Phẩm thứ hai mươi chín: Các bậc hiền thánh hội họp
Lúc ấy, Bồ-tát (người tu hạnh lớn, cầu thành Phật để cứu độ chúng sinh) Thẩm Đế liền từ chỗ ngồi đứng dậy, thưa với Phật: "Bạch Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, tức Đức Phật), con cũng đủ sức tuyên giảng hạnh thanh tịnh của lục độ (sáu pháp tu đưa người từ bờ mê sang bờ giác: bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ)." Phật bảo Bồ-tát Thẩm Đế: "Nếu đủ sức thì cứ nói ngay trước Như Lai (danh hiệu của Phật: bậc từ chân lý mà đến)." Bấy giờ Bồ-tát Thẩm Đế thưa với Phật: "Bạch Thế Tôn, nếu có vị Bồ-tát ma-ha-tát (Bồ-tát lớn, bậc Bồ-tát có công hạnh cao) tu tập pháp thanh tịnh của lục độ, lại tu thêm tám môn giới cấm (?) của chư Phật, thì người thiện nam, thiện nữ (người nam, người nữ có lòng lành, tin theo Phật pháp) ấy đã đầy đủ hạnh thanh tịnh trong pháp lục độ."
Bồ-tát Tịnh Ý thưa với Phật: "Nếu có người thiện nam, thiện nữ muốn lễ lạy chư Phật Thế Tôn ở mười phương, vâng nhận giáo pháp chân chính, tu tập và làm theo, thì những người thiện nam, thiện nữ như thế là thanh tịnh đầy đủ trong pháp lục độ." Bồ-tát Na-la-diên tiến lên thưa với Phật: "Nếu có người thiện nam, thiện nữ dứt bỏ các kết sử (những phiền não trói buộc và sai khiến tâm), không sinh nhơ nhiễm, thì là thanh tịnh đầy đủ trong pháp lục độ." Bồ-tát Tịnh Pháp Giới thưa với Phật: "Nếu có người thiện nam, thiện nữ hiểu được pháp tính (bản chất chân thật vốn có của mọi sự vật) tự nhiên, không phá hoại cửa đạo, thì là thanh tịnh đầy đủ trong pháp lục độ." Bồ-tát Thiện Giải Huyễn thưa với Phật: "Nếu có người thiện nam, thiện nữ phân biệt rõ tám pháp (tám thứ "gió đời" lay động lòng người: được, mất, chê, khen, tiếng tốt, tiếng xấu, khổ, vui), bỏ được vinh và nhục, thì là thanh tịnh đầy đủ trong pháp lục độ."
Bồ-tát Quá Lượng thưa với Phật: "Nếu có người thiện nam, thiện nữ ở giữa đại chúng chuyển pháp luân (giảng giáo pháp; "pháp luân" là bánh xe pháp, ví lời Phật dạy lăn đi nghiền nát phiền não) vô thượng, thu giữ thân, khẩu, ý (việc làm, lời nói, ý nghĩ) không có niệm nào khác, thì là thanh tịnh đầy đủ trong pháp lục độ." Bồ-tát Pháp Tạng thưa với Phật: "Hiểu tứ không định (bốn tầng thiền định của cõi vô sắc, nơi chỉ còn tâm mà không còn hình sắc), không có ý tưởng về ta và người; suy ngẫm về pháp giới (toàn thể mọi pháp, cả hiện tượng lẫn bản thể) mà không làm hư gốc trí tuệ — đó gọi là lục độ thanh tịnh đầy đủ." Bồ-tát Tâm Tịnh thưa với Phật: "Nếu có người thiện nam, thiện nữ thu giữ nhãn căn (giác quan mắt), không khởi lên ý tưởng phân biệt; tai, mũi, thân, miệng, ý cũng như vậy, thì là thanh tịnh đầy đủ trong pháp lục độ." Sư Tử Đại Tướng thưa với Phật: "Chúng sinh chìm đắm mù mịt, mãi ở trong tối tăm; mở bày ánh sáng trí tuệ cho họ biết đường hướng về đạo, thì là thanh tịnh đầy đủ trong pháp lục độ."
