Thiên 31 — Phẩm 30 – Ba đạo, ba thừa

 Kinh Bồ-tát Anh Lạc (anh lạc: chuỗi ngọc đeo trang sức), phẩm thứ ba mươi: Ba đạo, ba thừa (ba con đường, mỗi đường gồm ba cỗ xe đưa người đến giải thoát)

 Bấy giờ Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, tức Đức Phật) bảo Xá-lợi-phất (đệ tử lớn của Phật, nổi tiếng trí tuệ bậc nhất): "Các ông hãy xem vị Bồ-tát (người tu hạnh lớn, cầu thành Phật để cứu độ chúng sinh) Tuệ Nhãn này: được tứ biện tài (bốn tài biện luận không trở ngại: về pháp, về nghĩa, về lời lẽ, về ứng đối), các thứ trí đều tự tại, tu định nơi tâm ý, ở giữa đại chúng giảng giải các pháp sâu xa của Bồ-tát. Vị Bồ-tát này bao lâu nữa sẽ thành đẳng chính giác (giác ngộ chân chính và trọn vẹn, tức thành Phật)?" Khi ấy Xá-lợi-phất thưa với Phật: "Bạch Thế Tôn, hàng Thanh văn (đệ tử nghe lời Phật dạy mà tu, cầu giải thoát cho riêng mình) chúng con thấy biết ít ỏi, đâu thể đo lường được kinh điển pháp tắc của bậc đại thánh. Cúi mong Thế Tôn mở bày giáo hóa, khiến cho đại chúng đều được nghe điều cốt yếu."

 Bấy giờ Thế Tôn bảo Xá-lợi-phất: "Hãy lắng nghe, lắng nghe, khéo suy ngẫm. Ta sẽ vì ông tuyên giảng điều cốt yếu chân chính." Xá-lợi-phất thưa: "Vâng, bạch Thế Tôn." Phật bảo Xá-lợi-phất: "Về phía tây bắc, cách đây số cõi nhiều như cát của mười bốn con sông lớn, có một cõi Phật tên là Chúng Trí Tự Tại. Đức Phật ở đó hiệu là Tuệ Tạo Như Lai, Chí Chân, Đẳng Chính Giác, Minh Hạnh Thành, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Đạo Pháp Ngự, Thiên Nhân Sư, Phật Thế Tôn (mười danh hiệu của Phật, có nghĩa: bậc từ chân lý mà đến, bậc đạt chân lý tột cùng, bậc giác ngộ chân chính trọn vẹn, bậc đủ cả trí sáng lẫn đức hạnh, bậc khéo đi đến cõi giải thoát, bậc hiểu rõ thế gian, bậc cao nhất không ai hơn, bậc điều phục dẫn dắt người theo đạo, thầy của trời và người, bậc giác ngộ được thế gian tôn kính). Đức Như Lai ấy khi mới phát tâm cầu đạo thì tâm rộng lớn không bờ bến, vượt hơn các bậc thánh đã được thụ ký (được Phật báo trước sẽ thành Phật)."

 "Đức Như Lai ấy phát tâm thệ nguyện lớn rằng: 'Nếu ta thành Phật, lìa khỏi sinh tử, thì không ở chốn ồn ào, nơi ngũ trọc (năm thứ ô trọc của đời ác: thời buổi nhơ đục, kiến chấp sai lầm, phiền não, chúng sinh xấu ác, mạng sống ngắn ngủi) sôi sục như vạc nước; khiến cõi nước của ta thanh tịnh không tì vết. Khi ta thành Phật, những người theo hầu đều thành tựu; nam nữ riêng biệt, không có lòng tham dục.' Lại phát nguyện này: 'Khiến tất cả chúng sinh trong cõi ta ánh sáng thân người này soi người kia, không cần ánh sáng mặt trời, mặt trăng, tinh tú; dùng thủy tinh, lưu ly, xà cừ, mã não, trân châu, hổ phách, vàng, bạc — bảy thứ báu — trang nghiêm cõi nước của mình. Khiến cõi nước ta hòa hợp như nước với sữa. Lại khiến cõi ta có một ao tắm lớn như cả tứ thiên hạ (bốn châu lớn quanh núi Tu-di, tức cả một thế giới); vịt trời, ngỗng trời, uyên ương đều có thân bằng bảy báu, kêu hót hòa nhau, cùng vui chơi.'"

 "'Cửa phía đông của ao tắm, nơi nước chảy ra, rộng dài nghìn do-tuần (đơn vị đo đường của Ấn Độ xưa, mỗi do-tuần chừng mười mấy cây số); cửa phía nam rộng dài nghìn do-tuần; cửa phía tây rộng dài nghìn do-tuần; cửa phía bắc rộng dài nghìn do-tuần. Chính giữa ao tắm có tòa cao bằng bảy báu tự nhiên hiện ra, bề cao, bề rộng, bề dài đều nghìn do-tuần. Các vị Bồ-tát đại thừa (cỗ xe lớn, con đường tu cứu độ cả mình lẫn người) ở vô lượng, vô hạn, vô biên cõi nước nhiều như cát sông Hằng khắp mười phương, sau khi ngồi dưới cây vua (cây bồ-đề, nơi thành đạo) dứt hẳn mọi nút buộc trong tâm, hàng phục cung ma, thành đạo vô thượng, thì ngay trong ngày ấy đến cõi này, tới ao tắm của ta, lên tòa bảy báu, giảng hạnh không lui sụt của đại thừa. Những người theo hầu trong đại thừa, ai phát thệ nguyện lớn, đều đến cõi nước ta. Khiến cõi nước ta không có Bồ-tát đại thừa (?), không có Bích-chi-phật (bậc tự giác ngộ nhờ quán xét lẽ nhân duyên, không cần thầy dạy) đại thừa, không có Thanh văn đại thừa.'"

 Phật lại bảo Xá-lợi-phất: "Nay vị Bồ-tát Tuệ Nhãn này giữ đại thừa bền chắc, tâm khó lay đổ, sẽ sinh về cõi ấy thành đẳng chính giác, giáo hóa chúng sinh không cùng tận. Người dân cõi ấy thọ mạng đều bằng nhau, không ai chết yểu giữa chừng. Muốn biết tuổi thọ của họ thì cũng như vô lượng cõi Phật; chỉ có điều nam nữ chúng sinh ở đó không bằng những người đắc đạo ở cõi Phật A-di-đà (vị Phật ở cõi Cực Lạc phương tây)."

