Thiên 21 — Phẩm 21: Con trưởng giả Lưu Thủy

 Phẩm thứ hai mươi mốt: Con trưởng giả Lưu Thủy

 Đức Phật (bậc đã giác ngộ hoàn toàn, ở đây là Phật Thích-ca Mâu-ni) bảo vị Thần cây (nữ thần trú trên cây bồ-đề nơi Phật thành đạo): "Bấy giờ chàng Lưu Thủy, con trưởng giả (người giàu có, đức độ, có danh vọng), ở trong nước của vua Thiên Tự Tại Quang, sau khi đã chữa vô lượng bệnh khổ cho hết thảy chúng sinh, khiến thân thể họ bình phục như cũ, được hưởng an vui, thì vì đã khỏi bệnh, họ làm nhiều phúc nghiệp (việc lành đem lại phúc báo), tu hạnh bố thí (đem của cải, sức lực giúp người), tôn trọng cung kính chàng. Người ta nói về người con trưởng giả ấy (?) rằng: 'Lành thay, trưởng giả! Ngài làm tăng trưởng lớn lao việc phúc đức, làm lợi ích cho chúng sinh, kéo dài vô lượng tuổi thọ. Ngài nay thật là vua của các thầy thuốc, khéo chữa vô lượng bệnh nặng cho chúng sinh. Ngài hẳn là một vị Bồ-tát (người tu hành phát nguyện cứu độ chúng sinh và cầu thành Phật) khéo hiểu phương thuốc.'

 Thiện nữ thiên (cách gọi trân trọng một vị nữ thần)! Bấy giờ người con trưởng giả có người vợ tên là Thủy Không Long Tạng, sinh được hai con trai: một tên là Thủy Không, hai tên là Thủy Tạng. Người con trưởng giả dẫn hai con lần lượt đi qua các thành ấp làng xóm, sau cùng đến một vùng đầm lớn hoang vắng. Ở đó có nhiều cọp, sói, chó, chim chóc và thú vật ăn thịt uống máu, tất cả đều chạy về một phía. Người con trưởng giả nghĩ: 'Các loài cầm thú này vì cớ gì cứ chạy về một phía? Ta nên theo sau xem thử.' Chàng liền đi theo, thấy có một cái ao, nước đã cạn khô, trong ao có rất nhiều cá. Người con trưởng giả thấy đàn cá ấy thì sinh lòng đại bi (lòng thương xót lớn, muốn cứu chúng sinh khỏi khổ).

 Khi ấy có một vị thần cây hiện ra nửa thân, nói rằng: 'Lành thay, lành thay, thiện nam tử (người con trai hiền lành, cách gọi trân trọng)! Đàn cá này thật đáng thương, ông nên cho chúng nước. Vì thế ông có tên là Lưu Thủy (nghĩa là "dòng nước chảy"). Lại có hai lẽ mà gọi là Lưu Thủy: một là làm cho nước chảy, hai là có thể cho nước. Nay ông nên làm cho việc thật xứng với tên.' Người con trưởng giả hỏi thần cây: 'Đàn cá này có bao nhiêu con?' Thần cây đáp: 'Đủ cả là mười nghìn con.'

 Thiện nữ thiên! Bấy giờ Lưu Thủy nghe con số ấy, lòng đại bi càng tăng gấp bội. Thiện nữ thiên! Lúc ấy cái ao cạn này bị nắng thiêu, chỉ còn chút ít nước. Mười nghìn con cá sắp vào cửa chết, quằn quại khắp bốn phía; thấy vị trưởng giả ấy thì trong lòng trông cậy, chàng đi về hướng nào chúng cũng hướng theo mà nhìn, mắt không rời. Lúc ấy trưởng giả chạy khắp bốn phương tìm nước, mà hoàn toàn không tìm được. Chàng bèn nhìn quanh, thấy có cây lớn, liền bẻ cành lá mang về che trên ao, làm bóng mát. Làm bóng mát xong, chàng lại tìm xem nước trong ao này vốn từ đâu chảy tới. Chàng đi ra bốn phía tìm khắp mà không biết nguồn nước ở đâu. Chàng lại chạy nhanh đến tận nơi xa, thấy một con sông lớn tên là Thủy Sinh. Bấy giờ lại có những kẻ ác, vì muốn bắt đàn cá này nên ở chỗ hiểm trở trên thượng nguồn đã phá bỏ dòng nước, không cho chảy xuống. Mà chỗ bị phá ấy hiểm trở cao dốc, khó sửa; tính ra phải sửa chín mươi ngày, trăm nghìn người làm còn chưa xong, huống chi một mình ta.

