Kinh Kim Quang Minh, quyển thứ tám
Phẩm thứ hai mươi hai: Xả thân
Bấy giờ vị Thần cây bồ-đề ở đạo tràng (nữ thần trú trên cây bồ-đề nơi Phật thành đạo) lại bạch Phật (bậc đã giác ngộ hoàn toàn, ở đây là Phật Thích-ca Mâu-ni): "Bạch Thế Tôn (bậc được thế gian tôn kính, chỉ đức Phật)! Con nghe rằng thuở quá khứ khi Thế Tôn tu hạnh Bồ-tát (hạnh của người phát nguyện cứu độ chúng sinh và cầu thành Phật), ngài đã chịu đủ vô lượng trăm nghìn khổ hạnh, bỏ cả thân mạng, thịt, máu, xương, tủy. Cúi mong Thế Tôn nói qua đôi chút về nhân duyên (nguyên do và hoàn cảnh) những khổ hạnh thuở xưa, để làm lợi ích cho chúng sinh, khiến họ được an vui." Bấy giờ đức Thế Tôn liền hiện thần túc (năng lực thần thông biến hóa tự tại); nhờ sức thần túc, khiến mặt đất này chấn động theo sáu cách (sáu kiểu rung chuyển: động, khởi, dũng, chấn, hống, kích, biểu thị điềm lành lớn). Giữa đại chúng trong giảng đường lớn, có một ngôi tháp bằng bảy thứ báu (vàng, bạc, lưu ly, pha lê, xà cừ, xích châu, mã não) từ dưới đất vọt lên, lưới kết bằng các thứ báu che phủ khắp bên trên. Bấy giờ đại chúng thấy việc ấy, sinh lòng cho là hiếm có.
Bấy giờ đức Thế Tôn liền đứng dậy khỏi tòa, lễ bái ngôi tháp này, cung kính đi vòng quanh, rồi trở về chỗ ngồi. Bấy giờ Thần cây bồ-đề ở đạo tràng bạch Phật: "Bạch Thế Tôn! Như Lai (một danh hiệu của Phật: bậc từ chân lý mà đến) là bậc anh hùng của thế gian, ra đời thường được hết thảy cung kính, là bậc thù thắng nhất, tôn quý nhất trong mọi chúng sinh. Vì nhân duyên gì mà ngài lại lễ bái ngôi tháp này?"
Phật nói: "Thiện nữ thiên (cách gọi trân trọng một vị nữ thần)! Thuở xưa khi ta tu hạnh Bồ-tát, xá-lợi (phần di cốt còn lại sau khi thiêu thân) của ta được an trí trong ngôi tháp này. Nhờ thân ấy mà ta sớm thành A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (sự giác ngộ cao tột, chân chính, trọn vẹn, tức quả vị Phật)."
Bấy giờ Phật bảo tôn giả A-nan (em họ và thị giả của Phật, nổi tiếng nghe nhiều nhớ giỏi): "Ông hãy mở tháp lấy xá-lợi bên trong ra cho đại chúng xem. Xá-lợi này được hun đúc bởi công đức vô lượng của sáu ba-la-mật (sáu hạnh tu đưa người qua bờ giải thoát: bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ)." Bấy giờ A-nan nghe lời Phật dạy, liền đến chỗ tháp, lễ bái cúng dường, mở cửa tháp ra, thấy trong tháp có một chiếc hộp bằng bảy thứ báu. Ông lấy tay mở hộp, thấy xá-lợi màu đỏ trắng tuyệt đẹp, liền bạch Phật: "Bạch Thế Tôn! Xá-lợi trong này màu đỏ trắng."
Phật bảo A-nan: "Ông hãy mang đến đây. Đây là xá-lợi chân thân của bậc đại sĩ (người có chí lớn, tâm rộng lớn, chỉ Bồ-tát)." Bấy giờ A-nan liền nâng hộp báu trở về chỗ Phật, dâng lên Phật.
Bấy giờ Phật bảo hết thảy đại chúng: "Các ngươi nay hãy lễ xá-lợi này. Xá-lợi này được hun đúc tu tập bởi giới, định, tuệ (ba môn học căn bản: giữ giới luật, tập trung tâm ý, phát triển trí tuệ), rất khó có được, là ruộng phúc (nơi gieo phúc đức, cúng dường vào đó sẽ được phúc báo) cao tột." Bấy giờ đại chúng nghe lời ấy, trong lòng vui mừng, liền đứng dậy khỏi chỗ ngồi, chắp tay cung kính, cúi đầu lễ xá-lợi của Bồ-tát đại sĩ.