 Khi ấy Xá-lợi-phất nghe Phật nói, lấy làm lạ chưa từng có; tất cả đại chúng đều mang lòng nghi ngờ. Ông liền từ chỗ ngồi đứng dậy, để trần vai phải, gối phải chấm đất, quỳ thẳng chắp tay, tiến lên thưa với Phật: "Bạch Thế Tôn, nay nghe Như Lai giảng hạnh không lui sụt của đại thừa, những người theo hầu trong đại thừa làm thành cõi nước của mình, con rất mong được nghe: thế nào là Bồ-tát đại thừa? Thế nào là Bích-chi-phật đại thừa? Thế nào là Thanh văn đại thừa?"

 Phật bảo Xá-lợi-phất: "Ba thừa của Bồ-tát mỗi thừa có ba bậc; ba thừa của Bích-chi cũng có ba bậc; ba thừa của Thanh văn cũng có ba bậc. Này Xá-lợi-phất, muốn biết ba thừa của Bồ-tát, nay ta nói cho ông: có Bồ-tát đại thừa, có Bồ-tát Bích-chi-phật thừa, có Bồ-tát Thanh văn thừa; đó gọi là ba thừa của Bồ-tát. Lại nữa, Xá-lợi-phất, ba thừa của Bích-chi-phật là: có Bích-chi-phật Bồ-tát đại thừa, có Bích-chi-phật Bồ-tát Duyên giác thừa (Duyên giác: tên khác của Bích-chi-phật, bậc giác ngộ nhờ quán nhân duyên), có Bích-chi-phật Bồ-tát Thanh văn thừa; đó gọi là ba thừa của Bích-chi. Lại nữa, Xá-lợi-phất, ba thừa của Thanh văn là: có Thanh văn đại thừa, có Thanh văn Bích-chi-phật thừa, có Thanh văn Vô Trước thừa (cỗ xe của bậc không còn dính mắc, tức bậc A-la-hán đã dứt hết phiền não); đó gọi là ba thừa của Thanh văn."

 Khi ấy Xá-lợi-phất lại thưa với Phật: "Bạch Thế Tôn, thế nào là Bồ-tát đại thừa?" Phật bảo Xá-lợi-phất: "Chính là cõi nước nơi Bồ-tát Tuệ Nhãn sẽ sinh về, cảnh giới của Tuệ Tạo Như Lai. Nếu có Bồ-tát ma-ha-tát (Bồ-tát lớn) phát tâm thệ nguyện lớn, không ưa đạo nhỏ, nguyện như trên, thì đều được sinh về cõi nước của Tuệ Tạo."

 Khi ấy Xá-lợi-phất lại thưa với Phật: "Bạch Thế Tôn, thế nào là Bồ-tát Bích-chi-phật thừa?" Phật bảo Xá-lợi-phất: "Về phía tây bắc, đi qua số cõi nhiều như cát của mười bốn con sông lớn, lại qua thêm số cõi nhiều như cát của mười bốn con sông lớn nữa, có cõi Phật tên là Tịnh Thái. Đức Phật ở đó hiệu là Vô Động Như Lai, Chí Chân, Đẳng Chính Giác, đủ mười danh hiệu. Cõi nước thanh tịnh, không có dâm dục, giận dữ, ngu si; trên dưới kính nhường, chuộng tu sự trong sạch, thanh tĩnh. Chúng sinh cõi ấy đều tu một hạnh: tất cả đều xuất gia học đạo vô thượng chính chân, tu giác ngộ bình đẳng."

 "Trong cảnh giới của Đức Phật ấy có một ao tắm, rộng dài bằng một thế giới Phật. Cửa phía đông của ao rộng trăm nghìn vạn do-tuần, cửa phía nam trăm nghìn vạn do-tuần, cửa phía tây trăm nghìn vạn do-tuần, cửa phía bắc trăm nghìn vạn do-tuần. Những vị Bồ-tát nào tu đại thừa Bích-chi-phật đều sinh về cõi ấy. Hàng mấy chục, mấy trăm loài chim lạ khác nhau bơi lội vui đùa trong ao; đủ thứ hương thơm xông khắp thế giới; mọc lên cây bảy báu, hoa quả thơm sạch. Trong nước ao ấy có hoa ưu-bát (sen xanh), hoa bát-đầu-ma (sen đỏ), hoa câu-vật-đầu (một loại sen súng màu vàng nhạt hoặc trắng), hoa phân-đà-lợi (sen trắng), đều mọc trong nước ao. Chính giữa ao có tòa cao bằng bảy báu, bề rộng, bề dài, bề cao vượt quá cõi chúng sinh, là nơi ở của tất cả các bậc hiền thánh."

 "Như thế, này Xá-lợi-phất, cõi nước của Đức Phật ấy không có Bồ-tát đại thừa, chỉ có Bồ-tát Bích-chi-phật thừa. Vì sao vậy? Vì đều do nguyện từ đời trước mà được sinh về đó. Họ phân biệt pháp ba mươi bảy đạo phẩm (ba mươi bảy phép tu hướng đến giác ngộ), cùng nhau vui vẻ, giảng bày giáo pháp. Này tộc tính tử (người con nhà dòng dõi tốt, cách gọi tôn trọng), đó gọi là nơi ở của Bồ-tát Bích-chi-phật thừa, không phải chỗ mà Bồ-tát Thanh văn thừa có thể với tới." Bấy giờ Thế Tôn vì Xá-lợi-phất nói bài kệ (bài thơ tụng trong kinh Phật) này:

 Như Lai không thể nghĩ bàn, các pháp mỗi thứ đều đặc biệt;

 Trí tuệ đại thừa của Bồ-tát, cõi nước cũng mỗi nơi một khác.

 Các bậc hiền thánh thừa Bích-chi, tụ hội cùng một vị;

 Khuyên nhau hiện ra giáo hóa, giảng bày pháp không gì sánh.