Lúc ấy có vị Bồ-tát tên là Tuệ Nhãn hỏi Văn-thù-sư-lợi (vị Bồ-tát tiêu biểu cho trí tuệ): "Thế nào là Bồ-tát ma-ha-tát thu giữ thân, khẩu, ý, không phá hoại giới tính (bản chất của giới luật), thanh tịnh đầy đủ trong lục độ?" Khi ấy Văn-thù-sư-lợi đáp Bồ-tát Tuệ Nhãn: "Các vị Bồ-tát ma-ha-tát hiểu lẽ không (mọi pháp không có tự tính cố định) và vô ngã (không có cái ta thật), bố thí mà không mong quả báo, thì là thanh tịnh đầy đủ trong pháp lục độ." Bồ-tát Tuệ Nhãn lại hỏi: "Này tộc tính tử (người con nhà dòng dõi tốt, cách gọi tôn trọng), sắc thân (thân có hình tướng nhìn thấy được) của Như Lai đủ mọi đức, có ba mươi hai tướng tốt và tám mươi vẻ đẹp (những đặc điểm thân thể đặc biệt chỉ bậc Phật mới có), thân màu vàng ròng như núi vàng chất cao (?). Đó là quả báo hữu tưởng (quả báo còn hình tướng, sinh từ tâm còn nghĩ tưởng) hay quả báo vô tưởng (quả báo không còn hình tướng, vượt ngoài mọi nghĩ tưởng)?"
Văn-thù-sư-lợi đáp Bồ-tát Tuệ Nhãn: "Sắc thân của Như Lai là quả báo hữu tưởng; pháp thân (thân chân thật của Phật, chính là chân lý, không có hình tướng) của Như Lai là quả báo vô tưởng." Bồ-tát Tuệ Nhãn lại hỏi: "Bố thí bỏ lòng tham cầu, trong tâm thanh tịnh, trừ bỏ tưởng chấp mới được quả lớn; vậy pháp lục độ chẳng phải là quả báo vô tưởng sao? Sao lại thành ra quả báo của pháp thân?" Lúc ấy Văn-thù-sư-lợi đáp Bồ-tát Tuệ Nhãn: "Này tộc tính tử, sắc thân Như Lai là có hay là không?" Bồ-tát Tuệ Nhãn đáp: "Như nhân giả vừa nói, sắc thân Như Lai là có quả báo, không phải không có quả báo. Nhưng theo tôi quan sát thân Như Lai, thì cũng chẳng phải có quả báo, cũng chẳng phải không có quả báo." Văn-thù-sư-lợi lại hỏi: "Sao lại nói thân Như Lai cũng chẳng phải có quả báo, cũng chẳng phải không có quả báo?"
Tuệ Nhãn đáp Văn-thù-sư-lợi: "Thân Như Lai đủ mọi công đức, sắc đẹp trang nghiêm, nhìn không biết chán; ai thấy hình Ngài đều phát tâm cầu đạo vô thượng chính chân (đạo giác ngộ cao nhất, chân chính). Đó gọi là quả báo của sắc thân. Thế nào là sắc thân Như Lai không có quả báo? Này tộc tính tử, Như Lai ở đời giáo hóa xong, ẩn thần vào cõi vô vi (cảnh giới không tạo tác, không sinh không diệt, tức niết-bàn), rốt cùng không biến đổi, chỉ một tướng không hình, không thể phá hoại. Đó gọi là sắc thân Như Lai không có quả báo."
Bấy giờ Văn-thù-sư-lợi lại hỏi Bồ-tát Tuệ Nhãn: "Này tộc tính tử, hình tướng Như Lai không thể nghĩ bàn; sao lại nói có hình mà không quả báo, không hình mà cũng không quả báo?" Tuệ Nhãn đáp: "Thân Như Lai, có khi có hình mà không quả báo, có khi không hình mà không quả báo. Thế nào là có hình mà không quả báo? Như Lai, Chí Chân, Đẳng Chính Giác (các danh hiệu của Phật: bậc đạt chân lý tột cùng, bậc giác ngộ chân chính và trọn vẹn) ở đời giáo hóa vô lượng chúng sinh, khiến họ đều chứng quả, được đạo vô vi. Đó gọi là sắc thân Như Lai có hình mà không quả báo. Thế nào là không hình mà không quả báo? Sắc thân Như Lai ở đời giáo hóa, hiện thần túc (thần thông đi lại, biến hóa tự tại) biến hóa, thuyết pháp xong, ở cõi vô dư nê-hoàn (niết-bàn trọn vẹn, không còn sót lại thân xác) mà nhập bát-nê-hoàn (niết-bàn hoàn toàn, tức Phật nhập diệt). Đó gọi là sắc thân Như Lai không hình mà không quả báo."
Bấy giờ Văn-thù-sư-lợi biết trong lòng chúng sinh ai nấy đều còn nghi ngờ, chưa thông suốt chuyện có quả báo và không quả báo, nên lại hỏi Bồ-tát Tuệ Nhãn: "Này tộc tính tử, sắc thân Như Lai như huyễn như hóa (như trò ảo thuật, như vật biến hiện, không có thật); vậy sao trong pháp huyễn hóa lại có chuyện không quả báo? Tất cả chúng sinh được pháp tính, như đạo quả thanh tịnh; nếu là thứ thuộc phạm vi của mắt nhận biết, thì sao nơi đạo tính của chúng sinh lại được không quả báo?" Lại hỏi Tuệ Nhãn: "Sắc thân Như Lai không thể nghĩ bàn, thuyết pháp xong thì lặng lẽ diệt độ, không còn sinh, già, bệnh, chết; đã bỏ sắc thân, không còn thọ hình nữa; một tướng mà không tướng, cũng không thể thấy; tạm đặt tên gọi giả, cũng không chân thật; Như Lai cũng không có Như Lai, cũng không có Phật. Vậy sao lại lấy đạo vô vi mà nói sắc thân Như Lai không quả báo?"
