Thiên 35 — Phẩm 34 – Thanh tịnh

 Phẩm Thanh tịnh, thứ ba mươi tư

 Bấy giờ trưởng lão Phân Nậu Văn Đà Ni Tử (tức Phú-lâu-na, một vị đại đệ tử của Phật, nổi tiếng giỏi thuyết pháp) bạch Phật: "Bạch Thế Tôn (danh hiệu tôn xưng Phật: bậc được cả thế gian tôn kính)! Nay con được nghe Như Lai Chí Chân Đẳng Chính Giác (danh hiệu của Phật: bậc đến từ chân như, đạt chân lý tột cùng, giác ngộ chân chính và trọn vẹn) giảng pháp về ba đời (quá khứ, hiện tại và vị lai). Chư thiên, loài người và tám bộ quỷ thần (tám loài chúng sinh có thần lực hộ trì Phật pháp: trời, rồng, dạ-xoa, càn-thát-bà, a-tu-la, ca-lâu-la, khẩn-na-la, ma-hầu-la-già) đều dâng lễ cúng dường. Các vị Bồ-tát Ma-ha-tát (bậc Bồ-tát lớn, tức người phát nguyện tu hành để thành Phật và cứu độ mọi chúng sinh) đứng hộ vệ và tiến lên thành Phật. Chư Phật đời vị lai, quá khứ, hiện tại diễn nói trí tuệ phân biệt ba đời, soi sáng rực rỡ nguồn gốc sinh khởi của mọi pháp. Các ngài lại dùng sức thần túc (năng lực thần thông đi lại, biến hóa tự tại) của đạo mà biến hóa, làm chấn động tam thiên đại thiên thế giới (một vũ trụ rộng lớn gồm một nghìn triệu thế giới). Các ngài tu hành, giữ vững tâm, không bỏ bản nguyện (lời thề nguyện ban đầu khi phát tâm), làm thanh tịnh cõi nước và gột sạch dấu vết nhiễm ô của chúng sinh."

 Khi ấy trưởng lão Phân Nậu Văn Đà Ni Tử lại bạch Phật: "Bạch Thế Tôn! Giả sử có vị Bồ-tát Ma-ha-tát tu tập pháp bản vô (chân như, tức thực tướng của mọi vật vốn không, không có tự tính riêng) vốn chỉ có một tướng. Vị ấy tự suy xét bên trong, phân tích hình tướng của thân, trong ngoài đều thanh tịnh, không sinh nhiễm đắm. Vậy thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát tự suy xét bên trong, phân tích hình tướng của thân mà trong ngoài đều thanh tịnh?"

 "Này người con dòng họ tốt (cách Phật gọi người hỏi một cách thân mật, kính trọng)! Nếu có thiện nam tử, thiện nữ nhân (người nam, người nữ có lòng tin hướng về điều lành) thực hành sáu độ vô cực (sáu ba-la-mật, tức sáu pháp tu đưa người qua bờ giác ngộ: bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ), là điều chư Phật đã thực hành, thì mọi pháp đều thanh tịnh. Thế nào là mọi pháp đều thanh tịnh? Ấy là thiện nam tử, thiện nữ nhân phân tích ba đời đều không có gì cả, không thấy có người thành tựu đạo ba thừa (ba cỗ xe, tức ba con đường tu: Thanh văn là nghe lời Phật mà giác ngộ; Duyên giác là tự quán nhân duyên mà giác ngộ; Bồ-tát là tu hạnh lợi người để thành Phật). Từ bậc Tu-đà-hoàn (quả vị đầu tiên trong bốn quả của hàng Thanh văn, người đã vào dòng thánh) cho đến Như Lai Chí Chân Đẳng Chính Giác, ai cũng tu hạnh thanh tịnh của ba đời. Khi tự quán thân mình bên trong, phân tích thức và tưởng (tâm phân biệt nhận biết và tâm nắm bắt hình ảnh), thì có lúc thanh tịnh, có lúc không thanh tịnh."

 "Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát có lúc thanh tịnh, có lúc không thanh tịnh? Này người con dòng họ tốt! Nếu thiện nam tử, thiện nữ nhân phân tích ba hướng (tức ba cửa giải thoát): Không (thấy mọi pháp không có tự tính), Vô tướng (không chấp vào hình tướng) và Vô nguyện (không mong cầu, không tạo tác); không thấy có ta, có người, có thọ mạng (những quan niệm chấp có một cái tôi, một con người, một sự sống trường tồn), cũng không thấy có mọi pháp, thì đó là sự thanh tịnh được nói đến từ bậc Tu-đà-hoàn cho đến Bồ-tát Ma-ha-tát."