 Người con trưởng giả vội vàng quay về chỗ đại vương, cúi đầu lạy, lui ngồi một bên, chắp tay hướng về vua trình bày duyên cớ, nói rằng: 'Tôi vì nhân dân trong nước của đại vương mà chữa đủ thứ bệnh, dần dần đi đến vùng đầm hoang kia, thấy có một cái ao nước cạn khô, có mười nghìn con cá bị nắng thiêu, hôm nay khốn khổ, sắp chết đến nơi. Cúi mong đại vương cho mượn hai mươi con voi lớn để chở nước cứu mạng đàn cá ấy, như tôi đã trao lại mạng sống cho các người bệnh.' Bấy giờ đại vương liền ra lệnh cho đại thần mau mau cấp cho. Đại thần vâng lệnh vua, nói với trưởng giả: 'Lành thay, bậc đại sĩ (người có chí lớn, tâm rộng lớn)! Nay ông tự đến chuồng voi, tùy ý chọn lấy, để làm lợi ích cho chúng sinh, khiến chúng được an vui.'

 Lúc ấy Lưu Thủy cùng hai con dẫn hai mươi con voi lớn, mượn những túi da của người sửa thành, vội đến chỗ bị phá trên thượng nguồn con sông, đựng nước cho voi chở, chạy nhanh trở về ao trong đầm hoang. Từ trên lưng voi, chàng tháo túi nước xuống, đổ vào ao; nước liền đầy ắp, trở lại như cũ. Người con trưởng giả đi thong thả quanh bốn bờ ao; đàn cá khi ấy cũng bơi theo dọc bờ. Người con trưởng giả lại nghĩ: 'Đàn cá này vì cớ gì đi theo ta? Hẳn là chúng bị cơn đói như lửa hành hạ, lại muốn xin ta thức ăn. Nay ta nên cho chúng ăn.'

 Thiện nữ thiên! Bấy giờ Lưu Thủy bảo con: 'Con hãy lấy một con voi khỏe nhất, mau về nhà thưa với ông nội là trưởng giả: hết thảy những thứ ăn được trong nhà, cho đến phần ăn uống của cha mẹ, cùng phần của vợ con, tôi tớ, gom hết chất lên lưng voi, mau mau đem đến.' Bấy giờ hai người con làm đúng lời cha dặn, cưỡi con voi lớn nhất về nhà, thưa với ông nội như chuyện đã kể trên. Hai người con gom lấy đồ ăn trong nhà, chất lên lưng voi, vội trở về chỗ cha ở ao trong đầm hoang. Người con trưởng giả thấy con trở về, trong lòng vui mừng hớn hở vô cùng, lấy đồ ăn từ chỗ con, rải xuống ao cho cá ăn.

 Cho ăn xong, chàng tự nghĩ: 'Nay ta đã cho đàn cá này ăn no đủ; đời sau ta sẽ thí cho chúng món ăn Pháp (lời dạy của Phật, nuôi dưỡng tâm linh như thức ăn nuôi thân).' Chàng lại nghĩ: 'Ta từng nghe ngày trước, ở một nơi vắng vẻ, có một vị tỳ-kheo (người xuất gia đã thọ giới đầy đủ) đọc tụng kinh điển Đại thừa phương đẳng (kinh điển của dòng Phật giáo hướng đến cứu độ khắp mọi người, giáo lý rộng lớn bình đẳng). Trong kinh ấy nói: nếu có chúng sinh nào lúc sắp chết được nghe danh hiệu của Bảo Thắng Như Lai thì liền sinh lên cõi trời. Nay ta nên vì mười nghìn con cá này giảng giải mười hai nhân duyên (mười hai khâu nối tiếp nhau làm thành vòng sinh tử, khâu trước làm điều kiện cho khâu sau) rất sâu xa, và cũng xưng danh hiệu Phật Bảo Thắng.'

