Kinh Bồ-tát Anh Lạc, phẩm Bản hạnh (những hạnh tu từ gốc, từ trước), thứ ba mươi sáu
Bấy giờ có một vị thiên tử (vị trời) tên là Chúng Thủ Anh Lạc, liền đứng dậy khỏi chỗ ngồi, để trần cánh tay phải (cách mặc áo bày tỏ lòng cung kính theo lễ nghi Ấn Độ), sửa y phục ngay ngắn, các căn (mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý) lặng yên. Vị ấy từ thời các đức Phật trước đến nay thường tu phạm hạnh (hạnh trong sạch, giữ giới thanh tịnh), ba chỗ đã dứt sạch (?), quả nguyện đã thành. Vị ấy quỳ gối phải sát đất, quỳ thẳng, chắp tay, tiến lên bạch Phật: "Thưa vâng, bạch Thế Tôn (danh hiệu tôn xưng Phật: bậc được cả thế gian tôn kính)! Phương cõi con ở cách đây rất xa, con có điều muốn hỏi; nếu Ngài cho phép, con xin mạo muội trình bày."
Phật bảo Bồ-tát (người tu hành phát nguyện thành Phật để cứu độ chúng sinh) Chúng Thủ Anh Lạc: "Lành thay, lành thay, người con dòng họ tốt (cách Phật gọi người hỏi một cách thân mật, kính trọng)! Ông làm người dẫn đầu đại chúng, mở mang cho kẻ non dại, dựng cao ngọn cờ lớn của pháp, tỏa ánh sáng trí tuệ. Có điều gì nghi ngờ vướng mắc thì nay chính là lúc; Như Lai sẽ vì ông phân tích từng điều, theo câu hỏi mà đáp lại, giúp ông được sáng tỏ."
Bấy giờ Bồ-tát Chúng Thủ Anh Lạc bạch Phật: "Bạch Thế Tôn! Có vị Bồ-tát nhất sinh bổ xứ (Bồ-tát chỉ còn một đời nữa là thành Phật, sẽ kế vào ngôi Phật) nào không tiến tu đạo Vô thượng Chính chân (sự giác ngộ cao tột, chân chính của Phật) nữa mà vẫn thành Phật được chăng? Có vị Bồ-tát đại sĩ (vị Bồ-tát lớn) nào từ trụ thứ nhất đã lập được căn, đức, lực, cho đến Bồ-tát đại sĩ ở địa thứ tám (các 'trụ', các 'địa' là những tầng bậc tu chứng của Bồ-tát), mà không tiến tu đạo Vô thượng Chính chân nữa chăng? Có vị trời nào đầy đủ muôn hạnh, đứng ở bậc bất thoái chuyển (không còn thối lui trên đường tu), các căn đầy đủ, không cần thân người nữa mà thành Phật được chăng? Thưa vâng, bạch Thế Tôn, xin Ngài dùng phương tiện mà giảng giải cho."
Bấy giờ Thế Tôn bảo Bồ-tát Chúng Thủ Anh Lạc: "Lành thay, lành thay, người con dòng họ tốt! Ông lại có thể ở trước Như Lai mà cất tiếng sư tử hống (tiếng rống của sư tử, ví lời nói mạnh mẽ, không sợ hãi về chân lý). Hãy lắng nghe, lắng nghe, và khéo suy nghĩ ghi nhớ. Từ khi mới phát ý cho đến khi thành Phật, các pháp mà Bồ-tát thực hành không giống nhau. Có vị Bồ-tát Ma-ha-tát (bậc Bồ-tát lớn) chỉ trong khoảng một cái búng tay cầu tâm Bồ-tát liền thành đạo Vô thượng Chính chân, không trải qua ngày đêm. Có vị Bồ-tát từ khi mới phát ý không bỏ lời thề lớn, cho đến trụ thứ sáu tiến cầu Phật đạo, rồi lại thối lui mà không thành tựu. Có vị Bồ-tát từ khi mới phát ý cho đến trụ thứ bảy, tiến thẳng đến thành Phật mà không trải qua địa thứ tám."
Bấy giờ Bồ-tát Chúng Thủ Anh Lạc hỏi: "Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát trong khoảng một cái búng tay phát tâm Bồ-tát liền thành Phật đạo, không trải qua ngày đêm? Thế nào là Bồ-tát từ khi mới phát ý cho đến địa thứ sáu lại có người thối lui mà không thành tựu? Thế nào là Bồ-tát cho đến trụ thứ bảy tiến thẳng đến thành Phật mà không trải qua địa thứ tám?"