 Diễn giảng tiếng thanh tịnh, tâm bình đẳng không hai;

 Do quả báo của bản nguyện đời trước, nên sinh về cõi ấy.

 Ngồi trên tòa cao bảy báu, tiếng như sấm rền chấn động ba cõi;

 Số người được độ không lường, tự nhiên hợp với pháp luật.

 Không tính gốc sinh tử, không mang ý vui buồn;

 Không dính vào hạnh có hay không, không tính lẽ không của gốc ngọn.

 Nay ông Xá-lợi-phất, muốn biết thừa Bích-chi;

 Cõi nước, danh hiệu Phật, nghĩa được nói là như vậy.

 Bấy giờ Xá-lợi-phất lại thưa với Phật: "Bạch Thế Tôn, Như Lai, Chí Chân, Đẳng Chính Giác dùng tướng lưỡi rộng dài (một tướng tốt của Phật, tiêu biểu cho lời nói chân thật) và miệng thần diệu mà nói về Bồ-tát đại thừa và Bồ-tát Duyên giác thừa, nay con đã biết đủ. Con rất mong được nghe phép tắc tu hành của Bồ-tát Thanh văn thừa, việc ấy như thế nào?" Bấy giờ Thế Tôn bảo Xá-lợi-phất: "Về phía tây bắc, đi qua số cõi nhiều như cát của hai mươi bốn con sông lớn, lại qua thêm số cõi nhiều như cát của hai mươi bốn con sông lớn nữa, có cõi Phật tên là Mao Khổng Quang (Ánh Sáng Từ Lỗ Chân Lông). Đức Phật ở đó hiệu là Pháp Quán Như Lai, Chí Chân, Đẳng Chính Giác, đủ mười danh hiệu. Cõi nước ấy thanh tịnh, tất cả chúng sinh đều đủ tứ không định (bốn tầng thiền định của cõi vô sắc, nơi chỉ còn tâm mà không còn hình sắc), thần thông biến hóa vượt hơn các bậc hiền thánh."

 "Ở đó có ao tắm, giống như đã nói trên, không khác. Họ đều do nguyện đời trước mà được sinh về đó: cạo bỏ râu tóc, mặc áo cà-sa pháp phục, đủ sáu độ và ba cửa không, vô tướng, vô nguyện (ba cửa giải thoát: thấy mọi pháp là không, không chấp hình tướng, không còn mong cầu); số chúng sinh họ độ không thể đếm lường. Các vị Bồ-tát Thanh văn thừa ở cõi ấy hơn cả bậc nhất sinh bổ xứ (bậc chỉ còn một đời nữa là thành Phật) ở cõi nước của ta. Vì sao vậy? Vì như vị Bồ-tát ở đây đã đạt địa vị a-duy-nhan (bậc Bồ-tát cao nhất, sắp thành Phật), trong trăm kiếp giáo hóa khiến người người đều hướng vào cửa đạo, ai nấy đều thành tựu, đứng vững ở bậc không lui sụt; vậy mà vẫn không bằng số chúng sinh mà Bồ-tát Thanh văn ở cõi kia giáo hóa cứu độ trong một ngày — kém hơn trăm lần, nghìn lần, ức vạn lần, không thể lấy thí dụ mà so sánh." Bấy giờ Thế Tôn lại vì Xá-lợi-phất nói bài tụng rằng:

 Trong sạch như tinh chất vàng, lại như mặt trăng giữa sao trời;

 Giới cấm, oai nghi đầy đủ, mới sinh về cõi Phật ấy.

 Bậc đại hiền thánh Pháp Quán, đời trước tích vô lượng hạnh;

 Phân biệt trí tuệ hư vô, tâm ngay thẳng không tưởng gì khác.

 Thuyết pháp độ chúng sinh, một hội nhiều như cát sông Hằng;

 Khiến tất cả đều thành tựu thừa Bồ-tát Thanh văn.

 Ta xưa phát ý sai lầm, khổ hạnh không thể lường;

 Không kết nhân duyên với cõi kia, nên làm vua nơi đời ngũ trọc này.

 Nay tuy đã thành Phật đạo, thần thông tự tại rong chơi;

 Muốn nguyện đến cõi kia, cũng không có cách nào được vào hàng ấy.

 Cảnh giới chư Phật khác nhau, nguyện mỗi vị không giống;

 Ai muốn kết duyên với cõi kia, phát nguyện há có muộn đâu.

 Bấy giờ Thế Tôn vì Xá-lợi-phất nói xong bài kệ này, thì trong hội có trăm ức na-thuật (một đơn vị số cực lớn) người và trời đều phát tâm thệ nguyện rộng lớn, mong được sinh về cõi Phật Bồ-tát Thanh văn của Pháp Quán Như Lai. Cõi Phật ấy không có Bồ-tát đại thừa, không có Bồ-tát Bích-chi-phật thừa, chỉ có Bồ-tát Thanh văn thừa; họ đều sinh về cõi ấy, cùng nhau vui vẻ, đều do nguyện đời trước mà được sinh về đó.

 Bấy giờ Xá-lợi-phất lại thưa với Phật: "Bạch Thế Tôn, nay nghe Như Lai nói về Bồ-tát ma-ha-tát, Bồ-tát đại thừa, Bồ-tát Bích-chi-phật thừa, Bồ-tát Thanh văn thừa, tất cả chúng sinh đều vâng làm, tin vui và tiếp nhận. Nay xin Như Lai nói về Bích-chi-phật Bồ-tát đại thừa, Bích-chi-phật Bích-chi-phật thừa, Bích-chi-phật Thanh văn thừa; chúng con rất mong được nghe để gỡ mối nghi trong lòng." Bấy giờ Thế Tôn bảo Xá-lợi-phất: "Hãy lắng nghe, lắng nghe, khéo suy ngẫm. Ta sẽ vì ông phân biệt từng điều." Xá-lợi-phất đáp: "Vâng, bạch Thế Tôn."

