Kinh Bồ-tát Anh Lạc (anh lạc: chuỗi ngọc trang sức, ở đây ví giáo pháp quý báu dùng để trang nghiêm người tu), phẩm thứ ba mươi hai: Thí dụ.
Bấy giờ đức Thế Tôn (danh hiệu Phật: bậc được cả thế gian tôn kính) nói pháp anh lạc, giảng về phúc công đức vô lượng của pháp thân (thân chân lý, tức thân gồm giáo pháp và công đức chân thật của Phật). Trong hội có năm nghìn Bồ-tát (người tu đạo giác ngộ, nguyện cứu độ mọi loài) liền rời tòa đứng dậy, cúi đầu lễ sát chân Phật, đi quanh Phật ba vòng rồi lui ra mà đi mất.
Lúc ấy tôn giả Đại Mục-kiền-liên (một vị đại đệ tử của Phật, nổi tiếng thần thông bậc nhất) tự nghĩ trong lòng: "Năm nghìn chánh sĩ (bậc sĩ chân chánh, cách gọi tôn kính các Bồ-tát) này nghe Phật nói pháp báu tam thân (ba thân của Phật được giảng trong kinh này: pháp thân, sắc thân và xá-lợi toàn thân) mà không chịu thọ trì (nhận lấy và giữ gìn), ai nấy lui đi. Việc này hẳn có nhân duyên, chẳng phải vô cớ." Bấy giờ Mục-liên liền rời tòa đứng dậy, để trần vai phải, quỳ thẳng, chắp tay bạch Phật: "Kính bạch Thế Tôn, năm nghìn chánh sĩ này tu đạo Bồ-tát, đã vào kho pháp sâu xa của Như Lai (danh hiệu của Phật: bậc từ chân lý như thật mà đến), hạnh tu vượt trên hàng Thanh văn (người nghe lời Phật dạy mà tu, cầu tự giải thoát) và Bích-chi Phật (bậc tự giác ngộ nhờ quán lẽ nhân duyên). Nay nghe Thế Tôn nói nghĩa sâu về tam thân của pháp anh lạc, lại không chịu thọ trì, ai nấy lui đi."
Phật bảo Mục-liên: "Thôi, thôi, tộc tánh tử (người con nhà dòng dõi tốt, cách gọi thân mật)! Nếu những thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy nghe nghĩa này thì đầu sẽ vỡ làm bảy mảnh, máu sôi trào ra từ các lỗ trên mặt. Vì sao? Những kẻ ác này từ vô số a-tăng-kỳ kiếp (a-tăng-kỳ: con số nhiều không đếm xuể; kiếp: khoảng thời gian cực dài) đến nay, thường ưa phỉ báng, hủy nhục chánh pháp."
Bấy giờ Mục-liên lại bạch Phật: "Kính bạch Thế Tôn, xin Ngài nói tội phỉ báng phải chịu ra sao." Phật bảo Mục-liên: "Năm nghìn chánh sĩ này, từ thời chư Phật nhiều như cát sông Hằng (sông lớn ở Ấn Độ; cát sông Hằng ví số lượng vô cùng nhiều) trong quá khứ đến nay, cũng tu bố thí, giữ giới, nhẫn nhục, tinh tấn, nhất tâm, trí tuệ và thiện quyền phương tiện (cách khéo léo tuỳ cơ để độ người), nhưng rồi khởi tưởng chấp trước, sinh lòng hối tiếc, đối với Như Lai thì có thoái chuyển (lùi bước, rời bỏ đạo). Họ sắp phải trải qua nạn khổ nhọc, cho đến nghìn đức Phật qua đi mà vẫn chưa được độ. Người đứng đầu năm nghìn chánh sĩ này tên là Dũng Trí. Tuy tu hạnh Bồ-tát Ma-ha-tát (Bồ-tát lớn, bậc Bồ-tát đã tu lâu và có đại nguyện), muốn cầu thành Phật, rốt cuộc cũng không thể được.
Ví như có người muốn xây cung điện bảy báu (bảy thứ quý: vàng, bạc, lưu ly, pha lê, xà cừ, ngọc đỏ, mã não) giữa hư không, sơn năm màu đen vàng, chạm trổ hoa văn; thiện nam tử, thiện nữ nhân như thế có làm được chăng?" Mục-liên bạch Phật: "Không thể, bạch Thế Tôn. Vì sao? Hư không không có hình tượng, không thể xây dựng gì được."