Bấy giờ Thế Tôn bảo Bồ-tát Chúng Thủ Anh Lạc: "Nếu có Bồ-tát Ma-ha-tát trong khoảng một cái búng tay cầu đạo Bồ-tát, không trải qua ngày đêm mà thành Phật, thì vị thiện nam tử, thiện nữ nhân (người nam, người nữ có lòng tin hướng về điều lành) ấy các căn đầy đủ, chưa từng trải qua nạn sinh tử. Có người từ một hội nào đó, một sớm tu ở cõi trời rồi đến sinh nơi đây (?); có người từ cõi Phật Vô Nộ (cõi Phật không có giận dữ, cõi của Phật A-súc) đến sinh nơi đây; có người từ vô lượng cõi Phật khác, vừa nghe Như Lai nói đạo gốc ngọn đều không (tính Không thấu suốt từ gốc đến ngọn), không sinh không diệt, liền thành đạo Vô thượng Chính chân.
Có vị Bồ-tát Ma-ha-tát đầy đủ muôn hạnh, được phép quán pháp bằng trí tuệ sáng suốt của Như Lai; lại tu niệm Phật, niệm Pháp, niệm Tỳ-kheo Tăng (nhớ nghĩ về đoàn thể người xuất gia), niệm Thiên (nhớ nghĩ về các cõi trời), niệm An-ban (chú tâm theo dõi hơi thở ra vào), niệm sự chết; lại tu tứ ý chỉ (bốn niệm xứ, tức bốn phép quán: quán thân, quán cảm thọ, quán tâm, quán pháp), tứ ý đoạn (bốn chính cần, tức bốn sự nỗ lực: dứt điều ác đã sinh, ngăn điều ác chưa sinh, làm sinh điều thiện chưa có, tăng trưởng điều thiện đã có), tứ thần túc (bốn pháp định làm nền cho thần thông), ngũ căn (năm căn lành: tin, tinh tấn, nhớ nghĩ, định, tuệ), ngũ lực (năm sức mạnh phát triển từ năm căn ấy), thất giác ý (bảy yếu tố giác ngộ), bát thánh đạo (tám con đường chân chính: thấy đúng, nghĩ đúng, nói đúng, làm đúng, sống đúng, nỗ lực đúng, nhớ nghĩ đúng, định đúng); gần gũi thiện tri thức (người bạn hiền, bậc thầy tốt dẫn dắt trên đường đạo); đối với dâm dục, giận dữ, ngu si không mấy quan tâm, mà siêng năng tăng thêm gốc lành, cũng khiến chúng sinh đầy đủ căn lành. Tuy ở địa thứ sáu nhưng tâm sinh do dự: 'Ôi! Phải chăng ta đã là Bồ-tát trụ thứ bảy?' Hoặc lại tự nghĩ: 'Ta quả thật như vậy, không còn nghi ngờ gì.' Rồi lại có một vị Bồ-tát giả do biến hóa ra làm hư hỏng vị Bồ-tát này, nói rằng: 'Nay ông đã được trí tuệ gốc ngọn đều không.' Vị Bồ-tát này nghe xong vui mừng hớn hở: 'Nay ta được vị Bồ-tát có thần đức chứng minh cho, nay ta sắp được đạo Vô thượng Chính chân, điều ấy chẳng còn lâu.' Thế là liền thối lui ở trụ thứ sáu, rơi xuống đạo Thanh văn (người nghe lời Phật dạy mà tu, chỉ cầu tự giải thoát cho mình) hoặc Bích-chi-phật (bậc tự giác ngộ nhờ quán nhân duyên, không cần thầy dạy)."
Phật lại bảo Bồ-tát Chúng Thủ Anh Lạc: "Nếu thiện nam tử, thiện nữ nhân đã ở địa thứ sáu, đầy đủ hạnh Bồ-tát, lại tự suy nghĩ: 'Nay ta quả thật đang ở địa thứ tám, sắp thành đạo Vô thượng Chính chân, cũng chẳng còn lâu.' Có vị thiện tri thức gần gũi dùng phương tiện nói cho nghe pháp tu của trụ thứ tám: 'Thiện nam tử biết không? Nay ông đã ở trong địa thứ tám, chớ tự kiêu căng mà khinh các Bồ-tát khác. Như thế, này thiện nam tử, ông sẽ thành đạo Vô thượng Chính chân, cũng chẳng còn lâu.' Bồ-tát nghe vậy vui mừng hớn hở không tự kìm được, liền theo lời dạy của thiện nam tử kia, ở nơi vắng lặng một lòng tự suy nghĩ như thế. Vị Bồ-tát ấy liền đứng trong hạnh của trụ thứ tám, được bất thoái chuyển, làm các Phật sự (việc làm của Phật, tức giáo hóa cứu độ chúng sinh), trải qua nhiều kiếp (khoảng thời gian cực kỳ dài) rồi thành Phật không lâu."