Văn-thù-sư-lợi lại hỏi: "Này tộc tính tử, sắc thân Như Lai là quả báo vô vi, nê-hoàn cũng là quả báo vô vi; hai thứ ấy là một hay khác? Giả sử là một thì cũng không có Như Lai, sao lại có không quả báo? Còn nếu nói là hai (?) thì sắc thân Như Lai không phải là quả báo nê-hoàn." Bấy giờ Bồ-tát Tuệ Nhãn đáp Văn-thù-sư-lợi: "Xét theo bản vô (chân như, thể tính vốn như thế, không sinh không diệt), sắc thân tứ đại (thân do bốn yếu tố đất, nước, lửa, gió hợp thành) của Như Lai, Chí Chân, Đẳng Chính Giác, trong đời hiện tại thì cũng là có quả báo, cũng là không quả báo; còn khi diệt tận vào niết-bàn thì gọi là không quả báo."
Bấy giờ Bồ-tát Tuệ Nhãn lại nói với Văn-thù-sư-lợi: "Về sáu độ vô cực (sáu pháp tu đến mức trọn vẹn, đưa sang bờ giải thoát) mà chúng sinh thực hành: nếu người bố thí mà không có ý tưởng mình đang bố thí, cũng không thấy có người nhận, thì đó gọi là bố thí đầy đủ, là thí độ vô cực (bố thí trọn vẹn đến bờ giải thoát). Nếu lại có người giữ giới đầy đủ, không phạm giới, mà cũng không thấy có người giữ giới, thì đó gọi là đầy đủ về giới, là giới độ vô cực."
Bồ-tát Tuệ Nhãn lại nói với Văn-thù-sư-lợi: "Nếu có người thiện nam, thiện nữ luôn tu nhẫn nhục, gặp kẻ khinh khi cũng không sinh kiêu mạn, lại cũng không tự nghĩ thấy mình có nhẫn nhục, thì đó gọi là đầy đủ nhẫn độ vô cực. Nếu có người thiện nam, thiện nữ siêng năng tinh tấn, tu mười sáu thánh hạnh (mười sáu phép quán của bậc thánh về bốn chân lý khổ, tập, diệt, đạo) (?), mà không thấy có người siêng năng tinh tấn, thì đó gọi là đầy đủ tiến độ vô cực."
Bồ-tát Tuệ Nhãn lại nói với Văn-thù-sư-lợi: "Nếu có người thiện nam, thiện nữ thu ý vào định, phân biệt ba phép quán (?), cũng không thấy có người đang giữ ý trong định, mà tâm dạo khắp vô lượng thế giới ở mười phương để phụng sự cúng dường, quán tất cả các pháp như huyễn như hóa, thì đó gọi là đầy đủ thiền độ vô cực."
Bồ-tát Tuệ Nhãn lại nói với Văn-thù-sư-lợi: "Nếu người thiện nam, thiện nữ tuyên giảng pháp giới vô lượng của Như Lai, nhãn thức (sự nhận biết qua mắt) thanh tịnh không thể nghĩ bàn, phân biệt từng thứ đều thấy không có gì thật; tai nghe tiếng thì biết tiếng từ đâu đến, mũi ngửi hương thì biết hương từ đâu đến, phân biệt từng thứ mà thấy không có gì thật; lưỡi nếm vị thì biết vị từ đâu đến; tâm thức của Như Lai phân biệt các pháp, thần túc vô lượng — đó gọi là đầy đủ trí độ vô cực."
Bồ-tát Tuệ Nhãn lại nói với Văn-thù-sư-lợi: "Lại có một phép định tên là pháp môn (cửa pháp, phép tu để vào đạo) Vô Tận. Bồ-tát ma-ha-tát nào được pháp môn Vô Tận này thì vượt qua tam thừa (ba cỗ xe, tức ba con đường tu: Thanh văn, Duyên giác, Bồ-tát), thành danh hiệu Bồ-tát. Lại có pháp môn Quán Sát; Bồ-tát ma-ha-tát được pháp môn này thì quán sát pháp giới, không dừng ở hai bậc (bậc Thanh văn và bậc Duyên giác). Lại có pháp môn Hình Sắc; Bồ-tát được pháp môn này thì thành kho vô tận của pháp Như Lai. Lại có pháp môn Không Lui Sụt; Bồ-tát được pháp môn này thì chuyển pháp thanh tịnh mà không thấy hình sắc. Lại có pháp môn Cứu Độ Rộng Khắp; Bồ-tát được pháp môn này thì giáo hóa chúng sinh mà không vì mình. Lại có pháp môn Tiếng Vang Khắp Của Phật; Bồ-tát được pháp môn này thì mưa nước cam lộ (nước ngọt bất tử của cõi trời, ví giáo pháp giúp thoát sinh tử) của pháp thấm nhuần tất cả."