Bấy giờ Thế Tôn bảo Mục-liên: "Bồ-tát Dũng Trí này, vào thời Phật Quang Minh, làm sư tử chúa; còn ta làm phạm chí (người tu theo đạo Bà-la-môn) tu hạnh thanh tịnh. Khi ấy sư tử chúa sáng sớm đứng sừng sững, sáu chỗ không động (?), vươn mình rồi gầm lớn như sấm; các loài thú chạy đều phải nằm phục, chim bay rơi rụng xuống đất. Sau đó nó đi vào đồng hoang núi đầm, tuần hành trong địa giới để tìm bầy thú, gặp một voi chúa liền giết mà ăn. Xương đùi voi mắc nghẹn trong họng, nó chết đi rồi lại sống lại. Lúc ấy có con chim gõ kiến ở trước sư tử, đang tìm sâu non bắt ăn. Sư tử há miệng bảo chim: 'Hãy kéo giùm ta khúc xương này ra, sau này nếu ta kiếm được mồi sẽ báo ơn ngươi.' Chim nghe vậy liền chui vào miệng, dốc hết sức nhổ khúc xương ra được. Về sau, một hôm sư tử chúa đi kiếm ăn, giết rất nhiều thú; chim gõ kiến ở bên cạnh xin chút ơn, sư tử không báo đáp." Phật bảo Mục-liên: "Khi ấy sư tử chúa dùng kệ (bài tụng bằng thể thơ) này đáp lại chim:
Ta là vua sư tử, / Lấy giết chóc làm nghề nhà.
Ăn thịt, uống máu, / Lấy đó làm bữa thường ngày.
Ngươi đã chẳng tự lượng sức, / Lọt vào giữa hiểm họa răng nanh của ta.
Mà vẫn được ra khỏi miệng ta, / Ơn ấy sao có thể quên!"
Bấy giờ chim gõ kiến lại dùng kệ này đáp sư tử:
"Tôi tuy là chim nhỏ, / Thật ra chẳng tiếc gì cái chết.
Chỉ vì vua không nhớ ơn, / Tự mình phụ lời thề nặng.
Nếu vua rộng lượng đôi chút, / Ban cho tôi chút ít gì,
Thì dù mất mạng cũng chẳng hận, / Không dám chê bai bàn tán."
Bấy giờ sư tử chúa rốt cuộc không báo ơn, bỏ đi. Chim gõ kiến tự nghĩ: "Ơn ta rất nặng mà lại bị khinh rẻ. Nay ta sẽ theo sau rình sư tử; nếu không trả được mối oán này thì quyết không sống ở đời, dù ở đâu cũng không rời nó." Sau đó sư tử chúa lại giết bầy thú, mặc sức mà ăn, no rồi ngủ, không sợ hãi gì. Chim gõ kiến bay đến chỗ sư tử, đậu ngay trên trán, dồn hết sức mổ hỏng một con mắt. Sư tử giật mình dậy nhìn quanh, không thấy con thú nào, chỉ thấy chim gõ kiến một mình trên cây. Sư tử chúa nói với chim: "Nay sao ngươi lại làm hỏng mắt ta?" Chim liền dùng kệ đáp sư tử chúa:
"Ơn nặng không biết báo đáp, / Lại còn sinh lòng muốn hại.
Nay ta chừa cho ngươi một mắt, / Ơn ấy sao có thể quên!
Ngươi tuy là vua loài thú, / Việc làm chẳng biết đền đáp.
Từ nay mỗi bên tự thôi, / Đừng gây oán đối với nhau nữa."
Phật bảo Mục-liên: "Sư tử chúa khi ấy đâu phải người nào khác? Chớ nghĩ như vậy. Vì sao? Chính là Bồ-tát Dũng Trí ngày nay. Chim gõ kiến khi ấy chính là ông, Ma-ha Mục-kiền-liên ngày nay. Các chánh sĩ này từ đó đến nay thường phỉ báng, không tin yếu nghĩa ba thân của Như Lai, nên sắp phải trải qua nạn địa ngục."
Phật lại bảo Mục-liên: "Nếu có Bồ-tát Ma-ha-tát tu anh lạc thanh tịnh, được định (trạng thái tâm an trụ vững chắc) ba thân, thì thần túc (thần thông đi lại, biến hóa tự tại) dạo chơi không chướng ngại, nhận trọng trách vì người, gánh vác mọi khổ đau. Ví như cõi hư không, không gì không che trùm; pháp ba thân của anh lạc tịnh diệu cũng như thế, làm thỏa mãn mọi ước nguyện của chúng sinh. Ví như biển lớn sâu rộng trong sạch, không chứa các thứ dơ bẩn bất tịnh; Bồ-tát Ma-ha-tát cũng thế, được pháp ba thân của anh lạc tịnh diệu thì không nhận bụi nhơ, trói buộc, điên đảo. Ví như ngọc báu ma-ni (loại ngọc quý trong suốt, sáng rực) ánh sáng chiếu suốt, ánh sáng mặt trời, mặt trăng, tinh tú không thể che lấp; Bồ-tát Ma-ha-tát cũng thế, được pháp ba thân của anh lạc tịnh diệu thì không bị thần tiên có ngũ thông (năm phép thần thông thế gian), bùa chú, thuốc thần chế ngự được.