 Phật bảo Xá-lợi-phất: "Về phía tây bắc, cách đây số cõi nhiều như cát của bốn mươi bốn con sông lớn, có cõi Phật tên là Lôi Hống (Sấm Rền). Đức Phật ở đó hiệu là Như Ý Như Lai, Chí Chân, Đẳng Chính Giác, đủ mười danh hiệu. Cõi nước ấy đặc biệt, làm thành bằng bảy báu. Chúng sinh hiền hòa, tài biện luận thông suốt, trí tuệ như biển, không nói bừa, chỉ nói việc trong sạch, lấy đó làm giới cấm; pháp nào cũng thành tựu, không chống trái nhau. Ở đó có ao tắm như đã nói trên. Trong ao tắm có tòa sư tử (tòa ngồi của Phật, ví Phật như sư tử chúa) bằng bảy báu và kim cương, cao rộng vượt lên trên khắp chúng sinh. Tất cả các vị Bích-chi-phật Bồ-tát đại thừa đều sinh về cõi ấy, cùng nhau kính nhường, không mang lòng kiêu ngạo; nhân duyên đã tạo từ gốc không trái thệ nguyện; sống lâu bằng số cát sông Hằng, thần thông tự tại."

 Bấy giờ Thế Tôn vì Xá-lợi-phất nói bài tụng rằng:

 Hư không không bờ bến, hạnh trong sạch mỗi người khác nhau;

 Tâm như trí tuệ bản vô (chân như, thể tính vốn như vậy), là cõi mà bậc Duyên giác do đó sinh về.

 Thừa Bồ-tát Duyên giác, do xưa phát ý mà được;

 Tướng sáng tự trang nghiêm, không tính hơn kém trong hạnh.

 Mãi lìa mọi khổ não, không thiếu tướng của các pháp;

 Từ vô số đời, tu hành đến khi thành Phật.

 Chính pháp như hư không, bốn đại (đất, nước, lửa, gió) không có chỗ nương;

 Tụ tan trong chốc lát, vô sinh nên không khởi diệt.

 Thân người nhiều lo nghĩ, bị duyên đối đãi trói buộc;

 Cõi kia vắng lặng an định, thoát khỏi mọi hoạn não này.

 Nếu các loài chúng sinh, tinh tấn gieo trồng công đức;

 Muốn được pháp bất tử, nên nguyện sinh về cõi kia.

 Giả sử Đức Phật kia nghĩ, muốn đến cõi của ta;

 Không có duyên, không khởi tưởng, rốt cuộc không đến cõi này.

 Cho nên các cõi Phật, mỗi cõi đều khác biệt;

 Do nguyện phát từ đời trước, nên người được độ cũng không giống nhau.

 Pháp biện (tài nói pháp không trở ngại) là nghĩa thần diệu, nghĩa biện (tài giảng nghĩa không trở ngại) quyết mọi nghi;

 Ứng biện (tài ứng đối không trở ngại) như tiếng vang đáp lại, bốn tài này đều đầy đủ.

 Nếu muốn được thành tựu, ai mong về cõi Phật kia;

 Người có thệ nguyện rộng lớn, lập chí không giả dối.

 Bấy giờ khi Thế Tôn vì Xá-lợi-phất nói bài kệ này, trong hội có bảy vạn tỳ-kheo (người nam xuất gia đã thọ đủ giới), vốn cầu tiểu thừa (cỗ xe nhỏ, chỉ cầu giải thoát cho riêng mình), mong dứt lậu (phiền não rỉ chảy làm tâm ô nhiễm) để chứng quả, nay đều quay ý lại, nguyện sinh về cõi ấy làm Bích-chi-phật Bồ-tát đại thừa. Lại có vô số người và trời chứng quả tu-đà-hoàn (quả vị đầu tiên của bậc thánh, mới bước vào dòng thánh).

 Bấy giờ Xá-lợi-phất thưa với Phật: "Bạch Thế Tôn, được nghe Như Lai nói về ba đạo ba thừa của Bồ-tát ma-ha-tát, lại giảng về Bích-chi-phật đạo Bồ-tát đại thừa, tất cả đại chúng không ai không vui mừng, công đức đầy đủ, tâm lành sinh khởi. Nay con muốn được nghe về Bích-chi-phật Bích-chi-phật thừa, nghĩa ấy thế nào, để chúng sinh cũng được mở lòng tỉnh ngộ."

 Bấy giờ Thế Tôn bảo Xá-lợi-phất: "Về phía tây bắc, cách đây số cõi nhiều như cát của tám mươi bốn con sông lớn, lại qua thêm số ấy nữa, có cõi Phật tên là Thanh Lưu Ly. Đức Phật ở đó hiệu là Thân Tướng Như Lai, Chí Chân, Đẳng Chính Giác, đủ mười danh hiệu. Cõi nước ấy rộng lớn, không có mọi thứ nhơ xấu; đất đai bằng phẳng, thênh thang không ngăn ngại. Ở đó có ao tắm mát mẻ vi diệu; chính giữa ao có tòa cao bằng bảy báu, cao rộng trang nghiêm đến tận cõi chúng sinh. Những ai đạt Bích-chi-phật Bích-chi thừa đều hiện ở cõi ấy, đi khắp nơi giáo hóa, giảng luận hạnh thù thắng của pháp mầu. Ai phát nguyện muốn sinh về đó đều được toại lòng, giữa chừng không bị trở ngại." Bấy giờ Thế Tôn vì Xá-lợi-phất nói bài tụng rằng:

 Một lòng hướng tâm, ý, thức, giữ ý không thể lay;

 Do bản nguyện dắt dẫn, mới sinh về cõi Phật kia.

 Tích đức như cát sông Hằng, quyết nhổ cội gốc sinh tử;

 Bản vô, tính thường định, nê-hoàn (niết-bàn) là niềm vui thanh tịnh.

 Thừa Bích-chi Duyên giác, giữ tâm không bờ bến;

 Cõi lưu ly mầu nhiệm, là nơi Thân Tướng Như Lai ở.

 Mặt như hoa sen trắng, hương xông khắp mọi cõi;

 Không nhận quả của đạo khác, giải thoát đến chỗ cốt yếu mầu nhiệm.

 Cõi Phật rộng không bờ cõi, số người được độ không thể đếm;

 Nơi tụ hội cốt yếu của Bích-chi, thuyết pháp nghĩa không cùng.