 "Lại nữa, này Phân Nậu Văn Đà Ni Tử! Bậc vô học (bậc đã học xong, không còn gì phải tu học, tức A-la-hán), vô trước (không còn dính mắc), không còn sinh diệt, khi phân tích phép quán Không và ba pháp vô học (?), thì có lúc thanh tịnh, có lúc không thanh tịnh. Thế nào là ba pháp vô học có lúc thanh tịnh, có lúc không thanh tịnh? Này người con dòng họ tốt! Ấy là ở đời vị lai phân tích mọi pháp, đối với chính pháp mình tu thì suy xét từng điều một, trong chính thụ tam-muội (trạng thái định tâm chân chính, tâm an trụ vào một chỗ) mà còn có giác có quán (tâm còn suy tìm ở mức thô và dò xét ở mức tế), thì có lúc thanh tịnh, có lúc không thanh tịnh."

 Phân Nậu Văn Đà Ni Tử bạch Phật: "Bạch Thế Tôn! Thế nào là bậc vô học, vô trước, không còn sinh diệt, khi phân tích phép quán Không và ba pháp vô vi (pháp không do nhân duyên tạo tác, không sinh không diệt) lại có lúc thanh tịnh, có lúc không thanh tịnh?"

 Phật bảo Phân Nậu Văn Đà Ni Tử: "Giả sử có người vô học và người hữu học (người còn đang tu học, chưa đạt quả A-la-hán) phân tích mọi pháp đời vị lai, trừ dứt hẳn, không còn khởi trần lao (phiền não, ví như bụi bặm làm nhọc nhằn tâm), lại đem pháp này ban rộng khắp chúng sinh, thì gọi là có lúc thanh tịnh. Lại nữa, có thiện nam tử, thiện nữ nhân là người tu hành, tập luyện ý chí muốn đoạn trừ, khiến trần lao đời vị lai mãi không khởi lên, thì gọi là có lúc không thanh tịnh. Như vậy, này Phân Nậu Văn Đà Ni Tử, là trong ba pháp vô học đã thành tựu được một pháp."

 "Lại nữa, này Phân Nậu Văn Đà Ni Tử! Người vô học và người hữu học phân tích mọi pháp hiện tại, trong chính thụ tam-muội còn có giác có quán, khiến phiền não dứt hẳn, không còn sinh trần lao, thì gọi là có lúc thanh tịnh. Người mới tập tu hành suy xét phân tích pháp hiện tại, trong chính thụ tam-muội còn có giác có quán, khiến phiền não dứt hẳn, thì gọi là có lúc không thanh tịnh. Như vậy, này Phân Nậu Văn Đà Ni Tử, là đối với ba pháp vô vi có lúc không thanh tịnh."

 Phật lại bảo Phân Nậu Văn Đà Ni Tử: "Có khi người vô học và người hữu học, đối với pháp quá khứ, phân tích chỗ sinh khởi của mọi pháp, suy xét từng điều một mà không còn giác không còn quán, khiến phiền não dứt hẳn, không còn sinh trần lao. Như thế là thành tựu ba pháp vô vi, gọi là có lúc thanh tịnh. Nếu người tu hành suy xét phân tích các pháp hiện tại, không còn giác không còn quán, cũng khiến phiền não dứt hẳn, không sinh trần lao, thì gọi là, này thiện nam tử, có lúc không thanh tịnh. Phân tích ba pháp hữu vi (pháp do nhân duyên tạo tác, có sinh có diệt) trong ba đời cũng như vậy."

 Phật lại bảo Phân Nậu Văn Đà Ni Tử: "Người vô học và người hữu học lại nên phân tích pháp tính (bản tính chân thật của các pháp) của ba hướng đều thanh tịnh, không có gì cả. Thế nào là người vô học và người hữu học trong ba đời phân tích ba hướng mà thấy không có gì cả? Ấy là người vô học và người hữu học, đối với pháp vị lai, phân tích chỗ sinh khởi của mọi pháp, thì có lúc thanh tịnh, có lúc không thanh tịnh. Như thế gọi là, này người con dòng họ tốt, đối với ba pháp hữu vi đã thành tựu được một pháp."

 Phật lại bảo Phân Nậu Văn Đà Ni Tử: "Người đang tu học lại ở đời vị lai phân tích chỗ sinh khởi của mọi pháp, thấy tất cả đều không, đều vắng lặng, không có gì cả, khiến phiền não dứt hẳn, không khởi trần lao. Như thế gọi là, này người con dòng họ tốt, có lúc thanh tịnh, có lúc không thanh tịnh."