 Thời ấy ở cõi Diêm-phù-đề (châu lục mà loài người chúng ta đang sống, theo vũ trụ quan Phật giáo) có hai hạng người: một là tin sâu vào Đại thừa phương đẳng, hai là chê bai, không sinh lòng tin ưa. Người con trưởng giả nghĩ: 'Nay ta nên xuống nước trong ao, vì đàn cá này mà nói pháp sâu mầu.' Nghĩ vậy rồi, chàng liền xuống nước, nói rằng: 'Nam-mô (kính lễ, quy y) đức Bảo Thắng Như Lai thời quá khứ, Ứng Cúng, Chánh Biến Tri, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật Thế Tôn (mười danh hiệu tôn xưng một vị Phật: Như Lai – bậc từ chân lý mà đến; Ứng Cúng – bậc đáng được cúng dường; Chánh Biến Tri – bậc hiểu biết đúng đắn và khắp cả; Minh Hạnh Túc – bậc trí tuệ và đức hạnh đều đầy đủ; Thiện Thệ – bậc đã khéo đi đến nơi giải thoát; Thế Gian Giải – bậc thấu hiểu mọi lẽ ở đời; Vô Thượng Sĩ – bậc cao tột không ai hơn; Điều Ngự Trượng Phu – bậc khéo dạy dỗ, uốn nắn người cần được dạy; Thiên Nhân Sư – thầy của trời và người; Phật Thế Tôn – bậc giác ngộ được cả thế gian tôn kính). Đức Bảo Thắng Như Lai thuở xưa khi tu hạnh Bồ-tát đã phát lời thệ nguyện thế này: nếu có chúng sinh nào trong mười phương thế giới, lúc sắp chết được nghe tên ta, thì sẽ khiến những kẻ ấy chết rồi liền được sinh lên cõi trời Ba Mươi Ba (tức trời Đao-lợi, cõi trời do Đế Thích cai quản, có ba mươi ba vị trời chủ).'

 Bấy giờ Lưu Thủy lại vì đàn cá giảng giải pháp sâu mầu như vầy, tức là: vô minh (sự mê muội, không thấy rõ chân lý) làm duyên cho hành (những hành động tạo nghiệp); hành làm duyên cho thức (ý thức đi vào đời sống mới); thức làm duyên cho danh sắc (tinh thần và thể xác); danh sắc làm duyên cho lục nhập (sáu giác quan: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý); lục nhập làm duyên cho xúc (sự tiếp xúc với cảnh vật); xúc làm duyên cho thọ (cảm giác vui, khổ); thọ làm duyên cho ái (lòng ham muốn); ái làm duyên cho thủ (sự bám giữ); thủ làm duyên cho hữu (sự tồn tại, nghiệp dẫn đến đời sau); hữu làm duyên cho sinh (sự ra đời); sinh làm duyên cho già chết, lo buồn và cả khối khổ đau.

 Thiện nữ thiên! Bấy giờ Lưu Thủy cùng hai con nói pháp ấy xong, liền cùng nhau về nhà. Về sau, người con trưởng giả nhân lúc khách khứa tụ họp, say rượu nằm ngủ. Lúc ấy mặt đất bỗng chấn động dữ dội. Khi ấy mười nghìn con cá cùng chết trong một ngày; chết rồi liền sinh lên cõi trời Đao-lợi. Đã sinh lên trời, họ nghĩ: 'Chúng ta nhờ nhân duyên nghiệp lành gì mà được sinh vào cõi trời Đao-lợi này?' Rồi họ bảo nhau: 'Trước đây chúng ta ở cõi Diêm-phù-đề, đọa vào loài súc sinh, mang thân cá. Chàng Lưu Thủy, con trưởng giả, đã cho chúng ta nước và đồ ăn, lại giảng giải cho chúng ta mười hai nhân duyên sâu xa, và xưng danh hiệu Bảo Thắng Như Lai. Nhờ nhân duyên ấy mà chúng ta được sinh lên cõi trời này. Vì vậy nay chúng ta nên đến chỗ con trưởng giả để báo ơn cúng dường.'

