cực?

 Có chúng sinh một lòng giữ giới, không hủy phạm giới tánh. Trong lúc giữ giới, họ đầy đủ hạnh bố thí, không chê bai người nhận, thường thực hành nhẫn nhục. Có chúng sinh thấy người hủy nhục mình mà không khởi ý loạn, không có lòng giận dữ. Ngày đêm họ siêng năng, không có lòng lười biếng. Tuy giữ giới cấm mà định ý không loạn; ở trong giới tánh mà không phá thiền. Họ truyền bày trí tuệ, trừ lòng ngu tối. Như vậy gọi là Bồ-tát ở trong giới độ vô cực (hạnh trì giới trọn vẹn) mà có thể đầy đủ cả lục độ vô cực."

 Phật lại bảo Bồ-tát Đẳng Hạnh: "Có thiện nam tử, thiện nữ nhân từ lúc mới phát ý tu tâm Bồ-tát, đạt nhẫn độ vô cực (hạnh nhẫn nhục trọn vẹn), hàng phục tâm ý, không nghĩ đến chuyện tự cao. Ở trong nhẫn độ vô cực, họ lại phải đầy đủ pháp của sáu độ. Họ không bỏ tâm nhẫn mà thực hành bố thí. Tuy có bố thí mà không khởi ý tưởng dính mắc. Ở trong đó họ đầy đủ pháp của giới tánh. Nếu có người đánh đập, họ không khởi ý loạn, tự thu nhiếp tâm ý, tu tập trọn vẹn nhẫn độ vô cực. Họ đầy đủ định ý, không phá thiền pháp; ở trong nhẫn độ mà đầy đủ thiền hạnh.

 Lại có thiện nam tử, thiện nữ nhân đã đạt nhẫn độ, phân biệt rõ năm ấm (năm nhóm hợp thành con người: thân xác, cảm thọ, tưởng, ý muốn tạo tác, sự hay biết) do đâu mà thành, do đâu mà hoại. Họ suy xét tam độc (ba thứ độc trong tâm: tham, sân, si), biết chúng sinh ra từ si mê và ái dục. Họ dùng trí tuệ của đạo mà quán xét, thấy chúng mãi mãi không có chỗ sinh ra. Như vậy gọi là thiện nam tử, thiện nữ nhân ở trong nhẫn độ mà đầy đủ pháp của sáu độ."

 Phật lại bảo Bồ-tát Đẳng Hạnh: "Có thiện nam tử, thiện nữ nhân từ lúc mới phát ý tu tâm Bồ-tát, ở trong thiền định lại phải đầy đủ lục độ vô cực, thu nhiếp chúng sinh, trừ bỏ ý tưởng loạn. Làm sao Bồ-tát ở trong thiền định mà đầy đủ sáu độ?

 Thiện nam tử, thiện nữ nhân quán tướng thân là không, không thấy có khởi lên hay diệt đi. Tâm định không loạn mà thực hành bố thí, không thấy có chúng sinh và của báu, cũng không khởi ý nghĩ: 'Nay ta bố thí, sau sẽ được quả báo lớn.' Họ trang nghiêm cõi Phật mà biết vốn không có gì gọi là thanh tịnh. Như thế thì có thể đầy đủ trí độ vô cực (hạnh trí tuệ trọn vẹn)."

 Phật lại bảo Bồ-tát Đẳng Hạnh: "Có thiện nam tử, thiện nữ nhân từ lúc mới phát ý tu tâm Bồ-tát, ở trong trí độ vô cực mà đầy đủ sáu độ. Làm sao thiện nam tử, thiện nữ nhân ở trong trí độ vô cực mà đầy đủ sáu độ?

 Thiện nam tử, thiện nữ nhân đã có thể tu tập trí độ vô cực thì phân biệt lẽ vô tưởng, không có hạnh nào khác. Họ phân biệt từng điều về danh thân (tập hợp các tên gọi) và cú thân (tập hợp các câu). Họ thu nhiếp tâm ý giữ giới, không hủy phạm giới tánh. Nếu có người hủy nhục, họ không buồn rầu. Như vậy gọi là ở trong trí tuệ mà đầy đủ giới tánh. Lại có thiện nam tử, thiện nữ nhân ở trong trí độ vô cực mà tu hành nhẫn nhục, tâm như hư không, không nhận lấy điều nhơ xấu. Như vậy gọi là ở trong trí độ vô cực mà có được tâm nhẫn nhục."

 Phật lại bảo Bồ-tát Đẳng Hạnh: "Thiện nam tử, thiện nữ nhân đã đạt trí độ vô cực thì thu nhiếp tâm ý mà tinh tấn, bỏ lòng lười biếng, phân biệt nhãn giới (cảnh giới của con mắt) không thể nghĩ bàn. Thấy người lười biếng thì khuyên tinh tấn. Như vậy gọi là ở trong trí độ vô cực mà đầy đủ tinh tấn."

 Phật lại bảo Bồ-tát Đẳng Hạnh: "Có thiện nam tử, thiện nữ nhân đạt trí độ vô cực thì thiền định vô cực, tâm không tán loạn. Một lòng, một niệm, trải qua trăm nghìn kiếp, họ thu nhiếp tâm ý, tự hàng phục mình. Đối với ba mươi sáu độ (sáu độ, mỗi độ đều gồm đủ sáu độ, thành ba mươi sáu), họ đều phân biệt rõ ràng. Như vậy gọi là, này Đẳng Hạnh, cội nguồn các hạnh của Bồ-tát ma-ha-tát."

 Khi Thế Tôn nói những lời này với Bồ-tát Đẳng Hạnh, có vô lượng chúng sinh vốn phát tâm hướng về Duyên giác (người tự tu, ngộ lý nhân duyên mà giác ngộ cho riêng mình), nay đều quay ý, phát tâm cầu đạo vô thượng chánh chân (đạo giác ngộ cao nhất, chân chính, chân thật, tức quả vị Phật). Lại có vô số chư thiên và người đời đạt được hạnh tin trọn vẹn, không lìa Đại thừa (cỗ xe lớn, tức con đường tu cứu độ tất cả chúng sinh cùng thành Phật).

 Kinh Bồ-tát Anh Lạc, quyển thứ chín.

 Kinh Bồ-tát Anh Lạc, quyển thứ mười (còn có tên là Hiện Tại Báo, nghĩa là quả báo ngay trong đời này).

 Sa-môn (người tu xuất gia) Trúc Phật Niệm, người Lương Châu, dịch vào đời Diêu Tần (nhà Hậu Tần do họ Diêu lập ở Trung Hoa).

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video