Bấy giờ đức Thế Tôn muốn dứt lưới nghi cho đại chúng, liền nói nhân duyên thuở xưa của xá-lợi này: "A-nan! Thuở quá khứ có một vị vua tên là Ma-ha-la-đà, tu hành điều thiện, khéo trị nước, không có kẻ thù oán. Vua có ba người con, đoan chính đẹp đẽ, hình sắc khác thường, uy đức bậc nhất. Thái tử thứ nhất tên là Ma-ha-ba-na-la, người con thứ hai tên là Ma-ha-đề-bà, người con út tên là Ma-ha-tát-đỏa. Ba vị vương tử này dạo chơi ngắm cảnh trong các vườn rừng, dần dần đến một khu rừng tre lớn, dừng xe nghỉ ngơi.
Vương tử thứ nhất nói: 'Hôm nay lòng ta rất sợ hãi, e rằng trong khu rừng này sẽ có điều tai hại.' Vương tử thứ hai nói: 'Hôm nay ta chẳng tiếc thân mình, chỉ buồn rầu vì phải xa người mình thương mà thôi.' Vương tử thứ ba nói: 'Hôm nay riêng ta không sợ hãi, cũng chẳng buồn rầu. Trong núi vắng lặng, được các bậc thần tiên khen ngợi; nơi đây thanh tĩnh, có thể khiến người tu hành an ổn, hưởng niềm vui.'
Các vương tử nói như vậy rồi, lại đi tiếp về phía trước, thấy một con cọp cái vừa đẻ được bảy ngày, có bảy con nhỏ vây quanh, đói khát khốn khổ, thân thể gầy mòn, mạng sống sắp dứt. Vương tử thứ nhất thấy con cọp ấy, nói: 'Lạ thay con cọp này! Đẻ được bảy ngày, bảy con vây quanh, không đi kiếm ăn được. Nếu bị đói dồn ép, ắt sẽ quay lại ăn thịt con mình.' Vương tử thứ ba hỏi: 'Con cọp này thường ăn thứ gì?' Vương tử thứ nhất đáp: 'Con cọp này chỉ ăn thịt và máu còn nóng tươi.' Vương tử thứ ba hỏi: 'Trong các anh, ai có thể cho con cọp này ăn?' Vương tử thứ hai đáp: 'Con cọp này đói khát, thân thể gầy gò, khốn đốn kiệt sức, mạng sống còn chẳng bao lâu, không kịp đi nơi khác kiếm thức ăn cho nó. Nếu đi kiếm chỗ khác thì chắc chắn nó không sống nổi. Ai có thể vì nó mà không tiếc thân mạng?' Vương tử thứ nhất nói: 'Trong mọi thứ khó bỏ, không gì khó bỏ hơn thân mình.' Vương tử thứ ba nói: 'Chúng ta nay vì tham tiếc nên không thể buông bỏ thân mạng này; vì trí tuệ ít ỏi nên đối với việc này mà sinh lòng kinh sợ. Còn các bậc đại sĩ muốn làm lợi ích cho người khác, sinh lòng đại bi (lòng thương xót lớn, muốn cứu chúng sinh khỏi khổ) vì chúng sinh, thì bỏ thân mạng này chẳng có gì là khó.'