 Hiểu không mà chẳng có không, chí hướng không lui sụt;

 Hạnh vượt lên trên thần tiên, nên gọi là thừa Bích-chi.

 Ai muốn tôn sùng điều sâu mầu, hạnh không dính mắc của Như Lai;

 Mọi người cùng phát nguyện, thành Phật không có gì khó.

 Chúng sinh bậc trên, giữa, dưới, dụng tâm mỗi người không giống;

 Chỉ cần giữ một ý, đạo quả tự nhiên đến.

 Bấy giờ khi Thế Tôn vì Xá-lợi-phất nói bài tụng này, có bảy mươi nghìn tỳ-kheo đều phát thệ nguyện lớn, nguyện sinh về cõi ấy. Lại có vô số người tu hạnh Bồ-tát mong được thấy Thân Tướng Như Lai, Chí Chân, Chính Giác cùng các vị Bích-chi-phật ở cõi ấy. Bấy giờ Thế Tôn biết điều chúng sinh ấy nghĩ trong lòng, liền phóng ánh sáng từ tướng đỉnh đầu (chỗ nhô cao trên đỉnh đầu Phật, một trong các tướng tốt) chiếu đến cõi Phật kia, rõ ràng sáng rực như nhìn viên ngọc trong lòng bàn tay; mọi người đều thấy cõi đất của bậc đại thánh hiền ấy thanh tịnh không tì vết. Rồi Thế Tôn thu ánh sáng lại, từ đỉnh đầu đi vào. Các vị Bồ-tát vui mừng bừng tỉnh, liền từ chỗ ngồi đứng dậy lễ chân Thế Tôn, tiến lên thưa với Phật: "Nay nhờ bậc đại thánh mở bày giáo hóa, lại nhờ ánh sáng mà được thấy cõi kia, xin cho thân chúng con sau khi bỏ hình hài và mạng sống này được sinh về cõi Phật Lưu Ly."

 Bấy giờ Thế Tôn bảo các vị Bồ-tát: "Này các tộc tính tử, các ông phát ý rộng lớn, thệ nguyện sâu chắc, các ông ai nấy đều sẽ sinh về cõi ấy, cùng lúc thành Phật, công đức thành tựu." Khi các Bồ-tát được thụ quyết (được Phật báo trước việc sẽ thành Phật) rồi, đứng dậy lễ chân Phật, trở về chỗ ngồi cũ.

 Bấy giờ Xá-lợi-phất thưa với Phật: "Bạch Thế Tôn, nay nghe Như Lai nói về Bồ-tát đại thừa, Bồ-tát Bích-chi-phật thừa, Bồ-tát Thanh văn thừa, Bích-chi-phật Bồ-tát thừa, Bích-chi-phật Bích-chi-phật thừa; tất cả chúng sinh đến dự hội đều thành tựu lòng tin, ai nấy đều được chứng đạo. Nhưng chưa được nghe Như Lai nói về Bích-chi-phật Bồ-tát Thanh văn thừa. Cúi mong Ngài mở bày giải thích, tùy lúc mà dạy bảo, khiến đại chúng đều được nghe biết."

 Bấy giờ Thế Tôn bảo Xá-lợi-phất: "Về phía tây bắc, cách đây số cõi nhiều như cát của một ức bảy trăm vạn con sông lớn, có cõi Phật tên là Hưng Hiển. Đức Phật ở đó hiệu là Quảng Diệu Như Lai, Chí Chân, Đẳng Chính Giác, đủ mười danh hiệu, hiện nay đang thuyết pháp độ vô lượng người. Thế giới ấy trong sạch mầu nhiệm, đủ mọi đức; chí hướng của mọi người đều giống nhau, không trái nghịch nhau; bốn tâm bình đẳng (từ, bi, hỷ, xả — thương yêu, xót thương, vui theo, buông xả, trải đều cho mọi người) đồng đều, thương xót tất cả; đi khắp nơi giáo hóa mà không rời hạnh gốc; làm hưng thịnh chính pháp, thần thông biến hóa."

 "Ở đó có ao tắm trang nghiêm bằng bảy báu, ánh sáng soi nhau, nhìn không biết chán. Trong ao tắm mọc đủ thứ hoa quả, hương thơm ngào ngạt không thể kể xiết. Chính giữa ao có tòa cao bảy báu, bề rộng, bề dài, bề cao lên tận cõi Phạm thiên (tầng trời của Phạm vương, thuộc cõi sắc). Tất cả các bậc đại thánh đều tụ hội ở cõi ấy, tuyên giảng sáu độ vô cực (sáu pháp tu đến mức trọn vẹn, đưa sang bờ giải thoát) của Như Lai; trí tuệ, học hỏi, bố thí không rời bản nguyện; mười sáu điều thù thắng là kho sâu kín của Như Lai, từng điều đều thấu suốt mà hiện ra trước mắt. Chúng sinh cõi ấy không có ai dâm dục, giận dữ, ngu si hay tà kiến."

 "Ao tắm ấy, một tên là Hết Cấu Bẩn, hai tên là Nhận Chứng Quả. Nếu có Bồ-tát ma-ha-tát thệ nguyện gốc bền chắc, tâm nguyện thanh tịnh, được sinh về cõi ấy thì các căn thanh tịnh, sáu giác quan đầy đủ, đều đến ao tắm, tùy ý mà tắm gội; ngay trên ao, mọi bụi nhơ đều hết, thành Bích-chi-phật Bồ-tát Thanh văn thừa, được đạo đẳng chính giác, các tướng tốt trang nghiêm thân, nhìn không biết chán. Đó là do nguyện đời trước mà thành tựu đạo quả." Bấy giờ Thế Tôn vì Xá-lợi-phất nói bài tụng rằng:

 Tâm là gốc của mọi hạnh, dẫn đường vượt qua bờ của thức;

 Thệ nguyện lớn tự điều khiển, không sợ hãi mà thành chính giác.

 Quên cả không, chẳng tính hình, trừ sạch pháp của tâm tưởng;

 Ba cõi tồn tại (cõi dục, cõi sắc, cõi vô sắc) bỏ được lụy hình hài, tự nhiên giác ngộ thành đạo.