 Phật lại bảo Phân Nậu Văn Đà Ni Tử: "Người vô học và người hữu học, đối với pháp hiện tại, lại nên phân tích chính hạnh Vô nguyện, thì có lúc thanh tịnh, có lúc không thanh tịnh, cũng khiến phiền não dứt hẳn, không sinh trần lao. Như thế gọi là đối với pháp hữu vi có lúc thanh tịnh, có lúc không thanh tịnh."

 Phật lại bảo Phân Nậu Văn Đà Ni Tử: "Người tu hành, đối với pháp hiện tại, suy xét phân tích chính thụ Vô tướng, thì có lúc thanh tịnh, có lúc không thanh tịnh, cũng khiến phiền não dứt hẳn, không sinh trần lao. Như thế gọi là đối với ba pháp vô vi có lúc thanh tịnh, có lúc không thanh tịnh."

 Bấy giờ Phân Nậu Văn Đà Ni Tử lại bạch Phật: "Bạch Thế Tôn! Chỉ có ba Không, ba hướng này là có lúc thanh tịnh, có lúc không thanh tịnh thôi sao? Hay còn có các pháp khác cũng có lúc thanh tịnh, có lúc không thanh tịnh?"

 Phật bảo Phân Nậu Văn Đà Ni Tử: "Đúng vậy, đúng vậy, này người con dòng họ tốt! Đúng như ông hỏi, mọi pháp đều có lúc thanh tịnh, có lúc không thanh tịnh. Từ bậc Tu-đà-hoàn lên đến Như Lai Chí Chân Đẳng Chính Giác đều có lúc thanh tịnh, có lúc không thanh tịnh. Từ tứ ý chỉ (bốn niệm xứ, tức bốn phép quán: quán thân, quán cảm thọ, quán tâm, quán pháp), tứ ý đoạn (bốn chính cần, tức bốn sự nỗ lực: dứt điều ác đã sinh, ngăn điều ác chưa sinh, làm sinh điều thiện chưa có, tăng trưởng điều thiện đã có), tứ thần túc (bốn pháp định làm nền cho thần thông: định do ý muốn, do tinh tấn, do tâm, do tư duy), ngũ căn (năm căn lành: tin, tinh tấn, nhớ nghĩ, định, tuệ), ngũ lực (năm sức mạnh phát triển từ năm căn ấy), thất giác ý (bảy yếu tố giác ngộ: chính niệm, chọn lựa pháp, tinh tấn, hoan hỷ, nhẹ nhàng an ổn, định, buông xả) cho đến bát hiền thánh hành (tám chính đạo: thấy đúng, nghĩ đúng, nói đúng, làm đúng, sống đúng, nỗ lực đúng, nhớ nghĩ đúng, định đúng), tất cả đều có lúc thanh tịnh, có lúc không thanh tịnh."

 Bấy giờ Phân Nậu Văn Đà Ni Tử bạch Phật: "Bạch Thế Tôn! Thế nào là có lúc thanh tịnh, có lúc không thanh tịnh?" Phật bảo Phân Nậu Văn Đà Ni Tử: "Ông muốn nghe có lúc thanh tịnh, có lúc không thanh tịnh theo đệ nhất nghĩa (chân lý tối thượng, chân lý tuyệt đối), hay muốn nghe các pháp ba đời có lúc thanh tịnh, có lúc không thanh tịnh?" Phân Nậu Văn Đà Ni Tử bạch Phật: "Bạch Thế Tôn! Con mong được nghe có lúc thanh tịnh, có lúc không thanh tịnh theo đệ nhất nghĩa."

 Phật bảo Phân Nậu Văn Đà Ni Tử: "Mọi pháp đều không thể đếm, chẳng phải là có số lượng; chẳng trụ, mà cũng chẳng phải không trụ. Như thế gọi là đối với pháp ba đời mà được thanh tịnh. Nếu có thiện nam tử, thiện nữ nhân không thấy trụ cũng không thấy không trụ, nhưng lại bám vào ý tưởng về trụ mà sinh tâm nhiễm ô, thì gọi là không thanh tịnh.

 Bồ-tát phát lời thề lớn cứu khắp mọi loài chúng sinh; tuy cứu độ chúng sinh mà không ôm lòng mong cầu, thì gọi là thanh tịnh. Nếu lại khởi ý, sinh tưởng bám chấp, thì gọi là không thanh tịnh. Hiện ánh sáng trí tuệ, xua tan tối tăm, thì gọi là thanh tịnh; nếu ở trong đó lại sinh tưởng bám chấp, thì gọi là không thanh tịnh. Dẫn dắt chúng sinh mãi an trú nơi vô vi (cảnh giới không tạo tác, không sinh diệt, tức Niết-bàn), thì gọi là thanh tịnh; thấy có người được mình độ mà sinh ý nhiễm ô, thì gọi là không thanh tịnh. Một lòng một hướng tiến về đạo vô vi, lại khiến chúng sinh được giống như điều mình đã đạt, thì gọi là thanh tịnh; nếu tự xưng rằng ta có độ người, thì gọi là không thanh tịnh.