Ví như người đã chứng tứ đạo (bốn bậc đạo quả của người tu theo Thanh văn), tự tin vào trí tuệ thông suốt, đã vượt qua ngũ đạo (năm nẻo luân hồi: trời, người, súc sinh, ngạ quỷ, địa ngục), không bị các tà kiến níu giữ. Ví như người nhập diệt tận định (thiền định dứt hết mọi hoạt động của tâm thức) đốt sạch hành nghiệp cũ; Bồ-tát Ma-ha-tát dứt hết gốc rễ sinh tử, lòng tin bền chắc, không khởi phỉ báng. Ví như người có được ngọc như ý, tuỳ ý nghĩ gì đều hiện ra trước mặt; Bồ-tát Ma-ha-tát cũng thế, được định như ý chân chánh, quán các loài chúng sinh có căn cơ đã chín muồi, dần dần dạy dỗ dẫn dắt, ai nấy đều đến vô vi (cảnh giới không còn tạo tác, tức Niết-bàn), như pháp bất thoái chuyển (không còn lùi bước), không còn rơi rớt nhiễm đắm vào sinh tử.
Bồ-tát Ma-ha-tát cũng thế, tuy ở trong sinh tử mà không ôm lòng sợ hãi rằng: 'Ta sẽ lại lùi về trong sinh tử.' Ví như người không phải nam cũng không phải nữ, đem dẫn vào giữa ngũ lạc (năm thú vui dục lạc của sắc, tiếng, hương, vị, xúc chạm) tuyệt diệu, cũng không sinh tâm nhiễm đắm tình dục; Bồ-tát Ma-ha-tát cũng thế, xoay vần giáo hóa khắp vào năm nẻo, biết mà không chấp, không khởi tưởng niệm, cứu vớt chúng sinh không thể kể xiết." Bấy giờ Thế Tôn vì Mục-liên mà nói bài tụng rằng:
Bản ý của Bồ-tát thanh tịnh, / Vững như núi kim cương (thứ cứng chắc nhất, không gì phá nổi).
Giữ ý không thể phá hủy, / Chứng quả nhanh như búng ngón tay.
Tuy ở đời giáo hóa, / Không chấp tưởng về duyên gốc.
Học khắp mọi pháp, / Dựng lên pháp tràng (ngọn cờ lớn biểu thị chánh pháp chiến thắng).
Ví như có hai người, / Giữ ý, mỗi người có một nghề.
Cùng nhau đến nhà trò, / Ai cũng muốn bày tài nghệ.
Núi Tu-di (núi chúa ở trung tâm thế giới theo quan niệm Phật giáo) bốn báu, / Ngang dọc rất cao vút.
Ba trăm ba mươi vạn, / Sáu vạn do-tuần (đơn vị đo đường dài của Ấn Độ xưa, chừng mười mấy cây số) là số đo (?).
Một người trên đỉnh núi, / Tay cầm bình cam lộ (nước ngọt như sương trời, nước bất tử).
Một người dưới chân núi, / Cầm bình hứng cam lộ.
Người rót không để rơi vãi, / Người hứng không làm đổ mất.
Hai người ấy đều là phàm phu, / Chưa đắc đạo trí tuệ thông suốt.
Thế nào, Mục-kiền-liên, / Việc ấy có cực khó chăng?
Tuy khó nhưng chưa đủ lạ, / Pháp ba thân mới thật là khó.
Từ ức nghìn vạn kiếp, / Mong được nghe anh lạc thanh tịnh.
Phân biệt trí tuệ về ba thân, / Pháp ấy là khó nhất.
Ông nay chớ lo buồn, / Đã vượt qua mọi khổ hoạn.
Được nghe pháp yếu ba thân, / Tự độ mình lại độ người.
Nếu có tộc tánh tử, / Tin sâu mà tu tập pháp này,
Ngay đời này dứt hết các lậu (phiền não rỉ chảy làm vướng vào sinh tử), / Thần thông dạo chơi tự tại.
Cõi nước sinh ra thanh tịnh, / Cung điện bảy báu tự thành.
Các căn (các giác quan) đều đầy đủ, / Tâm trong sạch như hư không.
Bấy giờ, khi Thế Tôn nói phẩm này với Mục-liên, có ức na-thuật (con số cực lớn) trời người đều phát ý đạo vô thượng chánh chân (phát tâm cầu sự giác ngộ chân chánh, cao tột của Phật), nguyện rằng cõi nước nơi mình sinh ra đều cùng một tướng, không có kẻ phỉ báng ba pháp thân. Bấy giờ Mục-liên đứng dậy lễ chân Phật, đi quanh ba vòng rồi trở về chỗ cũ.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video