 Phật vốn tu tuệ không, chẳng cầu ở bên này bên kia;

 Diệt hết tâm trước tâm sau, từ đó thành đạo quả.

 Đời này chẳng phải đời sau, tạm đặt tên gọi giả;

 Người bị pháp huyễn mê hoặc, chìm đắm nơi vực sâu.

 Cõi Hưng Hiển mầu nhiệm, các bậc thánh tụ về như mây;

 Bậc tôn quý Quảng Diệu Như Lai, ở nơi ấy giáo hóa.

 Tâm Phật không lúc nào không định, chí bền không thể lay;

 Tu hạnh xong được quả thật, mới sinh về cõi ấy.

 Nước ao như vị của tám giải thoát (tám tầng thiền định giúp thoát khỏi trói buộc), ai uống thì trừ mọi hoạn nạn;

 Nút trói tự nhiên cởi, liền được đạo vô thượng.

 Thừa Bích-chi Thanh văn, công đức không thể cùng tận;

 Giữ ý không tán loạn, liền hợp với hạnh Như Lai.

 Lấy ánh sáng tiếp độ người, giảng nói nghiệp công đức;

 Tâm sạch như ngọc sáng, không bị bụi dục làm nhơ.

 Cõi kia thật kỳ đặc, mọi hạnh không thể nghĩ bàn;

 Ai có lòng mong muốn, ta trước nay chưa từng nghi.

 Ta sẽ nâng đỡ các ông, dùng oai thần che chở thân;

 Chớ sinh lòng lười biếng, để về sau hối hận vô ích.

 Xưa từ vô số kiếp, không gặp bậc hiền thánh;

 Một khi mất gốc làm người, muốn tìm lại thật khó thay.

 Bấy giờ khi Thế Tôn vì Xá-lợi-phất nói bài kệ này, trong hội có bảy nghìn cư sĩ (người tu theo Phật tại gia), bỏ lòng kiêu mạn, trừ thói ngạo nghễ, không ham trang sức vẻ vang, trong lòng tự trách: "Chúng ta ngu mê, nhiễm thói đời đã lâu; nay được nghe chính pháp sâu xa cốt yếu của Như Lai." Ai nấy từ chỗ ngồi đứng dậy, tiến lên lễ chân Phật, rồi ngay trước Phật phát tâm thệ nguyện lớn: "Chúng con mong được sinh về cõi ấy; cúi mong Thế Tôn dùng thần lực tiếp dẫn, đừng để những người cùng thệ nguyện gặp trở ngại." Bấy giờ Thế Tôn bảo các cư sĩ: "Các ông phát tâm cầu đạo thật là hiếm có. Ta sẽ chứng nhận cho các ông thành đẳng chính giác." Khi ấy các cư sĩ nghe Phật thụ quyết, liền từ chỗ ngồi đứng dậy, đi vòng quanh Phật ba vòng, cúi đầu sát chân Phật lễ, rồi trở về chỗ ngồi cũ.

 Bấy giờ Xá-lợi-phất lại thưa với Phật: "Bạch Thế Tôn, nay được nghe Như Lai, Chí Chân, Đẳng Chính Giác đã nói hạnh ba đạo ba thừa của Bồ-tát ma-ha-tát, lại nói hạnh ba đạo ba thừa của Bích-chi-phật Bồ-tát; những người đến dự hội nghe chính pháp này đều phát tâm cầu giác ngộ bình đẳng chân chính vô thượng, hợp với hạnh một tướng, không mất bản tế (cội gốc chân thật), làm Phật sự, là pháp không thể nghĩ bàn. Nhưng chưa được nghe Như Lai nói hạnh ba đạo ba thừa của Thanh văn Bồ-tát. Cúi mong Thế Tôn nay biết là đúng lúc, vì đại chúng mà giảng bày điều cốt yếu chân chính, khiến mọi mối nghi đều không còn do dự."

 Bấy giờ Thế Tôn bảo Xá-lợi-phất: "Hãy lắng nghe, lắng nghe, khéo suy ngẫm. Ta sẽ vì ông phân biệt từng điều." Xá-lợi-phất thưa với Phật: "Vâng, bạch Thế Tôn." Bấy giờ Phật bảo Xá-lợi-phất: "Về phía tây bắc, đi qua số cõi nhiều như cát của trăm nghìn ức con sông lớn, có cõi Phật tên là Sư Tử Khẩu (Miệng Sư Tử). Đức Phật ở đó hiệu là Pháp Thành Tựu Như Lai, Chí Chân, Đẳng Chính Giác, đủ mười danh hiệu, hiện đang thuyết pháp. Những gì bậc đại thánh thực hành không đâu không trọn khắp; các pháp của Bồ-tát đều đầy đủ. Cõi đất thanh tịnh, oai nghi lễ phép đầy đủ; thọ mạng rất dài, không có ba đường ác (địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh); lấy hương giới đức làm niềm vui cho mình, lấy ngũ phần pháp thân (năm phần làm nên thân pháp: giới, định, tuệ, giải thoát, và sự thấy biết về giải thoát) làm giới cấm."

 "Ở đó có ao tắm thanh tịnh đặc biệt, hương thơm ngào ngạt lan khắp mọi nơi. Cõi ấy trống lặng, không có đá sỏi, nhơ xấu; bằng phẳng yên ổn, cũng không có núi sông, vách đá. Ao tắm ở đó sâu và mát mẻ; tất cả các bậc thánh đều tụ hội tắm ở đó, cùng nhau vui vẻ. Trong ao có con rồng thần đức vô lượng, ba mươi hai đầu, đúng lúc thì tuôn mưa thấm nhuần khắp thế giới. Chính giữa ao có tòa cao bảy báu, rộng dài một ức do-tuần. Những ai đạt Thanh văn Bồ-tát thừa đều đến tòa không sợ hãi bằng bảy báu ấy, giảng nói ba mươi hai sự nghiệp đặc biệt của Bồ-tát, sáu độ, bốn tâm bình đẳng, và pháp không sinh không diệt. Đó là do nguyện đời trước mà được sinh về cõi ấy." Bấy giờ Thế Tôn vì Xá-lợi-phất nói bài tụng rằng:

 Thừa Thanh văn Bồ-tát, công đức không thể nghĩ bàn;

 Ánh sáng chiếu khắp nơi, không còn khởi tưởng về danh.