"Lại có pháp môn Cảnh Giới Chư Phật; Bồ-tát được pháp môn này thì hiện ra nói pháp chân như tính (bản tính chân thật, như như không đổi của muôn pháp) vi diệu. Lại có pháp môn Hiện Bày Giáo Pháp; Bồ-tát được pháp môn này thì trang nghiêm cõi nước, những người theo hầu đều thành tựu. Lại có pháp môn Không Gì Sánh Bằng; Bồ-tát được pháp môn này thì phân biệt được nghĩa sâu xa của Như Lai. Lại có pháp môn Cốt Yếu Của Pháp; Bồ-tát được pháp môn này thì tuyên giảng pháp không thể nghĩ bàn của Như Lai. Lại có pháp môn Căn Lành; Bồ-tát được pháp môn này thì phân biệt các căn (năng lực, căn cơ của chúng sinh), mãi lìa năm đường (năm cõi luân hồi: địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh, người, trời). Lại có pháp môn Huyễn Hóa; Bồ-tát được pháp môn này thì phân biệt pháp rộng lớn vô tận. Lại có pháp môn Thu Nhiếp Hạnh; Bồ-tát được pháp môn này thì phân biệt nghĩa từng câu, là pháp không hình tượng. Lại có pháp môn Vừa Hợp; Bồ-tát được pháp môn này thì có thể làm no đủ cho những người theo pháp hư tưởng (?)."
"Lại có pháp môn Một Lần Được Ý; Bồ-tát được pháp môn này thì căn lành thuần thục, được tứ vô úy (bốn điều không sợ hãi của Phật khi thuyết pháp giữa đại chúng). Lại có pháp môn Biển Pháp; Bồ-tát được pháp môn này thì nghiệp lành đầy đủ, không bỏ đạo tính. Lại có pháp môn Ánh Lửa Sáng; Bồ-tát được pháp môn này thì hiện ánh lửa sáng khắp nơi, diễn pháp không cùng. Lại có pháp môn Thần Túc; Bồ-tát được pháp môn này thì đi khắp các cõi mà không nhiễm ba đường ác (địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh). Lại có pháp môn Ánh Sáng Mặt Trời Mặt Trăng; Bồ-tát được pháp môn này thì soi khắp những kẻ khổ não, cứu vớt cho được độ. Lại có pháp môn Vô Sinh; Bồ-tát được pháp môn này thì dùng phương tiện dẫn dắt giáo hóa, hợp với bến bờ tự nhiên. Lại có pháp môn Tuệ Vô Cực; Bồ-tát được pháp môn này thì vượt khỏi hoạn nạn của tam giới (ba cõi luân hồi: cõi dục, cõi sắc, cõi vô sắc), không thấy có người được độ."
"Lại có pháp môn Trí Sinh; Bồ-tát được pháp môn này thì biết hết chỗ quy về của các pháp. Lại có pháp môn Không Dính Mắc; Bồ-tát được pháp môn này thì dùng ánh sáng trí tuệ trừ sạch tối tăm. Lại có pháp môn Cội Nguồn; Bồ-tát được pháp môn này thì phân biệt hạnh không thể nghĩ bàn của bốn pháp (?). Lại có pháp môn Nhân Duyên; Bồ-tát được pháp môn này thì phân biệt cội gốc của mười hai si hạnh (mười hai mắt xích nhân duyên khởi đầu từ si mê, nối nhau gây ra sinh tử). Lại có pháp môn Tuệ Đạo; Bồ-tát được pháp môn này thì không thiếu pháp tính và ba sự bình đẳng của Như Lai (?). Lại có pháp môn Nhẫn Trí; Bồ-tát được pháp môn này thì ngồi dưới cây vua (cây bồ-đề, nơi Phật thành đạo) hàng phục cung ma. Lại có pháp môn Thệ Nguyện Lớn; Bồ-tát được pháp môn này thì không bỏ chúng sinh mà vào diệt độ."