 Đạo ở nơi lòng người, tùy theo từng loại mà giáo hóa, tinh tấn dũng mãnh, không có lòng biếng nhác, thì gọi là thanh tịnh. Tu tập siêng năng, tâm không thối lui, nhưng lại có tưởng bám chấp muốn thành đạo Vô thượng Chính chân (sự giác ngộ cao tột, chân chính của Phật), thì gọi là không thanh tịnh. Phân tích các hành (mọi sự vật, hiện tượng do nhân duyên tạo thành) đều không, không có gì, tính vốn tự nhiên, thì gọi là thanh tịnh; nếu tự phân biệt mà không dứt lòng mong cầu, thì gọi là không thanh tịnh. Biết vô số hành động của thân đều là không, không sinh ý nghĩ rằng mình đã làm nên việc gì, thì gọi là thanh tịnh; nếu tự khen công lao, nhiễm đắm vào pháp của thân, thì gọi là không thanh tịnh.

 Miệng giảng giáo pháp không có bờ bến, mà cũng không tự nghĩ đến con đường có hay không, thì gọi là thanh tịnh. Có thể bỏ hết mọi thứ để tiến tu oai nghi (phép tắc đi đứng nằm ngồi đoan chính của người tu) nhưng lại muốn thành đạo Vô thượng Chính chân, thì gọi là không thanh tịnh. Sắp đặt văn tự, giữ trọn tổng trì (năng lực ghi nhớ, nắm giữ trọn vẹn mọi pháp không để quên mất) các pháp, nhớ kỹ không quên, thì gọi là thanh tịnh; không thấy văn tự sinh ra các pháp, không tin vào giáo pháp thành đạo bằng trí tuệ thấy tính Không, thì gọi là không thanh tịnh. Mọi ý tưởng đều quy về Không, thì gọi là thanh tịnh; vốn không có tên gọi mà đặt ra tên gọi, rồi lại muốn ở trong đó thành đạo vô thượng, thì gọi là không thanh tịnh.

 Thống, tưởng, hành, thức (bốn trong năm uẩn tạo nên con người: cảm thọ, tri giác, ý chí tạo tác, nhận thức phân biệt; "thống" tức là cảm thọ) không dính mắc, không trói buộc, tìm xét cảnh giới cũng không có gì, thì gọi là thanh tịnh. Thức thần (cái tâm thức, thần thức của con người) là vô vi, không phải thứ mắt có thể nhìn thấy, vậy mà lại ra sức muốn biết hang ổ của nó, thì gọi là không thanh tịnh. Đối với mọi pháp không thấy có sự lãnh nhận đi vào; tuy tìm kiếm chỗ sinh ra của các đạo mà ở trong đó không mê lầm, thành tựu đạo pháp để giáo hóa, thì gọi là thanh tịnh. Tuy sinh ra các pháp nhưng ý có lúc tiến lúc lui, ôm tâm ba đạo (tâm phân biệt ba thừa) (?), thì gọi là không thanh tịnh.

 Siêng năng nơi pháp giới (toàn thể mọi pháp, cảnh giới của chân lý), tập trí tuệ và chứng ngộ, thì gọi là thanh tịnh. Biết pháp của chư Phật là một chứ không phải hai, lại không khởi không diệt, rỗng lặng không hình, thì gọi là thanh tịnh. Ở nơi mười lực (mười trí lực đặc biệt của Phật) mà an trú, không xa mười địa (mười tầng bậc tu chứng của Bồ-tát), tiến tu trí tuệ sáng suốt, giáo hóa các cảnh giới, thì gọi là thanh tịnh. Quán xét các pháp, lìa hẳn ba độc (tham lam, giận dữ, ngu si), thì gọi là thanh tịnh. Chính pháp Đại thừa (cỗ xe lớn, giáo pháp hướng đến cứu độ tất cả chúng sinh cùng thành Phật) vượt qua sinh tử, thì gọi là thanh tịnh. Các pháp vốn không dính mắc mà tự sinh ra thức và tưởng, thì gọi là không thanh tịnh.