 Cõi nước cực thanh tịnh, lấy tuệ đạo làm vui;

 Mãi lìa mọi ái dục, chính pháp luôn rạng ngời.

 Ngày đêm vâng tu đạo, hạnh sạch không nhiễm dính;

 Không thấy gốc tướng của pháp, mà thấy có chỗ hang ổ.

 Kho tàng Phật thật sâu mầu, quả thật không uổng phí;

 Do nguyện đời trước theo kịp, mới sinh về cõi ấy.

 Cõi kia toàn bậc hiền thánh, tuôn ra pháp cam lộ (nước ngọt bất tử, ví giáo pháp giúp thoát sinh tử);

 Trừ sạch mọi nhơ xấu, không có sinh, già, bệnh, chết.

 Ban bố các kinh pháp, độ người không thể lường;

 Tất cả hướng về biển vô vi, lặng lẽ mà vào diệt độ.

 Bấy giờ khi Thế Tôn vì Xá-lợi-phất nói bài kệ này, trong hội có bảy ức na-thuật chúng sinh nghe Như Lai vì Xá-lợi-phất nói hạnh đại thừa của Thanh văn Bồ-tát. Những người này vốn cầu quả Thanh văn, dứt các nút trói để chứng quả; nay nghe bậc đại thánh nói hạnh Thanh văn đại thừa Bồ-tát, ai nấy từ chỗ ngồi đứng dậy đến chỗ Thế Tôn, cúi đầu sát chân lễ, thưa với Phật: "Chúng con mong được sinh về cõi Sư Tử Khẩu, nơi Pháp Thành Tựu Như Lai, tu hạnh thanh tịnh, chí cầu đạo vô thượng chính chân." Phật nói: "Lành thay, lành thay, này các tộc tính tử! Tâm ý các ông rộng lớn không bờ bến, mới có thể phát tâm ma-ha-diễn (đại thừa, cỗ xe lớn) của Thanh văn Bồ-tát; ắt sẽ được như nguyện, không hề hư dối." Khi ấy những người kia nghe Phật thụ quyết, vui mừng hớn hở, đi vòng quanh Phật ba vòng, cúi đầu làm lễ rồi trở về chỗ ngồi cũ.

 Bấy giờ Xá-lợi-phất lại thưa với Phật: "Nay được nghe Như Lai, Chí Chân, Đẳng Chính Giác đã nói ba đạo ba thừa của Bồ-tát ma-ha-tát, đã nói ba đạo ba thừa của Bích-chi-phật Bồ-tát, lại nói Thanh văn Bồ-tát thừa; nhưng chưa được nghe Như Lai nói Thanh văn Bồ-tát Bích-chi-phật thừa. Cúi mong Thế Tôn đúng lúc giảng bày, khiến đại chúng mãi không còn nghi ngờ." Bấy giờ Thế Tôn bảo Xá-lợi-phất: "Ông muốn nghe về Thanh văn Bích-chi-phật Bồ-tát thừa thì hãy lắng nghe, lắng nghe, ta sẽ giảng nói." Xá-lợi-phất thưa với Phật: "Vâng, bạch Thế Tôn."

 Phật nói: "Này Xá-lợi-phất, về phía tây bắc, đi qua số cõi nhiều như cát của một trăm ức con sông lớn, có cõi Phật tên là Trú Độ. Đức Phật ở đó hiệu là Thanh Tịnh Quán Như Lai, Chí Chân, Đẳng Chính Giác, đủ mười danh hiệu. Cõi Phật thanh tịnh, mọi người được tổng trì (khả năng ghi nhớ, giữ trọn giáo pháp) không quên; pháp Bồ-tát thực hành không thể nghĩ bàn; giáo hóa chúng sinh một lòng tu đạo; các pháp hưng thịnh, được thánh hạnh của Phật; thần thông biến hóa không gì cản trở. Ở đó có ao tắm thanh tịnh không nhơ, các loại quả sum suê, hương thơm ngào ngạt. Trong nước ao mọc đủ thứ hoa: hoa ưu-bát (sen xanh), hoa câu-mâu-đầu (một loại sen súng màu vàng nhạt hoặc trắng), hoa ba-đầu-mâu (sen đỏ), hoa phân-đà-lợi (sen trắng). Lại có mấy chục, mấy trăm loài chim lạ khác nhau cùng vui đùa trong ao. Những ai đắc đạo Thanh văn Bích-chi-phật Bồ-tát thừa đều sinh về cõi ấy. Chính giữa ao có tòa bảy báu, bề rộng, bề dài, bề cao như một ức cõi nước, vượt lên trên khắp chúng sinh. Những ai phát ý cầu Thanh văn Bích-chi-phật Bồ-tát thừa đều sinh về cõi ấy." Bấy giờ Thế Tôn vì Xá-lợi-phất nói bài tụng rằng:

 Cõi Trú Độ thanh tịnh, các bậc thánh tụ về như mây;

 Cùng nói các giáo pháp, biến hóa không cùng tận.

 Thanh Tịnh Quán Như Lai, do bản nguyện mà nên;

 Niệm niệm không tưởng gì khác, chỉ tu đạo vô thượng.

 Bỏ gốc cũ, trừ tối tăm, hiện ánh sáng trí tuệ của Phật;

 Trong ngoài đều thanh tịnh, không còn hoạn nạn tam độc (ba thứ độc: tham, sân, si).

 Tất cả các loài chúng sinh, nghe pháp liền tỉnh ngộ.

 Ba đạo thừa của Bồ-tát, không có duyên sinh về đó;

 Ba đạo thừa của Bích-chi, cũng không được sinh về;

 Chỉ thừa Thanh văn Bích-chi, mới được sinh về cõi ấy.

 Các ông, Xá-lợi-phất, hãy xem cõi thanh tịnh kia;

 Số người được độ không thể lường, chẳng phải ta theo kịp được.