Lúc ấy các vương tử trong lòng rất buồn rầu, đứng nhìn hồi lâu, mắt không rời. Nhìn như vậy rồi, liền bỏ đi. Bấy giờ vương tử thứ ba nghĩ: 'Nay đã đến lúc ta bỏ thân rồi. Vì sao vậy? Từ xưa đến nay ta đã bỏ thân này nhiều lần mà chẳng được việc gì. Ta lại thường yêu quý giữ gìn nó, cho ở nhà cửa, cung cấp áo mặc, đồ ăn uống, giường nằm, thuốc men, voi ngựa xe cộ, tùy lúc nuôi nấng không để thiếu thốn; thế mà nó không biết ơn, trái lại còn sinh oán hại, rốt cuộc cũng không tránh khỏi vô thường (mọi vật đều thay đổi, không bền lâu) hư hoại. Hơn nữa, thân này không bền chắc, chẳng có ích gì, đáng ghét như giặc, như nhà xí di động. Hôm nay ta sẽ khiến thân này làm nên sự nghiệp cao tột, làm chiếc cầu lớn giữa biển sinh tử (vòng sinh ra rồi chết đi, chết rồi lại sinh ra không dứt). Lại nữa, nếu bỏ thân này thì sẽ bỏ được vô lượng ung nhọt, ghẻ lở và trăm nghìn nỗi sợ hãi. Thân này chỉ chứa phân và nước tiểu; thân này không bền chắc như bọt trên mặt nước; thân này không sạch, là chỗ ở của nhiều loài trùng; thân này không sạch, gân quấn máu bôi, da xương tủy não nối liền với nhau. Quán sát như vậy thì thật đáng chán ghét. Vì thế nay ta nên lìa bỏ nó, để cầu niết-bàn (cảnh giới giải thoát, tâm hoàn toàn yên lặng, dứt mọi khổ đau) tịch diệt cao tột, mãi mãi lìa xa lo âu, khổ não, vô thường biến đổi, sinh tử dừng nghỉ, không còn bụi bặm vướng víu, đầy đủ vô lượng công đức của thiền định và trí tuệ, thành tựu pháp thân (thân chân lý, thân giác ngộ của Phật) vi diệu, được trang nghiêm bởi trăm phúc, được chư Phật khen ngợi. Ta sẽ chứng thành pháp thân cao tột như vậy, và ban cho chúng sinh vô lượng niềm vui của Pháp (lời dạy của Phật).'
Lúc ấy vương tử dũng mãnh, đủ sức gánh vác, phát lời đại nguyện ấy, lấy lòng đại bi cao tột hun đúc tâm mình. Ngài lo hai anh trong lòng sợ hãi, hoặc sẽ cố ngăn cản, gây trở ngại, liền nói: 'Các anh nay hãy cùng người hầu trở về chỗ nghỉ.' Bấy giờ vương tử Ma-ha-tát-đỏa trở lại chỗ con cọp, cởi áo quần đặt trên cành tre, rồi phát lời thề: 'Nay ta vì làm lợi ích cho chúng sinh; vì chứng đạo tối thắng cao tột; vì lòng đại bi không lay chuyển mà bỏ thứ khó bỏ; vì cầu trí tuệ bồ-đề (giác ngộ) được người trí khen ngợi; vì muốn cứu độ chúng sinh trong tam hữu (ba cõi tồn tại: cõi Dục – nơi chúng sinh còn ham muốn, cõi Sắc – nơi còn hình thể vi tế, cõi Vô sắc – nơi không còn hình thể); vì diệt nỗi sợ sinh tử và mọi phiền não nóng bức.'
Vương tử phát thệ như vậy rồi, liền tự buông mình nằm trước con cọp đói. Lúc ấy, vì sức đại bi của vương tử, con cọp không làm gì được. Vương tử lại nghĩ: 'Con cọp nay gầy yếu, thân không còn sức, không thể ăn được máu thịt của ta.' Ngài liền đứng dậy tìm dao, tìm khắp nơi mà không thấy, bèn lấy cây tre khô đâm vào cổ cho máu chảy ra, rồi từ trên núi cao gieo mình xuống trước con cọp. Lúc ấy mặt đất chấn động theo sáu cách; mặt trời mất ánh sáng, như bị La-hầu-la A-tu-la vương (vua A-tu-la tên La-hầu, theo truyền thuyết lấy tay che mặt trời mặt trăng gây ra nhật thực, nguyệt thực; A-tu-la là một loài thần hay gây chiến với chư thiên) nắm lấy che khuất; lại mưa xuống các thứ hoa và đủ loại hương thơm quý. Lúc ấy trong hư không có các vị trời khác, thấy việc ấy, trong lòng vui mừng, khen là chưa từng có, ca ngợi rằng: 'Lành thay, lành thay, bậc đại sĩ! Ngài nay thật là người thực hành đại bi; vì chúng sinh mà bỏ được thứ khó bỏ; trong những người tu học, ngài dũng mãnh bậc nhất. Ngài đã đạt được chốn an trú thường hằng, an vui mà chư Phật khen ngợi; chẳng bao lâu sẽ chứng niết-bàn thanh tịnh, không phiền não, không nóng bức.'