"Lại có pháp môn Khổ Hạnh; Bồ-tát được pháp môn này thì thị hiện ăn mè ăn gạo (như Phật thuở tu khổ hạnh mỗi ngày chỉ ăn một hạt mè, một hạt gạo), đủ mọi hạnh. Lại có pháp môn Một Mình Bước Đi; Bồ-tát được pháp môn này thì tự hiện điều kỳ đặc, không ai sánh bằng. Lại có pháp môn Tâm Sạch; Bồ-tát được pháp môn này thì trừ sạch cấu bẩn trong tâm, không dính mắc gì. Lại có pháp môn Rốt Ráo; Bồ-tát được pháp môn này thì khiến chúng sinh đều vào con đường cốt yếu để thoát ra. Lại có pháp môn Không Ham Muốn; Bồ-tát được pháp môn này thì trừ bỏ tham đắm, tâm không nhiễm dính. Lại có pháp môn Chốn Pháp; Bồ-tát được pháp môn này thì thương xót tất cả, không bỏ bản nguyện (lời nguyện gốc lúc mới phát tâm). Lại có pháp môn Nghiệp Đạo; Bồ-tát được pháp môn này thì phân biệt các căn, lập nên pháp của bậc thượng nhân."
"Lại có pháp môn Tâm Không Chuyển; Bồ-tát được pháp môn này thì người phát tâm cầu đạo được đứng vững ở bậc bất thoái chuyển (không còn lui sụt). Lại có pháp môn Kho Pháp; Bồ-tát được pháp môn này thì tuệ đạo thanh tịnh, nhận quả chứng của trí tuệ. Lại có pháp môn Hóa Đạo; Bồ-tát được pháp môn này thì phát tâm vô sinh, không thấy lay động hay quay lui (?). Lại có pháp môn Chuỗi Ngọc Pháp; Bồ-tát được pháp môn này thì trang nghiêm cõi nước, làm cho chúng sinh thanh tịnh. Lại có pháp môn Sâu Kín; Bồ-tát được pháp môn này thì vào sâu kho pháp, đủ bảy giác ý (bảy yếu tố giúp giác ngộ). Lại có pháp môn Không Sợ Hãi; Bồ-tát được pháp môn này thì an trú trong các pháp, giảng hạnh hiền thánh. Lại có pháp môn Trừ Cấu; Bồ-tát được pháp môn này thì an trú trong các pháp mà không nhiễm dính."
"Lại có pháp môn Hạnh Sạch; Bồ-tát được pháp môn này thì phân biệt ba hướng không, vô tướng, vô nguyện (ba cửa giải thoát: thấy mọi pháp là không, không chấp hình tướng, không còn mong cầu). Lại có pháp môn Pháp Thân; Bồ-tát được pháp môn này thì phân biệt mọi hạnh không, không dính mắc. Lại có pháp môn Sức Pháp; Bồ-tát được pháp môn này thì trong cõi không vô lượng được trí tuệ lớn. Lại có pháp môn Không Ngăn Ngại; Bồ-tát được pháp môn này thì giảng bày giáo pháp không gì vướng mắc. Lại có pháp môn Đại Từ; Bồ-tát được pháp môn này thì thấm nhuần tất cả mà không bỏ vọng tưởng (?). Lại có pháp môn Đại Bi; Bồ-tát được pháp môn này thì cứu vớt khổ nạn mà không sinh phiền não. Lại có pháp môn Tâm Vui; Bồ-tát được pháp môn này thì trừ hết mọi tâm giận dữ. Lại có pháp môn Giữ Tâm; Bồ-tát được pháp môn này thì phân biệt pháp không hai của tứ đế (bốn chân lý: khổ, nguyên nhân của khổ, sự dứt khổ, con đường dứt khổ)."
"Lại có pháp môn Bố Thí Rộng; Bồ-tát được pháp môn này thì trừ bỏ ba tưởng (tưởng về người cho, người nhận và vật cho), không tính đến cái ta. Lại có pháp môn Thần Thông; Bồ-tát được pháp môn này thì đi khắp vô lượng thế giới mười phương. Lại có pháp môn Vô Tận; Bồ-tát được pháp môn này thì phân biệt nghĩa lý, tu pháp ba câu (?). Lại có pháp môn Diễn Giảng; Bồ-tát được pháp môn này thì công đức đầy đủ, vì đem đạo đến cho người (?). Lại có pháp môn Thanh Tịnh; Bồ-tát được pháp môn này thì làm sạch lỗi miệng, không khởi mười điều ác. Lại có pháp môn Thập Lực (mười năng lực trí tuệ đặc biệt của Phật); Bồ-tát được pháp môn này thì giữ tâm kim cương (tâm vững chắc như kim cương), không thể phá hoại. Lại có pháp môn Vô Lượng Căn Lành; Bồ-tát được pháp môn này thì đầy đủ thần lực của Như Lai."