Phật lại bảo Bồ-tát Chúng Thủ Anh Lạc: "Nếu có thiện nam tử, thiện nữ nhân tu hạnh Bồ-tát, lại được một vị Bồ-tát khác khuyến khích: 'Nay ông sắp thành Phật giáo hóa chúng sinh, cũng chẳng còn lâu.' Vị Bồ-tát ấy tự nghĩ: 'Ta không có hạnh ấy, làm sao sẽ thành đạo Vô thượng Chính chân được? Phải chăng người này muốn khiến ta không đạt được chỗ rốt ráo?' Vị ấy giữ lòng vững chắc, liền được tiến lên, ở địa thứ bảy được bất thoái chuyển. Như thế gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát ở trụ thứ sáu có người thối lui, có người không thối lui."
Bấy giờ Bồ-tát Chúng Thủ Anh Lạc hỏi: "Thế nào là Bồ-tát trụ thứ tám liền được thành Phật mà không trải qua bào thai (không cần thọ sinh vào thai mẹ nữa)? Có việc ấy hay không?" Phật nói: "Có. Bồ-tát trụ thứ tám quán mọi pháp như hư không, như huyễn, rỗng lặng không hình; phép tắc mình thực hành cũng như hư không; muốn độ chúng sinh mà cũng không có ý tưởng về chúng sinh; đi đến các thế giới của chư Phật mười phương (tám hướng cùng phương trên và phương dưới), nghe nhận vô lượng giáo pháp; với tất cả chư Phật vốn không có ý tưởng về thân; cũng phân biệt trong ngoài đều không hình; hỏi khắp chư Phật về mọi pháp không hề mỏi mệt; lại dạy bảo mọi chúng sinh bỏ điều này, theo điều kia, đi sâu vào thiền định; khi nên ngồi thì biết ngồi, khi nên nằm thì biết nằm; nếu giáo hóa chúng sinh thì không lỡ thời cơ, giảng pháp sâu xa khiến mọi loài chúng sinh đều được độ thoát.
Bồ-tát Ma-ha-tát như thế, khi đầy đủ những hạnh này, liền được Phật tam-muội (trạng thái định tâm sâu của Phật), giáo hóa chúng sinh, làm thanh tịnh cõi Phật. Đã làm thanh tịnh cõi nước rồi thì vào chỗ cốt yếu chân chính của Bồ-tát (?); đã vào chỗ cốt yếu chân chính thì có thể sinh ra mọi pháp môn tổng trì (năng lực ghi nhớ, nắm giữ trọn vẹn mọi pháp không quên mất); đã đầy đủ pháp môn thì có thể thể hiện biện tài (tài thuyết giảng lưu loát) không chướng ngại; giáo pháp do chư Phật đời vị lai, quá khứ, hiện tại diễn nói đều được đầy đủ; biến hóa không giới hạn, thành tựu các pháp mà không hề lẫn lộn; có thể làm sạch cấu bẩn trong tâm mọi chúng sinh, liền được trí tuệ pháp giải thoát không chướng ngại. Chư Phật mười phương đều đến che chở thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy, khiến thành tựu các pháp, đầy đủ mười lực (mười trí lực đặc biệt của Phật), hoàn toàn không sợ hãi điều gì.
Bồ-tát như thế phân biệt những điều chúng sinh nghĩ trong tâm thức, chọn lựa từng người, trọn không bỏ ai, giúp mọi người đạt được trí tuệ gốc ngọn đều không; khiến vô lượng vô hạn thế giới mười phương an trú trong đạo giáo. Các phương hướng đều có chia lìa, các thế giới mười phương đều có hội hợp. Lại ở vô lượng thế giới mười phương, chuỗi ngọc anh lạc trí tuệ (trí tuệ trang nghiêm như chuỗi ngọc quý) của Như Lai Chí Chân Đẳng Chính Giác (danh hiệu của Phật: bậc đến từ chân như, đạt chân lý tột cùng, giác ngộ chân chính và trọn vẹn) hiện ra trước mắt. Lại ở vô lượng cõi nước, danh hiệu, họ tên của từng vị Phật đều được phân biệt rõ như ở một phương. Trong vô lượng thế giới của chư Phật, phân biệt vô lượng họ tên của chư Phật; họ tên của chư Phật trong cảnh giới mười phương cũng như vậy.