Con cọp lúc ấy thấy máu chảy ra làm vấy thân vương tử, liền liếm máu, ăn thịt, chỉ còn trơ lại xương. Bấy giờ vương tử thứ nhất thấy mặt đất rung chuyển dữ dội, liền vì vương tử thứ hai nói kệ (bài văn vần trong kinh Phật) rằng:
"Chấn động cả mặt đất / và biển cả, / mặt trời mất ánh sáng
như bị che phủ; / trên hư không / mưa xuống hoa và hương:
hẳn là em ta / đã bỏ tấm thân yêu quý."
Vương tử thứ hai lại nói kệ rằng:
"Con cọp kia đẻ con / đã được bảy ngày, / bảy con vây quanh,
cùng quẫn không có gì ăn, / sức lực gầy mòn, / mạng sống chẳng còn bao lâu.
Em út với lòng đại bi / biết nó khốn khổ, / sợ nó chịu không nổi
mà quay lại ăn con, / e rằng em đã quyết bỏ thân / để cứu mạng chúng."
Bấy giờ hai vương tử trong lòng vô cùng buồn rầu sợ hãi, khóc lóc than thở, dung mạo tiều tụy, lại cùng nhau trở về chỗ con cọp, thấy áo quần em mặc đều để trên một cành tre, xương cốt, tóc, móng vương vãi ngổn ngang, máu chảy khắp nơi vấy đầy mặt đất. Thấy vậy, hai người ngất xỉu, không tự gượng được, gieo mình lên đống xương, hồi lâu mới tỉnh, liền đứng dậy giơ tay kêu trời mà khóc: "Em ta còn nhỏ, tài năng hơn người, được cha mẹ đặc biệt yêu thương, bỗng chốc bỏ thân để nuôi cọp đói. Nay chúng ta về cung, nếu cha mẹ hỏi thì biết trả lời sao? Thà chúng ta ở lại đây cùng chết một chỗ, chứ không nỡ nhìn xương cốt, tóc, móng này. Lòng nào mà nỡ bỏ đi, để về gặp cha mẹ, vợ con, quyến thuộc, bạn bè, người quen?" Rồi hai vương tử kêu gào đau đớn, dần dần bỏ đi. Lúc ấy những người hầu đi theo vương tử út tản ra khắp các ngả, hỏi nhau: "Nay chủ ta ở đâu rồi?"
Bấy giờ hoàng hậu trong giấc ngủ nằm mộng, mộng thấy vú bị cắt, răng rụng, bắt được ba con chim bồ câu non, một con bị chim ưng ăn mất. Bấy giờ hoàng hậu, khi mặt đất rung chuyển, liền giật mình tỉnh dậy, trong lòng hết sức lo sợ, nói kệ rằng:
"Hôm nay vì cớ gì / mặt đất, biển lớn / tất cả đều rung chuyển,
mọi vật chẳng yên chỗ, / mặt trời mất ánh sáng / như bị che phủ?
Lòng ta lo khổ, / mi mắt giật liên hồi (?); / như những điều ta nay
thấy được làm điềm báo, / ắt có tai họa lạ, / điều chẳng lành, khổ não."
Hoàng hậu nói kệ ấy xong, lúc đó có một thị nữ ở bên ngoài đã nghe tin về vương tử, trong lòng kinh hãi, liền vào trong thưa với hoàng hậu: "Vừa rồi ở ngoài, con nghe các người hầu đang tìm kiếm vương tử mà không biết ngài ở đâu." Hoàng hậu nghe xong vô cùng lo buồn, nước mắt đầy mi, đến chỗ đại vương nói: "Vừa rồi thiếp nghe người ngoài truyền tin, đã mất đứa con út mà thiếp yêu quý." Đại vương nghe xong cũng ngất đi, nghẹn ngào đau khổ, gạt nước mắt nói: "Sao hôm nay lại mất đứa con mà ta yêu quý trong lòng?" Bấy giờ đức Thế Tôn muốn nói lại ý nghĩa này, liền nói kệ rằng:
"Ta thuở xa xưa, / trong vô lượng kiếp (khoảng thời gian cực kỳ dài), / đã bỏ thân quý trọng
để cầu bồ-đề. / Khi làm quốc vương / hay làm vương tử,
ta thường bỏ thứ khó bỏ / để cầu bồ-đề. / Ta nhớ đời trước
có một vị đại quốc vương, / vua ấy tên là / Ma-ha-la-đà.