"Lại có pháp môn Như Lai Diệt Hạnh; Bồ-tát được pháp môn này thì không khởi ý tưởng về ta, về người, về thọ mạng. Lại có pháp môn Dừng Ý; Bồ-tát được pháp môn này thì dứt hẳn nỗi khổ sinh, già, bệnh, chết. Lại có pháp môn Tăng Thêm; Bồ-tát được pháp môn này thì mọi công đức lành ngày ngày tăng trưởng. Lại có pháp môn Hoan Hỷ; Bồ-tát được pháp môn này thì làm no đủ cho tất cả những ai khát khao ngưỡng mộ đạo. Lại có pháp môn Không Giận; Bồ-tát được pháp môn này thì trừ cái tâm vin bám, không có tưởng điên đảo. Lại có pháp môn Mong Ước; Bồ-tát được pháp môn này thì thành tựu cho chúng sinh hạnh gốc của ba pháp (?). Lại có pháp môn Không Niệm; Bồ-tát được pháp môn này thì khiến chúng sinh không còn niệm tam độc (ba thứ độc: tham, sân, si)."
"Lại có pháp môn Nghĩa Pháp; Bồ-tát được pháp môn này thì sinh ra các pháp không sai thứ lớp. Lại có pháp môn Mau Chóng; Bồ-tát được pháp môn này thì phân biệt cội nguồn và dấu vết hạnh thành đạo. Lại có pháp môn Suy Ngẫm; Bồ-tát được pháp môn này thì phân biệt trong ngoài, quán thấy mọi thứ bất tịnh (nhơ nhớp, không sạch). Lại có pháp môn Xông Hương; Bồ-tát được pháp môn này thì lấy hương giới đức xông khắp tất cả. Lại có pháp môn Thiện Quyền (phương tiện khéo léo); Bồ-tát được pháp môn này thì tùy hình dạng mà giáo hóa cho thích hợp, không thấy có người được độ. Lại có pháp môn Hiểu Rõ; Bồ-tát được pháp môn này thì phân biệt âm thanh mà độ người. Lại có pháp môn Vô Ngã; Bồ-tát được pháp môn này thì hiểu biết các pháp đều không, chẳng có gì thật."
"Lại có pháp môn Khéo An Trú; Bồ-tát được pháp môn này thì thệ nguyện lớn bền chắc, tâm không lay chuyển. Lại có pháp môn Vô Số Thân; Bồ-tát được pháp môn này thì phân biệt từng người, không giới hạn số chúng sinh. Lại có pháp môn Khéo Vào; Bồ-tát được pháp môn này thì giáo hóa hết chúng sinh vào pháp luật (giáo pháp và giới luật của Phật). Lại có pháp môn Tự Tại Với Pháp; Bồ-tát được pháp môn này thì kham nhận chính pháp, không thẹn khi hỏi người dưới mình. Lại có pháp môn Sạch Đẹp; Bồ-tát được pháp môn này thì đi đến các cõi Phật mà không e sợ. Lại có pháp môn Không Bạn; Bồ-tát được pháp môn này thì tâm tự ưa vắng lặng, không quấy nhiễu ai. Lại có pháp môn Vô Lượng Công Đức; Bồ-tát được pháp môn này thì quyến thuộc thành tựu, được quả báo chân thật."
"Lại có pháp môn Phóng Ánh Sáng; Bồ-tát được pháp môn này thì soi khắp tất cả những ai đang ở trong tối tăm. Lại có pháp môn Không Dối; Bồ-tát được pháp môn này thì hạnh miệng đầy đủ, không phạm bốn lỗi (nói dối, nói hai lưỡi, nói lời ác độc, nói lời thêu dệt). Lại có pháp môn Khuyên Đức; Bồ-tát được pháp môn này thì thương xót những kẻ chưa theo kịp, mưa pháp bất tử xuống cho họ. Lại có pháp môn Nương Tựa; Bồ-tát được pháp môn này thì khiến hết thảy chúng sinh có chỗ quay về. Lại có pháp môn Cứu Vớt; Bồ-tát được pháp môn này thì tăng thêm công đức, tâm sạch như hư không. Lại có pháp môn Không Bờ; Bồ-tát được pháp môn này thì không thấy có người được độ và được thành tựu. Lại có pháp môn Hạnh Bình Đẳng; Bồ-tát được pháp môn này thì phân biệt các thứ trí không có bờ bến."
"Lại có pháp môn Bình Đẳng; Bồ-tát được pháp môn này thì không nói các đạo có nhiều cỗ xe khác nhau. Lại có pháp môn Một Ý; Bồ-tát được pháp môn này thì không thấy người phát tâm có hướng về đạo. Lại có pháp môn Hư Không; Bồ-tát được pháp môn này thì vào các định bình đẳng, ý không tán loạn. Lại có pháp môn Rực Cháy; Bồ-tát được pháp môn này thì diễn rộng tất cả pháp không cùng tận. Lại có pháp môn Phân Biệt Pháp Giới; Bồ-tát được pháp môn này thì phân biệt từng điều mà pháp giới khởi ra. Lại có pháp môn Vượt Cảnh Giới; Bồ-tát được pháp môn này thì cứu giúp tất cả đến được bờ bên kia. Lại có pháp môn Rốt Ráo; Bồ-tát được pháp môn này thì không thấy hang ổ sinh ra các pháp. Lại có pháp môn Quán Sạch; Bồ-tát được pháp môn này thì không chê bai chúng sinh, thấy pháp thanh tịnh."