 Bấy giờ mười nghìn vị thiên tử (con trai cõi trời, chỉ các vị trời nam) từ cõi trời Đao-lợi xuống cõi Diêm-phù-đề, đến nhà của bậc đại y vương Lưu Thủy. Lúc ấy người con trưởng giả đang nằm ngủ ngoài trời trên lầu. Mười nghìn vị thiên tử đem mười nghìn chuỗi anh lạc (chuỗi ngọc đeo trang sức) bằng chân châu tuyệt đẹp của cõi trời đặt bên đầu chàng, lại đem mười nghìn chuỗi đặt bên chân, mười nghìn chuỗi đặt bên sườn phải, mười nghìn chuỗi đặt bên sườn trái; rưới mưa hoa mạn-đà-la và hoa ma-ha mạn-đà-la (các loài hoa trời đẹp, khiến người thấy vui lòng; "ma-ha" nghĩa là lớn), chất cao đến đầu gối. Đủ thứ nhạc trời vang lên âm thanh tuyệt diệu; ở cõi Diêm-phù-đề ai đang ngủ đều tỉnh giấc, chàng Lưu Thủy cũng thức dậy. Mười nghìn vị thiên tử bay lượn trên không trung, khắp nơi trong nước của vua Thiên Tự Tại Quang đều rưới mưa hoa sen tuyệt đẹp của cõi trời. Các vị thiên tử lại đến chỗ ao trong đầm hoang ngày trước, lại rưới hoa trời, rồi từ đó biến mất, trở về cung trời Đao-lợi, tự tại hưởng thụ năm thứ dục lạc của cõi trời (thú vui của sắc đẹp, âm thanh, hương thơm, vị ngon, cảm xúc êm ái).

 Ở cõi Diêm-phù-đề, qua đêm ấy, vua Thiên Tự Tại Quang hỏi các đại thần: 'Đêm qua vì cớ gì hiện ra điềm lành trong sạch tốt đẹp như vậy, có ánh sáng lớn?' Đại thần đáp: 'Đại vương nên biết, chư thiên cõi trời Đao-lợi đã rưới xuống nhà của Lưu Thủy con trưởng giả bốn mươi nghìn chuỗi anh lạc chân châu và hoa mạn-đà-la nhiều không đếm xuể.' Vua liền bảo đại thần: 'Khanh hãy đến nhà trưởng giả ấy, dùng lời tốt đẹp mời gọi ông ta đến đây.' Đại thần vâng lệnh liền đến nhà ấy, truyền lệnh vua gọi trưởng giả. Lúc ấy trưởng giả liền đến chỗ vua. Vua hỏi trưởng giả: 'Vì cớ gì hiện ra điềm lành như vậy?' Người con trưởng giả đáp: 'Tôi biết chắc là mười nghìn con cá ấy đã chết rồi.' Đại vương nói: 'Nay hãy sai người đi xem cho đích xác việc này.' Bấy giờ Lưu Thủy liền sai con đến chỗ ao ấy, xem đàn cá sống chết thế nào cho đích xác. Con chàng nghe lời rồi đi đến ao. Đến nơi, thấy trong ao có rất nhiều hoa ma-ha mạn-đà-la chất thành đống (?), những con cá trong ao đều đã chết cả. Thấy vậy, cậu liền trở về thưa với cha: 'Đàn cá ấy đều đã chết hết rồi.' Bấy giờ Lưu Thủy biết việc ấy rồi, lại đến chỗ vua, nói rằng: 'Mười nghìn con cá ấy đều đã chết cả.' Vua nghe xong, trong lòng vui mừng."

 Bấy giờ đức Thế Tôn (bậc được thế gian tôn kính, chỉ đức Phật) bảo vị Thần cây bồ-đề ở đạo tràng: "Thiện nữ thiên! Muốn biết chàng Lưu Thủy con trưởng giả thuở ấy là ai ư? Chính là thân ta ngày nay. Người con trưởng Thủy Không nay là La-hầu-la (con trai của Phật Thích-ca khi còn là thái tử, sau xuất gia làm đệ tử Phật). Người con thứ Thủy Tạng nay là A-nan (em họ và thị giả của Phật, nổi tiếng nghe nhiều nhớ giỏi). Mười nghìn con cá thuở ấy nay là mười nghìn vị thiên tử này. Vì vậy nay ta thọ ký (báo trước cho biết chắc chắn sẽ đạt được trong tương lai) cho họ sẽ đắc A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (sự giác ngộ cao tột, chân chính, trọn vẹn, tức quả vị Phật). Vị thần cây hiện nửa thân thuở ấy chính là thân ngươi ngày nay."

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video