Vua ấy có người con / hay làm việc bố thí lớn, / người con ấy tên là
Ma-ha-tát-đỏa, / lại có hai anh, / người anh cả tên là
Đại Ba-na-la, / người kế tên là Đại Thiên. / Ba người cùng dạo chơi
đến một ngọn núi vắng, / thấy con cọp mới đẻ / đói khổ không có gì ăn.
Khi ấy bậc đại sĩ thù thắng / sinh lòng đại bi: / 'Nay ta nên bỏ
tấm thân quý trọng này; / con cọp này có lẽ / vì bị đói dồn ép
e sẽ quay lại ăn / chính con nó đẻ ra.' / Ngài liền lên núi cao,
tự gieo mình trước cọp / để cho đàn cọp con / được giữ toàn tính mạng.
Lúc ấy mặt đất / cùng các núi lớn / thảy đều chấn động,
làm kinh hãi các loài trùng thú; / cọp, sói, sư tử / chạy tán loạn bốn phía,
thế gian đều tối tăm, / không còn ánh sáng. / Lúc ấy hai người anh
vẫn còn ở rừng tre, / trong lòng lo buồn, / sầu khổ khóc lóc,
dần dần tìm kiếm, / rồi đến chỗ con cọp, / thấy cọp mẹ và cọp con
máu vấy đầy miệng, / lại thấy xương cốt, / tóc, lông, móng, răng,
khắp nơi máu bắn, / ngổn ngang trên đất. / Lúc ấy hai vương tử
thấy việc ấy rồi, / trong lòng càng ngất lịm, / tự ngã gục xuống đất,
lấy tro bụi đất cát / tự bôi trát lên thân, / mất cả tỉnh táo,
sinh lòng điên dại. / Những người hầu đi theo / thấy việc ấy
cũng sinh lòng bi thương, / òa lên khóc lớn, / cùng lấy nước lạnh
vẩy lên nhau, / rồi sau mới tỉnh lại / mà đứng dậy được.
Lúc vương tử / đang bỏ thân, / đúng lúc nơi hậu cung,
hoàng hậu, phi tần, cung nữ, / quyến thuộc năm trăm người / đang cùng nhau vui chơi.
Hoàng hậu lúc ấy / hai vú chảy sữa, / khắp các khớp xương
đau như kim đâm, / trong lòng buồn khổ, / vì đã mất con yêu.
Bấy giờ hoàng hậu / vội đến chỗ vua, / giọng nói yếu ớt,
khóc lóc nói rằng: / 'Đại vương nay hãy / lắng nghe, lắng nghe kỹ:
ngọn lửa lo buồn dữ dội / nay đến thiêu đốt thiếp; / hai vú của thiếp nay
cùng lúc chảy sữa, / thân thể đau đớn / như bị kim đâm.
Thiếp thấy những điều / làm điềm báo lớn như vậy, / e rằng sẽ không còn
được thấy đứa con yêu; / nay thiếp xin đem thân mạng / dâng lên đại vương,
mong ngài mau sai người / tìm kiếm con thiếp. / Thiếp mộng thấy ba con bồ câu non
nằm trong lòng mình, / con nhỏ nhất / rất vừa lòng thiếp,
có chim ưng bay đến / cướp của thiếp mà đi. / Mộng thấy việc ấy rồi
liền sinh lo buồn; / nay thiếp lo sợ / e mạng mình không giữ nổi,
mong ngài mau sai người / tìm kiếm con thiếp.' / Lúc ấy hoàng hậu
nói lời ấy xong / liền ngất lịm / ngã gục xuống đất.
Vua nghe lời ấy, / lại sinh lo buồn, / vì không được thấy
đứa con yêu quý. / Các đại thần của vua / và hết thảy quyến thuộc
đều tụ họp / ở hai bên vua, / khóc than kêu gào,
tiếng vang động trời đất. / Bấy giờ trong thành / tất cả nhân dân
nghe tiếng ấy rồi / kinh ngạc chạy ra, / ai nấy bảo nhau:
'Nay vương tử / còn sống trở về / hay đã chết rồi?
Bậc đại sĩ như thế / thường nói lời dịu dàng, / được mọi người yêu mến,
nay khó mà gặp lại. / Đã có nhiều người / vào rừng tìm kiếm,
chẳng bao lâu nữa / sẽ có tin chắc chắn.' / Mọi người lúc ấy
hoảng hốt như vậy / lại khóc than kêu gào, / thương cảm động cả thần linh.