"Lại có pháp môn Đầy Đủ; Bồ-tát được pháp môn này thì không cho số kiếp (kiếp: khoảng thời gian cực kỳ dài) là xa. Lại có pháp môn Lối Ra Cốt Yếu; Bồ-tát được pháp môn này thì hành nhất thiết trí (trí biết tất cả) mà không khởi tưởng về pháp. Lại có pháp môn Sinh Ra; Bồ-tát được pháp môn này thì đưa ra nghĩa sâu xa của tất cả các pháp. Lại có pháp môn Căn Lanh Lợi; Bồ-tát được pháp môn này thì nghe một lần là hướng về đạo, đứng vững ở bậc không lui sụt."
"Lại có pháp môn Thứ Lớp; Bồ-tát được pháp môn này thì tu tập các pháp không mất điều cốt yếu căn bản. Lại có pháp môn Tướng Pháp; Bồ-tát được pháp môn này thì phân biệt từng tướng mạo của các pháp. Lại có pháp môn Không Hình Tướng; Bồ-tát được pháp môn này thì tất cả các pháp đều hiện ra trước mắt. Lại có pháp môn Số Kiếp; Bồ-tát được pháp môn này thì giữ hạnh siêng năng khổ nhọc, không lìa sinh tử. Lại có pháp môn Hạnh Đạo; Bồ-tát được pháp môn này thì suy ngẫm năm hạnh (?), quán tưởng bất tịnh. Lại có pháp môn Vào Sâu; Bồ-tát được pháp môn này thì vào sâu kho báu pháp vô tận. Lại có pháp môn Hóa Dẫn; Bồ-tát được pháp môn này thì nuôi dưỡng tất cả các loài chúng sinh. Lại có pháp môn Qua Lại; Bồ-tát được pháp môn này thì đi khắp nơi giáo hóa, tâm không lười mỏi. Lại có pháp môn Thành Tựu; Bồ-tát được pháp môn này thì đạo quả chín muồi mà không bỏ năm nẻo luân hồi."
"Lại có pháp môn Soi Thấu; Bồ-tát được pháp môn này thì một ý vào định, không có nhiều tưởng. Lại có pháp môn Vô Lượng; Bồ-tát được pháp môn này thì các pháp mình thực hành đều không thể nghĩ bàn. Lại có pháp môn Thiền Định Của Như Lai; Bồ-tát được pháp môn này thì tu tập hạnh không vô lượng ngay trong hiện tại. Lại có pháp môn Ứng Tiếng; Bồ-tát được pháp môn này thì đủ mọi nguyện, trừ hẳn ý tưởng. Lại có pháp môn Biến Hóa; Bồ-tát được pháp môn này thì phân thân tán hình, muốn gì cũng tự tại. Lại có pháp môn Không Thiếu Hụt; Bồ-tát được pháp môn này thì trừ sạch những ý tưởng, ý niệm của chúng sinh. Lại có pháp môn Thông Suốt Qua Lại; Bồ-tát được pháp môn này thì từ mỗi lỗ chân lông làm sạch cõi chúng sinh."
"Lại có pháp môn Không Hình; Bồ-tát được pháp môn này thì giáo hóa pháp giới không hình được thanh tịnh. Lại có pháp môn Không Ngăn Ngại; Bồ-tát được pháp môn này thì khiến vô lượng chúng sinh lìa bốn điều vô thường (?). Lại có pháp môn Tiếng Khổ; Bồ-tát được pháp môn này thì khiến chúng sinh quen với khổ mãi lìa trói buộc. Lại có pháp môn Tiếng Tập (tập: nguyên nhân gây ra khổ); Bồ-tát được pháp môn này thì khiến chúng sinh bị trói buộc mãi lìa mối dây của tập khí. Lại có pháp môn Tiếng Diệt; Bồ-tát được pháp môn này thì khiến chúng sinh còn hữu hạn đến được nê-hoàn (niết-bàn, cảnh giới dứt hết khổ đau) vô tận. Lại có pháp môn Tiếng Đạo; Bồ-tát được pháp môn này thì không khởi tâm sáu mươi hai trần lao (sáu mươi hai thứ tà kiến, những cách thấy sai lầm gây phiền não)."