 Các pháp vốn không có lời dạy, nhưng vì thế mà sinh ra sáu độ (?), thì gọi là thanh tịnh. Biết pháp chuyển luân (giáo pháp Phật giảng ra lan truyền như bánh xe lăn) mà lập ra chỗ trụ, thì gọi là không thanh tịnh. Tu tập các pháp, thấy tất cả đều cùng một tướng, thì gọi là thanh tịnh. Các pháp vốn không sinh mà lại nói có sinh ra, khởi tâm hai kiến chấp (thấy đối đãi hai bên như có và không, sinh và diệt), thì gọi là không thanh tịnh. Như Lai thông đạt bậc thánh, chuyển bánh xe pháp lớn, tính Không không hình, mãi ở nơi Nê-hoàn (Niết-bàn, cảnh giới tịch diệt, dứt hết phiền não và sinh tử), thì gọi là thanh tịnh. Không thấy các pháp, không thấy Nê-hoàn, mà vẫn có hai tâm ấy và muốn thành đạo Vô thượng Chính chân, thì gọi là không thanh tịnh.

 Các pháp ba đời có bậc trên, giữa, dưới, theo thứ lớp mà chứng đắc, không có gì luyến tiếc bám víu, thì gọi là thanh tịnh; ở trong đó khởi tưởng, thấy có người chứng đắc, thì gọi là không thanh tịnh. Vốn không thêm không bớt, tất cả quy về Không, thì gọi là thanh tịnh; nếu thấy có thêm có bớt mà phân biệt các pháp, thì gọi là không thanh tịnh. Các pháp vốn không sinh, chứng đắc cái không sinh, thì gọi là thanh tịnh; nếu thấy các pháp có sinh ra, vì thế khởi thức và tưởng, ghi nhớ tên gọi của chúng, thì gọi là không thanh tịnh. Không thấy các pháp thô nhám hay mềm mại, thì gọi là thanh tịnh; nếu lại phân biệt, thấy có thô nhám, có mềm mại, thì gọi là không thanh tịnh.

 Các pháp không có gì cao hơn, không thấy lay động xoay chuyển, thì gọi là thanh tịnh; nếu lại phân biệt, thấy có lay động xoay chuyển, thì gọi là không thanh tịnh. Các pháp mãi mãi vắng lặng, không thể giữ gìn nắm lấy, thì gọi là thanh tịnh; nếu lại phân biệt mà giữ gìn các pháp, cho rằng đây là pháp thiện, kia không phải pháp thiện, thì gọi là không thanh tịnh. Mọi pháp không có trong ngoài, hiểu rõ pháp của thân đều quy về Không, thì gọi là thanh tịnh; nếu lại phân biệt các pháp trong và ngoài, cho rằng đây là pháp bên trong, kia là pháp bên ngoài, có hai tâm ấy, thì gọi là không thanh tịnh. Mọi pháp như người điếc không nghe tiếng, thì gọi là thanh tịnh; nếu lại phân biệt các pháp có điếc có tiếng, khởi hai kiến chấp, thì gọi là không thanh tịnh.

 Các pháp thành tựu mọi đạo phẩm (các pháp tu trợ giúp cho đạo giác ngộ), thì gọi là thanh tịnh; nếu thấy có con đường thoát ra khỏi sinh tử, thấy có quả của đạo, thì gọi là không thanh tịnh. Trăm nghìn muôn hạnh không cùng tận, tất cả quy về hư không mà không có ý tưởng, thì gọi là thanh tịnh; nếu thấy có lậu tận (dứt sạch các lậu, tức các phiền não làm tâm rò rỉ, ô nhiễm), có dứt kết (phiền não trói buộc), có trừ được trói buộc, thì gọi là không thanh tịnh. Mọi pháp đều không, không hình; cái sinh thì tự sinh, cái diệt thì tự diệt, cũng không thấy sinh, cũng không thấy diệt, thì gọi là thanh tịnh; nếu lại phân biệt, thấy có khởi có diệt, thì gọi là không thanh tịnh.

 Mọi pháp cũng không có thầy truyền dạy, tự nhiên giác ngộ mà thành tám hạnh chân chính (tám chính đạo), thì gọi là thanh tịnh; nếu lại thấy có việc theo thầy hỏi han thọ nhận, phân biệt cao thấp, thì gọi là không thanh tịnh. Tâm nhẫn không khởi mà được tâm nhu thuận nhẫn (tâm nhẫn mềm mỏng, thuận theo chân lý), dứt các kết sử (phiền não trói buộc và sai khiến tâm), dừng hẳn không khởi lại, thì gọi là thanh tịnh. Nếu suy nghĩ mà không xét đến hạnh gốc, thấy có khởi có diệt, liền có hai tâm phân biệt các pháp, thì gọi là không thanh tịnh. Muốn cầu đạo thì gần gũi thiện tri thức (người bạn hiền, bậc thầy tốt dẫn dắt trên đường đạo), thì gọi là thanh tịnh; nếu lại suy nghĩ mà trong ý ôm lòng biếng nhác, nửa chừng có tâm thối lui, thì gọi là không thanh tịnh.