Bấy giờ đại vương / liền đứng dậy khỏi chỗ ngồi, / lấy nước vẩy lên hoàng hậu;
hồi lâu bà mới tỉnh, / lấy lại được tỉnh táo, / giọng yếu ớt hỏi vua:
'Con thiếp nay / còn sống hay đã chết?' / Bấy giờ hoàng hậu
vì thương nhớ con / càng thêm đau đớn, / lòng không lúc nào nguôi:
'Thương thay con ta, / dung mạo đoan chính, / sao một sớm
bỏ mẹ mà chết? / Sao thân ta / không chết trước
để khỏi thấy / những khổ não như thế này? / Con hiền, sắc đẹp
như hoa sen trong sạch, / ai đã phá hủy thân con / khiến tan lìa thế này?
Phải chăng kẻ / thù oán của ta ngày trước / mang theo nghiệp duyên cũ
mà giết con chăng? / Mặt mũi con ta / sáng sạch như trăng rằm,
không ngờ một sớm / gặp tai họa này. / Thà để thân ta
tan nát như bụi, / chứ đừng để con ta / mất đi thân mạng.
Giấc mộng ta thấy / nay đã ứng nghiệm; / gặp phải cảnh ta vô tình (?)
mà chịu nổi khổ này. / Như ta đã mộng / răng rụng xuống,
hai vú cùng lúc / sữa tự chảy ra, / hẳn là ta
đã mất đứa con yêu. / Mộng thấy ba bồ câu non / bị ưng cướp mất một con:
trong ba người con / chắc chắn mất một.'
Bấy giờ đại vương / liền bảo hoàng hậu: / 'Nay ta sẽ sai
đại thần và sứ giả / đi khắp đông tây / tìm kiếm con ta.
Nàng nay hãy / chớ quá lo buồn.' / Đại vương như vậy
an ủi hoàng hậu rồi, / liền sửa soạn xe giá / ra khỏi cung điện,
trong lòng buồn rầu, / bị lo khổ dày vò; / tuy ở giữa đông người
mà dung mạo tiều tụy. / Vua liền ra khỏi thành / tìm đứa con yêu.
Lúc ấy cũng có / vô lượng người / khóc than vang động mặt đất,
liền đi theo sau vua.
Lúc ấy đại vương / ra khỏi thành rồi, / nhìn quanh bốn phía
tìm kiếm con mình, / phiền muộn rối lòng, / không biết con ở đâu.
Sau cùng nhìn xa thấy / có một người đưa tin đến, / đầu phủ bụi đất,
máu vấy áo, / tro bẩn bôi khắp thân, / khóc than mà đến.
Bấy giờ đại vương / Ma-ha-la-đà / thấy sứ giả ấy
càng thêm đau đớn, / giơ tay kêu gào, / ngửa mặt lên trời mà khóc.
Vị đại thần sai đi trước / liền trở về, / đến chỗ vua rồi
nói rằng: / 'Mong vua đừng buồn, / các vương tử vẫn còn,
chẳng bao lâu sẽ về / để vua được gặp.' / Chỉ trong chốc lát
lại có một đại thần đến, / thấy vua sầu khổ, / dung mạo tiều tụy,
áo đang mặc / dơ bẩn bụi bặm, / thưa: 'Đại vương nên biết,
một người con đã chết, / hai người con tuy còn sống / nhưng đau buồn tiều tụy, không nơi nương tựa.
Vương tử thứ ba / thấy cọp mới đẻ / đói khổ bảy ngày,
e nó quay lại ăn con; / thấy con cọp ấy rồi / sinh lòng thương xót sâu xa,
phát đại thệ nguyện / sẽ cứu độ chúng sinh, / trong đời vị lai
chứng thành bồ-đề; / liền lên chỗ cao / gieo mình cho cọp đói.
Cọp bị cơn đói dồn ép / liền đứng dậy ăn, / hết thảy máu thịt
đã sạch trơn, / chỉ còn xương cốt / ngổn ngang trên đất.'
Lúc ấy đại vương / nghe lời đại thần, / lại ngất lịm,
mê man ngã gục xuống đất; / ngọn lửa lo buồn dữ dội / thiêu đốt thân vua.