"Lại có pháp môn Oai Nghi; Bồ-tát được pháp môn này thì đi đứng tới lui không mất phép tắc. Lại có pháp môn Chân Tính; Bồ-tát được pháp môn này thì phân biệt quyến thuộc, không ở nơi thấp hèn. Lại có pháp môn Nhìn Thẳng; Bồ-tát được pháp môn này thì phân biệt năm ấm (năm nhóm hợp thành con người: hình sắc, cảm thọ, tưởng, hành, thức), một lòng hướng về đạo. Lại có pháp môn Hạnh Cõi Trời; Bồ-tát được pháp môn này thì vào cõi trời và người, tu gốc thanh tịnh. Lại có pháp môn Hạnh Cõi Người; Bồ-tát được pháp môn này thì vào đường người, dẫn dụ chúng sinh tiến lên cho được độ. Lại có pháp môn Hạnh Súc Sinh; Bồ-tát được pháp môn này thì theo hình dạng mà vào giáo hóa, khiến tất cả quay về cửa đạo. Lại có pháp môn Ngạ Quỷ; Bồ-tát được pháp môn này thì khuyên họ trừ lòng tham, không còn mong cầu. Lại có pháp môn Địa Ngục; Bồ-tát được pháp môn này thì hiện thân vào giáo hóa, khiến họ phát tâm lành." Bấy giờ Bồ-tát Tuệ Nhãn liền ở trước Phật nói bài kệ (bài thơ tụng trong kinh Phật) rằng:
Không dính mắc, chẳng thể vấy bẩn, không nhiễm cái "có" của ba cõi;
Hương đức làm sạch tất cả, pháp môn không cùng tận.
Tám trăm hạnh của sáu độ (?), do bậc Thế Hùng (anh hùng của thế gian, tức Phật) tuyên giảng;
Phân biệt tâm chúng sinh, ý hướng mỗi người không giống nhau.
Vô lượng gốc công đức, tạm hiện vào chốn thế tục;
Đã ban bố giáo pháp đường lành, vượt đến bờ vô vi.
Hôm nay bậc đại từ thương xót, diễn pháp không cùng tận;
Chư Phật quá khứ nhiều như cát sông Hằng, diễn pháp cũng như hôm nay.
Nghiệp phúc tu năm đức (?), hàng phục kẻ thấy biết điên đảo.
Sắc thân và quả báo không thân, là kho sâu kín của chư Phật;
Không quả báo chẳng phải có quả báo, tính nê-hoàn tự nó là không.
Chúng sinh tự khởi niệm, để tâm vào chuyện có báo, không báo.
Tu hành trừ tưởng phân biệt, suy ngẫm về sự nghiệp Như Lai;
Chẳng sinh, chẳng vô sinh, cho nên hợp với cửa Bồ-tát.
Nói pháp mà chẳng có pháp, cũng không có tưởng về chúng sinh;
Tưởng vui bỏ tưởng khổ, sinh diệt đã mãi lặng yên.
Tiếng phúc tự nhiên ứng, như hư không chẳng dính mắc;
Một ý thành chính giác (giác ngộ chân chính), quả báo sắc thân ở nơi đâu?
Làm vua cõi trời và thế gian, chân đế (chân lý tuyệt đối) không thể cùng tận;
Vào định hiện lẽ vô thường, rốt cùng quay về gốc diệt tận.
Tâm đạo không ở bên trong, cũng chẳng ở bên ngoài;
Tưởng khổ cùng bao niệm, cầu đạo phải tận cội nguồn.
Suy ngẫm trăm nghìn phép định, đời đời chưa từng dứt;
Buộc ý mới dứt được tâm, loạn tưởng từ đâu sinh?
Nghiệp hạnh Bồ-tát làm, pháp môn mỗi thứ khác nhau;
Muốn cầu pháp vô lượng, phải cầu nơi chúng sinh.
Pháp nào cũng tự nhiên sinh, tuệ pháp không có hang ổ;
Tìm cái sinh thì vốn vô sinh, đâu có cội gốc của pháp?
Tích trí hơn trăm kiếp, tu tuệ không lười biếng;
Tiến lên thành tám hạnh bình đẳng (?), nên gọi là bậc tôn quý trong loài người.
Có quả báo chẳng phải có quả báo, cũng không có tướng sắc thân;
Lấy các nghiệp trí làm chuỗi ngọc, hiện thân giáo hóa người đời.
Trong ngoài như vàng tía, âm thanh vô cùng mềm mại;
Lời nói không uổng phí, người nghe đều được độ.
Tôi như ánh đom đóm, tự soi mà chẳng ích gì cho người;
Mặt trời Phật chiếu khắp đại thiên (ba nghìn đại thiên thế giới, tức vô số thế giới), không biết đâu còn chỗ tối.
Đâu dám lấy giọt sương sớm, thêm nước cho sông biển;
Nhờ oai lực bậc đại thánh Phật, nên nói cửa Bồ-tát.
Bồ-tát phóng ánh sáng trí tuệ, trừ hẳn tối tăm cho chúng sinh;
Nhổ tận gốc ngu mê, đạo hiền thánh ở ngay trước mắt.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video