 Bấy giờ Thế Tôn vì Xá-lợi-phất nói xong bài kệ này, lại có vô số trăm nghìn chúng sinh trong lòng tự nghĩ: "Chúng ta ngu mê, chìm đắm mù mịt trong sinh tử, chưa từng được nghe pháp lớn không sợ hãi của Như Lai. Nay được nghe nói cõi kia thanh tịnh, căn lành đầy đủ, chúng ta mong được sinh về cõi ấy." Bấy giờ Thế Tôn biết điều chúng sinh ấy nghĩ trong lòng, liền bảo các vị trời và người: "Các ông đời sau sẽ sinh về nơi thanh tịnh của cõi nước ấy, cùng một ngày, cùng một danh hiệu, đều thành đạo đẳng chính giác vô thượng." Khi ấy các chúng sinh nghe Phật thụ quyết, vui mừng hớn hở không tự kìm được, liền từ chỗ ngồi đứng dậy, cúi đầu sát chân lễ, đi vòng quanh Phật ba vòng rồi trở về chỗ ngồi cũ.

 Bấy giờ Xá-lợi-phất thưa với Phật: "Bạch Thế Tôn, đã được nghe Như Lai, Chí Chân, Đẳng Chính Giác nói ba đạo ba thừa của Bồ-tát ma-ha-tát, lại nói ba đạo ba thừa của Bích-chi-phật Bồ-tát, lại được nghe Thanh văn Bồ-tát thừa, lại được nghe Thanh văn Bích-chi-phật thừa, tất cả đại chúng không ai không vui mừng. Nay xin Như Lai nói về Thanh văn Thanh văn Bồ-tát thừa, khiến đại chúng đều được hiểu rõ." Bấy giờ Thế Tôn bảo Xá-lợi-phất: "Ông muốn nghe về Thanh văn Thanh văn Bồ-tát thừa thì hãy lắng nghe, lắng nghe, khéo suy ngẫm. Ta sẽ vì ông phân biệt từng điều." Xá-lợi-phất thưa với Phật: "Vâng, bạch Thế Tôn."

 Phật bảo Xá-lợi-phất: "Về phía tây bắc, cách đây số cõi nhiều như cát của tám mươi bốn con sông lớn, có cõi nước tên là Vô Tận. Đức Phật ở đó hiệu là Triệt Thính Như Lai, Chí Chân, Đẳng Chính Giác, đủ mười danh hiệu. Cõi nước ấy thanh tịnh, chúng sinh hiền hòa, lấy trí tuệ ba đời (quá khứ, hiện tại, vị lai) làm giáo pháp; thực hành pháp Bồ-tát không mất tổng trì. Tất cả chúng sinh đều cùng một ý, vâng tu chính pháp, cùng nhau vui vẻ; vô lượng tam-muội (trạng thái thiền định, tâm chuyên chú vào một điểm) đều hiện ra trước mắt; thực hành các phép quán của Phật mà không mất điều cốt yếu căn bản. Ở đó có ao tắm vi diệu không gì sánh, là nơi các bậc hiền thánh đại từ dạo chơi; thường chuyển pháp luân (giảng giáo pháp; pháp luân là bánh xe pháp, ví lời Phật dạy lăn đi nghiền nát phiền não), là hạnh không lui sụt, khiến các vị Bồ-tát đều được thành tựu. Những ai phát ý mà giữa chừng không lui sụt thì đều được sinh về cõi Vô Tận ấy." Bấy giờ Thế Tôn vì Xá-lợi-phất nói bài tụng rằng:

 Cõi Vô Tận thanh tịnh, là nước của Triệt Thính Như Lai;

 Do bản nguyện theo kịp, mọi ý tưởng đều thành tựu.

 Tất cả các bậc hiền thánh, đều hợp với cõi nước ấy;

 Lấy mọi đức tự làm chuỗi ngọc, giảng nói giáo pháp không gì sánh.

 Mở mang giáo hóa mọi người, đều cùng được vị tối thượng;

 Vào định, các tam-muội bình đẳng, mọi hạnh đều đầy đủ.

 Vốn từ vô số kiếp, dùng phương tiện mà không bỏ nguyện;

 Có thập lực (mười năng lực trí tuệ của Phật) và không sợ hãi, nên sinh về cõi Phật ấy.

 Thế Tôn như cái lọng từ bi che khắp, thương xót tất cả mọi người;

 Ý niệm không rời nguyện, tự nhiên thành chính giác.

 Ví như ánh sáng mặt trời, soi khắp muôn loài;

 Lòng từ Bồ-tát thực hành, tất cả đều được nhờ ơn.

 Bấy giờ khi Thế Tôn vì Xá-lợi-phất nói bài kệ này, có mười ba ức chúng sinh đều phát tâm vô thượng, nguyện sinh về cõi ấy làm Thanh văn Thanh văn thừa, tu phạm hạnh (hạnh trong sạch, dứt dâm dục) vô thượng bậc cao. Bấy giờ Thế Tôn biết điều đại chúng nghĩ trong lòng, liền mỉm cười; từ miệng phát ra ánh sáng năm màu, đi vòng quanh Phật ba vòng rồi trở vào từ cửa mặt (miệng). Khi ấy Xá-lợi-phất liền từ chỗ ngồi đứng dậy, sửa lại y phục, quỳ thẳng chắp tay, tiến lên thưa với Phật: "Bạch Thế Tôn, Phật không cười vô cớ, xin cho con được nghe ý Ngài." Phật bảo Xá-lợi-phất: "Ông có thấy mười ba ức na-thuật (một đơn vị số cực lớn) người này không? Về sau, đời vị lai, qua hết hiền kiếp (kiếp hiện tại, trong đó có nghìn vị Phật ra đời) này, họ đều cùng một nguyện, sẽ sinh về cõi ấy thành đẳng chính giác, tu hạnh thanh tịnh."

 Kinh Bồ-tát Anh Lạc, quyển thứ mười

 Kinh Bồ-tát Anh Lạc, quyển thứ mười một (còn có tên là Hiện Tại Báo — quả báo ngay trong đời này)

 Sa-môn (người xuất gia tu hành) Trúc Phật Niệm, người Lương Châu, đời Diêu Tần (nhà Tần do họ Diêu lập ở phương bắc Trung Hoa, thế kỷ thứ tư – thứ năm), dịch.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video