Các đại thần và quyến thuộc / cũng đều như vậy; / lấy nước vẩy lên vua,
hồi lâu vua mới tỉnh, / lại đứng dậy giơ tay / kêu trời mà khóc.
Lại có đại thần đến / thưa với vua rằng: / 'Vừa rồi trong rừng
thấy hai vương tử / lo buồn đau đớn, / khóc than kêu gào,
mê man mất trí, / tự gieo mình xuống đất; / thần liền tìm nước
vẩy lên thân họ, / qua một hồi lâu / mới tỉnh lại.
Họ nhìn bốn phương / như lửa lớn rực cháy; / dìu đỡ thì tạm đứng dậy,
rồi lại ngã gục xuống đất, / giơ tay bi thương / kêu trời mà khóc,
chốc chốc lại khen ngợi / công đức của em.' / Lúc ấy đại vương
vì xa đứa con yêu, / lòng mê muội chìm đắm, / sức lực kiệt quệ,
lo buồn khóc lóc, / lại suy nghĩ: / 'Đứa con út này
là đứa ta yêu quý, / con quỷ lớn vô thường / bỗng nuốt mất rồi.
Hai đứa còn lại / nay tuy còn sống / nhưng bị lửa lo buồn
thiêu đốt, / có thể vì thế / mà mất mạng.
Ta nên mau đến / khu rừng kia, / đón các con lên xe
gấp về cung điện. / Mẹ chúng ở nhà / bị lo khổ dày vò,
gan ruột tan nát, / có thể mất mạng; / nếu được thấy hai con
an ủi lòng nàng, / thì có thể giữ trọn / tuổi thọ còn lại.'
Bấy giờ đại vương / cưỡi con voi danh tiếng / cùng các người hầu
định đến khu rừng kia; / liền giữa đường / gặp hai người con
kêu trời đập đất, / gọi tên em. / Lúc ấy vua liền đến trước
ôm lấy hai con, / kêu gào khóc lóc, / theo đường về cung,
mau cho hai con / ra mắt mẹ." / Phật bảo Thần cây:
"Ngươi nay nên biết, / vương tử thuở ấy / Ma-ha-tát-đỏa
bỏ thân nuôi cọp, / chính là thân ta nay. / Đại vương thuở ấy
Ma-ha-la-đà / nay là phụ vương ta / Du-đầu-đàn (tức vua Tịnh Phạn, cha của Phật Thích-ca).
Hoàng hậu thuở ấy / nay là Ma-da (hoàng hậu Ma-da, mẹ của Phật Thích-ca). / Vương tử thứ nhất
nay là Di-lặc (vị Bồ-tát sẽ thành Phật kế tiếp sau Phật Thích-ca). / Vương tử thứ hai / nay là Điều-đạt (tức Đề-bà-đạt-đa, em họ của Phật, người nhiều lần tìm cách hại Phật).
Con cọp thuở ấy / nay là Cù-di (tức Da-du-đà-la, vợ của Phật Thích-ca khi còn là thái tử). / Bảy con cọp con thuở ấy
nay là năm vị tỳ-kheo (năm người xuất gia đầu tiên nghe Phật thuyết pháp; tỳ-kheo là người xuất gia đã thọ giới đầy đủ) / cùng Xá-lợi-phất / và Mục-kiền-liên (hai vị đại đệ tử của Phật, nổi tiếng về trí tuệ và thần thông)."
Bấy giờ đại vương Ma-ha-la-đà cùng hoàng hậu khóc than kêu gào, đều cởi bỏ áo mặc và chuỗi anh lạc (chuỗi ngọc đeo trang sức) trên người, cùng đại chúng đến trong rừng tre thu nhặt xá-lợi, rồi ngay tại chỗ ấy dựng ngôi tháp bằng bảy thứ báu. Lúc ấy vương tử Ma-ha-tát-đỏa, khi sắp bỏ mạng, đã phát lời thệ nguyện: "Nguyện xá-lợi của ta, trong đời vị lai, trải qua số kiếp không thể đếm, thường vì chúng sinh mà làm Phật sự (việc giáo hóa, cứu độ của Phật)." Khi nói kinh này, có vô lượng a-tăng-kỳ (con số lớn không đếm xuể) chư thiên và loài người phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. "Thần cây! Đó gọi là nhân duyên thuở xưa của việc lễ tháp." Bấy giờ nhờ sức thần của Phật, ngôi tháp bảy báu liền chìm mất, không hiện ra nữa.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video