 Chuyển pháp từ gốc đến ngọn, dùng âm thanh mà dạy bảo, thì gọi là thanh tịnh; nếu lại thấy có việc chuyển bánh xe pháp lớn, có âm thanh để nhận lời dạy, thì gọi là không thanh tịnh. Khi các pháp chưa có, đối với mười hai nhân duyên (chuỗi mười hai mắt xích nhân quả dẫn đến sinh tử luân hồi, bắt đầu từ vô minh tức sự mê muội) liền biết phân biệt, bỏ đi mà không theo, thì gọi là thanh tịnh; nếu thấy có lửa phiền não cháy bừng và có việc dập tắt kết sử, thì gọi là không thanh tịnh. Mọi pháp rất kỳ lạ, rất đặc biệt, đi không thể cùng, đến cũng không hết, đón độ chúng sinh đến được bờ bên kia (bờ giải thoát), thì gọi là thanh tịnh; nếu lại thấy có người được độ sang bờ bên kia, thì gọi là không thanh tịnh.

 Suy xét các pháp vị lai đều diệt hẳn, thì gọi là thanh tịnh; nếu thấy có vị lai, có khởi có diệt, thì gọi là không thanh tịnh. Ở hiện tại phân biệt tám mươi bốn hạnh (?), trang nghiêm dung nhan oai nghiêm và sắc tướng của Như Lai, thì gọi là thanh tịnh; nếu thấy có hiện tại, khởi lòng yêu thích, nhiễm đắm vào dung nhan sắc tướng, thì gọi là không thanh tịnh. Các pháp vốn không sinh, không thấy sự tạo tác, tự nhiên hợp với giới luật, ứng với các độ vô cực, thì gọi là thanh tịnh; nếu thấy mọi pháp do tạo tác mà có, rồi khởi tâm cho rằng phải giữ giới luật, thì gọi là không thanh tịnh. Mọi pháp không có hình tướng, đều quy về vô vi, ứng với đạo vô thượng, thì gọi là thanh tịnh; nếu lại thấy sự biến đổi của hình sắc kia mà tự sinh ý tưởng, thì gọi là không thanh tịnh.

 Mọi pháp đơn độc không có bạn; các pháp không có lời nói, không thấy có lời dạy, thì gọi là thanh tịnh; nếu thấy có người thuyết pháp, có lời dạy, thì gọi là không thanh tịnh. Các pháp không khởi, không nhiễm ba đời, thì gọi là thanh tịnh; nếu thấy pháp ba đời có khởi có diệt, thì gọi là không thanh tịnh. Các pháp không nương tựa, không dính vào ba cõi (cõi Dục là cõi còn ham muốn, cõi Sắc là cõi còn hình chất vi tế, cõi Vô sắc là cõi không còn hình chất), thì gọi là thanh tịnh; nếu thấy có nương tựa, dính vào ba cõi, thì gọi là không thanh tịnh. Các pháp không có thân, chỉ lấy pháp làm thể, thì gọi là thanh tịnh; nếu thấy có pháp thân (thân chân lý của Phật), có giải thoát và tri kiến (?), thì gọi là không thanh tịnh.

 Chư Phật đời vị lai, quá khứ, hiện tại, đã qua thì không đếm được, sắp đến cũng không cùng tận, nhưng giáo pháp các ngài nói không hề sai khác nhau, thì gọi là thanh tịnh; nếu lại nói lời dạy của chư Phật ba đời có thêm có bớt, thì gọi là không thanh tịnh. Các pháp không hình, cũng không có sắc tướng, thì gọi là thanh tịnh; nếu lại dùng các pháp mà tạo ra sắc tướng, thì gọi là không thanh tịnh. Các pháp không thể nhìn thấy, vắng lặng như hư không, thì gọi là thanh tịnh; nếu lại nói rằng các pháp có thể thấy được, thì gọi là không thanh tịnh. Các pháp vô lượng, không trái ngược nhau, thì gọi là thanh tịnh; nếu thấy các pháp có lượng có số, thì gọi là không thanh tịnh.