Bồ-tát Ma-ha-tát lại khiến vô lượng thế giới mười phương khi thì mở rộng, khi thì thu nhỏ. Như các thế giới mười phương đã mở rộng, đã thu nhỏ, lại dùng sức trí tuệ khiến vô lượng vô hạn cõi nước nhiều như cát sông Hằng khi thì mở rộng, khi thì thu nhỏ; ở từng danh hiệu lại thấy mặt Như Lai trong vô lượng vô hạn cõi; lại dùng sức trí tuệ khi thì mở rộng, khi thì thu nhỏ. Như thế, trong vô lượng vô hạn cõi Phật nhiều như cát sông Hằng, phân biệt danh hiệu của chư Phật, đều phân biệt rõ pháp giới (cảnh giới chân lý) của chư Phật mười phương như vậy. Vị ấy phân biệt danh hiệu, và chư Phật Thế Tôn đều đến che chở Bồ-tát này, khiến được thành tựu.
Bồ-tát Ma-ha-tát được ý Đại thừa (cỗ xe lớn, giáo pháp hướng đến cứu độ tất cả chúng sinh cùng thành Phật) này, vào định gốc ngọn đều không, không mất oai nghi (dáng điệu đoan nghiêm đúng phép) và phép tắc của Bồ-tát, có thể quán xét khắp cội gốc của chúng sinh, lại có thể biết những điều chư Phật nghĩ trong tâm thức. Vị Bồ-tát ấy không nên gọi là Bồ-tát nữa, mà nên gọi là Như Lai. Vì sao? Vì hiểu rõ mọi pháp, vượt qua muôn hạnh, đối với mọi pháp không còn ôm lòng ngờ vực, hạnh ngang bằng Như Lai, được chính pháp của tất cả Như Lai. Vị ấy có khi biết một đời, biết trăm nghìn đời, biết a-tăng-kỳ (con số lớn đến mức không đếm được) đời; thọ trì, đọc tụng vô lượng Phật pháp, thành tựu Phật đạo mà cũng không quên mất; vào nhất thiết trí (trí tuệ biết hết mọi thứ của Phật) mà không thấy có ta; biết rõ pháp của chư Phật, tổng trì, nhớ kỹ, không quên mất.
Vị Bồ-tát ấy quán mọi pháp như thấy ánh sáng, dùng ánh sáng trí tuệ soi chỗ tối tăm của ngu si, trí tuệ không thối lui. Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy dùng phương tiện khéo léo giáo hóa chúng sinh không hề vướng mắc. Vị Bồ-tát ấy đã được vô lượng pháp, nhĩ căn (tai) thanh tịnh, nghe pháp vô tận, tự nhiên ứng hiện giáo hóa, tin mà không theo (?). Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy khiến thân chúng sinh biến hóa vô lượng vô hạn, không chỉ một kiểu: có khi hiện vô ương số (nhiều không đếm xuể) sắc thân rồi lại hợp làm một; lại từ không có sắc đến vô số sắc, khiến mọi loài chúng sinh không ai không tin hiểu; hiện tướng lưỡi rộng dài (một trong ba mươi hai tướng tốt của Phật, biểu hiện lời nói luôn chân thật) che khắp tam thiên đại thiên thế giới (một vũ trụ rộng lớn gồm một nghìn triệu thế giới), rồi lại trở về làm một. Như thế mà giáo hóa vô số chúng sinh."
Phật bảo Bồ-tát Chúng Thủ Anh Lạc: "Nếu có Bồ-tát Ma-ha-tát có thể biết rõ hết bờ cõi hư không của thế giới mười phương và những hạnh này, thì gọi là Bồ-tát bổ xứ Như Lai (Bồ-tát sẽ kế vào ngôi vị Như Lai)."
Bấy giờ Thế Tôn lại vì Bồ-tát Chúng Thủ Anh Lạc mà nói bài kệ tụng (bài thơ tóm ý giáo pháp):
"Mười phương nghe pháp giới, / chỉ bày con đường cho chúng sinh;
tu hành các việc của Phật, / là bậc Bồ-tát tôn quý trong loài người.
Ở giữa đại chúng thành tựu đạo, / biết khắp hạnh Bồ-tát;
vượt qua mọi hạnh, / mười lực không có chướng ngại.
Chư Phật thường che chở, / hiện mặt ở ngay trước;
khen ngợi công đức ấy, / tán thán pháp không gì cao hơn."
Kinh Bồ-tát Anh Lạc, quyển thứ mười hai
Kinh Bồ-tát Anh Lạc, quyển thứ mười ba (một tên khác là Kinh Hiện Tại)
Sa-môn (người xuất gia tu hành) Trúc Phật Niệm, người đất Lương Châu, đời Diêu Tần (triều Hậu Tần do họ Diêu lập ra), dịch
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video