 Các pháp không có cảnh giới, cũng không có cõi nước, mà vẫn giáo hóa chúng sinh, làm thanh tịnh cõi Phật, thì gọi là thanh tịnh; nếu thấy có chúng sinh, có làm thanh tịnh cõi Phật, có giáo hóa chúng sinh, thì gọi là không thanh tịnh. Các pháp bình đẳng, cùng một tính với Nê-hoàn, thì gọi là thanh tịnh; nếu thấy có người chứng quả, thành tựu đạo, thì gọi là không thanh tịnh. Các pháp thoát ra khỏi sinh tử mà không nghĩ đến quả báo của pháp (?), thì gọi là thanh tịnh; nếu thấy có sự thoát ra, có nhận quả báo của pháp, thì gọi là không thanh tịnh. Các pháp hết sinh, lìa hẳn hình sắc, thì gọi là thanh tịnh; nếu thấy có lìa sinh, có nhận hình sắc, thì gọi là không thanh tịnh. Các pháp thường định, từ đầu chưa hề biến đổi, thì gọi là thanh tịnh; nếu thấy có lay động, xoay chuyển, biến đổi, không ở yên, thì gọi là không thanh tịnh. Các pháp không thể nhận biết, cũng không ai có thể lần theo dấu vết, thì gọi là thanh tịnh; nếu thấy có hình tích có thể lần theo tìm kiếm, thì gọi là không thanh tịnh."

 Phật lại bảo Phân Nậu Văn Đà Ni Tử: "Nếu có Bồ-tát Ma-ha-tát giữ gìn tu hành theo điều thanh tịnh và không thanh tịnh này, thì ngay đời hiện tại được định ý (tâm định) chính thụ tam-muội Vô tận tuệ, liền có thể vượt đến cảnh giới chư Phật, từ cõi Phật này đến cõi Phật khác, giáo hóa chúng sinh, làm thanh tịnh cõi Phật, phân biệt từng chỗ hướng về của các pháp, dùng bốn tâm bình đẳng (từ: thương yêu ban vui; bi: xót thương cứu khổ; hỷ: vui theo điều tốt của người; xả: buông bỏ, không thiên vị) thấm nhuần khắp tất cả, dạy bảo dần dần khiến mỗi người đều được độ, tùy theo nguyện vọng ban đầu mà khiến ai cũng được đầy đủ. Lại dùng thần thông và trí túc mạng (trí biết rõ các đời trước của mình và của người) mà quán xét, biết rõ cội gốc, làm thanh tịnh hành tích của họ.

 Có khi Bồ-tát vào chính thụ tam-muội, được trí tuệ thần thông, chư Phật Thế Tôn lại gia thêm oai thần, phân biệt pháp tính: tự nhiên mà sinh, tự nhiên mà diệt; sinh không phải ta sinh, diệt không phải ta diệt. Bồ-tát đại sĩ (vị Bồ-tát lớn) không có ý nghĩ rằng: 'Do ta mà sinh ra, có pháp này sinh, có pháp này diệt.' Bồ-tát Ma-ha-tát không có ý nghĩ rằng: 'Nay ta đã thành Bồ-tát, người kia chưa thành Bồ-tát; ta thành pháp Bồ-tát, người kia chưa thành pháp; ta thành cứu cánh (chỗ rốt ráo tột cùng), người kia chưa thành cứu cánh; ta thành phép huyễn hóa của Bồ-tát, người kia chưa thành phép huyễn hóa; ta thành sự giáo hóa của Bồ-tát, người kia chưa thành sự giáo hóa; ta thành âm thanh của Bồ-tát, người kia chưa thành âm thanh; ta thành trí thần thông của Bồ-tát, người kia chưa thành trí thần thông; ta vào cảnh giới Bồ-tát, người kia chưa vào cảnh giới; ta vượt qua gốc của muôn hạnh, người kia chưa vượt qua gốc của muôn hạnh; ta tu luật Bồ-tát, người kia chưa tu luật Bồ-tát; ta làm thanh tịnh cõi Bồ-tát, người kia chưa làm thanh tịnh cõi.'

 Như vậy, này Phân Nậu Văn Đà Ni Tử, Bồ-tát Ma-ha-tát từ trước đến nay không hề có ý nghĩ phân biệt các pháp có cao có thấp như thế. Vì sao? Bồ-tát được định ý chính thụ tam-muội này thì dùng thần túc tự do dạo đi theo ý mình nghĩ, đối với các pháp không có tâm thêm bớt. Nếu có thiện nam tử, thiện nữ nhân được định ý này, thì đủ sức đi khắp nơi giáo hóa chúng sinh, làm thanh tịnh cõi Phật, từ cõi Phật này đến cõi Phật khác, lễ lạy, phụng sự, cung kính chư Phật Thế Tôn. Lại dùng phương tiện khéo léo làm thiện tri thức cho người, nói giáo pháp vi diệu đưa đến đạo vô vi, cũng khiến chúng sinh lập lòng tin bền vững, nhìn nhau như cha, như mẹ, như anh, như em, không ai có lòng khác, lần lượt dạy bảo lẫn nhau, theo điều mình mong nghĩ mà đều thành tựu quả của đạo. Như thế gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát vào định ý này liền có thể đầy đủ mọi pháp."

 Bấy giờ Thế Tôn vì Phân Nậu Văn Đà Ni Tử mà nói bài kệ tụng (bài thơ tóm ý giáo pháp):

 "Gốc của mọi pháp, / cửa quay về chẳng giống nhau;

 cảnh giới mỗi bên đều khác, / pháp thực hành cũng như vậy.

 Ta nói đạo thanh tịnh, / muôn hạnh không thể cùng tận;

 nay nói sơ lược cho ông, / để làm sạch những hạnh chưa sạch.

 Chư Phật không thể đo lường, / lời dạy cũng không cùng tận;

 nay nói sơ điều cốt yếu, / phân biệt các quả của đạo.

 Nghĩa lý chư Phật rộng lớn, / trí tuệ thấy tính Không chẳng hề khác;

 bên này bên kia đều thành tựu, / tất cả quy về cửa giải thoát.

 Cửa các căn của muôn trí đều thanh tịnh, / được chư Phật cùng khen ngợi;

 dứt niệm, trừ mọi tưởng, / đầy đủ lời giảng của muôn trí.

 Giáo pháp chư Phật diễn nói, / khiến người biết họa của ân ái;

 quên cái 'có', không trụ nơi 'có', / nên được làm bậc tôn quý trong loài người.

 Phật vốn tích lũy hạnh nhiều đời, / tự đạt đến ngôi tôn quý vô thượng;

 đầy đủ pháp Bồ-tát, / truyền bá sự nghiệp Đại thừa.

 Muôn trí hiện ra trước mắt, / biết hết cội nguồn chúng sinh,

 phân biệt rõ không sinh không diệt."

 Khi ấy Thế Tôn lại bảo Phân Nậu Văn Đà Ni Tử: "Nếu có Bồ-tát Ma-ha-tát được đầy đủ các độ vô cực (các ba-la-mật, pháp tu đưa đến bờ giác ngộ), phân biệt hạnh vi diệu của pháp giới, trí tuệ tăng thêm, giảng bày dẫn dắt dạy bảo, khiến khắp nơi đều được bốn điều không sợ hãi (sự tự tin hoàn toàn, không e ngại khi thuyết pháp giữa đại chúng); muôn trí tự tại, lại được con đường thoát ra để độ những người chưa được độ; các pháp tâm nghĩ đến đều hiện ra trước mắt; thiền định và trí tuệ đầy đủ, lấy chính niệm và nhận thức làm thức ăn, lấy pháp giới làm thân, lấy tổng trì làm hạnh; luôn luôn đi khắp các cõi Phật, khiến mọi chúng sinh đều được đầy đủ, thành tựu Phật đạo, phân biệt các định, thực hành phương tiện khéo léo; những điều chư Phật làm thì vị ấy đều vượt quá mức đo lường; từ những điều thiện ác chúng sinh nghĩ trong lòng, đều có thể phân biệt và tùy theo từng loại mà giáo hóa; trải qua vô ương số (nhiều không đếm xuể) trăm nghìn muôn ức kiếp (khoảng thời gian cực kỳ dài), một lòng nhập định, không hủy hoại chính pháp, không có ý tưởng nào khác."

 Bấy giờ Thế Tôn lại vì Phân Nậu Văn Đà Ni Tử mà nói kệ tụng:

 "Ta xưa cầu Phật đạo, / khi chưa nhận lời thụ ký (lời Phật báo trước rằng sẽ thành Phật) của Bồ-tát;

 trải qua trăm nghìn ức kiếp, / thiền định không hề lay động.

 Thấu suốt mọi pháp, / không sinh ý tưởng nhiễm đắm;

 từ đó được làm Phật, / được làm bậc tôn quý trong loài người."

 (Bản kinh từ đây trở xuống thiếu bảy bài kệ; theo đúng bản gốc mà ghi lại. Đây là lời của người dịch.)

 "Mọi pháp không thể nghĩ bàn, cảnh giới của chúng sinh cũng như vậy. Nếu lại có thiện nam tử, thiện nữ nhân vào tam-muội Vô hình, quán khắp tam thiên đại thiên thế giới, thì những chúng sinh đáng được độ cũng biết rõ, vô hạn vô lượng những kẻ chưa đáng được độ cũng biết rõ, sự khởi diệt trong ba đời cũng biết rõ. Như vậy, này Phân Nậu Văn Đà Ni Tử, Bồ-tát Ma-ha-tát được định ý này thì [biết rõ] hạnh thanh tịnh và không thanh tịnh (?)."

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video